ورود

وارد شدن به حساب کاربری

نام کاربری*
رمز عبور *
من را بخاطر بسپار

ساختن حساب کاربری

پر کردن تمامی گزینه های دارای * اجباری می باشد
نام
نام کاربری*
رمز عبور *
تایید رمز عبور*
ایمیل*
تایید ایمیل*

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی و فرهنگ

معرفی کتاب «اسطوره تهران» اثر جلال ستاری

  اسطوره‌ی تهرانجلال ستاری دفتر پژوهش‌های فرهنگی، تهران، 1385چاپ دوم 270 صفحهکتاب‌ اسطوره‌ی تهران به قلم جلال ستاری، در چاپ اول دارای هفت بخش است.در بخش اول با عنوان « شهر اسطوره‌ای »، نویسنده به ویژگی‌های دو دسته شهر می پردازد: شهر اسطوره‌ای و شهری که هیچ ریشه و خاستگاه اسطوره‌ای ندارد. این کتاب با بازشناسی هر یک از آن‌ها در منابع مکتوب، آغازی تاثیرگذار دارد. ستاری با معرفی رموز عالم و کائنات، جایگاه آرمانی مکان را در ادیان کهن به تصویر کشیده است و تلاش می‌کند فرآیند گذارِ شهر از دوره‌ی کهن به مدرن را به شکلی مختصر توضیح داده و در آن‌جا که میل به توضیحات بیشتر می‌رود، برای دور نشدن از مبحث اصلی، مطالب را به شایستگی در پاورقی‌های متعدد و مفصل بگنجاند. در انتهای این بخش، تفاوت بین «شناخت اسطوره‌ای تهران» و «تهران اسطوره‌ای» را شرح داده و هدف کتاب را یکی شناخت اسطوره‌ی تهران و یا...
ادامه خواندن

«قصر سنگی» جردن؛ خانه‌ای برای شهر!

توضیح عکس : عمارت ثابت پاسال در خیابان نلسون ماندلا در زمینی به مساحت بیش از 11000 متر مربع. عکس: حسین زهره‌وند«از جماران که بیرون آمدم یک‌ راست رفتم به خلوت‌ترین خانه‌ای که سراغ داشتم؛ خانه‌ای بزرگ که قبلا برای «ثابت پاسال» بود و از همان جا به دادستانی انقلاب زنگ زدم و گفتم بروید هر چه قاچاقچی مواد مخدر می‌شناسید دستگیر کنید … شب نشده بود که زیرزمین و انباری‌های خانه پر زندانی شده بود». این نوشته برگرفته از خاطرات محمدصادق صادقی گیوی (معروف به صادق خلخالی) خود گویای سرنوشت پرماجرای این عمارت بعد از انقلاب است. عمارت اعیانی‌ای که روزگاری مردم تهران «قصر سنگی»‌اش می‌نامیدند آماج حوادث گشت تا به اطوار گونه‌گون درآید و امروز به سخت‌جانی‌اش متروکه‌ای باشد لمیده بر جوار شریان شلوغ جردن. «قصر سنگی» همان خانه تاریخی تاجر پر رمز و راز ایرانی، حبیب‌الله ثابت معروف به «ثابت‌پاسال» است.سیاق معماری این عمارت ریشه در تاریخ...
ادامه خواندن

بوطیقای شهر(20)

  پیر سانسو برگردان ناصر فکوهی و زهره دودانگه  در این فصل دغدغه تعیین معیارهایی را داشتیم که به آن‌ها بازمی‌گردیم؛ وجود یک مکان شهری، مستلزم وجود یک کانون مرکزی است؛ این ادعا دو دلیل دارد: این قطب به این مکان ساختار می دهد، و بدون آن این خطر وجود دارد که ]مکان[ بی‌شکل باقی بماند. از سوی دیگر دلیل دومی که ما نیز آن را ترجیح می‌دهیم، بیشتر ]دربارۀ[ مسالۀ حس است – مکان نمی تواند به روشنی خود را آشکار کند و هستی خود را گسترش دهد، مگر آنکه کانونی داشته باشد که به روشنی آن چه را که آن مکان در پی بیانش است، در خود گردآورده باشد. ما می‌توانیم به طیب خاطر این گزاره جدید را، که به نظرمان گزارۀ بنیادینی است، مطرح کنیم: مکان حقیقی شهری جایی است که ما را تغییر دهد، یعنی جایی که پس از خارج شدن از آن دیگر همان کسی نباشیم...
ادامه خواندن

فضاهای چند سطحی و شهر مشهد

شهر محل تعامل و گفت‌وگو است، شهروندان، مطالبه‌گران كيفيت‌ زندگي هستند و مديران مي‌كوشند تضاد در لايه‌هاي گوناگون و پيچيدة شهر را تعادل بخشند. رويكرد فرهنگي و اجتماعي، گسترش فضاي مدني را در سطح توصيه مي‌كند و فشار اقتصادي، ساختار طبقاتي را. امروزه ضرورت‌هاي آب و هوایي، زيست‌محيطي و فني، همكف شهر را به چند سطح اجتماعي تبديل كرده است. موضوع فضاهای چندسطحی و زیرسطحی بسیار پیچیده است و این مقوله‌ حداقل از سال 1380 منجر به اقداماتی در شهر مقدس مشهد شده است که نمی‌توان آن را در نشستی یکی، دو ساعت خلاصه کرد.شهر مشهد با حدود سه میلیون نفر جمعیت و توسعة سریع به لحاظ جمعیتی، ویژگی‌های خاصی دارد. به نظر می‌رسد پیش از آنکه به موضوع فضاهای زیرسطحی بپردازیم، بهتر است ببینیم با چه شهری مواجه هستیم و حقیقت‌های این شهر زیارتی چیست؟ آیا به همین راحتی می‌توانیم از ایده‌ای متمایز که در سطح جهانی مطرح است،...
ادامه خواندن

برگه داده های شهری (14): سبزوار

  سبزوار از دیر زمان مهد دانش و فرهنگ بوده و جایگاه خاصی را از این نظر در میان شهرهای دیگر به خود اختصاص داده است.  بررسی‌های جغرافیایی تاریخی نشان می دهد كه هر چند شهر سبزوار بعداً جانشین شهر بیهق شده و عملاً همان نقش و بلكه گسترده‌تر را در این ناحیه از كشور ایفا نموده است، ولیكن این دو شهر به لحاظ جغرافیایی بر هم منطبق نبوده و به لحاظ تاریخی هم تقدم و تاخر داشته‌اند. شهر بیهق كه قدمت بیشتری داشته است در حول و حوش روستای فعلی خسروگرد واقع در ۶ كیلومتری سبزوار فعلی استقرار داشته است، كه بعداً رو به ویرانی نهاده و كم كم قصبه سبزوار در محدوده مركزی شهر سبزوار فعلی رونق گرفته و وسعت و توسعه یافته است. تبدیل شدن نقش شهر سبزوار طي شش دهه گذشته از نقشي بازرگاني به نقشي خدماتي نشاندهنده كاهش نقش سنتي شهر در سطح استان و...
ادامه خواندن

کاربرد مطالعات انسانی در مسائل حاشیة شهر

دکتر علی‌اصغر محکیبه نظر من در بحث حاشیه‌نشینی، حاشیه‌نشین از حاشیه مهم‌تر است. در بحث حاشیة شهر، بیشتر رویکرد بر مهندسی و جغرافیایی تأکید می‌شود، اما اگر از موضع انسان حاشیه‌نشین، مشکلات آنان و خاستگاهی که باعث حاشیه‌نشینی آنها شده است، به این موضوع نگاه کنیم، موضوع بهتر تبیین می‌شود. برای انسان به عنوان موجودی اجتماعی شاید دردی بدتر از این نباشد که در میان جمع باشد، اما او را نبینند، صدایش را نشنوند و او را به حساب نیاورند. به نظر می‌آید جامعه به نوعی با فرد حاشیه‌نشین قهر کرده و او طرد شده است. این طرد شدن و به حاشیه رانده شدن، هم مشکلاتی برای خود فرد حاشیه‌نشین و هم مشکلاتی برای نظام اجتماعی او ایجاد می‌کند. طردشده‌ها چیزی برای از دست دادن ندارند، از این روی در هنجارشکنی و زیر پا گذاشتن حقوق دیگران جسورتر می‌شوند. شاید یکی از دلایل هنجارشکنی حاشیه‌نشین‌ها این باشد که مسیرهای مشروع...
ادامه خواندن

برگه داده های شهری (13): زابل

  محلی که امروز زابل نامیده می‌شود بیش ازآن زمین‌هایی با تپه‌هایی از رسوبات دریایی بود که قسمتی از آن درمسیر رودخانه قرار داشت. با کم شدن آب رودخانه بر وسعت خشکی‌های اطراف آن افزوده شد و بااتصال این منطقه به روستای حسین آباد، آبادی بزرگی تشکیل گردید. بعدها تأسیس پادگان نظامی براهمیت آن افزود. در سال ۱۳۱۴ شمسی طبق تصویب‌نامه هیات وزیران، آن آبادی را زابل نامیدند و در سال ۱۳۱۶ شمسی به مرکز سیستان تبدیل شد. از ارتفاعات مهم این شهرستان کوه خواجه و قلعه رستم است که درغرب زابل قرار دارد. در فراز این کوه تصویری از رستم پهلوان که گرزی دو سر دردست دارد، نقش بسته‌است. در دامنه‌های جنوبی آن نیز ویرانه‌های بناهای منسوب به دوره اشکانیان به جا مانده که در زمان خود بسیار با شکوه بوده‌است. زابل امروزی شهری به نسبت توسعه یافته و مجهز به انواع خدمات مورد نیاز جامعه شهری است.   نام:...
ادامه خواندن

زیست مجردانه در تهران مطالعه‌ای به روش نظریه‌ مبنایی

سید حسن حسینی/ مارال لطیفی در مقاله زیست مجردانه در تهران مطالعه‌ای به روش نظریه‌ مبنایی به بررسی نحوه‌ هویت‌یابی، استراتژی‌های مختلف افراد و خانواده‌ها در مواجهه با مسائل زندگی مستقل، جریان‌های منتهی به آن و عوامل تأثیرگذار بر این اقدام پرداخته‌اند. مقاله در ویژه‌نامه انسان‌شناسی شهر تهران؛ نشریه پژوهش‌های انسان‌شناسی ایران به چاپ رسیده است.  چکیده مقاله تصمیم افراد به زندگی مستقل از خانواده و عملی کردن آن، در سال‌های اخیر به یکی از فرایندهای برجسته و قابل اعتنا در شهرهای بزرگ ایران تبدیل شده است؛ طبق آمار غیررسمی اعلام‌شده از سوی مدیرکل فرهنگی سازمان ملی جوانان در شهریورماه سال 90، حدود 27 درصد جوانان در کلان‌شهرهای کشور زندگی مستقل از خانواده دارند، این نرخ در تهران به 30 درصد می‌رسد و این آمار در حال افزایش است. تحقیق منتهی به این مقاله به مطالعه‌ ابعاد گوناگون این سبک زندگی با استفاده از گراندد تئوری پرداخته و در پی...
ادامه خواندن

برگه داده‌های شهری(10): ایلام

اطلاعات عمومی درباره شهر ایلام   نام: ایلام نام های پیشین: ردین، ده‌بالا، حسین‌آباد استان: ایلام مساحت شهر: 212804/67 هکتار جمعیت شهر: 172213 (1390)   تحول جمعیتی شهر در صد سال اخیر:   جمعیت استان ایلام از نظر جمعیتی سهم اندکی از جمعیت کل کشور به خود اختصاص داده است (۷۷/۰ درصد جمعیت کل کشور در سال ۱۳۸۵). نسبت جنسی، رشد شهرنشینی و بعد خانوار جمعیت استان ایلام در اکثر سرشماری‌ها بالاتر از سطح کشوری بوده است. جمعیت استان ایلام طی سال‌های ۱۳۵۵ تا ۱۳۷۵ از رشد بالاتری نسبت به کل کشور برخوردار بوده ولی طی سالهای ۱۳۷۵ تا ۱۳۸۵، رشد جمعیتی پایین‌تر از متوسط رشد جمعیت کشور داشته است. تراکم جمعیت در استان ایلام پایین‌تر از تراکم کشور بوده است و در ارتباط با مهاجرت استان باید گفت که استان ایلام به دلیل فقدان زیر ساخت‌های اقتصادی لازم، در سالهای ۱۳۶۵ تا ۱۳۸۵ خالص مهاجرتی منفی داشته است.  ...
ادامه خواندن

بوطیقای شهر(18)

پیر سانسو برگردان ناصر فکوهی و زهره دودانگه  بخش 18 خروجی، به نوبه خود، یک  گذار خطرناک را می سازد که نمی‌توان در آن چندان تأخیر کرد، مگر آنکه خطر سرگردانی را بپذیریم. وقتی زنان خانه‌دار درون این گذرگاه وارد می‌شوند تا از فروشگاه بیرون روند، باید دقت خود را دو چندان کنند تا مگر چیزی از صید پرباری که در تورهای ماهیگیری‌شان جا داده‌اند از دست نرود. گاه برمی‌گردند تا مطمئن شوند که چیزی از بارشان گم نکرده‌اند. به همین دلیل وقتی  یک «فروشگاه زنجیره‌ای» در تابستان درهایش را باز میگذارد، از ماهیتش دور شده و قدرتش را از دست می‌دهد.اما این توصیف به نظر ما صرفا برای «فروشگاه زنجیره‌ای» صادق است: نمی توان آن را به یک «سوپرمارکت» یا یک مغازه کوچک محلی تعمیم داد. اما آنچه باید از این موضوع به یاد داشت آن است که ورودی‌ها و خروجی‌ها مرزهای مکان‌های شهری هستند که پراعتبارترین فضاها را...
ادامه خواندن

برگه داده های شهری (9): آبادان

    آبادان شهری در استان خوزستان و جنوب‌غرب ایران، مرکز شهرستان آبادان و از مناطق آزاد بازرگانی (منطقه آزاد تجاری-صنعتی اروند) ایران است. بر جزیره‌ای هم‌نام خود در ۵۳ کیلومتری خلیج فارس در نزدیکی با مرزهای عراق و کویت جای گرفته است. پس از اهواز این شهر مهم‌ترین شهر خوزستان است. این شهر همچنین دارای فرودگاه و بندر است و به دلیل داشتن پالایشگاه نفت و راهبردی بودن و هم‌مرزی با کشور عراق، از زمان جنگ جهانی دوم یکی از مهم‌ترین شهرهای خاورمیانه و ایران بوده‌است. یکی از بزرگ‌ترین پالایشگاه‌های نفت جهان (پالایشگاه نفت آبادان) در این شهر قرار دارد. نفت از اغلب مناطق خوزستان با لوله به این شهر می‌رسد و پس از تصفیه به کلیه جهان صادر می‌شود. نزدیکترین شهر به آبادان، خرمشهر است که حدود ۱۵ کیلومتر با این شهر فاصله دارد. نام: آبادان نام های پیشین:  آپادانا، اوپاتان، عبادان (تلفظ عربی) استان: خوزستان مساحت شهر: 1275...
ادامه خواندن

حق به شهر؛ شهر موجود و شهر مطلوب آنچه هست و آنچه باید باشد

 سید محسن حبیبی و مریم امیری در مقاله حق به شهر؛ شهر موجود و شهر مطلوب آنچه هست و آنچه باید باشد به بررسی پیشینه تاریخی و نمونه‌های کنونی مفهوم حق به شهر و ارتباط آن با شیوه‌های تولید فضا در شهرهای معاصر از جمله تهران پرداخته‌اند. این مقاله در ویژه‌نامه انسان‌شناسی شهر تهران؛ نشریه پژوهش‌های انسان‌شناسی ایران به چاپ رسیده است. چکیده مقاله در سال‌های اخیر هم‌زمان با از دست رفتن کارایی ساختارهای اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی شهر، بحران‌های شهری با مطالبات شهروندی رخ نشان می‌دهند و از «حق به شهر» سخن می‌رود. حق به شهر ابزار مفهومی مناسبی را برای نقد وضع موجود شهرها فراهم می‌آورد. موضوع حق به شهر هم موضوع شهر موجود است، شهری که هست و هم موضوع شهر مطلوب، شهری که باید باشد. مقاله خاستگاه فلسفی این مفهوم را از دیدگاه واضع آن، هانری لوفبور واکاوی می‌کند. او بر این باور است که...
ادامه خواندن

برگه داده های شهری (4): شیراز

  شیراز مركز استان فارس، یکی از کلانشهرهای ایران و از مهمترین شهرهای توریستی ایران است. ارتفاع این شهر از سطح دریا حدود 1500 متر بوده و در دامنه‌های رشته‌کوه های زاگرس قرار گفته است. نام شیراز در کتاب‌ها و اسناد تاریخی، تحت نام‌های مختلفی نظیر «تیرازیس»، «شیرازیس» و «شیراز» به ثبت رسیده‌است. محل اولیهٔ این شهر در محل قلعهٔ ابونصر بوده‌است. این شهر در دوران بنی‌امیه به محل فعلی منتقل می‌شود و به بهای نابودی استخر -پایتخت قدیمی استان فارس- رونق می‌گیرد. شیراز در دوران صفاریان، آل بویه و زندیه، پایتخت ایران بوده‌است. در نخستین سرشماری رسمی ایران که در سال ۱۳۳۵ خورشیدی انجام گرفت، شهر شیراز با ۱۷۰٬۶۵۹ تن جمعیت ششمین شهر پرجمعیت ایران بود. در سرشماری سال ۱۳۵۵ خورشیدی این شهر با پیشی‌گرفتن بر آبادان به پنجمین شهر پرجمعیت ایران تبدیل شد.  شیرازبه لحاظ پتانسیل گردشگری و جذب توریست از مهمترین شهرهای کشور بوده و از نظر...
ادامه خواندن