ورود

وارد شدن به حساب کاربری

نام کاربری*
رمز عبور *
من را بخاطر بسپار

ساختن حساب کاربری

پر کردن تمامی گزینه های دارای * اجباری می باشد
نام
نام کاربری*
رمز عبور *
تایید رمز عبور*
ایمیل*
تایید ایمیل*
کد امنیتی*
Reload Captcha

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی و فرهنگ
ویژه

به یاد دکتر محمدامین قانعی راد و دکتر محمدعلی مرادی


در آستانه ی نمایش مستندی از زندگی دکتر محمدامین قانعی راد، یادداشتی به یاد فقدان بزرگی که جامعه علوم اجتماعی در این سال تجربه کرد می نگارم. به فاصله ی کوتاهی دو تن از  اساتید و چهره های مطرح جامعه ی فکری و اندیشه ورز از میان ما رفتند. رفتنی که در آن بازگشتی نیست، جز زنهار بر زمان اندک بر درک و تلاش برای فروکاستن از آن آشفتگی که جامعه و سرزمین ما را سالهاست در خود درنوردیده است. آموختن و فهم در یکسو و اقدام و عمل در سویی دیگر مجموعه زندگی اجتماعی و واقعیتی به نام جامعه و جامعه ی علمی ما را می سازد.     این یادداشت، به پاس قدردانی از همه بزرگانی است، نزدشان نه تنها علم اجتماعی بلکه زیست سالم و انسانی را آموختم. درست هفت سال پیش، با معرفی دکتر فکوهی با انجمن جامعه شناسی ایران وارد همکاری شدم، فضایی که در سال...
ادامه خواندن

«جامعه­ شناسی خشونت ورزشی»


  معرفی كتاب نویسنده: محمد مهدی رحمتی سال انتشار 1388 چاپ دوم سال 1390 تعداد صفحات: 250 صفحه انتشارات علمی و فرهنگی فهرست مطالب مقدمه بخش اول: کلیات فصل اول: جامعه شناسی ورزش فصل دوم: جامعه شناسی خشونت ورزشی فصل سوم: خشونت و پرخاشگری» مفاهیم و تعریف ها فصل چهارم: تاریخچه خشونت و پرخاشگری در ورزش فوتبال بخش دوم: بحث های نظری فصل پنج: نظریه های زیست شناسانه خشونت و پرخاشگری فصل ششم: نظریه های روانشناسانه خشونت و پرخاشگری فصل هفتم: نظریه های جامعه شناسانه خشونت و پرخاشگری بخش سوم: بحث های تجربی فصل هشتم: پژوهش های مربوط به خشونت و پرخاشگری تماشاگران فصل نهم: نتیجه گیری فهرست منابع و مآخذ فهرست اعلام ( اسامی، مکان ها، باشگاه ها، مکتب ها و نظریه ها) نویسنده در مقدمه درباره کتاب چنین می­نویسد که، چارچوب اثر حاضر مبتنی بر یک دلمشغولی جامعه شناسانه است و این سؤال را مطرح می­کند که چگونه...
ادامه خواندن

پیر بوردیو، درسگفتارهای کلژ دو فرانس (1989-1992)، درباره دولت (10)


برگردان ناصر فکوهی حال، مسئله بر سرآن است که بدانیم این مجموعه بزرگ‌بر اساس چه اصولی عمل می‌کند: آیا ما از یک طرف دولت را داریم و از طرف دیگر انجمن‌های محلی را؟ مردم اینگونه فکر می‌کنند. در نوعی جامعه‌شناسی خودانگیخته که در ذهن همه مدیران عالیرتبه وجود دارد، همیشه یک مرکزیت وجود دارد و یک موقعیت محلی.ما در اینجا یکی از مقولات اصلی در نوعی جامعه‌شناسی را می‌یابیم : مرکز/ پیرامون... به همین راحتی با یک رده‌بندی ساده‌سازی‌ها انجام می‌گیرند.مرکز، یعنی دولت، این بینشی است که آنها نسبت به خود دارند، یعنی آنها به منافع عمومی می‌اندیشند؛ و این در برابر مردم، که محلی و خاص در نظر گرفته می‌شوند: کسانی که همیشه مشکوکنند که نماینده نوعی لابی‌گری هستند، مثلا لابی ساکنان خانه‌های اجاره پایین دولتی. آنها افرادی هستند که هر کدام پیشینه‌ای دارند، مسیری که آنها در فضایی به حرکت در می‌آیند که من در حال ساختنش هستم،...
ادامه خواندن

جامعه‌ای بی‌پرسش و پُرپاسخ


آلبر کامو، کتاب خارق‌العاده خود، افسانه سیزیف(1942) را با چند جمله آغاز می‌کند که به از مشهورترین جملات تاریخ اندیشه تبدیل می‌شوند: «تنها یک مساله فلسفی ِ حقیقتا جدی وجود دارد: خودکشی. این‌که ببینیم آیا زندگی، ارزش زندگی‌کردن دارد یا نه؟ این پرسش بنیادین فلسفه است». ‌تمدن‌های کُهن، از گونه تمدنی که پهنه ما را ساخته، اغلب مردمانی را در خود جای می‌دهند که همچون مردمان مدرن، برای خود تاریخی ساخته‌اند، اما برخلاف بسیاری از مردمان پهنه‌های بدون خاطره که «تاریخ»شان را از صفر خلق کرده‌اند، ساختن و پرداختن این«تاریخ» برایشان ساده نبوده است؛ زیرا برای این کار ناچار شده‌اند تکه‌های بی‌شماری از واقعیت‌های کمابیش واقعی را با پاره‌های بی‌نهایتی از خیالبافی‌ها، با یکدیگر در‌هم بیامیزند و زندگی در غبارهای وهم‌انگیز و پیوستاری هولناک رویا-واقعیت را تجربه کنند که گاه آن‌ها را تا اوج رویاهای ‌افتخار‌آمیز و مستی‌آور می‌برد و گاه برعکس آن‌ها به قعر ورطه‌ای تنگ و تاریک و...
ادامه خواندن

برای درک کارل مارکس ( ابتدایی اما ضروری)


برگردان عاطفه اولیایی یکم: ارزش افزوده ـ ایزابل گارو به نظر ایرابل گارو، کتاب سرمایه مارکس «وحشتناک ترین موشکی بود که بر فرق بورژوازی فرود آمد.» در این فشرده وی در باره روند تولید ارزش افزوده می نویسد. با عاریه گرفتن از میادین مختلف علمی همچو اقتصاد، جامعه شناسی، فلسفه و سیاست، و در ادامه راه آدام اسمیت [ (۱۷۹۰ ـ ۱۷۲۹) : اقتصاد و فلسفه اسکاتلند]، دیوید ریکاردو ( ۱۷۷۲ـ ۱۷۲۳) اقتصاد دان انگلیسی، جان استوارت میلز ( ۱۸۷۳ ـ ۱۸۰۶) فیلسوف و اقنصاد دان انگلیسی، مارکس، در کتاب سرمایه، به نقد اقتصاد سرمایه داری می پردازد. این مطالعه در باره ساختار اقتصادی جامعه سرمایه جنبه ای عملی نیر برای مارکس دارد. فرای تفسیر دنیا ، هدف مارکس تغییر آن توسط انقلابی اجتماعی و رادیکال است. شاهد تلاقی پژوهش علمی و کنشگری که ویژگی این کتاب ناکامل است ( فقط جلد اول سرمایه توسط شخص مارکس در سال ۱۸۶۷...
ادامه خواندن

یادی از دکتر منوچهر صبوری با مروری بر یک خاطره


  در بین یکصد و خورده­ای واحد درسی­ای که در طول دوره کارشناسی در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران گذراندم، تنها یک درس دو واحدی را نمره کمتر از 12 دریافت کردم. و آن هم درس «جامعه شناسی سیاسی» آقای دکتر منوچهر صبوری بود که در کارنامه نیمسال تحصیلی­ام نمره 9 وارد شد. تا آنجا که به خاطر دارم به دلیل مشغلة کاری که در دوره کارشناسی داشتم، انتخاب کردن واحد­های درسی متناسب با روزهایی که می­خواستم، مشکل بود؛ از این رو در مورد درس­هایی که دانشکده در هر ترم ارائه می­داد، گاهی مجبور به انتخاب درسی بودم که زیاد علاقه­ای به آن نداشتم. درس جامعه شناسی سیاسی از این دست بود که تدریس آن با آقای دکتر صبوری بود. اما به ناچار در آن ترم- به نظرم نیمسال دوم سال 64- این درس را گرفتم. کتابی که برای این درس در نظر گرفته شده بود همان کتاب «جامعه شناسی...
ادامه خواندن

معرفی کتاب «اگر فرزند دختر دارید»


    لیلا احمدی جانینی بلوتی، النا، اگر فرزند دختر دارید 1378، محمد جعفر پوینده، چاپ دوم، نشر نی این کتاب که نوشته‌ی نویسنده‌ی ایتالیایی است، شامل 223 صفحه و 4 فصل مجزا است. دغدغه‌ی اصلی کتاب تبعیض‌های جنسیتی است که از قبل از تولد نوزاد آغاز می‌شوند و در روابط اجتماعی کودک با دیگران و حتی در مکان‌های آموزشی بر کودکان تحمیل می‌شود، است.جانینی بلوتی باظرافت خاصی زندگی کودک را به بخش‌های مختلفی تبدیل می‌کند و بیشترین اموری که کودک با آن‌ها سروکار دارد را از این جهات موردبررسی قرار می‌دهد. از نکاتی که مخاطب را جذب این کتاب می‌کند، می‌توان به شیوه‌ی نویسندگی نویسنده که با استفاده از مثال‌های زیاد که حتی به‌طور روزمره مورداستفاده قرار می‌گیرند،اشاره کرد. این مسئله نه‌تنها برای مخاطب جذابیت دارد بلکه او را با پیامدهای ناآگاهانه‌ی رفتارش با دیگران ( به‌خصوص کودکان) آشنا می‌کند. فصل اول: در انتظار نوزاد همان‌طور که از نام...
ادامه خواندن

معرفی کتاب محرم و صفر در فرهنگ مردم ایران


محرم و صفر در فرهنگ مردم ایران، اصغر شعاع و ... [دیگران]، چاپ اول:1393، 496 صفحه، انتشارات: مرکز تحقیقات صدا و سیما، قیمت:15000 تومان از زمانی که جامعه¬شناسی به عنوان دانش شناخت اجتماعات بشری بسط و گسترش یافت موضوع دین یکی از مهمترین مباحث علوم اجتماعی و بالاخص جامعه شناسی بوده است. آنچه که در تاریخ جامعه شناسی و   به خصوص جامعه شناسی دین وجود دارد توجه به نقش دین در جوامع است. از همان دوره پیدایی جامعه-شناسی، جامعه شناسان دین را به مثابه یک پدیده و یا نهاد، مبنای نظریه پردازی های خود قرار داده¬اند. در کنار جامعه شناسی، دانش مردم شناسی و مردم شناسان نیز به دلیل تأکید بر جوامع قبیله ای، توجه خود را بیش از همه به دین قبیله¬ای و ادیان ابتدایی معطوف نموده اند. به عبارت دیگر در این دو شاخه اصلی علوم اجتماعی، دین در شهر، قبیله و جامعه ابتدایی مورد بررسی قرار گرفته...
ادامه خواندن

معرفی کتاب «دعوت به جامعه شناسی»


  روحی، ز.، 1396، دعوت به جامعه‌شناسی، تهران: دنیای اقتصاد. مفاهیم "کار"، " "از خود بیگانگی" و "هستی اجتماعی"، از نگاه کارل مارکس " ... از نگاه مارکس می‌شود این تعبیر را داشت که آنچه باعث تحریک آگاهیِ هستی شناسانه‌ی آدمی می‌شود (یعنی آن آگاهی‌ای که به وسیله‌‌اش، انسان می‌تواند از وجود خود و چیزهای دیگر در جهان با خبر شود) و اصلا به واسطه آن به کار ‌افتد، «کار» و تولید و یا این طور بگوییم هر آن چیزی است که از «کار و فعالیت آدمی» سرچشمه می‌گیرد؛ چرا !؟ چون در پسِ هر کاری که باعث به وجود آمدن چیزی در جهان شود، روابطی اجتماعی شکل می‌گیرد. این‌که همچون ایدئالیست‌ها دائماً با خود بگوییم تفاوت انسان با سایر موجودات در شعور و آگاهیِ اوست، این سخن کمکی به درک این واقعیت نمی‌کند که از طریق کارِ بازاندیشانه‌ است (کارِ هدف‌مند، از این هدف باخبر و آن را در...
ادامه خواندن

جامعه شناسی شرّ: بررسی جامعه شناختی حادثه آتنا


محمد زینالی اُناری مقدمه: حادثه ی مربوط به خشونتی که در شهر پارس آباد استان اردبیل رخ داد، دل همه ی مردم را به درد آورد، حتی خانواده ی بازمانده از قاتل را هم ناراحت، پریشان و دچار آسیب نموده است. تعجبی نیست از این که این قبیل اتفاقات دلخراش در ورامین، پاکشهر و سایر نقاطی که مشابه آن است، رخ می دهد. اگرچه این بار حادثه در منطقه ای چون پارس آباد که خود را با عواطف و صمیمیت های سنتی می شناسند و مردمش آوازه¬ی خونگرمی و احساسات نوع دوستانه هستند، رخ داده است. اما باید گفت حوادث اجتماعی، به زعم بدیهی بودنش که در قتل¬ها و نزاع ها بیشتر شاهد آن بوده ایم، و اتفاقاتی که در نوع حادّش صورت می گیرد، اعجاب برانگیز بودنش را نشان می دهد؛ حال آن که هر یک از اتفاقات زندگی، پدیداری ویژه ی خود را داشته و نیاز به دقت...
ادامه خواندن

معرفی نظریه‌پردازان کلیدی در مطالعات جنسیت (بخش اول): دوروتی اسمیت


  1. اسمیت، دوروتی (1926) Dorothy Smith                                                                                         دوروتی اسمیت در 1926 در بریتانیا زاده شد. او مدرک کارشناسی خود در رشته جامعه شناسی را در سال 1955 از دانشگاه لندن گرفت و در سال 1963 درجه دکترای خود را نیز در همین رشته از دانشگاه برکلی کالیفرنیا اخذ نمود (ریتزر، 1374). دوره¬ی فعالیت اسمیت در دانشگاه برکلی مصادف بود با جنبش¬های دهه¬ی 60 در آمریکا و طرح شدن مسئله¬ی اقلیت ها و از جمله زنان. او حرفه¬ی خود را به مثابه جامعه¬شناس با سایر مشغولیت¬هایش از جمله مادری و همسری در هم آمیخت و تلاش خود را بر آن نهاد تا جامعه¬شناسی را به علمی که...
ادامه خواندن

جامعه‌شناسی آماری روسپی‌گری


معصومه علی‌اکبری جامعه‌شناسی روسپی‌گری؛ بررسی آسیب‌های اجتماعی. سعید مدنی قهفرخی. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه، 1395. 400ص. 350000 ریال. 1. «روسپی‌گری، تاریخی به قدمت پدرسالاری دارد و از موقعی که بشر با کاشت و داشت و برداشت در زراعت، زمین‌داری و برده‌داری آشنا شد و نقش زن از وجه تولیدی به وجهی برای ارضای امیال جنسی مردان تبدیل شد و منابعی مثل زر و زور و زمین به عنوان منابع کمیاب شناخته شد، روسپی‌گری کارکرد تجاری پیدا کرد.» تجارتی که «پاسخ اجتماعی تاریخی بشر به عنصر لذت‌جویی و تنوع‌طلبی خودش و یکی از سیاه‌ترین معضلات آسیب‌زا و آسیب‌شناختی روانی - اجتماعی چند هزار سالة اخیر، در جوهرة پدیدة روسپی‌گری به صورت عرضه و تقاضا فی‌مابین روسپی با مشتری باشد. ازاین‌رو در اکثر جوامع و در طی تاریخ، روسپی‌گری تقبیح و محکوم شده است.» (ص 14) از این اظهارنظر نویسنده در مقدمة چاپ اوّل دو نکته قابل‌تأمل است. نخست...
ادامه خواندن

به بهانه پیتر برگر: از بازی نقش اجتماعی تا بازی با نقش اجتماعی


      پیتر برگر جامعه شناس و متاله معاصر (1929-2017) از جمله متفکران موثر در جهان علوم اجتماعی بوده که در ایران عمدتا با کتاب "ساخت اجتماعی واقعیت" شناخته شده است. در فضای علوم اجتماعی ایرانی، پیتر برگر با دو مساله کلیدی پیوندخورده : نظریه جامعه شناختی پدیدار شناختی و مساله دین و سکولاریسم. برگر را با این دو موضوع می شناسیم و کمتر به سایر ابعاد نظریات او توجه شده است. به نظر می رسد در این ایام به مناسبت درگذشت این علامه علوم اجتماعی مدرن، توجهات بیشتری به ذکر او و آثارش و اثرش بر ایران شده است، این نوشتار نیز در همین راستاست.  در مطالعات اجتماعی دین در ایران، نظریات پیتر برگر را بیشتر در حوزه جامعه شناسی دین به کار گرفته شده است. مساله سکولاریسم از یکسو و تلاشی که برگر در کارهای متاخرش برای نشان دادن ماهیت دینی جامعه انسانی و تداوم دین در...
ادامه خواندن

معرفی کتاب جامعه شناسی توسعه فرهنگی


     توسعه مفهوم پیچیده و جامعی است که تمامی ابعاد حیات انسان را در بر می‌گیرد. در یک تلقی جامع، توسعه عبارت است از فرایند ارتقا و اعتلای مادی و معنوی جامعه که زمینه را برای رشد و تعالی انسان‌ها فراهم می‌سازد. یکی از عوامل موثر در جریان توسعه، فرهنگ است .فرهنگ مقوله پیچیده‌ای است که بیشتر شامل جنبه‌های معنوی و ذهنی حیات انسان می‌شود .لیکن از آن جا که رگه‌های آن در تمامی شئون زندگی بشر گسترده شده است، لذا توسعه فرهنگی اهمیت به سزایی می‌یابد.  در مبانی جدید توسعه، راه ورود انسان و جنبه‌‌های زندگی او در نظر گرفته شد و کارشناسان به این نتیجه رسیدند که محتوای اصلی آن، تأمین نیازهای اساسی، بهبود بخشیدن به شرایط زندگی افراد و جامعه است. در دهه‌ی 1980، هم‌زمان با تغییرات اساسی که در رویکردهای جامعه‌شناختی به وجود آمد و انتقاد از وضعیت فرهنگی مدرنیته توسط مکاتبی چون مکتب فرانکفورت...
ادامه خواندن

لاکان در میدان علوم اجتماعی: آیا با لاکان می‌توان جامعه‌شناس بود؟


  تدبیرکند بنده و تقدیر نداند/ تدبیربنده به تقدیرخداوند نماند بنده که تدبیرکند پیداست چه بیند / حیله کند لیک خدایی نتواند [1] آیا با لاکان می‌توان جامعه‌شناس بود؟ استاوراکاکیس در کتاب لاکان و امر سیاسی پرسش مشابهی را در باب استفاده ازنظریه‌ي لاکان در علوم سیاسی مطرح می‌کند: «لاکان را با سیاست چکار؟» (استاوراکاکیس, 1392, ص. 7). چه ویژگی در اندیشه‌ی روانکاوی چون لاکان وجود دارد که می‌توان از دلالت‌های آن در علوم اجتماعی و یا علوم سیاسی استفاده کرد؟ استاوراکاکیس قبل پاسخ به این پرسش به  نگرانی متخصصان علوم‌اجتماعی اشاره می‌کنند که همواره نسبت به فروکاست ساحت اجتماعی و یا عینی به تحلیل در سطح فردی یا ذهنی بدگمان‌اند و او نیز در همین راستا معتقد است که باید از تقلیل‌گرایی روانشناسی (Psychological reductionism) در درک پدیده‌های اجتماعی-سیاسی اجتناب کرد. (همان). همچنین جیمسون به عنوان یکی از اندیشمندان تحت تأثیر لاکان با اشاره به هشدار دورکیم در کتاب...
ادامه خواندن

مقایسه اقتصاد نئوکلاسیک، اقتصاد نهاد گرا و جامعه شناسی اقتصادی


مقدمه بیش از دویست سال از زمانی که آدام اسمیت نوشت فعالیت¬ های بازاری را «دست نامرئی» هماهنگ می¬کند، می¬گذرد. ظرف دو قرن اخیر نظام بازار و جامعه¬ کالایی به رشد و گسترش خود ادامه داده و سراسر جهان اجتماعی را درنوردیده است. در این مدت نحله¬ های متفاوتی در شناخت و تحلیل پدیده¬ های اقتصادی مطرح شده و توسعه یافته¬ اند. هر یک از این رهیافت¬ ها در چارچوب نظری و معرفت شناسی خاص خود به فهم و تبیین کنش ¬های اقتصادی انسان¬ ها پرداخته ¬اند. نحله¬ ای بر منفعت طلبی اقتصادی و کنش¬های ابزاری آدمیان تأکید دارد و نحله ¬ای دیگر کنش¬ های انسانی را علاوه بر کنش¬ های اقتصادی شامل کنش ¬های سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و دینی در نظر می¬گیرد. نحله¬ ی دیگری هم هست که منفعت طلبی اقتصادی را جزء ذات و سرشت آدمی تلقی نمی¬کند، بلکه کنش ¬های منفعت جویانه را ساخته و پرداخته¬ ی...
ادامه خواندن

دانشکده علوم اجتماعی و رسالت‌های یک دانشگاه


  «دانشگاه چه رسالت‌هایی دارد؟» تاکنون موضوع بحث و گفت‌وگوهای بسیار و همچنین یادداشت‌های متعددی بوده است. در این یادداشت بیش از این‌که بخواهم بر وجود رابطه میان این دو تأکید ورزم و با فرض گرفتن این رابطه، از رسالت‌های متعدد دانشگاه سخن بگویم، به دنبال نقد و آسیب‌شناسی این رابطه هستم. در مرتبه‌ی اول، به جای شروع بحث با مفروضات از پیش تعیین‌شده و سرگردانی در عالم مفاهیم انتزاعی، از ضرورت تحدید بحث و مصداقی کردن آن می‌گویم و در مرتبه‌ی بعد، بر مبنای این مقدمات، به رابطه‌ی دانشگاه و رسالت‌هایی که می‌تواند یا باید داشته باشد می‌پردازم. در بحث‌های راجع به رسالت‌های دانشگاه کمتر به یک مصداق خاص، مصداقی تاریخی، زمینه‌مند و واقعی، پرداخته شده است و بیشتر مفهوم انتزاعی دانشگاه، مفهومی فراتاریخی، غیرعینی و رمانتیک، مورد توجه بوده است. همین رویکرد، گویای جنس دغدغه‌های مربوط به این بحث است؛ دغدغه‌هایی که مشخصاً عمل‌گرایانه نیستند و بیشتر جنسی...
ادامه خواندن

معرفی کتاب: 100 واژه کلیدی جامعه شناسی


  پوگام، س.، ۱۳۹۳، ۱۰۰ واژه‌ی کلیدی جامعه‌شناسی، ترجمه‌ی عبدالحسین نیک‌گهر، تهران: نشر فرهنگ معاصر این کتاب، دربرگیرنده‌ی شرحی بر صد واژه‌ی پرکاربرد درجامعه‌شناسی است که خواندنش برای دانشجویان و علاقه‌مندان به علم اجتماعی و مفاهیم آن می‌تواند راه‌گشا باشد. این کتاب صرفاً یک واژه‌نامه نیست که لغات را معنا کرده باشد، بلکه بیشتر چیزی مانند یک درآمد بر جامعه‌شناسی یا یک کتاب مبانی است. اگرچه حجم کمی دارد ولی به سبب توجهی که در انتخاب واژگان شده‌است، راهنمای خوبی است. «برای گزینش و نگارش مدخل‌های این کتاب راهنما، بیست و یک تن جامعه‌شناس عضو هیئت تحریریه مجله‌ی جامعه‌شناسی، چند بار دور هم جمع شدند. آنان ضمن تعیین خطی مشی این مجله با مخاطبان عمومی، این کتاب را نیز نوشتند. بدین‌سان این صد واژه از هم‌فکری پویای هیئت تحریریه‌ی مجله‌ی جامعه‌شناسی برخوردار شده‌اند که بیشتر آنان از جامعه‌شناسان جوانی تشکیل شده‌است که دغدغه‌ی عبور از اختلاف‌ مکتب‌ها و روش‌هایی را...
ادامه خواندن