ورود

وارد شدن به حساب کاربری

نام کاربری*
رمز عبور *
من را بخاطر بسپار

ساختن حساب کاربری

پر کردن تمامی گزینه های دارای * اجباری می باشد
نام
نام کاربری*
رمز عبور *
تایید رمز عبور*
ایمیل*
تایید ایمیل*
کد امنیتی*
Reload Captcha

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی و فرهنگ

سخنی پیرامون اضطراب نوروزهای بی پول


عطا شعبانی راد احوال خود را با جوهره هستی تنظیم کنیم «روزی نیست که در کانالهای تلگرامی یا متن های تنظیمی مجریان رادیو و تلویزیون به جملات مثبت اندیشانه و القا کننده «حال خوب» برنخوریم و تاکنون تحقیقی جامع انجام نشده که مشخص سازد کارکرد عملی این مفاهیم در بهتر شدن حال جامعه تا چه میزان است؟ چنانکه زبانشناسان عنوان می کنند گفتمان های حوزه های زبانی با یکدیگر تداخل کرده و افراد با کاربرد واژگان یک گفتمان، دانسته یا نادانسته به تدریج آن را درونی ساخته در زمره مفاهیم و تعاریف ذهنی خود قرار می دهند. در بسیاری موارد ما مصرف کننده کلمات و اصطلاحاتی هستیم که خود به دقت خاستگاه آن را نمی دانیم و گاه هم حتی آن را در معنای دقیق و مطابق نظر واضعان به کار نمی بریم، کلمات و اصطلاحات معرفتی و دینی یکی از نمونه های چنین امری هستند که در خاستگاه فرهنگی...
ادامه خواندن

نوشته ای در آستانه نوروز


  محمد نوزعیم اراده ، امید و دروغ یا باید با ننگ هم آهنگ شدن پس با لگد و ستور در جنگ شدن یا عارف از آنگونه که می باید بود یا در پی هر حیله و نیرنگ شدن "نیما یوشیج" «در زندگی زخمهایی هست كه مثل خوره در انزوا روح را اهسته می خورد و می تراشد. این دردها را نمی شود به كسی اظهار كرد چون عموما عادت دارند كه این دردهای باورنكردنی را جزو اتفاقات و پیش امدهای نادر و عجیب بشمارند و اگر كسی بگوید یا بنویسد مردم بر سبیل عقاید جاری و عقاید خودشان سعی می كنند ان را با لبخند شكاك و تمسخرامیز تلقی كنند.زیرا بشر هنوز چاره و دوائی برایش پیدا نكرده و تنها داروی فراموشی توسط شراب و خواب مصنوعی به وسیله ی افیون و مواد مخدره است ولی افسوس كه تاثیر این گونه داروها موقت است و پس از مدتی به...
ادامه خواندن

خوان هفت سین


همواره از دیرباز یکـی از بارزتریــن مظاهــر نــو شــدن ســال چیــدن ســفره‌ی هفت‌ســین اســت کــه خــود نمایانگــر تقدســی اســت کـه مردمـان از دیربـاز در فرهنـگ کهـن ایـران زمیـن بــرای برپایی سفره و عــدد هفــت قائــل بوده‌انــد؛ هفــت دور فلــک، هفـت طبقـه زمیـن و آسـمان، هفـت امشاسـپند، هفـت روز هفتــه و ... . پهن کردن سفره هفت سین از ارج و قرب بالایی نزد خانواده های ایرانی برخوردار بوده و همواره مکان ویژه ای از خانه را به خود اختصاص میداده است. سفره همواره در جایی بود که میهمانان با آن مواجه شوند و حتی در مورد هنر و سلیقه ای که در چیدمان آن به کار رفته با یکدیگر صحبت کنند. سفره های هفت سین در برخی فرهنگها تا روز 13 بدر پهن بوده است و در روز 14 فروردین سفره را جمع می‌کردند و سبزه را به دل طبیعت باز‌میگرداندند. هفت‌ســین اگرچــه طــی ســالیان تغییــر کــرده و نــوع چیدمـان...
ادامه خواندن

سخنی پیرامون اضطراب نوروزهای بی پول


«عطا شعبانی راد» احوال خود را با جوهره هستی تنظیم کنیم «روزی نیست که در کانالهای تلگرامی یا متن های تنظیمی مجریان رادیو و تلویزیون به جملات مثبت اندیشانه و القا کننده «حال خوب» برنخوریم و تاکنون تحقیقی جامع انجام نشده که مشخص سازد کارکرد عملی این مفاهیم در بهتر شدن حال جامعه تا چه میزان است؟ چنانکه زبانشناسان عنوان می کنند گفتمان های حوزه های زبانی با یکدیگر تداخل کرده و افراد با کاربرد واژگان یک گفتمان، دانسته یا نادانسته به تدریج آن را درونی ساخته در زمره مفاهیم و تعاریف ذهنی خود قرار می دهند. در بسیاری موارد ما مصرف کننده کلمات و اصطلاحاتی هستیم که خود به دقت خاستگاه آن را نمی دانیم و گاه هم حتی آن را در معنای دقیق و مطابق نظر واضعان به کار نمی بریم، کلمات و اصطلاحات معرفتی و دینی یکی از نمونه های چنین امری هستند که در خاستگاه فرهنگی...
ادامه خواندن

مسئلۀ هنر: گریز از واقعیت یا نقد آن؟


وحید میره‌بیگی، در نشریۀ «چشم‌انداز ایران» مقاله‌ای با عنوان «واقعیتی که به فرارفتن از واقعیت فرا می خواند؛ درباره ی علی اشرف درویشیان و آثارش» نوشته است. در اینجا من در راستای نقدی که بر این مقاله خواهم داشت، بحثی در مورد رسالتِ هنر مطرح می‌کنم. ابتدا باید گفت که مقالۀ خوب و قابل تأملی است. همچنین، قلم و نگارش جذاب نویسنده هم به ارزش مقاله افزوده است. با وجود این، لازم می‌دانم نکاتی را دربارۀ این مقاله بیان کنم. نخست اینکه، مقاله می‌توانست بسط بیشتری یابد و به دو شکل ارائه شود؛ یا بخش اول و دوم مقاله با توجه به عنوانِ مقاله، می‌بایست مقدمه‌ای بر نقد و بررسی درویشیان می‌بود؛ که در این صورت، بخش نقدِ درویشیان باید بسط بیشتری می‌یافت و توجه بیشتری به آن می‌شد و یا اینکه بر خود بحث فلسفی در بخش نخست، یعنی نسبت انسان با واقعیت و تخیل، تاکید می‌شد و مصداق...
ادامه خواندن

آماده نیستیم


مزدک دانشور الیوت روزگاری گفته بود که اولین ماه بهار، بی رحمترین ماههاست زیرا خاطره و خواهش را به هم می آمیزد. او به درستی می دانست که زمان امری قراردادی است و آنچه زمان را برای ما مفهوم می کند، خاطره ای جمعی یا فردی است. خاطره فضا را دگرگون می کند و به زمان معنا می بخشد. هرچه افراد بیشتری از یک زمان مشخص خاطره داشته، یا تجربه شرکت در مناسک و مراسم مشخصی را داشته باشند، آن لحظه در بازگشت ادواری خود پراهمیت تر خواهد بود و در روندی دیالکتیکی خاطره سازتر. رسیدن بهار برای ما ایرانیان و دیگر ساکنان فلات نوروز هم خاطره ای جمعی را تداعی می کند و هم خود خاطره ساز است: صد سال به آن یا این سالها... نوشتن بهاریه سهل است و ممتنع. نوشتن از بهار است و سالی نو که می آید. عموما پرامید است و روشن. دورنمای سالی است...
ادامه خواندن

نوروز و تمنای روزگار نو


  محسن حافظیان تا همین چندی پیش، به شرط این که به تاریخ و تحولات آن و ریشه یابی مناسک و اسطوره هایش کاری نداشتی، از نوروز نوشتن کار سختی نبود. از سر زدن به انبانِ انباشتۀ خاطرات هم همیشه چیزهایی دستگیرت می شد که به جوان ترها بگویی یا برایشان بنویسی؛ از عاشق شدنت در یک بعد از ظهر نوروزی، از دو بار عیدی گرفتنت از پدربزرگی که حافظه اش تحلیل رفته بود و نه مهربانی اش، یا از مشقهای نوروزی بر زمین مانده ای که تلاش خانواده ای را می طلبید که در بعد ظهر سیزده بدر به انجام برسد. می توانستی از آب شدن برفها و جاری شدنش در جوی کوچه و یا چکه کردنش از سقف خانۀ کاهگلی خانۀ پدری ات بگویی، از خرید لباس عید و نو نوار شدن سالی یک بار خودت و بچه های در و همسایه، از لباسهایی که عمر نوبودنشان به...
ادامه خواندن

نحوه ی کاشت سبزه نوروز درکرمان


زهرا ایزدی در کرمان مانند دیگر نقاط کشور عزیزمان ایران مردم پایبند به عقاید و سنن زیبایی مانندکاشتن سبزه هستند که این کار نمادی ازسرسبزی وخرمی در استقبال از سال جدید می باشد. به دلیل تجربه طولانی، بانوان کرمانی در کاشت سبزه یا در اصطلاح کرمانی ها «طاقـو»(taqo)، ید طولایی دارند و این آداب کهن را به بهترین شکل ممکن اجرا می نمایند. در ابتدا لازم به یادآوری ست که بانوان کرمانی از دیرباز طبق باوری دیرینه رسم دارند که به تعداد هر یک از اعضای خانواده و یا درگذشتگان خویش، سبزه یا در اصطلاح کرمانی ها «سبزو» یا «طاقویی» بکارند و به هنگام کاشت و به نیت سلامتی و سرسبزی اعضای خانواده این کلام را به زبان آورند: «برای سلامتی سر فرزندم این سبزو، را می کارم» و به همین ترتیب با بردن نام تک تک بچه ها و اعضای خانواده، سبزه یا طاقویی کاشته می شود. نکته ی...
ادامه خواندن

تا سیزده...


همچون هر سال، سایت انسان شناسی و فرهنگ  در تعطیلات نوروز به روز نخواهد شد.  از تمام دوستان و همکاران  خواهشمندیم به ارسال مطالب خویش طیق روال همیشگی در طول این مدت، ادامه دهند. اولین روز بروزرسانی سایت سه شنبه 14 فروردین است و یکصد و سیزدهمین نشست یکشنبه های انسان شناسی و فرهنگ نیز در روز یکشنبه 26 فروردین برگزار خواهد شد. جای آن دارد که ضمن تشکر از تمام دست اندرکاران، نویسندگان و همکاران و خوانندگان خود برای تلاشی که در طول سال گذشته داشتند و همفکری ها و دقتشان در تذکر خطاها و پیشنهاد بهبود کار به ما، برای همه آنها نوروزی شادمان و به دور از غم و بیماری آرزو کنیم.       
ادامه خواندن
برچسب ها:

تبیین الگوی نشانه – انسان شناختی سبک زندگی استحالۀ سبک زندگی بحران محور به سبک زندگی ترمیمی : نوروز و مصرف آب


تبیین الگوی نشانه – انسان شناختی سبک زندگی استحالۀ سبک زندگی بحران محور به سبک زندگی ترمیمی : نوروز و مصرف آب   زندگی انسانی را می توان به فرآیندی روایی تشبیه کرد که در آن کنش گران همواره بر اساس نظام ارزشی که تبیین کنندۀ معنای حضور آنها در درون هستی است، اهدافی را نشانه رفته و دنبال می کنند. در درون چنین نظامی که دارای دو مجموعۀ بزرگ کنش محوری بر اساس منطق، برنامه و عمل و تطبیق محوری با نظام هستی بر اساس شرایط عاطفی و حسی- ادراکی می باشد، انسان با چالش هایی جدی مواجه است. در واقع، کنش گران هر جریانی را می توان علاوه بر همۀ ویژگی هایی که دارند به دو دستۀ بزرگ کنش گران برنامه گرا و کنش گران تطابق گرا تقسیم نمود. در برنامه گرایی یا کنش گر بر اساس یک برنامۀ تجویزی دست به اقدام می زند و یا بر...
ادامه خواندن

شهر بی خاطره



  ا عکس از شیوا خادمی، بیرجند      مدتی است بدنبال خانه‌ای برای زندگی می‌گردم و آنچه می‌یابم، اغلب با پیشینه و حافظۀ تاریخی من هیچ ارتباطی ندارد. تهران، شهری که هر روز دستخوش تغییر است و این تغییرات را بیشتر در حوزه معماری می‌توان دید. دیرزمانی نگذشته است که معیار خانه‌هایمان داشتن حیاط، طاقچه، پنجره‌های روبه آفتاب، حوض و اتاق‌های تو در تو بود. کودکی‌مان در این نوع معماری سپری شد. خانه‌ای پر از رنگ، صدا‌، بو و در یک کلام زندگی. آری زندگی در تعدد اتاق‌های خانه معنا می‌یافت، وقتی بازی می‌کردیم فضاهای زیادی برای پنهان شدن وجود داشت، تنوع فضا بهانه‌ای برای بازی‌فراهم می‌کرد. اتاقی برای مهمان، که هر آنچه خوب بود را برای او حفظ می‌کردیم، چون مهمان "حبیب خدا"بود. آشپزخانه‌ای محصور ، بدون هیچ رد پایی از تجمل، با تنوعی کم اما با صفا و صمیمیت زیاد. طاقچه اما همچون بوم نقاشی بستری بود...
ادامه خواندن
برچسب ها:

دایره ی زمان


رسید مژده که ایام غم نخواهد ماند چنان نماند و چنین نیز هم نخواهد ماند چه جای شکر و شکایت ز نقش نیک و بد است چو بر صحیفۀ هستی رقم نخواهد ماند (حافظ) اسطوره ی ترک گفتن زمین و سفر به جهان مردگان، مدفون ماندن و تقلای رهایی، و سرانجام بازگشت و تولد دوباره از هزاران سال پیش در فرهنگ‎های مدیترانه و میان‎رودان وجود داشته است. برای این مردمان، که به طور عمده از راه کشاورزی گذران می‎کردند، اسطوره‎سازی از مشاهده‎هاشان از چرخۀ زمان، یعنی نیستی گیاهان و خواب زمستانی طبیعت در زیر زمین، تکاپوی جوانه‎ها برای شکافتن پوسته ها، و سر برآوردن از دل خاک در بهار، می‎تواند اتفاقی طبیعی قلمداد شود. این ترتیب در قاموس اسطوره‎شناسی همان فرآیند تبدیل شناخت تجربی به مفاهیم فلسفی است، مفاهیمی برای پاسخ‎گویی به پرسش‎های هستی‎شناختی. پاسخ‎های موفق اغلب به صورت باور درمی‎آیند، و اگر مجموعه‎ای از این باورها بر اساس الگوی...
ادامه خواندن

نوروز، جشنی فراملی 


توضیح تصویر: نوروز در تاجیکستان نوروز در نزد عامه، بیشتر جشنی ملی و سنتی پنداشته می شود. نگارنده نیز تا چندی پیش، کهن نمونۀ یک جشن ملی و صرفاً ایرانی حک شده در ذهن خود داشت و با آنکه سال ها پیش، یکی از فراهم کنندگان پروندۀ نوروز در میراث فرهنگی کشور برای ثبت ملی و ثبت جهانی نوروز در یونسکو بود، اما در آن زمان، بیشتر برای اثبات صرفاً ایرانی بودن این جشن می کوشید و بر این گمان بود که نوروز صرفاً جشنی ایرانی است که به سرزمین های دیگر صادر شده است و انیرانیان از ما اقتباس کرده اند، غافل از اینکه آن آریاییان و انیرانیان نیز از همان روزگاران دور نوروز را جشن می گرفته اند و از آنِ خود می دانسته اند. نوروز سال گذشته، پس از چندین ماه سکونت در مسکو، بازنگری در این کهن نمونۀ یکسونگرانۀ ذهن من وقتی آغاز شد که دوستی...
ادامه خواندن

1396، سالی نو، اندیشه هایی تازه 


  انسان شناسی و فرهنگ بار دیگر سال نو را به تمام مخاطبان خود تبریک می گوید. از امروز وبسایت و کانال های تلگرام موسسه به صورت منظم، پس از تعطیلات نوروزی کار خود را از سر می گیرند. جلسه های سخنرانی و نمایش فیلم مستند و سایر برنامه های انسان شناسی و فرهنگ نیز  با شروع سال جدید  آغاز می شوند. امیدوارم در سال جدید باز هم در کنار  ما باشید و بتوانیم دست در دست یکدیگر برای  پیشبرد فرهنگ ایران گام برداریم. سال نو بر همه دوستان و همکاران گرامی باد.   
ادامه خواندن

تا سیزده...


  همچون هر سال، سایت انسان شناسی و فرهنگ  در تعطیلات نوروز به روز نخواهد شد.  از تمام دوستان و همکاران  خواهشمندیم به ارسال مطالب خویش طیق روال همیشگی در طول این مدت، ادامه دهند. اولین روز بروزرسانی سایت دوشنبه 14 فروردین است و یکصد و سیزدهمین نشست یکشنبه های انسان شناسی و فرهنگ نیز در روز یکشنبه 20 فروردین برگزار خواهد شد. جای آن دارد که ضمن تشکر از تمام دست اندرکاران، نویسندگان و همکاران و خوانندگان خود برای تلاشی که در طول سال گذشته داشتند و همفکری ها و دقتشان در تذکر خطاها و پیشنهاد بهبود کار به ما، برای همه آنها نوروزی شادمان و به دور از غم و بیماری آرزو کنیم. 
ادامه خواندن
برچسب ها:

نوروزنامه 1396


  ما رند و خراباتی و دیوانه و مستیم / پوشیده چه گوییم همینیم که هستیم آخرین روزهای سال گذشته را با حسن نقاشی، جوانی دوست داشتنی و فیلمسازی فروتن و عاشق این پهنه و فرهنگش گذراندیم و همو بود که اهمیت و ارزش انسان وارسته و کوشا و کم نظیری چون فرصت شیرازی، مولف کتاب «آثار عجم» را با فیلمش، به همگان نشان می دهد. هم از این رو این  نوشته را با اشعاری از فرصت آغاز کردیم که در  انتها،  بخش کامل تری از آن را می آوریم. زندگی فرصت، شاید سرگذشت بسیاری از ما باشد،  شاید سرگذشت این پهنه باشد، جایی که  ناملایمات زیادی وجود دارد، زمین سنگلاخ است،  اشرار زیادند و سنگ می اندازند، از آن بیشتر  دلقکان بی مایه  و دریوزگانند که  میان راه  بر سر تپه ها نشسته اند و برای صاحبان ثروت و قدرت در اینجا و آنجا، شکلک های خنده آور در...
ادامه خواندن

نوروز در تقویم ایرانی / دانشنامه ایرانیکا، برگردان ملیحه درگاهی


    روز هرمز (اولین روز همه ماههای ایرانی) از ماه فروردین، یکی از روزهای سال جدید تقویم پارسی است که در حال حاضر با روز اعتدال بهاری (روزی که در آن خورشید وارد درجه اول برج حمل می شود) مصادف شده است. این ورود به سال جدید نه با موقعیتی که نوروز در سایر تقویم ها دارد (برای مثال در تقویم مالیاتی عثمانی یا تقویم نوسَیری (Nosayri) ) و نه با نام روزهای سال جدید در دیگر تقویم ها، که از نوروز پارسی- همچون نَیریز در مصر یا نَیروز در اندلس- مشتق شده اند، ارتباطی ندارد ( یک بررسی کتاب‌شناسانه در موضوعی ارائه شده در کریستُفرتی، 2003). در جهان ایرانی نیز روزهای دیگری بودند که نوروز نامیده می شدند. این روزها حتی به لحاظ نظری با روزی که در آن خورشید وارد برج حمل می شود تقارنی داشتند. در سال 895/282 نوروز معتضدی توسط خلیفه معتضد عباسی برای اهداف مالیاتی...
ادامه خواندن

آداب و رسوم مردم آذربایجان شرقى در آستانه عید نوروز


در فرهنگ و سنن هر قوم و ملتی، روزهایی وجود دارد که ریشه تاریخی و فرهنگی داشته و جلوه‌ای از باورهایی است که حتی با مقدسات دینی و مذهبی آنها پیش رفته و هویت فرهنگی و تاریخی آن جامعه را به نمایش گذاشته است. یکی از این روزها مربوط به سال نو خورشیدی است که یکی از شایع‌ترین آیین‌های جهانی است و کم‌تر تمدنی را خواهیم یافت تا از آن تهی باشد. هر قومی بر اساس تاریخ، فرهنگ و مذهب خود آغاز سال نو را در قالب برپایی مراسم و جشن‌های ملی و مذهبی پاس می‌دارد. عید نوروز و جشن‌های سال نو ما ایرانیان با برخورداری از یک فرهنگ و تاریخ اصیل و طولانی همچنین مصادف بودن آن با حیات هستی و جان گرفتن مجدد زمین، از امتیاز خاصی برخوردار بوده و آن را از اعیاد مربوط به سال نوی اقوام و ملل دیگر متمایز ساخته است. جشن های استقبال...
ادامه خواندن
برچسب ها:

آیین نوروز در عهد صفویه(2)


در تاریخ «عالم آرای عباسی» توصیف های کاملی از شور و حال جشن های نوروزی شاه و مردم ارایه شده است: «به مباركی سال و تهنیت قدوم نوروز چند روز به لوازم عیش و خرمی پرداختند و بازارهای شهر را آذین و در میدان سعادت آباد به چوگان بازی و قبق اندازی مشغولی فرموده...» (اسکندرمنشی ج‌2، 1350 : 506). در اینجا شاه عباس در قزوین حضور داشته و مکان اصلی جشن نوروز میدان سعادت آباد شهر قزوین بوده است. یا در این مورد که شاه در مشهد مقدس حضور داشته و جشن در ساحت میدان شهر برپا شده است:«در آن باغ دلگشا بر دور دریاچه باغ مجالس بهشت آسا ترتیب داده، چهار طاق ها به فنون غریبه آراسته چراغ ها بر آن تعبیه كردند... نوروز عالم آرای این سال میمنت مآل در روز چهارشنبه پنجم شهر رمضان المبارك اتفاق افتاد ... حضرت اعلی در مشهد مقدس معلی كامیاب دولت بوده...
ادامه خواندن

آیین نوروز در عهد صفویه(1)


    جشن نوروز یکی از قدیمی ترین و اصیل ترین جشن های ایران زمین است که اگرچه در گذر زمان دچار تغییرات و دگرگونی هایی شده اما اصل وجود این جشن و حس خوش نوروزی آن همچنان به قوت خود باقی مانده و آنچه بر تاریخ این سرزمین گذشته است چه زمانی که پارسیان بر آن حکم می راندند تا حمله اعراب و ورود دین جدید و حکومت های منطقه ای و حمله مغول و حکومت بیگانگان تا برپایی حکومت یکپارچه دین مدار صفوی بر جایگاه آن تاثیری نگذاشته است. علی رغم استفاده از گاهشمار قمری در کلیه سیستم های اداری کشور، موضوع محاسبه دقیق زمان تحویل سال بر اساس تاریخ شمسی و بروج دوازده گانه آن مدنظر قرار می گرفته است هرچند «شاردن» فرانسوی به نکته جالبی در این زمینه اشاره کرده و آن، همزمانی نوروز و عیدسعید غدیرخم است: «برای اینکه اساس و بیان عید نوروز استحکام بیشتر...
ادامه خواندن