ورود

وارد شدن به حساب کاربری

نام کاربری*
رمز عبور *
من را بخاطر بسپار

ساختن حساب کاربری

پر کردن تمامی گزینه های دارای * اجباری می باشد
نام
نام کاربری*
رمز عبور *
تایید رمز عبور*
ایمیل*
تایید ایمیل*
کد امنیتی*
Reload Captcha

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی و فرهنگ

یادداشتی بر مستندِ مردم خیال


کارگردان فیلم: جواد تقوی حکیمی را پرسیدند چندین درخت نامور که خدای عزوجل آفریده است و برومند هیچ یک را آزاد نخوانده‌اند مگر سرو را که ثمره‌ای ندارد. درین چه حکمت است؟ گفت هر درختی را ثمره معین است که به وقتی معلوم به وجود آن تازه آید و گاهی به عدم آن پژمرده شود و سرو را هیچ از این نیست و همه وقتی خوشست و این است صفت آزادگان.. ( گلستان سعدی) معنابخشی و نمادسازی یکی از خصیصه‎های فرهنگ ایران است. حافظۀ تاریخی ایرانیان با اسطوره‌ها آمیخته شده است. این ویژگی معنابخشی را پیچیده‌تر کرده و همین ویژگی کمکی به درک معنا می‌کند. سرو از میان اسطوره‌ها خود را تا روزگار کنونی زنده نگه داشته است و به راستی که ذهن ایرانیان آن را زنده نگه داشته. زایش این درخت با نام خراسان گره خورده است. شاخۀ سروی از بهشت به دست زرتشت پیامبر در کِشمَر کاشته شد...
ادامه خواندن

برگه داده های شهری (24): نیشابور





نیشابورکه در عربی کلاسیک اغلب با عنوان نیشابور و در زبان فارسی نیشاپور تلفظ می‌شود یکی از چهار شهر بزرگ استان خراسان شرقی (به همراه مرو، هرات، و بلخ) از اوایل دوران اسلامی تا زمان حمله‌ی مغول‌ها به ایران است. نیشابور مدرن واقع در استان خراسان فعلی به لحاظ وسعت کوچکتر بوده و از اهمیت کمتری برخوردار است، این شهر در عرض جغرافیایی 36 درجه و 13 دقیقه‌ی شمالی و طول جغرافیایی 58 درجه و 49 دقیقه شرقی، در ارتفاع 1250 متری و کناره‌ی شرقی دشتی واقع شده که بوسیله‌ی تپه‌هایی همچون رشته کوه بینالود در شمال و شرق که آن را از دره‌ی مشهد جدا می‌سازد، احاطه شده است. بخشی از جریان‌های رودخانه‌ای که از کوه بینالود سرچشمه می‌گیرند زمین‌های کشاورزی نیشابور را پیش از بدل شدن به بیابان نمک در غرب، آبیاری می‌کنند. نام شهر برگرفته از نو- شاهپور(شاهپور عادل) ایران است؛ در زبان ارمنی شهر نو-شاپوه، در...
ادامه خواندن

گزارش سخنرانی آقای محسن میهن دوست در صد و دهمین جلسۀ انسانشناسی و فرهنگ


گروه خراسانِ انسان‌شناسی و فرهنگ صد و دهمین نشست یکشنبه‎های انسان‎شناسی و فرهنگ با عنوان «بررسی اجتماعی فرهنگ "کولی" در خراسان» در تاریخ دوم اسفند سال هزار و سیصدو نود برگزار شد. در این نشست آقای محسن میهن‎دوست (پژوهشگر و نویسندۀ حوزۀ فرهنگ و فولکلور خراسان) دربارۀ «درنگ و برداشتی دربارۀ "کولی"؛ گزاره‎ای از کولی‎های عرب‎خانه جنوب خراسان» و آقای موسی‎الرضا غربی (دانشجوی دکتری انسان‎شناسی دانشگاه تهران) دربارۀ «برساخت اجتماعی هویت در محلۀ گلستان شهر سبزوار: پژوهشی روایتی از چالشها و چرخشهای هویتی در یک جماعت غربت» سخنرانی کردند. در زیر گزارش سخنرانی آقای میهن دوست آمده‎است. محسن میهن‎دوست در ابتدا با تأکید بر این نکته که تلاش دارد به دور از پیش‏داوری و تعصب به بحث از غربت‎ها بپردازد، اذعان کرد که بحث قابل توجه‏ای از آنچه بیان می‎دارد، حاصل مطالعات اسنادی اوست. البته او این داده‎های اسنادی را در کنار داده‎های حاصل از کارهای میدانی‎اش در خراسان در...
ادامه خواندن

مراسم آئینی اسب چوبی / لشکری به جنگ دلاور زنی یکه و تنها در میدان نبرد / داستان تراژیک زنان در طول تاریخ


منیژه مقصودی / موسی‎الرضا غربی - چکیده یکی از جالب ترین و شگفت انگیزترین ویژگی های منطقه سبزوار وجود آئین های متنوعی است که از قرون گذشته تا کنون در مراسم گوناگون در سبزوار اجراء می شود.  به نظر می رسد تنوع مراسم آئینی در سبزوار نسبت به سایر نقاط استان خراسان بسیار چشم گیرترباشد. از جمله این مراسم، آئین اسب چوبی است. علاوه بر آن مراسم آئینی دیگری نیز در سبزوار وجود دارد که در طول سال و به بهانه های مختلف اجراء می شود. در این مقاله به بررسی آئین اسب چوبی عروسکی می پردازیم. جهت شناخت آئین اسب چوبی ابتداء به بررسی ابزارهایی که در این مراسم به کار می رود می پردازیم و سپس به مراحل اجراء این مراسم می پردازیم. موسیقی اسب چوبی و در نهایت مفاهیم و معانی پنهانی که در ساختار فرهنگی اسب چوبی قرار دارد مورد نظر می باشد. واژه های کلیدی:...
ادامه خواندن

افسانه‎های خراسان، جلد هفتم: اسفراین


خزاعی، حمیدرضا(1382) افسانه‎های خراسان، جلد هفتم: اسفراین، مشهد: ماه جان. گردآوری و مستندسازی افسانه‌های ایران به عنوان بخش مهمی از ادبیات شفاهی مردم ایران از دو جهت حائز اهمیت به نظر می‎رسد. بُعد نخست اهمیت وجه میراثی افسانه‎هاست. در واقع افسانه‎ها که بصورت نقل سینه به سینه در طول سال‎ها و قرن‎ها تا امروز در چرخۀ حیات خود آبدیده شده، به نسل امروز منتقل شده‎اند، جلوه‎ای از اصالت و فرهنگمندی انسان ایرانی را به نمایش می‎گذارند. بُعد دوم اهمیت گردآوری و مستندسازی افسانه‎ها، وجه کارکردی و کاربردی این مواد فرهنگی برای دنیا امروز است. گردآوری و مستندسازی افسانه‎ها امکان بهره‎برداری این موارد ارزشمند فرهنگی را در حوزه‎های مختلف زندگی انسان امروزی فراهم می‎کند. بدون آن که بخواهیم به توضیح مفصل این بّعد بپردازیم، به اختصار می‎توان به کاربردها و دلالت‎های بالقوۀ افسانه‎ها و مواردی از این دست،  در حیطۀ گسترش شناخت مانند فهم شرایط اجتماعی و فرهنگی امروز که قاعدتاً...
ادامه خواندن

نشست صد و دهم: بررسی اجتماعی فرهنگ «کولی» در خراسان


   صد و دهمین نشست یکشنبه های انسان شناسی و فرهنگ با عنوان «بررسی اجتماعی فرهنگ "کولی" در خراسان» برگزار میشود. در این نشست آقای محسن میهن دوست (پژوهشگر و نویسنده در حوزه فرهنگ و فولکلور) درباره « درنگ و برداشتی دربارۀ "کولی"؛ گزاره ای از کولی‎های عرب‎خانه جنوب خراسان» و آقای موسی الرضا غربی (دانشجوی دکتری انسان شناسی دانشگاه تهران) درباره «برساخت اجتماعی هویت در محلۀ گلستان شهر سبزوار: پژوهشی روایتی از چالش‌ها و چرخش‌های هویتی در یک جماعت غربت» سخنرانی خواهند کرد. فیلم این جلسه متعاقبا اعلام خواهد شد. زمان: 1 اسفند 1395 ساعت 16 تا 19 مکان: خیابان ولیعصر نرسیده به میدان ولیعصر خیابان دمشق پژوهشگاه فرهنگ هنر و ارتباطات  
ادامه خواندن

فضاهای چند سطحی و شهر مشهد


شهر محل تعامل و گفت‌وگو است، شهروندان، مطالبه‌گران كيفيت‌ زندگي هستند و مديران مي‌كوشند تضاد در لايه‌هاي گوناگون و پيچيدة شهر را تعادل بخشند. رويكرد فرهنگي و اجتماعي، گسترش فضاي مدني را در سطح توصيه مي‌كند و فشار اقتصادي، ساختار طبقاتي را. امروزه ضرورت‌هاي آب و هوایي، زيست‌محيطي و فني، همكف شهر را به چند سطح اجتماعي تبديل كرده است. موضوع فضاهای چندسطحی و زیرسطحی بسیار پیچیده است و این مقوله‌ حداقل از سال 1380 منجر به اقداماتی در شهر مقدس مشهد شده است که نمی‌توان آن را در نشستی یکی، دو ساعت خلاصه کرد. شهر مشهد با حدود سه میلیون نفر جمعیت و توسعة سریع به لحاظ جمعیتی، ویژگی‌های خاصی دارد. به نظر می‌رسد پیش از آنکه به موضوع فضاهای زیرسطحی بپردازیم، بهتر است ببینیم با چه شهری مواجه هستیم و حقیقت‌های این شهر زیارتی چیست؟ آیا به همین راحتی می‌توانیم از ایده‌ای متمایز که در سطح جهانی مطرح...
ادامه خواندن

برگه داده های شهری (14): سبزوار







  سبزوار از دیر زمان مهد دانش و فرهنگ بوده و جایگاه خاصی را از این نظر در میان شهرهای دیگر به خود اختصاص داده است.  بررسی‌های جغرافیایی تاریخی نشان می دهد كه هر چند شهر سبزوار بعداً جانشین شهر بیهق شده و عملاً همان نقش و بلكه گسترده‌تر را در این ناحیه از كشور ایفا نموده است، ولیكن این دو شهر به لحاظ جغرافیایی بر هم منطبق نبوده و به لحاظ تاریخی هم تقدم و تاخر داشته‌اند. شهر بیهق كه قدمت بیشتری داشته است در حول و حوش روستای فعلی خسروگرد واقع در ۶ كیلومتری سبزوار فعلی استقرار داشته است، كه بعداً رو به ویرانی نهاده و كم كم قصبه سبزوار در محدوده مركزی شهر سبزوار فعلی رونق گرفته و وسعت و توسعه یافته است. تبدیل شدن نقش شهر سبزوار طي شش دهه گذشته از نقشي بازرگاني به نقشي خدماتي نشاندهنده كاهش نقش سنتي شهر در سطح استان و...
ادامه خواندن

پرکشیدن مرغ نوائی: ابراهیم شریف زاده


آرش بیدالله خانی   تربت جام و تایباد  و نهانخانه های موسیقی مقامی امروز خراسان بزرگ یکی دیگر از اسطوره‎های آواز خودش را از دست داد. غم و حسرت اندوه باری که امروز بر پیکره من و امسال من خواهد نشست تا مدت ها از بین نخواهد رفت. صدای ابراهیم شریف زاده برای من و نسل من و برای مردم منطقه تربت جام و تایباد، خراسان بزرگ و عاشقان موسیقی سنتی- مقامی  ایران، صدایی بود پر از روزهای خوش آرامش، صدایی که در زمانه‎های تنگ نظرانه روزمرگی نشانی از عرفان، مدنیت، بزرگی و  قدمت ایرانیت را با خودش به همراه داشت.  در روزمرگی تنگ نظرانه امروز و در پروپاگاندای پر سر و صدای انتخابات ریاست جمهوری آمریکا، هیچ کس به خاموشی صدای بلبل خوش نفسی که یکی از هزاران بلبل باغ ایران زمین بود توجه نکرد. ترامپ، آمریکا، برجام و نبض تند زمانه همراه شد با فراموشی بزرگان تاریخ کهن...
ادامه خواندن