ورود

وارد شدن به حساب کاربری

نام کاربری*
رمز عبور *
من را بخاطر بسپار

ساختن حساب کاربری

پر کردن تمامی گزینه های دارای * اجباری می باشد
نام
نام کاربری*
رمز عبور *
تایید رمز عبور*
ایمیل*
تایید ایمیل*
کد امنیتی*
Reload Captcha

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی و فرهنگ

گفتگو با دکتر فرزان سجودی: زبان‌های برساخته، مرزبندی میان خود و دیگران


    گفتگو با دکتر فرزان سجودی زبان‌های برساخته، مرزبندی میان  خود و دیگران شقایق دهقان برای شروع می خواستم کمی درباره‌ی زبان هایی حرف بزنیم که برخی از اصناف به صورت خاص و ویژه از آن استفاده می کردند و در واقع زبان صنف خودشان را داشتند مثل زرگرها، مطرب‌ها و... بعضی از صنف‌ها علاوه بر لوازم و اسباب ویژه کار خودشان زبان ویژه‌ای برای خود داشتند.  داشتند یا دارند؟ احتمالا دیگر ندارند. وقتی سراغ موضوع زبان‌های صنفی می‌روید و بعد می‌گویید احتمالا وجود ندارد، باید ببینم اصلا دلیل این کار که سراغ چیزی می‌رویم که فکر می‌کنیم دیگر وجود ندارد چیست. یعنی چه کمکی به ما می‌کند. این را از بابت مخالفت نمی‌گویم ، چون بسیاری از چیزهایی که مطالعه می‌کنیم تا از طریق مطالعه‌ی آن‌ها بتوانیم به تفسیرهای تازه‌ای از رفتارهای معاصر برسیم، چیزهایی هستند که در گذشته وجود داشتند و الان دیگر نیستند. حیات فرهنگی انسان...
ادامه خواندن

زبان مخفی،افکار پنهان در پشت واژه‌­ها، گفت‌­وگو با دکتر مهدی سمایی


  «زبان مخفی» اصطلاح وسوسه‌کننده‌­ای است؛ زبانی پر رمز و راز که غیرخودی­‌ها نباید از آن سر در بیاورند. این اصطلاح را نخستین بار دکتر مهدی سمایی، زبان­‌شناس و عضو گروه واژه‌­گزینی فرهنگستان، با چاپ کتاب «فرهنگ لغات زبان مخفی» به کار برد. این کتاب اگرچه مدت کوتاهی پس از انتشار، توقیف شد اما زبان مخفی همچنان در لایه‌­های گوناگون جامعه رواج دارد و اصطلاح آن میان پژوهشگران این عرصه به خوبی پذیرفته شده است. توضیحات بیشتر درباره‌ی چرایی و چگونگی به وجود آمدن این زبان­‌ها را از نگاه دکتر سمایی می­‌خوانیم. سیمین دخت گودرزی زبان مخفی چیست و سابقه‌ی این نام به چه زمانی باز می­‌گردد؟ بحث درباره‌ی زبان مخفی در ایران از اوایل دهه‌ی هشتاد مطرح شد و این اصطلاح نخستین بار توسط من با چاپ «فرهنگ لغات زبان مخفی» به کار برده شد که از آن پس نیز این اصطلاح میان پژوهشگران و صاحب‌نظران جا افتاد و...
ادامه خواندن

جایگاه فرمول ساختاری در فرهنگ‌نویسی


رحمان افشاری شکی نیست که فرهنگ‌نویسی در زبان فارسی در دهه‌های اخیر رشدی چشمگیر داشته است. اگر توجه خود را تنها به فرهنگ‌های یک‌زبانة فارسی محدود کنیم، می‌توانیم به‌عنوان‌مثال از دو فرهنگ ممتاز فرهنگ بزرگ سخن (حسن انوری) و فرهنگ معاصر فارسی (غلامحسین صدری‌افشار، نسرین و نسترن حکمی) یاد کنیم. هر دو فرهنگ یادشده کوشیده‌اند بر پایة فرهنگ‌نویسیِ نوین اکثر لغات رایج در زبان فارسی امروز را مدخل و معانی متفاوت هر لغت را به‌دقت از هم تفکیک کنند و نکات دستوری هر لغت را نیز به دست دهند. اما هر دو فرهنگ، به‌ویژه فرهنگ معاصر فارسی (1)، بیش‌ازحد بر شمّ زبانی و دانش زبان‌شناختی کاربر تکیه کرده‌اند. برای آن‌که کار تحقیق را محدود کنیم، بیشتر به بررسی فرهنگ معاصر فارسی از این منظر می‌پردازیم. این فرهنگ باآن‌که دارای ۵۰ هزار مدخل و ترکیب رایج زبان فارسی است (۲۸ هزار مدخل و ۲۲ هزار ترکیب اسمی و فعلی و ارجاع)،...
ادامه خواندن

کريستين متز و مساله‌ي دلالت تصوير


ميلاد روشني‌پايان کريستين متز، مقاله‌ي دوران‌ساز خود را با عنوان سينما: زبان يا سيستم زباني؟، با اين جملات پر از اميد به پايان مي‌برد؛ «سوسور آنقدر زنده نماند تا بتواند درباره‌ي اهميتي که سينما در دنياي کنوني به دست آورده است، اظهارنظري بکند، اما کسي منکر اين اهميت نيست که زمان نشانه‌شناسي فيلم فرا رسيده است».1 زمان نشانه‌شناسي فيلم فرا رسيده بود و اين خود متز بود که مي‌رفت با همين مقاله، که در يکي از شماره‌هاي سال 1964 نشريه‌ي کومينيکاسيون منتشر شده بود و امروز يکي از کلاسيک‌ترين مقاله‌ها‌ي نشانه‌شناسي فيلم است، به گشايشي جديد در تئوري فيلم دست بزند. گشايشي که به منزله‌ي آري‌گويي به توفاني بود که پيشتر از سوي زبان‌شناسي و نشانه‌شناسي ساختارگرا وزيدن گرفته بود و تا آن لحظه تمام حوزه‌هاي علوم انساني و نقد ادبي و هنري را درنورديده بود. و حالا نوبت سينما بود که خارج از بحث‌هاي عوامانه و متداول در خصوص...
ادامه خواندن

عمران صلاحی گفت فرهنگ طنز بنویس


گفتگو با محمدرضا اصلانی درباره کتابهای «فرهنگ واژگان و اصطلاحات طنز»و «بهرام صادقی؛ بازماندههای غریبی آشنا» حامد قصری کتاب «فرهنگ واژگان و اصطلاحات طنز» اثر دکتر محمدرضا اصلانی (همدان) با ویرایش جدید از سوی انتشارات مروارید منتشر شده است. این کتاب بالغ بر صد و بیست مدخل را در خود جای داده است. این اثر نخستین فرهنگ تخصصی طنز در ایران است و فرهنگنگار در شیوه تالیف آن تلاش کرده است مطالب تخصصی را به گونهای درج کند که برای افراد غیرمتخصص هم امکان مطالعه و لذت بردن از کتاب وجود داشته باشد. محمدرضا اصلانی دکترای زبان شناسی دارد. پیش از این نیز مولف کتاب خوب و مهمی چون «بازماندههای غریبی آشنا» بوده که در آن به زندگی و آثار بهرام صادقی و همچنین استعاره و مجاز در داستان پرداخته است. این نویسنده در سال 1378 برنده جایزه قلم بلورین ششمین جشنواره مطبوعات و بهترین منتقد ادبی سال شد. گفتوگوی...
ادامه خواندن

مفاهیم کلیدی در فرهنگ و زبان (۴): کنشگری


لارا ایهرن برگردان زهرا خلجی - عبارت کنشگری (agency) این روز ها اغلب در نوشته های دانشگاهی دیده می شود، اما آن چه که منظور دانش پژوهان است با استفاده معمول این کلمه متفاوت است. با یک جستجو در کاتالوگ کتابخانه دانشگاه از کلمه «کنشگری» نتیجه جستجوی من ۲۴۷۲۸ کلمه مشابه بود. (و این نتیجه شامل مقالات نمی شد و محدود به کتاب ها بود.) در میان این کتاب ها مواردی از آژانس های مسافربری، آژانس اطلاعات مرکزی، آژانس های خدمات اجتماعی، آژانس های تحصیلداری، آژانس بین المللی انرژی اتمی، و آژانس اروپایی فضا یافت شد. اگر هم کتابی پیدا شود، تعداد بسیار کمی از کتاب ها هستند که به همان مفهوم که دانش پژوهان از این کلمه استفاده می کنند، بپردازند؛ یعنی ظرفیت انسانی برای کنش. این نکته از تناقض جالبی برخوردار است،‌ برداشت معمولی که از این عبارت در انگلیسی می شود در حقیقت آن مفهومی که دانش...
ادامه خواندن

سیاره واژه ، یک موزه زبان شناسی


برگردان زهراخلجی موزه ها مکان فوق العاده‌ای برای یادگیری درباره‌ی تاریخ‌، علم و یا حتی ریاضی هستند، اما اگر درس مورد علاقه شما در مدرسه هنر‌های زبان است، شاید موزه های زیادی برای شما وجود نداشته باشند. فرد خیرّی به نام آن فریدمن می خواهد این شرایط را تغییر دهد، او موسسه جدیدی ایجاد کرده است که مختص زبان شناسی است. مسؤلین شهر واشنتگن دی سی مدرسه تاریخی فرانکلین در مرکز شهر را به خانه موزه «سیاره واژه» تبدیل کرده‌‌اند. در این موزه بازدیدکنندگان از همه سنین و با هر سطح سواد می توانند از فعالیت ها و نمایشگاه هایی بازدید کنند که برای علاقه مندان به زبان طراحی شده‌اند. طبق گفته سایت موزه «بازدید کنندگان می‌توانند صدای شاعران معروف را بشنوند، به نویسنده ها گوش کنند و یا کتاب های جدیدشان را بخوانند، می توانند در کلاس های ترانه سرایی، قصه گویی یا زبان اشاره ثبت نام کنند. بازدیدکنندگان...
ادامه خواندن

پیوند زبان شناسی و انسان شناسی فیزیکی


برگردان زهرا خلجی چرا ما در قالب فکری خود یک زبان ایتالیایی، یک زبان آلمانی و یا یک زبان فرانسوی جدا را می سازیم؟ ما همواره به دلایل نامعلومی درتلاشیم تا گویشوران مختلف را دسته بندی کنیم. این شیوه‌ی اندیشیدن، در گوناگونی انسان نیز خود را نشان می دهد. به نظر می‌رسد ما به طور طبیعی افراد را در طبقه بندی های مجزا قرار می‌دهیم. جان رلتفورد برای بیان منطق پشت این اندیشه مثال قد را می‌زند. قد یک متغیر پیوسته است، آيا لازم است که گروه های بلند، متوسط و کوتاه و  غیره را تشکیل بدهیم؟ (یعنی در روش خود از مقیاس فاصله ای به مقیاس ترتیبی برویم؟) مشکلات تشکیل چنین دسته بندی هایی از قبل مشخص است. مرزبندی ها باید کجا کشیده شوند؟ تا چه تعداد از این مرزبندی های کافی است؟ درحالیکه گوناگونی انسانی چند بعدی و بسیار پیچیده تر از مثال قد است، این مثال به...
ادامه خواندن

کلمات فریبا، انسان متمدن


هميشه اين طور بوده است که انسان بواسطه زبان و قواعد- کلمات زبانی می اندیشد اما برخي از کلمات هستند که انسان را فریب می دهند. کلمات مانند اشاره گرهایی هستند که ناظر برای نامیدن منظور مورد استفاده قرار می دهد مانند کلمه "میز" که با اغماض و در حالت عمومی به شی ای که چهارپایه دارد اطلاق می شود. اما همه کلمات کارکردی به این سهولت ندارند چراکه منظور آن اشاره گرها ثابت نیستند. کلمات یا برچسب هایی چون " افراط"، " تعصب" و ترکیبات یا برچسب هایی از قبیل " تفرقه افکن". فریبایی این کلمات به ان قسمت بر میگردد که ما با هدف نجات در نظر، درعمل قصد جان می کنیم. این کلمات مانند ان اشخاصی هستند که وقتی در شهری گم شده و از انها آدرس می پرسیم فریبمان می دهند. از ویژگی های کلمات فریبا این هست که کارکردی مطلق گرا دارند . از یک...
ادامه خواندن
برچسب ها:

فرهنگ اصطلاحات زبان شناسی


الف : اجماع فرهنگی (cultural consensus):   یکی از مهم‌ترین مباحث در انسان شناسی شناختی است. که به بررسی چگونگی توزیع و میزان اشتراک مفاهیم در میان اعضای یک جامعه می‌پردازد(شریفیان، 2011: 123). گفته می‌شود هر جامعه برای ادامه حیات خود نیازمند اجماع فرهنگی است و هر چه این اجماع بالاتر باشد تنش‌در آن جامعه پایین‌تر خواهد بود(همان: 124).  استعاره مفهومی :(conceptual metaphor)  اصطلاح استعاره مفهومی‏‏ اولین بار توسط لیکاف و جانسون(1980) در کتاب ا ستعاره‏هايي كه ما با آنها زندگي می‏‏كنيم مطرح شد. ليكاف و جانسون(همان) اين نظريه را مطرح کردند که جايگاه استعاره انديشه است و نه زبان، و استعاره بخش مهم و جدايي‌ناپذيری از شيوه متعارف و معمول مفهوم‌سازي جهان توسط انسان است، و رفتار انسان بازتاب درک استعاري او از تجربه ی‏‏باشد. این دو اندیشمند معتقدند که درک ما از جهان واقعي مستقيم و بلافصل نيست، بلکه ادراکات ما بر مبناي تاثيرات محدود‌کننده دانش بشر و زبان...
ادامه خواندن

زبان شناس پشت پرده‌ی فیلم «ورود»



مصاحبه با جسیکا کوون برگردان زهرا خلجی اوایل امسال ایمی آدامز در حین کار به روی فیلم تخیلی «ورود» (Arrival) بیشتر وقت خودش را با زبان شناسی به نام جسیکا کوون می گذراند. آدامز در فیلم نقش یک زبان شناس را بازی می‌کند، دولت آمریکا به او وظیفه‌ای محول کرده که زبان موجودات فضایی آمده به زمین را رمزگشایی کند. تهیه کنندگان این فیلم کوون، دانشیار گروه زبان شناسی دانشگاه مکگیل را به این دلیل که تخصص او در مطالعه زبان های دارای سخنوران معدود به خصوص زبان های قوم مایا در آمریکای مرکزی است، برای مشاور علمی انتخاب کردند. کوون گفت‌و‌گو با ایمی آدامز درباره کارش، تحقیق میدانی و تحلیل کردن ساختار زبان های کمیاب را جذاب ترین کاری می‌داند که تا به حال در زندگی آکادمیکش انجام داده است. بسیاری از زبان های گمنام به سرعت در حال انقراض هستند به همین خاطر از نظر کوون در کارش...
ادامه خواندن

معرفی چند کتاب مهم در انسان شناسی شناخت


فهرست مطالب مقدمه    انسان‌شناسی در آزمون میدان پژوهش    کتاب راهنمای زبان و فرهنگ    کتاب راهنمای انسان‌شناسی شناختی    ساختار زمان    پژوهش‌های زبان‌شناسی شناختی    نظریه‌ای شناختی در باب معنای فرهنگی    شناخت، فرهنگ و مسئله معنا    نظریه‌‌ای درباب زبان‌شناسی فرهنگی    رشد انسان‌شناسی شناختی    شناخت در دنیای طبیعت    انگیزه‌های انسانی و مدل‌های فرهنگی    مدل‌های فرهنگی در زبان و اندیشه        مقدمه: در این بخش سعی شده است تا کتاب‌ها مهم و کلاسیک در حوزه انسان‌شناسی شناختی معرفی شوند. متاسفانه جز یک کتاب، در زبان فارسی تا کنون کتاب دیگری در این حوزه به چاپ نرسیده است از این رو می‌توان گفت که در زبان فارسی با کمبود منبع در این حوزه مواجه‌ایم. در مورد آثار چاپ شده در زبان انگلیسی نیز، منطق انتخاب کتاب‌ها، با توجه به بسامد آثار در ارجاعات موجود در سایر کتاب‌ها و به‌خصوص مقالات بوده است. و ترتیب قرار گرفتن آنها در این معرفی‌نامه از اخیرترین اثر که مربوط به...
ادامه خواندن