ورود

وارد شدن به حساب کاربری

نام کاربری*
رمز عبور *
من را بخاطر بسپار

ساختن حساب کاربری

پر کردن تمامی گزینه های دارای * اجباری می باشد
نام
نام کاربری*
رمز عبور *
تایید رمز عبور*
ایمیل*
تایید ایمیل*
کد امنیتی*
Reload Captcha

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی و فرهنگ

علی‌اصغر حریری: ستایشگرِ سنّت، نکوهشگرِ تجدّد (در صدودهمین سال تولّد او)


1. شناختی از زندگی الف) علی‌اصغر حریری در حدود سال 1286 در تبریز چشم به جهان گشود. پدر (علی) و عمویش (محمّد) هر دو بازرگان، فاضل و آزادی‌خواه بودند (عموی او از نمایندگان تبریز در دورة نخست مجلس شورای ملّی  ایران به شمار می‌رفت). پس از دورة دبستان، مدّتی در نزد یکی از اقوامش در مشهد به سر بُرد. سپس به زادگاه خود بازگشت: در مدرسة علمیة صادقیه زبان عربی خواند و در مدرسة محمّدیه درس‌های جدید (مدرسة اخیر از نظر تاریخ تجدّد در آذربایجان و ایران مدرسه‌ای است پُر اهمّیّت. ر. ک: مدرسة محمّدیة تبریز، صص 23 – 7). از جمله معلّمان او در این مدرسه می‌توان به اسماعیل امیرخیزی، سیّد احمد کسروی، تقی رفعت، میرمصوّر ارژنگی و میرزا طاهر خوشنویس اشاره کرد. از همدرسان یا هم‌دوره‌ای‌های وی در مدرسة یادشده باید از یحیی آرین‌پور، ناصح ناطق، حسینعلی سلطان‌زادة پسیان، سیّد محمّدحسین شهریار و غلامعلی رعدی آذرخشی نام بُرد....
ادامه خواندن

شعرهایی از گئورک تراکل [1] (شاعر اتریشی)


ترجمه: امیرحسین افراسیابی گئورک تراکل یکی از مهمترین شاعران شعر تغزلی در ادبیات اوایل قرن بیستم آلمان است. منتقدان کار او را با جنبشهای مختلف هنری پیوند میدهند و او را یکی از شاعرانی میدانند که لحن تیره و درون نگرش در جهت دادن به اکسپرسیونیسم آلمانی تأثیر بسزائی داشته است. نزدیکی به تصویرگرایی نیز در سبک او، که به نحوی چشمگیر تجسمی است، مورد توجه بوده است. علاوه بر این سیل رؤیاگونهی تصویر و دلمشغولی او با خشونت، کژی و مرگ در شعرهایش یادآور نوشتههای غیرارادی سوررئالیستهاست. اما بیشترین نزدیکی ادبی او با نمادگرایان فرانسهی سدهی نوزدهم و پیش از همه با آرتور رمبو است که گفته میشود نبوغ آشفته و دچار تضاد او در این شاعر اتریشی تجسم یافته است. رابطهی نزدیک تراکل با خواهرش گرته[2] در سالهای نخستین زندگی در موطن شاعر از اهمیت زیادی برخوردار است. منتقدان شخصیت نمادین چندوجهی «خواهر [3]» را در شعر تراکل...
ادامه خواندن

شعر بايد زلزله باشد: گفت‌و‌گوي طولاني دو دوست


علي عبداللهي‌، همراه با سيد‌علي صالحي سيدعلي صالحي از شاعران مطرح روزگار ماست، و نيازي ندارد به معرفي من در اين چند سطر مختصر: همه مي‌شناسندش و بي‌شك يكي از شاعران پرخواننده و مخاطب‌دوست امروز زبان فارسي است. وي از سال‌هاي دهه‌ي 50 در عرصه‌ي شعر و ادبيات حضوري فعال دارد، از  کتاب شعر «از آوازهاي کوليان اهوازي» چاپ سال 1356 خورشيدي تا «شازده کوچولو، فال‌فروش ميدان راه آهن» که به زودي منتشر خواهد شد، اين شاعر جنوبي، در عرصه‌ي شعر، راه‌ها، سبک‌ها و لحن‌هاي مختلف را تجربه کرده است، از منظومه تا‌ هايکو! از شعر حماسي- غنايي به لحني شاملووار تا جريان شعر ناب، و شعر گفتار که خود از بانيان آن بود و نيز فراگفتار و سرودن شعرهاي سياسي اجتماعي روز، و البته حجم عظيمي ‌از بازسرايي متون کهن، تا بازسرايي آثاري از شاعران معاصر جهان... اين همه از وي شاعري جدي ساخته است که افزون بر کار...
ادامه خواندن

فردوسی  و فرهنگ


  از هر شخصیت تاریخی که سخن  گوییم، به ناچار داده های تاریخی زمان و زندگیش از الویت برخوردارند، این  داده ها، اما نشانگر شخصیت و اهداف او نیستند. اهداف معمولا گاه ناپیدا و پنهان اند و از خلال شواهد می توان تصویری از آنها به دست داد. گرچه از داستان دقیق زندگی فردوسی زیاد نمی دانیم، اما شخصیت و اهدافش در سرایش شاهنامه  در خلال ابیاتی در آن- اگر خود را از قید تصورات مسکوک رایج برهانیم- بیشتر خود را می نماید. بد نیست نگاهی گذرا به زمان و تاریخ سرایش شاهنامه بیاندازیم.  بنا به پژوهش دقیق و موشکافانه ی شادروان امین ریاحی، تاریخ تولد فردوسی 329 ه.ق. است و با به قدرت رسیدن محمود غزنوی او  57 یا 58 ساله بوده است. فردوسی حال و هوای 58 سالگی خود را چنین توصیف می کند: از آن پس که بنمود پنجاه و هشت            ...
ادامه خواندن

روایت و شعرشناسی قومی


نوشته باربارا جانستون و ویلیام مارسلینو برگردان زهرا خلجی قوم شناسی ارتباط دل هایمز برای بررسی دقیق چگونگی قرارگیری و ایفای نقش زبان در گفتمان، هم اساسی نظری و هم فرآیندی کاوشی روش شناختی ارائه می‌کند. برای انجام چنین کاری لازم است که به تعامل زبان در همبافت توجه شود. قوم شناسان ارتباط به بررسی دقیق صحنه عینی، شرکت کنندگان، اهدافشان؛ وسیله ارتباطی و حالت های ارتباط؛ هنجارهای هدایت کننده‌ی تعبیر می پردازند. در حقیقت،‌ برخی اوقات خود واژه ها نسبتا بی اهمیت هستند. به جای پرداختن به صورت دستوری، قائل شدن اهمیت برای ارتباط کلی، تاثیر زیادی به روی مطالعات هایمز در زبان های بومی سرخپوستان آمریکا داشته است. مانند بسیاری از زبان شناسان انسان شناختی در آمریکا، هایمز همواره دانشجوی زبان های بومی سرخپوستان آمریکا بوده است و هنگامی که او شروع به انجام تز دکترای میدانی خود در دهه‌ی ۵۰ میلادی کرد، بسیاری از این زبان ها...
ادامه خواندن

ما حافظ را نمی‌شناسیم


سیدعلی میرفتاح يک توهمي وجود دارد که "ما حافظ را مي‌شناسيم". به صرف اين‌که گاهي با او فال مي‌گيريم يا غزل‌هايش را در خلوتمان زمزمه مي‌کنيم، فکر مي‌کنيم که او را بهتر و بيشتر از ديگر شاعران مي‌شناسيم. چون کتابش توي همه کتابخانه‌ها هست، چون کنار تختمان، بالا سرمان يک ديوان حافظ داريم وهم کرده‌ايم که با خواجه شمس‌الدين انس و الفت بيشتري داريم تا با ديگر شاعران. چون از بچگي بعضي غزل‌هاي حافظ را حفظ مي‌کنيم و جلوي در و همسايه نمايش مي‌دهيم يا چون در بزرگي قاطي حرف‌هايمان ابيات حافظ را خرج مي‌کنيم و در سخنراني‌هايمان او را «حضرت حافظ» مي‌ناميم، پنداشته‌ايم که او هم يکي از امور بديهي زندگي است. حافظ تا حد يک امر بديهي تقليل پيدا کرده و حتي متکديان نيز فال او را مي‌فروشند. ماه و خورشيد هم در ذهن ما به امور بديهي بدل شده‌اند. چون هميشه جلوي چشممان هستند هيچ‌وقت درباره‌شان سوال...
ادامه خواندن

پاره های هنر(49) ، روسو: سرچشمه مشترک شعر و موسیقی


برگردان ناصر فکوهی  با نخستین صداهای انسانی، نخستین کلمات شمرده یا آواهایی که با احساس های گوناگون بر انگیخته می شدند، شکل گرفتند.   زبانیخشونت، به فریاد های تهدید آمیز می انجامید که زبان و کام دهان آن را به بیان در می آوردند؛ اما صدای  مهربانی، شیرین بود:  دهانه حنجره، این صدا را متفاوت می کرد.  بدین ترتیب صداها و گویش ها به وجود آمدند، صداهایی که در آنها تواتر بیشتر یا کمتری از  کمات دیده می شد،  شکل تلفظ تندتر یا آرام تری و این ها همه بر اساس احساس هایی که همراهشان بود، تعیین می شدند. بدین ترتیب بود که  وزن ها و صداها با هجاها زاده شدند: شور و احساس  انسان، همه اندام هایش را به سخن در می آورد و به صدای او با تمام برجستگی هایش، آرایش می داد. نتیجه آنکه، شعرها، آوازها و سخن ها را باید دارای سرچشمه مشترکی دانست و با این...
ادامه خواندن

سینماگرِ شاعر: نگاهی به کتاب « دگرخوانی سینمای مستند » محمدرضا اصلانی


« و سینماگران با اشاره ای محتاط و گریزنده به خلیفه الله بودن – شاعران جهان اند . بی که خود بدانند یا بخواهند . اغلب نمی دانند چه شعرهای عظیمی می گویند و اغلب نمی دانیم چه شعرهای عظیمی را زیر پا لگد می کنیم » . [ از متن کتاب ؛ صفحه ی 98 ] محمدرضا اصلانی از دهه ی چهل می آید ؛ دهه ای که در آن هر فیلم یک حادثه بود و هر فیلم ساز حادثه ای دیگر ؛ برخاسته از گروه پژوهشی « ایران زمین » که فریدون رهنما راه انداخته بود آن سال ها . تمام این سال ها تا امروز ، محمدرضا اصلانی امّا در سینما و ادبیات حضوری پررنگ داشته ؛ دارد . حضوری عاشق . چه در مقام یک شاعر مستند ساز ، چه در مقام یک سازنده ی مستندهای شاعرانه و نظریه پرداز و البته که اصلانی هم چون...
ادامه خواندن

پیرمرد چشم ما بود: کشف راز


حسين قره از نوادگان مرحوم آيت‌الله ملا علي‌اکبر خوانساري بود و آخرين روزهاي اسفند 1301 در بروجرد به دنيا آمد. اصرار پدرش به کسوت اسلاف، تلمذ فقه بود، او اما سرآمد ادب و تاريخ و عرفان‌شناسي شد. محصل نمونه، رتبه يک آزمون دکترا و شاگرد ممتاز علامه فروزانفر، به نقد شعر در تاريخ سرزمين شاعران پرداخت. راوي صادق تاريخ ايران بود و يکي از بزرگ‌ترين شارحان مولانا جلال‌الدين‌محمد بلخي شد که چهره‌اش را بسياري مفسران پيش از او با ملال سختگويي‌هاي خويش معيوب کرده بودند. عبدالحسين زرين‌کوب که بايد بسياري از آنچه را نوشته است، به خط زر نوشت و بر در و ديوار مدرسه‌ها و دانشگاه‌ها و... آويخت، اگر‌چه با چند تني ديگر جزو زعماي معاصر فرهنگ و ادب اين سرزمين است، اما آن‌قدر عميق بر روان خواننده‌اش اثر مي‌گذارد که آدمي خيال مي‌کند او قرن‌ها زيسته است و باور نمي‌کند که دست اجل فقط هفتاد و شش بهار...
ادامه خواندن

الوار درباره شعرهای رهنما مطلب می‌نوشت


گفتگو با محمد رضا اصلانی  / حورا نژادصداقت محمدرضا اصلانی هنوز هم خوب یادش مانده که چه شب‌ها و روزهایی را همراه فریدون رهنما می‌گذرانده تا درباره نظریه‌های مختلف و دنیای شعر و سینما با هم حرف بزنند. حالا اصلانی مانده و خاطرات دوستی که چهل و یک سال از درگذشتش می‌گذرد؛ اصلانی مانده و خاطره آن شعری که از فریدون رهنما بدون اجازه‌اش منتشر کرد و چند وقتی رابطه‌شان شکرآب شد یا خاطره آن وقت‌هایی که رهنما با صدایی آرام برای اصلانی تعریف می‌کرد که من نیما یوشیج را دیده بودم و چقدر این مرد قشنگ بود... این روزها، هم فرصت خاطره‌بازی است و هم فرصت بحث‌های جدی درباره شعر رهنما آن هم از زبان اصلانی. چون بعد از سال‌های سال کتاب «واقعیت مادر است» در نشر دانه منتشر شده و در آن تعدادی از مقاله‌های رهنما آمده که نشان می‌دهد این مرد چقدر متفاوت فکر می‌کرده؛ همین سبک فکری...
ادامه خواندن

گفتگو با عباس جوانمرد؛ زبان بیضایی شعر است 


گفتگو با عباس جوانمرد با یک پرسش آغاز شد و پاسخ جوانمرد به این پرسش چنان بود که حرف را بس مینمود و در خانه اگر کس است ...    زبان نوشتار بیضایی شاعرانه است  تئاتر سلاحی دو دَم است. از یک سو رسالت اجتماعی مهمی بر عهده دارد و از سوی دیگر فرصت برای کسانی است که میخواهند از هنر ناب سود بجویند و نام و نانی. اینان با تکیه بر ندانستنهای برخی و کج ذوقی برخی دیگر، گربهها میرقصانند و دسیسهها و ترفندها میکنند و صحنه را به اداهای گوناگون میآلایند که یعنی تاتر و این اما هیچ ربطی به هنر خلاق تئاتر ندارد. این بهرهوران خرد گریز در سکوت هنرمند تاتر! بدتر از دشمنان تاترند که با اینان باید بیرحمانه مبارزه کرد و اگر آنهم بس نبود از صحنهی تئاتر طردشان کرد.  استانیسلاوسکی در کارهای شما - در واقع کارهای اصلی شما- نوشتههای بهرام بیضایی شاخص هستند....
ادامه خواندن
برچسب ها:

شاعرانگی، پایه وجدان و فرهنگ ایرانی در گفتگو با حامد فولادوند


برقراري قرارمان، با حامد فولادوند کمي طول کشيد، چراکه او درگير مراسم تقدير و اهداي مدال لژيون دونور که بالاترين نشان فرهنگي دولت فرانسه(و بالاتر از نشان شواليه است) از طرف دولت فرانسه بود. اما فروتنانه گفت يک گرفتاري کوچکي دارم و قرارمان هفته آينده، به هر حال دو روز پس از دريافت اين نشان فرهنگي در حياط باصفاي خانهاش در دامنهي کوههاي درکه با هم به گفتوگو نشستيم. گفتوگو دربارهي جايگاه شعر در زندگي ايرانيان در مقايسه با جايگاه شعر در زندگي اروپاييان بود و شخصيتي مثل حامد فولادوند که ضمن باليدن در يک خانواده فرهنگي، درست نيمي از عمر 70 سالهاش را در فرانسه و نيمي را در ايران گذرانده قطعا بهترين انتخاب بود. ازما شعر در فرهنگ و زندگي مردم ايران نقش بنياني دارد، زبان ما با شعر آميخته است و ميشود گفت، زباني شاعرانه است و مردم به شعر علاقهمندند و بيشمار ايراني شاعر داريم. علت...
ادامه خواندن
برچسب ها:

نگاهی جامعه شناختی به منظومه ويس و رامين(بخش نخست)


اهميت و نقش نيروي جواني و پيروزي جواني بر كهولت و پيري ار نكات برجستة منظومة ويس و رامين است. بررسی جامعه شناختی اين منظومة عاشقانه كه داراي قدمتی باستانی است، روشن کنندة بسیاری از نکات سیاسی، فرهنگی و اجتماعی جامعة عهدِ باستانِ ایران است. بي شك رفت و برگشت بين اثر و ساختار اجتماعي به تبيين و فهم هرچه بيش­تر اثر ياري می­رساند؛ بدين­ترتيب براي درك اين اثر، از نظرية ساختارگرايي تكويني گلدمن بهره مند گشتيم و با نگاهي به جامعه شناسي معرفت، پديدة جادو  را مورد كاوش قرار­داديم كه نقش مهمي در شكل­دهي به معرفت انسان دورة باستان داشته­است. يكي از نتايجي كه از اين پژوهش گرفتيم اين است كه در عصرِ پیدایشِ داستانِ ویس و رامین به دليل نبود حكومت متمركز و عدم دخالت ايدئولوژي در سياست و وجود آزادي بيان و عقيده در تيول­ها، چنين داستان عشقي با نقش متبلور زن داستان، فرصت ظهور و نمود...
ادامه خواندن

شاعر را با تنهائی ما رها کنید


مارینا دا سیلوا  کتاب «غیبت حاضر»(١)،  باعنوانی تکان دهنده برای اولین بار در سال ٢٠٠٦ منتشر شد ، این عنوان نامی است که اسرائیلی ها برای فلسطینی هائی، که در سال ١٩٤٨ مجبور به فراراز خانه وکاشانه شان شدند انتخاب کرده بودند : «غیبت حاضر». نثری شاعرانه به شکل وصیتنامه: این ما قبل آخرین کتابی است که در حیات محمود درویش منتشر شده است. درویش در این کتاب از پایان نزدیک زندگیش می گوید و فیلم زندگیش رابه  تصویرمیکشد. از زمان تبعید از وطن به لبنان در دوران کودکی تا بازگشت به اردن غربی  اشغال شده و محاصره غزه. زندگی سر گردان برای او ومردمش. این کتاب در بیست فصل با صمیمیتی اضطراب انگیز برای خودش وخوانندگان نگاشته شده است. هرگز به این اندازه درد دل شاعر با عذاب ورنج هایش، امید وآرزوهایش، احساس نشده بود. پس از فاجعه ١٩٤٨( نکبت به زبان عربی)، تکانی تاریخی وشخصی، هیچ چیز دیگر...
ادامه خواندن