ورود

وارد شدن به حساب کاربری

نام کاربری*
رمز عبور *
من را بخاطر بسپار

ساختن حساب کاربری

پر کردن تمامی گزینه های دارای * اجباری می باشد
نام
نام کاربری*
رمز عبور *
تایید رمز عبور*
ایمیل*
تایید ایمیل*
کد امنیتی*
Reload Captcha

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی و فرهنگ

نشست صد و بیست و نهم: انسان شناسی سواد و آموزش و پرورش


موسسه انسان شناسی و فرهنگ، صد و بیست و نهمین نشست از یکشنبه های انسان شناسی و فرهنگ (دوره پنجم) خود را در تاریخ یکشنبه 26 آذر 96 با عنوان «انسان شناسی سواد و آموزش و پرورش» برگزار می کند. در این نشست خانم مهسا شیخان (کارشناس ارشد آموزش زبان انگلیسی و عضو شورای مرکزی انسان شناسی و فرهنگ) سخنرانی خواهد کرد؛ و فیلم «باشو غریبه کوچک» اثر بهرام بیضایی نمایش داده خواهد شد. انسان شناسی و فرهنگ از همه علاقه مندان دعوت می کند که در این نشست حضور یابند. ورود برای همگان آزاد است. مکان و زمان نشست: تهران- خیابان ولیعصر- خیابان دمشق- پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات یکشنبه 26 آذر 1396- ساعت 16 الی 19
ادامه خواندن

انسان شناسی سواد (5): کول و اسکریبنر: مطالعه میدانی قبیله وای






از میان متفکران و نظریه پردازان حوزه سواد، سیلویا اسکریبنر (Sylvia Scribner) و مایکل کول (Michael Cole)روان شناس اولین متفکرانی بودند که بر پایه مشاهده میدانی خود تلاش کردند که مواضع متفکران پیشین خود در خصوص ارتباط سواد کتبی با شناخت و پیامدهای شناختی آن را که عمدتا جنبه نظری داشت (گرنفل و همکاران 2014)، آزموده و به چالش بکشند. به این منظور آن ها مطالعات میدانی گسترده ای را در طی پنج سال (1974-1979) بر روی قبیله وای در لیبری انجام دادند و ما حصل پژوهش آن ها فهم ما را از فرآیندهای سواد برای همیشه متحول کرد و دریچه ای تازه ای به روی نظریات جدید سواد با در نظر گرفتن هم بافت جوامع انسانی گشود. یکی از مهم ترین نظریات تز سواد که فارل آن را به خوبی بیان می کند، این بود: «بازسازی شناخت از طریق خواندن و نوشتن فرآیندهای استدلال برتر را که در تفکر...
ادامه خواندن

انسان شناسی سواد (4): دیوید آر. اولسون: متن، معنا و خودآگاهی


دیوید آر. اولسون روانشناس شناختی  نیز به دلیل مطالعات گسترده خود  بر روی نوشتن و خواندن از جایگاه بسیار مهمی در تاریخ نظریه های انسان شناختی سواد برخوردار است. مطالعات وی،  بیشتر حوزه های روانشناسی شناخت، توسعه سواد، زبان، زندگی ذهنی کودکان و فهم زبان توسط آن ها، رابطه زبان و ذهن و روانشناسی تدریس را در بر می گیرد. از میان کتاب¬های بسیار مهم وی دو کتاب؛ «بیان شفاهی تا متن: تعصب زبان در گفتار و نوشتار» [1] (1977) و«کتاب دنیا روی کاغذ» [2] (1994) در فاصله 17 ساله به طور خاص موضع گیری و تحولات نظری وی را نسبت به مسئله سواد نشان می دهند. کتاب اول اولسون، وی را به همراه دیگر متفکران نظریه شکاف عظیم مثل جک گودی، هولاک و اونگ در طیف متفکران قائل به نظریه شکاف عظیم میان جوامع شفاهی و کتبی، نسخه قوی مدل سواد، و تز سواد قرار می دهد که پیامدهای...
ادامه خواندن

معادل های واژه سواد در انگلیسی و فرانسه


ترجمه و تلخیص سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحدد یا یونسکو، در طول دوران فعالیت خود در حوزه سواد اقدامات مهمی را در سراسر دنیا  ارائه داده است. یکی از مهم ترین اقدامات یونسکو در این حوزه، ارائه تعاریف مختلف از مفهوم سواد و طرح ریزی کارکردهای اجتماعی و فرهنگی آن است. سازمان یونسکو با معرفی و برگزاری زمانبندی های چندساله، پروژه های دهه سواد (Literacy decade) را هر چندسال یکبار به تناوب برگزار کرده است. یکی از مهم ترین این برنامه ها در دهه 1975 میلادی و با سمپوزیوم بین المللی پرسپولیس (Persepolis Symposium) در ایران برگزار شد که در طی آن مفهوم سواد به معنای توانایی صرف خواندن و نوشتن با کارکرد تولید نیروی کار انسانی ماهر جهت فعالیت های اقتصادی به چالش کشیده شد و این معنا از سواد را به شکلی بنیادین متحول کرد. در بیانیه رسمی این سمپوزیوم اعلام شد که دیگر سواد توانایی...
ادامه خواندن

انسان شناسی سواد (3): والتر اونگ، سواد کتبی/ شفاهی و ذهن فناورانه


«بدون نوشتار، ذهن باسواد نمی توانست به شیوه ای که امروزه قکر می کند، بیاندیشد، و حتی نمی توانست تفکر خود را به شکل شفاهی ترکیب بندی کند»والتر اونگ والتر اونگ، فیلسوف، مورخ و مدرس ادبیات انگلیسی، در کنار جک گودی و اریک هولاک از مهم ترین نظریه پردازان شکاف عظیم است. کتاب کلاسیک و بنیادین سواد شفاهی و کتبی (Orality and Literacy) وی یکی از مهم ترین کتب نظریه های مطرح شده در حوزه سواد است که در واقع اولین نظریات انسان شناسی حوزه سواد و ارتباط آن با واژه و چاپ  با تکیه بر مقایسه دو حالت شفاهی و کتبی سواد شکل داده و در ادامه مباحث جک گودی و هولاک به شکل گیری مطالعات و نظریات انسان شناسی این حوزه کمک کرده است.  چنانکه در ادامه خواهیم دید، آنچه که مطالعات وی را از جک گودی و اریک هولاک؛ به رغم گرایشات یکسان، متمایز می کند، توجه...
ادامه خواندن

انسان شناسی سواد (2): اریک هولاک و مقدمه ای بر افلاطون


اریک هولاک (Eric Havelock) متخصص مطالعات کلاسیک متفکر دیگری است که در کنار جک گودی و والتر اونگ به نظریه شکاف عظیم میان جوامع برخوردار از سواد کتبی و جوامع شفاهی معتقد بود و سواد کتبی را عامل شکل گیری عقلانیت, ذهن انتزاعی و توسعه در جوامع مدرن می دید. وی با کتاب مشهور خود با عنوان «مقدمه ای بر افلاطون»  برای اولین بار در دهه 1980 میلادی به شکل دهی و جهت گیری مطالعات سواد کمک کرد. اریک هولاک در این کتاب سواد به معنای نوشتار و الفبا را نقطه عطفی در تاریخ شیوه تفکر و فرهنگ جوامع انسانی و عاملی کلیدی در انتقال جوامع انسانی از ابتدایی به مدرن دانسته است. وی این ایده را در مقالات متعدد و مهمی چون «ذهن الفبایی: هدیه  یونان به دنیای جدید» بسط می دهد. تز اصلی وی در واقع الفبایی و انتزاعی شدن ذهن انسان بواسطه الفبا است که به تحولات...
ادامه خواندن

انسان شناسی سواد (1): جک گودی و شکاف عظیم


  یکی از مهمترین نظریات مطرح شده در تاریخ مطالعات انسان شناسی سواد، نظریه شکاف عظیم  (great divide) میان جوامع ابتدایی (بدوی) و جوامع مدرن و صنعتی بواسطه برخورداری از سواد کتبی است که  در دهه 1960 میلادی مطرح شد و در دهه های 1980 و 1990 میلادی به اوج خود رسید.  نظریه شکاف عظیم را اندیشمندانی از رشته های مختلف فلسفه، مطالعات کلاسیک، انسان شناسی، زبان شناسی و تاریخ، با تکیه بر بر مطالعات انسان شناسی بر روی جوامع مختلف انسانی برخوردار از سواد شفاهی و کتبی برای اولین بار مطرح کردند. این مفهوم از سواد به عنوان وجه تمایزی میان جوامع ابتدایی و مدرن، جوامع برخوردار از سواد در تقابل با جوامع بی سواد معرفی شد که طبق آن رشد و پیشرفت های جوامع مدرن و صنعتی را مرهون شکل گیری نوشتار و الفبا می دانست. متفکرانی چون جک گودی (Jack Goody) انسان شناس، اریک هاولاک  (Eric Havelock)...
ادامه خواندن

سواد چیست؟ مقدمه ای بر مطالعات انسان شناسی سواد


سواد یعنی توانایی خواندن و نوشتن؛ این اولین مفهومی است که با مواجه با این واژه غالبا به ذهن متبادر می شود. این تعریف ظاهرا «معصومانه»، «واضح» (جی 2007)، «عینی» و «علمی» آن چنان در چارچوب فرآیندهای مدرسه ای خواندن و نوشتن  و در گفتمان رایج نهادی در سرتاسر دنیا درونی شده که به شکلی جهان شمول و غالبا ناخودآگاه سواد را منحصر به تکالیف و فرآیندهای رسمی مدرسه ای قرار داده و انواع دیگر دانش خارج از این چارچوب را-که بواسطه کنش‌های اجتماعی-تاریخی کسب شده اند-به رسمیت نمی شناسد. مفاهیم و معناهای مختلفی از این واژه متاثر از ارزش های فرهنگی، اهداف نهادی آموزشی، هم بافت سیاسی ایدئولوژیک، اقتصادی و بالاخص نظریه های آموزشی در طول تاریخ شکل گرفته اند که این واژه را تبدیل به مفهومی چندوجهی و پویا کرده اند. مفاهیم مرتبط با مقوله سواد، از مفهوم ساده توانایی خواندن و نوشتن آغاز شده و طیف گسترده...
ادامه خواندن

هنر برای خواندن: دکتر سوس









تئودور سوس گیزل (Theodor Seuss Geisel )، ملقب به دکتر سوس، نقاش، کاریکاتوریست، هنرمند، فعال سیاسی، نویسنده و تصویرساز قصه های کودکان (1904-1991) در آمریکا است. کتاب های داستان کودکان وی یکی از شناخته شده ترین و پرطرفدارترین سری کتاب های کودک است که با داستان های ریتمیک،  ابداع و به کارگیری کلماتی آهنگین و خیالی با کاراکترهای فانتزی و تصویرسازی های سوررئال در سراسر دنیا بیش از 600 میلیون بار به چاپ رسیده،  و چنانکه در ادامه این یادداشت خواهیم دید، نقش عمده ای را در علاقه مندی کودکان به خواندن ایفا کرده است. دکتر سوس باایجاد تحول در نوع نگرش به شیوه آموزش خواندن،  توانست پاسخی مناسب به بحران سواد در دهه 50-60 میلادی در آمریکا ارائه دهد. در یادداشت حاضر تلاش شده تا علاوه بر معرفی مختصری از دکتر سوس و فعالیت هایش، و با مروری بر هم بافت متن و تصویری و همچنین زبانی و واژگانی...
ادامه خواندن

انسان شناسی نوشتار: فهم جهان های متنی


    کتاب «انسان شناسی نوشتار» مجموعه مقالات متنوعی است که به سردبیری دیوید بارتون و اوتا پیین، با نگاهی انسان شناسانه شکل گیری و توسعه مطالعات نوشتار را با نگاهی تاریخی، کاربردی و جامعه شناختی در قالب مباحث نظریه سواد بررسی می کند و از این رهیافت دو رویکرد کلی و بسیار مهم که به شکل گیری مطالعات نوشتار و سواد منجر شده است را مرور می کند.  این کتاب که در سال 2010 منتشر شده را می توان به جرات یکی از معدود کتبی دانست که مطالعات شکل گیری نوشتار را نه در قالب رویکردهای آموزشی منفک و غیر متکی به بافت، مثل مدل های مبتنی بر محصول، فرآیند؛ که به عنوان یک کنش اجتماعی و فرهنگی و در چارچوب مطالعات فرهنگی اجتماعی تبیین می کند.  این آنچه که در مورد کتاب حاضر اهمیت دارد این است که با وجود اینکه نوشتار جدای از نقشی که در حوزه...
ادامه خواندن

با/بی سوادی: به دنبال «ما ایرانی ها نمی خوانیم!»


هفته گذشته یادداشتی با عنوان «ما ایرانی ها نمی خوانیم: سواد و خواندن» منتشر شد که فقدان مطالعه در جامعه را از دیدگاه خواندن و سواد مورد بررسی قرار داده و فهرست وار مسائل مرتبط با آن را در قالب مفاهیمی چون حافظه شفاهی/مکتوب، چالش فرهنگ مطالعه، سواد خواندن و عقل ارتباطی/سواد اطلاعاتی ارائه کرده بود. با توجه به این که «سواد» مفهومی چند بعدی است، و «ما ایرانی ها نمی خوانیم» به درستی گستردگی و عمق این ابعاد را متذکر شده، به نظر می رسد که در پرداختن به تمامی این ابعاد، بیشتر به تعریف «سواد به مثابه مهارت های شناختی» که در تقسیم بندی های مدل های سواد در طبقه بندی مدل مستقل (استریت 1995، 2013) قرار می گیرد، بسنده کرده است. در یادداشت پیش رو، من سعی دارم تا در خلال معرفی دو مدل بنیادی (مدل مستقل (autonomous)و ایدئولوژیک (ideological)) به دیگر جنبه های دیدگاه های مبتنی...
ادامه خواندن

«ما ایرانی ها نمی خوانیم!»: سواد و خواندن


ادعای مطرح شده در این یادداشت، به دلایل بسیار، پرسش های بی نهایتی را می تواند در خود داشته باشد. و شاید تحلیل آن نتواند به شکل مشخص ذهن جست وجوگر خوانندگان متن را راضی نگه دارد اما به هر حال در یادداشت پیش رو، سعی می شود حرکتی پرسشگرانه در این زمینه پیش گرفته و به برخی از این سوالات به شکل نسبی پاسخ داده شود. در ابتدای امر بایستی از مفاهیم به کار رفته در عنوان، آغاز کنیم که شامل «ایرانیان» و «سواد خواندن» است و در نوع خود ازجمله مفاهیمی بوده که مولفه های زیادی را دربر می گیرد و ما به دنبال توضیح هر یک از آنها در متن زیر نخواهیم بود و به توضیح کوتاه راجع به هر یک اکتفا خواهیم کرد. مفهوم ایرانی، علاوه بر معنای سیاسی- حقوقی اش، پهنه بسیار گستردهِ چندین هزار ساله و چندین هزار کیلومتری را دربرمی گیرد که انسجامی...
ادامه خواندن