ورود

وارد شدن به حساب کاربری

نام کاربری*
رمز عبور *
من را بخاطر بسپار

ساختن حساب کاربری

پر کردن تمامی گزینه های دارای * اجباری می باشد
نام
نام کاربری*
رمز عبور *
تایید رمز عبور*
ایمیل*
تایید ایمیل*
کد امنیتی*
Reload Captcha

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی و فرهنگ

مطالعه انسان شناختی نابرابری فضایی با تاکید بر حاشیه نشینی در شهر تهران


احمدرضا بلیغ شواهد حاكی از این است كه سابقه ی حاشیه نشینی در ایران به سال های 1300 بر می گردد. پدیده حاشیه نشینی از نیمه ی قرن 19 به شدت توسعه یافته و در سال های اخیر به بیش ترین حد خود رسیده است چرا كه پایین بودن درآمد در روستاها و نبودن فرصت های اشتغال در جریان حركت روستائیان به شهرها، رشد سریع جمعیت شهری و كمبود مسكن روز به روز  نمایان تر شده و تعداد جمعیت حاشیه نشینان افزایش یافته است. به دلیل گرانی غیر متعارف زمین شهری در كلان شهرها به خصوص تهران هیچ راهی جز ظهور قارچ گونه و شتابان حاشیه نشینی شهری باقی نمی ماند. منطقه واحدهای مسکونی رو به ویرانی، فرسوده با تجهیزات ناقص در حاشیه شهرها، تسلط فرهنگ فقر در منطقه، جدایی گزینی توده ای مردم روستایی از جامعه شهری، شهرک های چسبیده به شهر با مواد و مصالح کم دوام ساختمانی،...
ادامه خواندن

معرفی کتاب برنامه ریزی برای تنوع


سیاستگذاری و برنامه ریزی در جهانی آکنده از تفاوت ها ما در جهانی زندگی می کنیم آکنده از پیچیدگی ها و گوناگونی های دم افزون و در جهانی اینچنین، طراحی شهر برای جوامع چند فرهنگی چالش اصلی پیش روی برنامه ریزان است؛ جوامعی که نظام های حقوقی و دولتی شان اغلب نه توان این کار را دارند و نه تجهیزاتش را. در جهان غرب، چهارچوب رسمی برنامه ریزی متاثر از درک خاصی از دموکراسی  است؛ درکی که حاکمیت را از آن اکثریت دانسته و در عمل، حق متفاوت بودن را محو می سازد، خاصه آن که اکثریت لب به سخن می گشایند. البته قواعد و ارزش های فرهنگ مسلط صرفاً در چهارچوب های قانونی وضع شده برای برنامه ریزان جای نگرفته اند، بلکه این ارزش ها در نگرش، رفتار و شیوه های عمل متخصصان برنامه ریزی نیز ریشه دوانده اند.  برنامه ریزی فضایی نقش مهمی در شکل دهی مکان ها...
ادامه خواندن

بررسی نشانه‌ای زبان بدن و ارتباط آن با فضا


بدن بعنوان یک ساحت معرفت شناختی و حسی دارای زبان خاص خود است، چنانکه وقتی زبان گفتاری عمل نکند یا سکوت رخ دهد، این زبان همچنان به دلالت‌پردازی با استراتژی‌های بیانی خود مشغول است. برای بررسی زبان بدن می توان از الگوها و روش های نشانه شناسی در جهت تحلیل بهره برد. به منظور درک بهتری از زبان بدن می توان ارتباط آن را درون یک فضا به منزله یک چیدمان از عناصر نشانه ای (ترکیب) پی گرفت. برای این منظور از عکس دیدار دونالد ترامپ با امپراتور ژاپن برای درک ارتباط میان بدن ها با یکدیگر و نیز بدن ها با فضا به عنوان یک سیستم و چارچوب نظم دهنده استفاده می شود. این تحلیل در چهار سطح صورت می گیرد: در سطح نخست نحوه جای‌گیری بدن‌ها از نظر تعداد به گونه ای است که در دو گروه سه نفره فضا را به دو سمت تقسیم کرده اند؛ در...
ادامه خواندن

نظریه پردازان انسان شناسی فضا(8)


مایکل گریوز هتل دلفین جهان والت دیسنی در Orlando ، Florida مایکل گریوز در سال 1934 در Indianapolis ، ایالت Indiana امریکا متولد شد. او در دانشگاه Cincinnati ، ایالت اوهایو و در دانشگاه هاروارد تحصیل کرد. پس از کار درآکادمی امریکایی در رم به عنوان دستیار آموزشی به مدت 2 سال، کارش را در Princeton ، ایالت New Jersey آغاز کرد. او در سال 1972 استاد دانشگاه Princeton شد. به زودی گریوز در حرفه اش به عنوان یکی از پنج معمار نیویورک شناخته شد، یک گروه از معماران جوان که عمدتا طرحهای مسکونیشان یادآور معمارسویسی ، لوکوربوزیه ، در { کاربرد} هندسه انتزاعی بودند.  گریوز سبک عقلانی(خردمندانه) که توسط لوکوربوزیه معرفی شده بود را در دهه 1920 در یک سبک نئوکلاسیک دوباره معنا کرد. در اواسط دهه 1970، گریوز کمتر به ریشه های مدرنیسم علاقه مند بود و طیف وسیعی از پراکنده گزینی که او در آن فرمهای تاریخی...
ادامه خواندن

بدن در خیابان انقلاب


طرح مسأله (نقل از مقدمه روش‌شناختی): افراد برای حضور در گره‌های فضایی مختلف خیابان انقلاب، با چه نمایشی از بدن‌شان حاضر می‌شوند؟ در این‌جا تمرکز بر فهم چگونگی و چرایی نمایش‌های متفاوت و مختلف افراد از بدنشان برای حضور در نقاط مختلف خیابان انقلاب است. به نظر می‌رسد هر گره و تخیل مرتبط با آن افراد را به نوع خاصی از نمایش بدن‌شان سوق می‌دهد. همچنان که نمایش این افراد نیز بر شکل‌گیری یا تقویت این تخیل اثر می‌گذارد. در نتیجه، خیابان انقلاب گرانبار از نمایش‌های مختلفی است که با فهم این نمایش‌ها می‌توان به فهم خیابان انقلاب نیز رسید. گر‌ه‌های فضایی مختلف، از آن‌جا که با کارکردهای مختلف اقتصادی، سیاسی و فرهنگی درگیراند افراد و بدن‌های مختلفی را درون خود می‌پذیرند. برای بررسی چنین مسأله‌ای در خیابان انقلاب، دو پیش‌شرط روش‌شناختی و نظری لازم است. پیش‌شرط روش‌شناختی، از یک‌سو شامل توصیف خیابان انقلاب و گسست‌های فضایی آن برای بررسی...
ادامه خواندن

فضا، سیاست‌ورزی و (بی)‌عدالتی (بخش سوم و آخر)


برگردان: مجید ابراهیم‌پور، نویسنده: مصطفی دیکچ بنابراین، دوره سوم، به‌ویژه بعد از 1996، با تحولات جغرافیای نسبی/قراردادی محله‌های اولویت‌دار سیاست‌های شهری در یک جغرافیای حکومت‌گرا (statist) شناخته می‌شود. ویژگی‌های محلی ناپدید شد و محله‌های سیاست شهری به محله‌های سلسله‌مراتبی بر اساس طردشدگی و محرومیت تبدیل شد؛ برخی از آن‌ها «محروم‌تر و طردشده‌تر» از بقیه بودند. همچنین یک تغییری از جغرافیای نسبی مشکلات (که در حال حاضر این نسبیت تنها در میان محله‌های محروم‌شده وجود دارد) به جغرافیای مطلق تهدید به وجود آمد که توسط تصمیم‌گیری مرکزی بر اساس معیارها مشخص می‌شد و توسط یک گفتمان ملی‌گرای جمهوری‌خواه بازنشر می‌شد. به‌این‌ترتیب، محله‌های سیاست شهری رابطه‌ای نسبی با بیرون نداشتند، در خودشان بسته شدند و به همین ترتیب به «مشکل» تبدیل شدند. در این فرآیند، ساکنان و ویژگی‌های محلی به دسته‌های فضایی همگن داخلی تبدیل شدند و ایده‌های اولیه در مورد تصاحب فضای زیست‌شده توسط خود ساکنان، محو شد. چنین نظم فضایی...
ادامه خواندن

فضا، سیاست‌ورزی و (بی)‌عدالتی (بخش دوم)


نویسنده: مصطفی دیکچ برگردان: مجید ابراهیم‌پور نمونه فرانسه مثال مشخصی است که این دو معنا را باهم در خود دارد. از یک طرف، می‌توان دریافت که گروه مشخصی از مردم در مناطق حاشیه‌ای فرسوده زندگی می‌کنند. از طرف دیگر، این مناطق، تحت نام حومه (banlieue)، برای تشخیص مشکل جامعه به‌عنوان مکان‌های "فقدان (lack)" (فقدان نظم، فقدان احترام به قانون، فقدان شهربودگی و غیره) یا "مازاد (surplus)" (تعداد بیش از حد مهاجر، میزان بیش از حد جرم) که ترسناک بودن آن را تجسد می‌بخشد، مورد استفاده قرار می‌گیرند. ساکنان این مکان‌ها نه‌تنها از لحاظ فضایی در این مناطق به‌شدت بدنام‌شده باقی مانده‌اند، بلکه، از لحاظ سیاسی و اجتماعی به‌عنوان گروهی که می‌بایست از بالا اداره شوند، می‌بایست "یکپارچه"، "در برگیرنده"، "طرد شده" یا "جا گرفته" شوند. این ساکنان بسیار متفاوت، بسیار تهیدست، بسیار خشونت‌طلب هستند و به اندازه کافی "یکپارچه" نشده‌اند، "فرانسوی" نشده‌اند، شهری نشده‌اند. این ساکنان باقیمانده شهر بودگی هستند....
ادامه خواندن

معرفی کتاب «ریشه‌ها و گرایش‌های نظری معماری»


کتاب ریشه‌ها و گرایش‌های نظری معماری به قلم دکتر محمد منصور فلامکی متشکل از سه گزارش یا فصل است و هر یک از این فصلها به چندین بخش و زیربخش تقسیم می‌شوند. گزارش نخست با عنوان «ابزارهای معماری» از پنج بخش تشکیل شده که به ترتیب موارد ذیل را شامل می‌شوند: فضا، زمان و موجودیتهای زمانی – مکانی، شکل – در عینیات و ذهنیات، ادراک، شناخت معماری. در این فصل سه گستره اندیشه‌ای در مورد فضا مطرح می‌شود که شامل موارد زیر هستند: 1-ادبیات اسطوره‌ای، آنجاکه به شکل‌هایی گاه استعاری و گاه روشن به مقوله فضا پرداخته می‌شود. 2- ادبیات علمی، آنجاکه به تفسیر و تحلیل پدیده‌شناختی و همچنین به زبان تشریحی ریاضی به موضوع فضا پرداخته می‌شود. 3- ادبیات معماری، آنجاکه تلاش می‌کند تا از دیدگاه تجربی ویژگی‌های کیفی فضا را بازشناسی کند و شاخصهای کمی محیط زیست معمولا تحدید شده آدمیان را به میدان سنجش بیاورد. گزارش دوم...
ادامه خواندن

مفهوم سکونت


تصویر: محله فونتنهاس در گوآ (هندوستان) واژه «سکونت» در لغتنامه دهخدا به معنای اقامت، آرامش و سکون است و در فرهنگ معین به معنای اقامت کردن و ماندن. این واژه در فرهنگ عمید مقابل کوچ قرار داده شده و معانی‌ای چون اسکان و اقامت و توطن برای آن ذکر شده است. معادل لاتین سکونت (habitation) و (habiter در زبان فرانسوی) در فرهنگ لاروس (Larousse) این گونه تعریف شده: اقامت به شیوه‌ای پایدار در یک خانه یا بنا. تعریف habitation در فرهنگ آکسفورد به این صورت است: واقعیت زندگی کردن در مکان خاص. در همین فرهنگ فعل انگلیسی dwell نیز به معنای «زندگی کردن در یک مکان مشخص» آمده است. مرور این تعاریف در فرهنگ‌های فارسی، فرانسوی و انگلیسی نشان می‌دهد که واژه و مفهوم سکونت پیوندی ذاتی و تفکیک ناپذیر با مفهوم مکان دارد و نهایتا می‌توان سکونت را «ماندن در جایی مشخص» معنا کرد.   سکونت در حوزه‌های مختلفی...
ادامه خواندن

دریافت‌های مختلف درباره مردم، مکان و فضا

بازار خیابان مور در بروکلین، نیویورک.
  جیسکینگ و همکاران*- ترجمه زهره دودانگه تصویر: بازار خیابان مور در بروکلین، نیویورک. عکاس: آماندا ماتلز  (1) جستارهای این بخش به مثابۀ نقاط ورودی هستند به مباحثی جاری و میان‌رشته‌ای که موضوعشان چگونگی تولید، ادراک و تجربه شدن مردم، مکان و فضاست. نویسندگانِ این جستارها نقطه آغاز مشترکی دارند: فضا و مکان ثابت یا ذاتی نیستند، اما در عوض توسط کنش‌ها و معانی مردم آفریده و بازآفریده می‌شوند. این فهم منتقدانه از فضا و مکان، عاملیت و مسئولیت ما را در تولید این فضاها، همچنین در تولید آن دسته از روابط اجتماعی که به واسطه این رویکرد امکان می‌یابند، تأیید و تحکیم می‌کند. گردآوردن نقطه نظرات از علوم جامعه‌شناسی، جغرافیا، روانشناسی، معماری، تاریخ و انسان‌شناسی رویکردهای مختلف را تشویق می‌کند که از فرضیات نهفته درباره مردم، مکان و فضا پرده بردارند. این نوشته‌ها به شیوه‌هایی تازه و از نقطه نظراتی اساساً متفاوت این روابط را آزموده، از روش‌ها و...
ادامه خواندن

فضا به مثابۀ گیرنده، ابزار یا صحنه (مروری بر مقاله هیلده هینن)

میدان دو مایو آرژانتین
تجمع مادران در میدان دو مایو- آرژانتین   یادداشت پیش رو مروری است بر مقاله هیلده هینن، استاد دانشکده معماری دانشگاه لوون بلژیک (1)، که پروبلماتیک فقدان یک دستگاه نظری مورد توافق درباره رابطه میان فضا و جامعه را طرح می‌کند. هینن علت اصلی این مساله را در این می‌داند که رشته‌های مختلف با روش‌شناسی‌ها، نگرش‌ها و اهداف گوناگونی خود به مقولۀ فضا (space) می‌پردازند. برای مثال معماری در نسبت با مقوله فضا، ایجاد یا شکل‌دهی مجددش را هدف قرار می‌دهد، در صورتی که جغرافیا صرفا توصیفی تحلیل از فرایندها و اتفاقات درون فضا ارائه می‌کند. هینن برای آنکه بتواند مروری نظام‌مند برای این نگرش‌های متفاوت داشته باشد، آن‌ها را در سه مدل مفهومی کلی قرار داده است: الف) فضا به مثابۀ گیرنده (receptor) در این مدل فضا به عنوان ظرفی کمابیش خنثی یا یک پس زمینه‌ (background) برای اتفاقات و فعالیت‌‎های اجتماعی محسوب می‌شود. در واقع فضا تعیین کننده...
ادامه خواندن

قلمروهای عمومی و خصوصی


جی.جی. جیسکینگ و همکاران، برگردان زهره دودانگه امر عمومی و خصوصی برساخته‎های اجتماعی هستند که حوزه‌های مختلف زندگی روزمره را مفهوم پردازی می کنند- از درونی بودن و خصوصی بودن بدن‌ها و خانه‌هایمان تا عمومی بودن خیابان‌های شهری و فضای عمومی. این دو گانه معمولاً به میزانی از دسترسیِ اعطا شده به «بیگانه‌ها»[1] اشاره دارد، حال به هر صورتی که بیگانه‌ها تعریف شده باشند. اما برغم موافقت‌ نامه‌های مربوط به حریم خصوصی و قراردادهایی که بر سر عدم شکستن حریم در فضای دیجیتالی[2] امضا شده، مرز میان ]امر[ عمومی[3] و خصوصی[4] به خوبی تعریف نشده و محل مناقشه است. فضاهای عمومی و خصوصی، به جای آن که در تضادی دوگانه باشند، در طیفی از مقیاس‌های همپوشان و متداخل عمل می‌کنند و موزاییکی از فضاها و درجاتی از دسترسی را می آفرینند. به ندرت فضایی وجود دارد که ]به طور مطلق[ عمومی یا خصوصی باشند. در عوض فضا چند لایه و...
ادامه خواندن

پاره های معماری(20)، فوکو: فضاهایی دیگر یا «دگرجای ها»(بخش دوم)


    برگردان ناصر فکوهی بخش دوم اگر خواسته باشیم باز هم دقیق تر سخن بگوییم، مساله مکان یا محل استقرار برای انسان ها، در چارچوبی جمعیت شناختی مطرح می شود؛ و این مساله آخر در مورد محل استقرار انسان، صرفا مربوط به آن نیست که  از خود بپرسیم: آیا  مکان کافی برای انسان ها در جهان وجود خواهد داشت یا نه. مساله ای که البته بسیار مهم است. مساله اما، این است که چه روابطی از همنشینی، چه گونه ای از انباشت، از چرخش، از تشخیص، از طبقه بندی ِ عناصر انسانی را باید  در این یا آن موقعیت، اولویت بخشید تا به این یا آن هدف رسید. ما در دورانی هستیم که فضا خود را به ما در قالب روابط ِ استقرار عرضه می کند. بهر رو به گمان من، دغدغه امروز به صورتی اساسی به فضا مربوط می شود؛ و این امر، بی شک بسیار بیشتر از...
ادامه خواندن

فضاهای چند سطحی و شهر مشهد


شهر محل تعامل و گفت‌وگو است، شهروندان، مطالبه‌گران كيفيت‌ زندگي هستند و مديران مي‌كوشند تضاد در لايه‌هاي گوناگون و پيچيدة شهر را تعادل بخشند. رويكرد فرهنگي و اجتماعي، گسترش فضاي مدني را در سطح توصيه مي‌كند و فشار اقتصادي، ساختار طبقاتي را. امروزه ضرورت‌هاي آب و هوایي، زيست‌محيطي و فني، همكف شهر را به چند سطح اجتماعي تبديل كرده است. موضوع فضاهای چندسطحی و زیرسطحی بسیار پیچیده است و این مقوله‌ حداقل از سال 1380 منجر به اقداماتی در شهر مقدس مشهد شده است که نمی‌توان آن را در نشستی یکی، دو ساعت خلاصه کرد. شهر مشهد با حدود سه میلیون نفر جمعیت و توسعة سریع به لحاظ جمعیتی، ویژگی‌های خاصی دارد. به نظر می‌رسد پیش از آنکه به موضوع فضاهای زیرسطحی بپردازیم، بهتر است ببینیم با چه شهری مواجه هستیم و حقیقت‌های این شهر زیارتی چیست؟ آیا به همین راحتی می‌توانیم از ایده‌ای متمایز که در سطح جهانی مطرح...
ادامه خواندن

شهر را از زیر پای مردم کشیده‌اند


مدیریت فضاي شهري چگونه به انفعال اجتماعی منجرمی‌شود؟ ليلا رزاقي: اخيرا در خبرگزاري‌ها خبري درباره زيرزميني‌شدن چهارراه گلوبندک منتشر شد؛ يکي از معروف‌ترين چهارراه‌هاي تهران که روزانه محل تردد بسياري از افراد از هر قشري است. موضوعي که از سوي مسئولان اجراي پروژه‌هایي از اين دست،  به‌عنوان راه‌حلي براي رفع مشکل شلوغي اين منطقه و سهولت حمل‌و‌نقل عنوان مي‌شود. با اين همه، پروژه‌هايي از اين دست را نمي‌توان تنها از منظر عمراني و تسهيل دسترسي مردم به حمل‌و‌نقل عمومي بهينه بررسي کرد. زيرزميني‌شدن فضاهاي پرتردد شهري اگرچه در ظاهر امر نشان‌دهنده بهبود فضاي حمل‌و‌نقل و دسترسي آسان‌تر شهروندان به مقاصد مورد نظرشان است، اما اگر اين موضوع را در کنار تأثير تعاملات اجتماعي بر شکل‌گيري جامعه مدني پويا و بانشاط قرار دهيم، آن وقت نقش مديريت هدفمند فضاي شهري بر کاهش تعاملات شهروندان با يکديگر روشن مي‌شود. چه آنکه اگر اين مسئله با رويکرد هدايت‌شده‌اي دنبال شود، مي‌تواند تأثير سوء...
ادامه خواندن