ورود

وارد شدن به حساب کاربری

نام کاربری*
رمز عبور *
من را بخاطر بسپار

ساختن حساب کاربری

پر کردن تمامی گزینه های دارای * اجباری می باشد
نام
نام کاربری*
رمز عبور *
تایید رمز عبور*
ایمیل*
تایید ایمیل*
کد امنیتی*
Reload Captcha

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی و فرهنگ

بی‌معنایی معنا


محمد امجدی در شماره 346 جهان کتاب مطلب مختصر اما مهمی درج شده بود با عنوان «مقصر اصلی کیست؟ ناشر یا مترجم؟» به قلم آقای رحمان افشاری که حرف دل بسیاری از خوانندگان و دوستداران کتاب را بیان می‌کرد. متأسفانه همۀ ما - هرقدر هم که در امر کتاب خبره باشیم- گاه «کتاب»هایی خریده‌ایم که چنان نواقص و ایرادهای اساسی‌ای داشته‌اند که به‌کل از درجۀ اعتبار ساقط بوده‌اند و از خرید آن‌ها به‌جز احساس غبن و فریب‌خوردگی چیزی عایدمان نشده است. چنان‌که نویسندۀ مقاله تأکید کرده است در این گونه موارد قطعاً این ناشر است که باید مسئول تلقی شود و جبران خسارت مادی و معنوی خواننده با اوست؛ اما این‌که چگونه می‌توان ناشران را پاسخگو کرد، بحث مهمی است که مستلزم وجود قوانین و مقررات صنفی است و مسئولان امور ازجمله اتحادیۀ ناشران و کتابفروشان و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی باید در این زمینه وارد عمل شوند. در...
ادامه خواندن

در بزرگداشت جیان‌روبرتو اسکارچیا


ایران‌شناس ایتالیایی فرید قاسملو* بیست و چهارم تیرماه 1397 برابر با اول جولای 2018 جیان‌روبرتو اسکارچیا، ایران‌شناس پرکار و یکی از دوستداران فرهنگ ایرانی در رُم چشم از جهان فروبست. او متولد 11 مارس 1933 / 20 اسفند 1311 در رُم و شاگرد آلساندرو بوسانی دیگر ایران‌شناس ایتالیایی بود و ایران را از طریق بوسانی شناخت. نخستین تحصیلات عالی استاد اسکارچیا در شهر رُم و در رشتۀ حقوق بود. او در 1955 / 1334 در این رشته از دانشگاه «ساپینزا» کارشناسی خود را گرفت؛ اما به‌تدریج با شرق و از آن میان با ایران آشنا شد و تحت تأثیر بوسانی مطالعات خود را بر ایران و اسلام متمرکز کرد. او در 1970 /1349 در همین دانشگاه نخستین درس‌های خود را دربارۀ ایران و تمدن اسلامی ارائه داد. پیش از آن استاد اسکارچیا با استفاده از بورس دولت ایران سفری به ایران کرد و در دانشگاه تهران به فراگیری زبان فارسی...
ادامه خواندن

تجربه وایمار: نوزایی پس از فروپاشی


تاریخ مختصر جمهوری وایمار. کالین استورر. ترجمۀ حسن افشار. تهران: نشر مرکز، ۱۳۹۶. ۲۷۰ ص. مصوّر. ۳۳۵۰۰۰ ریال. «جمهوری وایمار» تجربه تاریخیِ تشکیل حکومت ملّی و دمکراتیک پس از یک شکست و فروپاشی بزرگ است.  آلمان، در پی ناکام ماندن جاه‌طلبی‌هایش در جنگ جهانی اول –که خود در برپایی آن نقش تعیین‌کننده داشت - تسلیم بی‌قید و شرط را پذیرفت. آلمانی‌ها در نوامبر ۱۹۱۸ در برلین اعلام جمهوری کردند. فریدریش اِبِرتِ سوسیال‌دمکرات صدراعظم شد و قیصرِ جاه‌طلب و منفور مجبور به استعفا. اعلام جمهوری در آلمان درواقع واکنشی بود به شورش سراسری مردم علیه جنگ و مصائبی که بر آن‌ها تحمیل کرده بود. تلاشی بود برای پیشگیری از تندتر شدن اعتراضات و پیوستن توده‌ها به حرکت‌هایِ انقلابیِ کمونیستی که از الگوی قیام بلشویک‌ها در روسیه پیروی می‌کرد. این جمهوری که به واسطة گشایش مجلس ملّی و تصویب قانون اساسی جدید در وایمار به نام آن شهر خوانده می‌شود تا ۱۹۳۳...
ادامه خواندن

شماره جدید «جهان کتاب» منتشر شد


سال بیست و سوم آذر _ دی ۱۳۹۷ 86 صفحه. 20000 تومان. این شماره طبق معمول با نامه‌ای از پرویز دوائی آغاز می‌شود که عنوان آن چنین است: «... پیش از دَمِ صبح» . سپس داستانی به نام «رپانزل، رپانزل» از جین ریس با ترجمهٔ پرتو شریعتمداری آمده است. «هر کسی از ظنّ خود شد یارِ تصحیح شاهنامه» از سجّاد آیدنلو نقدی است بر کتاب از گمان خویش هر کس یار فردوسی (جستاری چند دربارۀ فردوسی و شاهنامه)/ عبّاس پریش‌روی. بخش نخست مقالة «نقد و بررسی دو طومار نقالی» از محمد جعفری (قنواتی) در پی آمده است که به دو اثر اختصاص دارد: طومار نقالی شاهنامه (بر اساس دستنامة مورخ ۱۱۳۵ ه. ق. کتابخانة شادروان مجتبی مینوی)/ به‌کوشش سجادآیدنلو و طومار جامع نقالی شاهنامه (طومار جامع قجری به قلم محمد شریف نایگلی)/ به‌کوشش فرزاد قائمی. «همراهی قصه و جامعه» مقاله‌ای است از آذر تشکر که به تحلیل جامعه‌شناختی اثر ادبی...
ادامه خواندن

گردآوریِ درازدامن و پُرکاستی


چهره‌های موسیقی ایران معاصر. هوشنگ اتحاد. ج 2. تهران: فرهنگ نشر نو، 1397. 838 ص، مصوّر. 860000 ریال. سخن نخست هوشنگ اتحاد که پیش‌تر 14 جلد کتاب با نام پژوهشگران معاصر ایران را با همکاری نشر فرهنگ معاصر به چاپ رسانده بود، امسال و پارسال دو جلدِ پُربرگ از کتابی با نام چهره‌های موسیقی ایران معاصر را توسط فرهنگ نشر نو به چاپ رسانده است. نقد پیش رو بر جلد دوم کتاب نوشته شده است؛ اما کمابیش همة داوری‌های ما دربارة جلد نخست آن نیز راست می‌آید. نخستین نکته آن است که این کتاب، برخلاف مدعا، گردآوردة هوشنگ اتحاد است، نه نوشتة او. این گردآوری که برگرفته از منابع گوناگون است و با درآمیختن چند جمله از گردآورنده در میان سخنان بسیارِ دیگران در جامة کتابی تألیفی به چاپ رسیده است، دارای کاستی‌ها و نادرستی‌های بسیار است. در دو جلد کتابِ گردآوردة اتحاد دربارة 63 تن (ج 1: 32 تن،...
ادامه خواندن

روایت‌هایی کوتاه از زندگی، آدم‌ها و ...


فرّخ امیرفریار آن‌چنان‌که بودیم؛ مجموعه یادداشت‌های لیلی گلستان. لیلی گلستان. تهران: حرفة هنرمند، 1397. 335 ص. مصوّر. 280000 ریال. خانم لیلی گلستان حدود 5 دهه است که آثار ادبی و هنری را به فارسی ترجمه می‌کند و سه دهه است که گالری هنرهای تجسّمی دارد. امّا او علاوه بر این‌ها در نوشتن هم‌کوشا بوده است. اغلب نوشته‌های او کوتاه و برخی بسیار کوتاه‌اند و در مطبوعات مختلف طی سال‌ها درج شده‌اند. کوتاهی نوشته‌ها و پراکندگی‌شان باعث شده این جنبه از کار او برای شماری از خوانندگان چندان شناخته شده نباشد. تعدادی از یادداشت‌ها و نوشته‌های او در کتاب حاضر جمع و عرضه شده است. این نوشته‌ها دربارة مضمون‌های مختلفی است: افراد خانواده، دوستان، مشاهیر ادب و هنر، مسائل اجتماعی، فرهنگی و هنری و وقایع روزمره. در این یادداشت‌ها خصوصیّات شخصیّتی خانم گلستان کاملاً آشکاراست: صراحت، جسارت، گزیده‌گویی و پرهیز از تعارف. عمدة یادداشت‌ها سبکی شتابکار دارند و خالی از حشو...
ادامه خواندن

چاق و لاغر کتاب


احمد اخوت «زندگی کوتاه است، هنر بلند.» جملة پیشانی‌نوشت نقل‌قولی است از بقراط (377-460 ق. م) پزشک نامدار یونان باستان. فردی متعلق به دوران قبل از میلاد. اکنون این سخن او به این تغییر پیدا کرده است: «زندگی کوتاه است، هنر از آن کوتاه‌تر». جمله‌ای که نمی‌دانیم سخن کیست و درواقع حرف یک نفر نیست و شاید چون در میان افراد جمهوری ادبیات زبانزد است معلوم نیست چه کس اول‌بار آن را گفته است. جمله‌های قصار هم تغییر می‌کنند.  سخن از کوتاه و بلند، چاق و لاغر، کُلُفت و نازکِ محصولات هنری، به طور مشخص کتاب، به میان است. به این موضوع سال‌ها پیش برخوردم. روزی دوستی به من گفت: «اون مصاحبة ژرژ سیمنون، تو کتاب کار نویسنده، عجب گفت‌وگویی بود، واقعاً حظّ کردم. بخصوص اونجا که از قول بعضی از منتقدان می‌گه: دیگه وقتش رسیده که سیمنون رمانی بلند بنویسه، کتابی با بیست، سی شخصیت.» دوستم ساکت شد. من...
ادامه خواندن

جهان کتاب


  جهان کتاب 354-352 سال بیست‌وسوم. شمارة 6 - 8. شهریور - آبان 1397 بر بال بادها/ پرویز دوائی میریام/ ایوان کلیما، ترجمة رضا میرچی چاق و لاغر کتاب/ احمد اخوّت * همه‌مان باختیم دُرنا/ زری نعیمی تهران، تبریز، پِرلاشِز/ امین فقیری غروب ستارة شامگاهی/ حمید نامجو روایت‌هایی کوتاه از زندگی، آدم‌ها و.../ فرّخ امیرفریار گردآوریِ درازدامن و پُرکاستی/ مهدی فیروزیان بررسی ساختارهای عمومی هنر/ مریم مشرّف سلوک کتابداری/ یاشار هُدایی شناختِ‌حافظ با حافظ‌شناخت/ محمود ظریفیان رسالتی دشوار بر دوش ترکمن نامه/ مصطفی نوری دانشنامة اقتصاد نقش تاریخی روشنفکران/ معصومه علی‌اکبری تجربة وایمار: نوزایی پس از فروپاشی/ مجید رُهبانی * از زبان شاعران مرگ سیلویا: شعری از آن سِکستِن/ ترجمة سهیلا صارمی هوشنگ آزادی‌ور به‌مثابه شاعر فاعلن فاعلن فاعلن فع!/ کامیار عابدی در بزرگداشت جیان‌روبرتو اسکارچیا / فرید قاسملو کاوش در شرق‌شناسی نوین و نومحافظه‌کاری/ گفت‌وگوی عظیم طهماسبی با فخری صالح، ترجمة علی‌اکبر ملایی بی‌معنایی معنا/ محمد امجدی کذّاب کبیر:...
ادامه خواندن

اشاره‌ای بر ترجمه «اسلام ایرانی» هانری کربین


  علیرضا ذکاوتی قراگزلو چشم اندازهای معنوی و فلسفی اسلام ایرانی. هانری کربن. ترجمة انشاء‌الله رحمتی. ج1: تشیّع دوازده‌امامی؛ ج2: سهروردی و افلاطونیان پارس؛ ج3: خاصان عشق، تشیع و تصوف. تهران: سوفیا، 1391-1394. هانری کربین از خاورشناسان خوش‌نامی است که به نظر نمی‌آید مسافرت‌ها و کارهایش به‌هیچ‌وجه جنبة استعماری داشته باشد، هرچند از گرایش‌ها و تعصبات ویژه‌ای خالی نیست. از نخستین کسانی که در ایران او را شناسانیدند دکتر سیّد حسین نصر است که واسطة ملاقات او و سپس ادامة مفاوضات و مذاکرات او با سیّد جلال آشتیانی شد که خصوصاً این ارتباط باعث پدید آمدن چهار جلد منتخب آثار حکمای الهی ایران [از ملاصدرا به بعد] گردید که از آثار ارزشمند مرحوم استاد آشتیانی، مُصَدّر به مقدمه‌های فرانسوی هانری کربین است. رفت‌وآمد هانری کربین به ایران، علاوه بر این، سبب آشنایی وی با چند ایرانی نامدار دیگر ازجمله داریوش شایگان گردید که در افکار و آثار این نویسندة محقق نیز...
ادامه خواندن

یک دهه محاکمه‌های مطبوعاتی


سیّد فرید قاسمی اسناد و پرونده‌های مطبوعاتی ایران دهة 80 (1389-1380). عذرا فراهانی. تهران: کتاب کوله‌پشتی، 1396. 4 ج: 3952 ص. 000،900،2 ریال. «احضار»، «استنطاق»، «التزام» و «اسارت» روزنامه‌نگار و نشریه‌دار، روزنامه‌آور و نشریه‌بَر، عُمری یکصدوچهل ساله در تاریخ معاصر ایران دارد. سرآغاز این «سنّت سیئه»/ رفتار بد، به روزگار ناصرالدین‌شاه قاجار بازمی‌گردد. نخست نویسنده‌ها و پخشگرهای مطبوعات فارسی برون‌مرزی و شب‌نامه‌نگارها را آزردند و هم‌زمان اذیت روزنامه‌نویس‌ها و مترجم‌های روزنامه‌های داخلی را در دستور کار قرار دادند. زنجیر، شکنجه و زندان‌سپاری میرزا یوسف مستشارالدوله تبریزی (1239-1313 ق) به «جُرم» نگارش مقاله برای نشریة اختر (چاپ اسلامبول) در سال 1299 ق و حبس طاقت‌سوز و رنج‌آور توزیع‌گرهای نشریة قانون (چاپ لندن) در سال 1308 ق از صدادارترین برخوردهای «دربار» و «دستگاه» در دهه‌های آغازین روزنامه‌نگاری با مطبوعه‌ورزهای ایرانی بود. سیاهه‌ای از دستگیری‌ها، بیدادگاه‌ها و محبوس‌سازی‌ها را در کتاب رویدادهای مطبوعاتی ایران می‌توان دید. این کشمکش فرساینده با گذر زمان با...
ادامه خواندن

مبانی فکری و هنریِ گلستان


مریم سیّدان نامه به سیمین. ابراهیم گلستان. با مقدمۀ عباس میلانی. تهران: بازتاب‌نگار. 1396. 106ص. 90000 ریال. ابراهیم گلستان (متولد 1301 ش) از جمله شخصیت‌هایی است که بعضی حواشی مربوط به زندگی شخصی او ــ مثل آشنایی و ارتباط با فروغ فرخزاد و مهاجرت از ایران ــ بیش از آثار ادبی و هنری‌اش نزد عموم ایرانیان شهرت یافته است. دربارۀ آثار او کمتر مطالعۀ جدی و مستقل شده است. به‌علاوه، سال‌ها اثر تازه‌ای از گلستان چاپ نشده بود. در سال‌های اخیر، او ضمن گفت‌وگوهایی، از وقایع تاریخیِ گذشته و از روشنفکران و ادبای ایرانی سخن گفته است که روزگاری آن‌ها را از نزدیک می‌دیده و با آن‌ها حشر و نشر داشته است. این گفت‌وگوها، گرچه گاه واکنش‌هایی در پی داشته، اما نقد فضای روشنفکری ایران از زاویۀ نویسنده‌ای است بازمانده از نسلی که امروز اغلبِ آن‌ها از میان ما رفته‌اند. سال گذشته، کتابی با عنوان نامه به سیمین منتشر شد...
ادامه خواندن

در دام داعش


معصومه علی‌اکبری در دام داعش: دولت اسلامی یا عقب‌گرد تاریخ. پی‌یر-ژان لوئیزار. ترجمه ویدا سامعی. فرهنگ نشر نو، 1396 1. پی‌یر-ژان لوئیزار از منظری تاریخی یا بهتر است گفته شود: تاریخی – جغرافیایی به پدیدة داعش می‌نگرد. او چگونگی ایجاد کشورهای جدید در خاورمیانه در اوایل سدة بیستم و در ادامه‌اش تحولاتی را که شاهد آن هستیم، با زبانی تاریخی شرح می‌دهد؛ اما زبان او خسته‌کننده و ملال‌آور نیست و خوانندگان بیزار از تاریخ را نمی‌رَماند. مترجم نیز که با اجازة ناشر و مؤلف فرانسوی، اقدام به ترجمة این اثر کرده، نثری روان و خوش‌خوان دارد. نثر او به کمک خواننده‌ای می‌آید که می‌خواهد سر از قضیة داعش و ریشه‌های آن دربیاورد. پی‌یر-ژان لوئیزار با قلمی ساده و نگاهی چندجانبه، ابعاد قومیتی، قبیله‌ای و مذهبی داعش را بررسی می‌کند و به نکاتی توجه می‌ورزد که تقریباً کمتر در مطالعات مربوط به داعش به آن پرداخته شده است. او تاریخ متأخر...
ادامه خواندن

وقتی که آسمان تهران آبی بود


    خاطرات دورة کودکیم، ده سال آغاز زندگیم از 1346 تا 1356 مهران افشاری (112 ص. قطع رقعی. 13000 تومان) روایتی نوستالژیک از زندگی روزانة یک خانوادة متوسط ایرانی در دهة 40 و 50 خورشیدی مهران افشاری، نویسنده و پژوهشگر سرشناس ادبیات فارسی و تاریخ اجتماعی ایران است که آثار بسیاری در زمینهٔ تصحیح متون تصوف و عرفان و همچنین ادبیات عامیانهٔ ایران دارد. او در این کتاب سرگذشت خانوادهٔ خود را، همچون نمونه‌ای از یک خانواده از قشر متوسط اجتماع، در سال‌های دههٔ 1340 و 1350 تعریف می‌کند. روایت افشاری در بسیاری جاها رنگی از قصه‌گویی دارد و توصیف‌ها گاه از نگاه یک کودک خردسال (فرزند خانواده) و زمانی از چشم بانویی میانسال (مادر خانواده) یا برادر و خواهر بزرگ‌تر بیان می‌شود. تصویرهای دلنشین کتاب از زندگی در تهران چهل، پنجاه سال پیش برای بسیاری از خوانندگانْ آشناست و یادآور دوره‌ای از حیات اجتماعی ایران و فرهنگ و...
ادامه خواندن

مارکسیسم: علم یا ایدئولوژی؟


خسرو صادقی بروجنی علم و ایدئولوژی. لویی آلتوسر. پژوهش، گزینش و برگردان: مجید مَددی. تهران: نیلوفر، 1396. 548 ص. علم و ایدئولوژی جلد اول از مجموعه‌ای هفت‌جلدی به قلم مجید مددی است. به گفتة مددی این مجموعه برگردان نوشته‌هایی از آلتوسر در مقولة ایدئولوژی همراه با نوشته‌های کوتاه و بلند و یادداشت‌های توضیحی مترجم است. علم و ایدئولوژی اثری است که در جای‌جای آن، مترجم حضوری فعال در قامت یک پژوهشگر دارد و با مقدمه‌ها، یادداشت‌ها و پانوشت‌هایش، کتاب را از یک ترجمة صِرف تبدیل به یک کتاب پژوهشی در مورد آلتوسر کرده است. چاپ این کتاب با فراز و نشیب‌های زیادی همراه بوده است. در ابتدا با مقدمه‌ای دویست‌صفحه‌ای آماده شده بود و سرانجام با کاهش نزدیک به دوسوم مقدمه، به ناشر سپرده شد. آن بخش از مقدمه که اشاره‌هایی به زندگی و فعالیت‌های سیاسی مجید مددی در گذشته دارد، قرار است در کتابی جداگانه (زندگی‌نامة خودنوشت) منتشر شود....
ادامه خواندن

جهان کتاب


سال بیست و دوم. شمارة 11 و 12. بهمن و اسفند 1396 نخستین مطلب این شماره، نامه‌ای از پرویز دوائی است با عنوان «آفتاب برفی». سپس داستان کوتاه «شکستنِ پیگی» از اتگار کرت، ترجمة پرتو شریعتمداری آمده است. به مناسبت انتشار مجموعه مقالات خلیل ملکی، سه یادداشت درج شده است: «دربارة مجموعه مقالات خلیل ملکی»/ کاوه بیات؛ «اوراقی زرد شده اما فروزنده از گذشتة نگذشته»؛ «مقالات ملکی در واپسین ماه‌های دولت ملّی»/ مجید رهبانی. «رفیق توفیق: نمونه‌ای شیوا از نثر اداری و سیاسی دورة صفویه» از علی قیصری در ادامه آمده است که به بررسی کتاب رفیق توفیق/ تصحیح رسول جعفریان اختصاص دارد. «سیمای ادوارد براون» از مرتضی هاشمی‌پور نقدی است بر کتاب ادوارد براون و ایران/ حسن جوادی. «گم‌گشته در زمان» عنوان نقد کاوه بیات است بر کتاب در اعماق زمان: زندگی‌نامة سیاسی فیروزمیرزا فیروز (نصرت‌الدوله)/ الهام ملک‌زاده. حمید نامجو در مقالة «روایتی مستند از برپاداشتن جهنم» کتاب انور...
ادامه خواندن

ملالِ پدرم


آرش اخوت همه چیز تهی است، حتی اندیشۀ تهی بودن. همه چیز به زبانی بیان می‌شود که نمی‌فهمیم: جریانی از هجاهایی که در درک ما بازتابی نمی‌یابند. زندگی تهی است، روح تهی است، و دنیا تهی است. و خدایان به مرگی دچار شده‌اند که خود بزرگ‌تر از مرگ است. همه چیز از تهی هم تهی‌تر است. همه چیز در ورطۀ هیچی فرو رفته است. هنگامی که چنین می‌اندیشم، و به امید این‌که واقعیت عطش مرا فروبنشاند به هر سو می‌نگرم، تنها حرکاتی مبهم می‌بینم. سنگ‌ها و جسم‌ها و اندیشه‌ها، همه مرده‌اند. هر جنبشی به سکون گراییده و همه چیز همچون گذشته است. هیچ‌چیز، حرفی برای گفتن ندارد. [...] دنیا گم شده و در اعماق روحم، که اکنون تنها چیزی است که واقعی است، رنجی شدید و نامرئی، اندوهی شبیه همان صداهایی که از سر اندوه برمی‌خیزد، همچون قطرات اشک در اتاقی تاریک حضور دارد. فرناندو پسوآ این عکس، تمامِ پدرِ...
ادامه خواندن

بربریت واقعاً موجود


معصومه علی‌اکبری بربریت واقعاً موجود. ویراستة لئو پانیچ و کالین لیز. ترجمة فریبرز رئیس‌دانا. تهران: نگاه، 1395. 504 ص. 325000 ریال. 1. عنوان کتاب و تصویر دو مرد نقاب‌دار سیاه‌پوش با پوست سفید نیمه‌پیدایشان از بالای نقاب که یکی سلاح به دست دارد و آن دیگری ظاهراً کتاب، ذهن را به سمت مباحث روز و وقایع جاری سال‌های پیدایش داعش می‌برد. همین نشانه‌ها به‌علاوة نام مترجم به‌عنوان منتقدی سوسیالیست، کفایت می‌کند تا کتاب را بخرم. 2. در یکی از اتوبوس‌های تندرو (بی.آر.تی) نشسته‌ام، کتاب را باز می‌کنم و به سراغ فهرست مطالب می‌روم. عنوان فصل‌ها جذاب و خواندنی به نظر می‌رسند برای همچو منی که می‌پندارد یکی از مصیبت‌های بخش‌هایی از جهان امروز که درگیر مشکلات خاورمیانه است و زندگی یا منافعش در گرو آرامش یا آشوب در این منطقه است، فقدان جنبش چپ غیردینی و سرکوب و تحقیر و تخریب اندیشه‌های روشنفکرانة دینی است. بعضی عنوان‌ها چنین‌اند: رهایی‌بخش و...
ادامه خواندن

جهان کتاب (سال بیست و دوم. شماره 9 و 10. آذر و دی 1396)


  این شماره با نامه‌ای از پرویز دوائی آغاز می‌شود: «شکلات روسی». نشستن در بوفة کتابخانه‌ای در پراگ و دیدار گردانندة جوان و خوشروی آن، خاطره‌ای را از گذشته‌های دور در ذهن نویسنده بیدار می‌کند. خاطرة سفری به همراه مادر به گرگان در زمستانی پُربرف و بازگشت از مسیر بندر شاه سابق و بسته شدن راه‌ها و اقامت ناگزیر در قهوه‌خانه/ مسافرخانه‌ای که صاحبش یک ارمنی درشت‌هیکل و سرخ‌روی و خدمتکارش دختری روس‌تبار به نام نورا بود. «این دخترک جوان و زیبا و خوش‌رو، که رنگ و رو و شکفتگی‌اش هیچ تناسبی با آن درودیوار و محیط دلگیر قهوه‌خانه نداشت، در حق من به‌خصوص مهربان بود. نمی‌دانم چرا، شاید چون‌که سوای آن پسرک مریض، یگانه بچة این قهوه‌خانه بودم. شاید مربوط به عاطفة مادری در وجود او بود و این‌که من، همیشه تنها و پژمرده، اغلب روی یکی از تخت‌های کنار دیوار بر دفتر مشقی خم شده بودم و بی‌خودی...
ادامه خواندن

جهان کتاب شمارۀ 341 مهر1396 منتشر شد


    این شماره، با نامه‌ای از پراگ آغاز می‌شود: «عروسک چینی...» به قلم پرویز دوائی. در آن می‌خوانیم: «...آن روز خوش‌هوا که ما داشتیم از جلوی بساط این آقا رد می‌شدیم- یعنی از مقداری دورتر - آهنگِ (برای ما) بسیار آشنا و اصلاً محرم و مأنوسی را شنیدیم مربوط به زمینه‌های زندگی عاطفی نوجوانی ما، که باهاش یک سابقة طولانی قشنگی داشتیم، که حکایتش مفصل است و بماند... آهنگ ما را  گرفت و کشید و آورد جلوی آقای نوازنده متوقف کرد و در آن لحظه آقاهه ساز را کنار گذاشت و آواز سر داد. بگو چه آوازی؟ «عشق چیز پُرشکوهی است...»  مال آن فیلم قدیمی قشنگ سوزناک لطیف (در تهران: «تپة وداع»)، از آن نوع فیلم‌هایی که با سِیل زمانه رفت و مُرد و دود شد. با سازنده و بازیگرها و سینمای نمایش‌دهنده و تماشاگرانش حتی... این آهنگ را، یعنی آوازش را آقاهه سر داده بود که انگ مقارن...
ادامه خواندن
برچسب ها:

جهان کتاب شمارۀ 339 – 340 مرداد – شهریور1396


در آغاز این شماره، نامه‌ای از پراگ آمده است به قلم پرویز دوائی با عنوانِ «طاهرانه...». گشت و گذاری در باغ بزرگ نباتات و تماشای لاله‌های افراخته نویسنده را می‌کشاند به شعر باباطاهر و لاله‌زارهای ایران... «قد کشیده‌اند وسط باغچه‌ها با یک حالت تفاخری انگار، مثل بلندبالای برازندة باریک‌اندامی که به رقص... ببخشید!... به اجرای "حرکات موزون!" برخیزد، و روی این خاصیت که ساقه‌هایشان بلند و باریک است و کلّه‌ها به نسبتِ ساقه سنگین، با کم‌ترین نسیمی به پیچ‌وتاب درمی‌آیند... بساط پُررونقشان این روزها بیشتر از هر گل و گیاه دیگری نظر آدم را می‌گیرد و پای آدم را در برابرِ این سفرة قلمکار سُست می‌کند. آدم می‌ایستد و سیر نگاه می‌کند، ولی هرچه که نگاه را به اطراف می‌چرخاند، در هیچ کجا دور یا نزدیک در اطراف این لاله‌ها و اصلاً در این باغ و سرتاسر این محلة سرسبز نشان از قبری و سنگ گوری نیست که آن آقای...
ادامه خواندن