ورود

وارد شدن به حساب کاربری

نام کاربری*
رمز عبور *
من را بخاطر بسپار

ساختن حساب کاربری

پر کردن تمامی گزینه های دارای * اجباری می باشد
نام
نام کاربری*
رمز عبور *
تایید رمز عبور*
ایمیل*
تایید ایمیل*
کد امنیتی*
Reload Captcha

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی و فرهنگ

پاریس در ده سکانس


اگر مردی چنان خوش‌اقبال بوده‌اید که جوانی‌‌اش را در پاریس گذرانده، بقیه عمر، هرکجا باشید، او هم کنارتان خواهد بود: پاریس جشنی بی‌کران است.   ارنست همینگوی سکانس اول: راه آهن شمال یکی از روزهای سرد ِ آفتابی ِ بوالهوس ِ پاریس. فوریه 1974. در ایستگاه راه‌آهن شمال (Gare du Nord)  قطاری از آلمان می‌آید. می‌ایستد. مرد ِ جوان ِ خوشبخت از آن پیاده می‌شود. پاریس ِ دوردست، پاریس ِ رویایی، پاریس ِ همینگوی آنجاست. زیر پاهای او، آسفالت سخت ِ سکو، آرامش و نرمی و خواب‌آلودگی مستی‌آور ِ ابرها را دارد: جادوی قالیچه‌ای افسانه‌ای که می‌‌توان بر آن نشست و بر فراز شهری به پهنای جهان، به پرواز درآمد. چهره شاد، ناشناس و آشنایی، از دور برایش دست تکان می‌دهد و لبخند می‌زند. چهره برای همیشه با او می‌ماند. مثل پاریس. چهره، دروازه‌ای خواهد شد برای ورد به جشن بی‌کران. بیرون خبری از پاریس جاودان نیست. شلوغی ایستگاه و...
ادامه خواندن

توطئه به مثابه دروغ‌ سازمان‌یافته


پیش از این در دو یادداشت به موضوع دروغ و آسیب‌های اجتماعی آن پرداخته‌ایم (1). به همین دلیل در این نوشته بر آن هستیم به یکی از اشکال مدرن «دروغ سازمان یافته» و برساخته‌ای اجتماعی که می‌توان از فرایند دروغ به آن رسید، اشاره کنیم. این پدیده که خود ریشه‌ در باورهای خرافی و رفتارهای آسیب‌زایی که عموما آنها را «شایعه» می‌نامیم، دارد، در سال‌های اخیر رشد بسیار زیادی کرده است. زیرا در روند افول دموکراسی که در حال حاضر در جهان شاهدش هستیم، نقشی مهم ایفا می‌کند. پوپولیسم‌های جدید به صورت گسترده و نظام‌مند از این پدیده یعنی از «نظریه توطئه» بهره می‌برند و در این راه دقیقا در مسیری حرکت می‌کنند که از قرن نوزده و به ویژه در قرن بیستم دیکتاتوری‌ها و دولت‌های توتالیتر به شدت و با بهای سنگین انسانی از آن بهره برده‌اند. بسیاری از ایرانیان با یک نظریه توطئه ریشه‌دار و درونی‌شده، حتی در...
ادامه خواندن

ما، شاید، کارگران جهان آینده


در ذهنیت فرهنگی جهان، در میان روشنفکران و بسیاری از مردم عادی در فرهنگ‌هایی بسیار متعارف، مفهوم «کارگر» دستکم با دو پارادایم بسیار قدرتمند و تاثیرگذار و ریشه‌دار پیوند خورده و تثبیت شده‌اند: نخستین این دو را می توانیم پارادایم سیاسی بدانیم: از یک سو کارل مارکس، مارکسیسم و رژیم‌های سیاسی و سیاسمدارانی که با مشروعیت یا بدون مشروعیت خود را میراث دار او می‌دانستند و جنبش های بسیار گسترده‌ای که آنها نیز مارکسیسم را الگوی خود می‌دانستند و هنوز هم در بسیاری موارد می‌دانند. و دومین آنها را می‌توانیم به یک پارادایم هنری اشاره کنیم. آنچه می‌توان به آن نام «فرهنگ کارگری» که در ادبیات، سینما، هنرهای نمایشی، عکاسی و ... با آن روبرو بوده‌ایم و میراث بسیار پرارزش و ماندگاری برای انسانیت تلقی می‌شود. یکی از درخشان‌ترین تصاویری که در ذهن بسیاری از ما خک شده است، چارلز چاپلین و شخصیت ابداعی‌اش «نجیب‌زاده ولگرد» به ویژه در فیلم...
ادامه خواندن

ماه عسل با طعم جنایت


مرور خاطره با فیلم «شب داغ تابستان» ساخته دیوید فریدکین/ فیلم یک نوآر تمامعیار بود با داستانی پراز کشش و التهاب؛ فیلمی کاملا نامتعارف محصول 1957 فیلم و سریال/ چرا کلاسیکها را باید دید علی مسعودینیا این بار از فیلمی حرف میزنیم که کارگردانش چندان نامدار نیست اما در ایران جوانهای قدیم حتما او را بهتر به یاد دارند. البته نه به خاطر فیلمی که موضوع بحث ماست که به خاطر سریال مشهور «سوییچ» که پیش از انقلاب از تلویزیون ایران پخش میشد و هواداران بسیاری داشت. دیوید فریدکین در دنیای سینما چندان دوام نیاورد و فقط دو فیلم ساخت. اما سالیان سال به عنوان نویسنده، تهیهکننده و کارگردان سریالهای موفق تلویزیونی دهه 50 و 60 میلادی کارنامهای موفق از خود بر جای گذاشت. سریالهایی چون «آیرون ساید»، «کوجک» و «کارآگاهان». فریدکین در 1957 با فیلم «شب داغ تابستان» وارد دنیای سینما شد. این اولین و بهترین فیلم او البته...
ادامه خواندن

تنها در تاریکی


درباره رسانه‌های جدید خروج از موقعیت‌های جماعتی ِ پیش‌مدرن، یعنی جوامعی که انسان در آنها نه به عنوان فرد یا سوژه، بلکه به مثابه عضوی از اعضای یک جماعت، قبیله، مذهب، حزب، قوم و... وجود اجتماعی خود را تجربه می‌کرد و دیگران را نیز از همان طریق در دایره‌های نزدیکتر و دورتر، از «کاملا خودی» تا «کاملا غریب» (بیگانه یا دیگری) طبقه‌بندی و روابطش را بر همین اساس با همه تنظیم می‌کرد، در فاصله پنج قرن از دوره رنسانس تا دوره انقلاب‌های صنعتی و شکل‌گیری دولت‌های مدرن دموکراتیک اتفاق افتاد. اما نه زمانبندی، نه گستره، نه شدت، نه پهنه‌ها و نه شیوه‌هایی که این خروج برای گذار ازجماعت- محوری به جامعه – محوری و از هویت ِ جماعتی به هویت فردی اتفاق افتاد، یکسان نبودند. گاه، گذار با روندی طولانی و آرام همراه بود که جوامع فرصت درک و درونی کردنش را داشتند و آسیب‌های زیرورویی و دگرگونی‌های مدرنیته را...
ادامه خواندن

پرونده شخصیت/ سورن کیرکگور


  کیرکگور همانگونه که بود صالح نجفی   کیرکگوری که ما در ایران می‌شناختیم بیشتر به واسطه فیلم «هامون» و کتاب «ترس و لرز» با آن ترجمه بی‌معنی که بود منتشر می‌شد تا زمانی که ترجمه خوب آقای رشیدیان به بازار آمد اشاره: از آقای صالح نجفی خواهش کردیم مقاله‌ای درباره سورن کیرکگور برای ما بنویسند، ایشان متن یک سخنرانی را در اختیار کرگدن قرار دادند که سعی کردیم با امانتداری آن را چاپ کنیم. داستان ترجمه کتاب «تکرار» را به‌‌اصطلاح قفانگرانه شروع می‌کنم و تاریخ ترجمه آن را مثل بقیه تاریخ‌ها معطوف به ماسبق روایت می‌کنم. ممکن است در مسیر زندگی هر فرد تصادف‌هایی پیش بیاید و درگیر پروژه‌ها، ترجمه‌ها یا انتشار متن‌هایی شود و تصادفا پا در مسیری بگذارد که خودش تعیین‌کننده آن نبوده؛ هرچند در ابتدا فکر می‌کرد به شکل شخصی دارد کار را دنبال می‌کند. ترجیح می‌دهم بحث را با پروژه‌هایی شروع کنم که همدیگر را...
ادامه خواندن

راسکولنیکوف، منفیِ جذاب


  آبتین گلکار جرج برنارد شاو زمانی یکی از شاخصه‌های «درام نو» را در آن دانسته بود که مرزبندی میان شخصیت‌های مثبت و منفی نمایش مبهم یا حتی غیرممکن باشد، یعنی نتوان مشخص کرد که در نمایش چه کسی شخصیت مثبت است و چه کسی شخصیت منفی. البته این پدیده که امروزه شاید پیش‌پاافتاده به نظر برسد، ولی در قرن نوزدهم هنوز تازگی داشت، هنگام خواندن آثار ادبی دوره‌های پیشین گاه به شکلی دیگر اتفاق می‌افتد: زمانی که در اثر جادوی هنر و ادبیات،همدلی ما با قهرمان منفی اثر چنان برانگیخته می‌شود که از یاد می‌بریم او قرار است قهرمان منفی و تجسم صفاتی ناپسند باشد. نویسندگان روس که در این زمینه استادند. یکی‌شان رمانی می‌نویسد به نام «پدران و فرزندان» و قهرمانی را در کانون آن می‌نشاند که قرار بود جلوه بیماری و اندیشه‌های مخربی باشد که نسل جوان آن زمان روسیه را، از دید نویسنده، در بر گرفته...
ادامه خواندن

کرگدن پریم/ فلسفیدن و پرسشگری


پرسشگری یک نوعی بیماری است گفت‌وگو با سیاوش جمادی درباره فلسفیدن و پرسشگری؛ فلسفه چه نسبتی با پرسشگری دارد و این دو چه نقشی در زندگی ما ایفا می‌کنند محسن آزموده این تعبیر مشهور مارتین هایدگر، اندیشمند معاصر آلمانی، را بسیار شنیده‌ایم و خوانده‌ایم که «پرسش تقوای تفکر است» اما به راستی چرا چنین است؟ چه نسبتی هست میان اندیشیدن و تفکر؟ مراد از تقوا در این‌جا چیست؟ پرسش واقعی چرا و چگونه طرح می‌شود؟ آیا همین سوال‌هایی را که ما روزانه از یکدیگر می‌پرسیم یا در مصاحبه‌ها و گفت‌وگوهای رایج می‌شنویم، می‌توان پرسش در معنای دقیق فلسفی آن خواند؟ آیا طرح پرسش در خلأ و بدون پیش‌زمینه صورت می‌گیرد؟ سیاوش جمادی از نویسندگان و مترجمان نام‌آشناست که آثار سترگ و تاثیرگذاری چون «هستی و زمان» مارتین هایدگر را به فارسی ترجمه کرده است و تا حدود یک دهه پیش کتاب‌های زیادی به صورت ترجمه یا تالیف از او منتشر...
ادامه خواندن

شایگان دردمند است


  گفت‌وگو با سروش دباغ درباره داریوش شایگان متقدم و متاخر؛ از کتاب «آسیا در برابر غرب» تا «افسون‌زدگی جدید» که هر دو از مهم‌ترین کتاب‌های شایگانند هومان دوراندیش در بین آثار متعددی که داریوش شایگان به زبان‌های فارسی و فرانسوی نوشته است، احتمالا دو کتاب «آسیا در برابر غرب» و «افسون‌زدگی جدید» بیش از سایر آثارش موضع وی را در قبال تمدن جدید غرب نشان می‌دهند. اگرچه کتاب «انقلاب دینی» شایگان نیز جزو آثار مهم اوست اما در گفت‌وگو با سروش دباغ، این کتاب را فاکتور گرفتیم تا شایگان متقدم و متاخر را در آینه آن دو اثر اساسی‌اش تماشا کنیم. سروش دباغ در چند سال گذشته سلسله‌جلساتی در معرفی و نقد متفکران برجسته ایران برگزار کرده است و در این جلسات مفصلا به بررسی آثار و اندیشه‌های داریوش شایگان نیز پرداخته است. * احتمالا مشهورترین کتاب داریوش شایگان «آسیا در برابر غرب» است. برخی حتی معتقدند این کتاب...
ادامه خواندن

ادای دین به داریوش شایگان، افسون‌زدگی جدید به چند روایت


بیژن عبدالکریمی دکتر شایگان شاخص‏ترین اندیشمند ایرانی است که کاملا خودآگاهانه گفتمان پست‏مدرنیسم را بر اساس اصول و مبانی وجودشناختی، معرفت‎شناختی و انسان‏شناختی آن می‏پذیرد اشاره: متنی که پیش رو دارید فرازهایی از کتاب «مونیسم یا پلورالیسم؛ تحلیل و نقد دیدگاه‌های داریوش شایگان در افسون‌زدگی جدید» است که به‌زودی توسط نشر نقد فرهنگ و به کوشش دکتر بیژن عبدالکریمی منتشر خواهد شد. زمانی که از آقای عبدالکریمی خواستیم برای پرونده دکتر شایگان مطلبی بنویسند، ایشان متن زیر را برایمان ارسال کردند. بی‏تردید کتاب دکتر شایگان، افسون‏زدگی جدید (هویت چهل‏تکه و تفکر سیار)، را باید گام تازه‏ای در تاریخ روشنفکری این دیار تلقی کرد. شاید بتوان گفت دکتر شایگان نخستین یا لااقل شاخص‏ترین اندیشمند ایرانی است که کاملا خودآگاهانه گفتمان پست‏مدرنیسم را بر اساس اصول و مبانی وجودشناختی، معرفت‎شناختی و انسان‏شناختی آن می‏پذیرد و به همه لوازم پلورالیستیک آن تن می‏دهد. برخی معتقدند پروژه‎ای که شایگان در این اثر دنبال می‏کند...
ادامه خواندن