ورود

وارد شدن به حساب کاربری

نام کاربری*
رمز عبور *
من را بخاطر بسپار

ساختن حساب کاربری

پر کردن تمامی گزینه های دارای * اجباری می باشد
نام
نام کاربری*
رمز عبور *
تایید رمز عبور*
ایمیل*
تایید ایمیل*
کد امنیتی*
Reload Captcha

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی و فرهنگ

با سردار سپه ؛ از اشتیاق تا ناامیدی (قسمت چهاردهم)


  پژوهشهای فرهنگی مدرن در ایران ج. ورود رضا خان به مجلس چهارم ، و هیئت دولت نوشته زهره روحی دولت سید ضیا فقط 90 روز دوام داشت.  ده روز بعد از آن ، قوام السلطنه فهرست هیئت دولت خود را اعلام  می‌کند. در بین آنان نام رضا خان ، به عنوان وزیر جنگ و دکتر مصدق ، در مقام وزیر مالیه به چشم می‌خورد. مجلس چهارم ، افتتاح میشود و دولت احمد قوام با اشاره به اهمیت و لزوم «توسعه قوای نظامی» ، و متحدالشکل کردن آن، برنامه اصلاحاتی خود را چنین علام می‌دارد:  «اول، توجه به رفاه طبقه سوم و رفع بیکاری و اصلاح حال زارع و توجه به بهبود امر فلاحت. دوم ،  به راه انداختن بانک استقراضی (بانکی که دولت شوروی آنرا با کلیه محاسباتش به ایران واگذار کرده بود، به موجب معاهده  ) و کلیه شعب آن در مرکز و ایالات به عنوان بانک دولتی...
ادامه خواندن

با سردار سپه ؛ از اشتیاق تا ناامیدی (قسمت دهم)


پژوهشهای فرهنگی مدرن در ایران الف. توزیع قدرت شبه فئودالی و مقدمات ظهور «رضا شاه» بهار، شجاعانه از احساس و تصمیمش می گوید. اصلا قرار نیست تصمیم او را تأیید یا نفی کنیم. کار ما درک شرایط آن دوران است. همان چیزی که کسروی بدان اشاره می‌کند و جوانان عصرش را «فاقد درک» آن ایام می‌داند. به هر حال تفسیرِ بهار را از اینرو «نیک و شجاعانه» می‌دانیم که  باعث می‌شود «موقعیت تاریخی»، از تک ساحتی بیرون آید و ضمائم اجتماعی ، فرهنگی، اقتصادی، و تا حتی ژئوپلتیکیِ متصل و برآمده از شرایط زمانه اش را به خود جذب کند. بهار ، «خیانت وثوق الدوله» را از موقعیت «انتزاعیِ خیانت » ، بیرون می‌آورد و آنرا در فضای اجتماعی و سیاسیِ ایام سخت و دشوار زمانه خود و معاصرانش وارد می‌کند. و با این عمل خویش ، «ما» (من و شما) را (به منزله آیندگان زمانه بهار)، در امروز به...
ادامه خواندن

با سردار سپه ؛ از اشتیاق تا ناامیدی (قسمت هفتم)


پژوهشهای فرهنگی مدرن در ایران الف. توزیع قدرت شبه فئودالی و مقدمات ظهور «رضا شاه» خوب است همینجا این را هم بگوییم که واکنشی که نسبت به این قرارداد صورت گرفت، ظاهراً برای وثوق الدوله مایه ابتکار عمل در به دست آوردن نتیجه مطلوب از طریق مجراهای «به ظاهر» قانونی شد. به بیانی وی پس از این تجربه،  ترتیبی می‌دهد تا زد و بندهای دولت و دیوانی ، به طور کلی صورتی قانونی و علنی بیابند . یحیی دولت آبادی، صحبت از هزاران اوراق «دولت نویسانده»ای می‌کند که به ابتکار وثوق الدوله تهیه شده بود و پیشاپیش نتیجه مطلوب از آنها به دست می‌آمد. چنانچه می‌نویسد : « این رویه دولتیان، در مجلس چهارم چنانکه از پیش نوشته شده، به دست تدبیر وثوق الدوله برای گذرانیدن قرارداد ایران و انگلیس شروع شد، [پس از آن] در هر مجلس کم و بیش انجام می گرفت» (  31)). این اوراق از سوی...
ادامه خواندن

تاريخ و حافظه تاريخي، در گفتگو با دکتر مجيد تفرشي


ما به بازنگری منصفانه تاریخ علاقه ای نداریم گفتگو: مهسا کلانکی دکتر مجيد تفرشي تاريخ نگار، سند پژوه و پژوهشگر، سالها است که مقيم لندن است و در زمينه اسناد تاريخ معاصر ايران در آرشيو ملي بريتانيا (The National Archives) مشغول تحقيق است. او هم اکنون 53 سال دارد و نخستين کتابش را در 19 سالگي، با عنوان «مقدمات مشروطيت» منتشر کرد. از ديگر آثار او مي توان به خاطرات دوران سپري شده، گزارشهاي محرمانه شهرباني، زندگي، خاطرات و اسناد شيخ احمد بهار، صداي پاي دگرگوني، خاطرات دوران سپري شده و چهل سال در صحنه اشاره کرد. گفتگو با دکتر تفرشيدر مورد تاريخ و حافظه تاريخي با اين پرسش شروع شد: آيا اين عقيده که ايرانيان حافظه تاريخي ندارند و از وقايع تاريخي درس نميگيرند را قبول داريد و اگر بله، علت آن به نظر شما چيست؟ دارا بودن حافظه تاريخي در يک ملت، لزوما امري بديهي، ژنتيک و يا...
ادامه خواندن

مشروطیت، نهضتی برای ممکن کردن ناممکن! در گفتگو با عبدالله انوار


استاد عبداله انوار از جمله انديشه ورزان و پژوهشگراني است که مطالعات و نظراتش در زمينه ي تاريخ ايران و به ويژه تاريخ يکصد سال اخير و نهضت مشروطيت عميق و بيطرفانه و به دور از تعصبهاي سياسي و فرقه اي است به همين دليل در سخن گفتن از مشروطيت از واقعيتهايي ميگويد که بسياري از پژوهشگران تاريخ مشروطيت به هر دليل از درک و بيان آن غافل ماندها ند. آنچه ميخوانيد گفتگويي کوتاه است درباره ي نهضت مشروطيت در جستجوي پاسخي براي اين پرسش که چرا مشروطه، مشروطه نشد. بيش از يک قرن از امضاي فرمان مشروطيت به وسيله ي مظفرالدين شاه قاجار گذشته است فرماني که سند پيروزي مشروطه خواهان تلقي ميشود اما با وجود امضاي اين سند، مشروطه و مشروطيت هيچگاه در ايران شکل نگرفت، چرا؟ براي اينکه مردم و جامعه آماده گي پذيرش مشروطيت را نداشتند درواقع اصلاً نميدانستند مشروطيت چيست. يک عدهاي از آزاديخواهان و...
ادامه خواندن

تاریخ جهانگشای جوینی و اشاره های موسیقایی


عطاملک جوینی تاریخ نگار تاریخ جهان گشای از خاندان فاضل و صاحب علم جوینی است که در کار حسابداری مملکت هلاکو خان (ایلخانیان) فعالیت داشت و در پایان به فرمان خاندان هلاکو کشته شد وقایع دوران مغول و چیزی بعد از آن را برمی شمارد. مورخ در دوران ایلخانیان چند بار به ماوراء النهر و ترکستان و چین سفر کرده تا وضعیت بعد هجوم از را ببیند و از برجای ماندگان آگاهی های تاریخی را به دست آورد. خود در این مورد چنین می گوید: "مع هذا چون بچند نوبت دیار ماوراء النهر و ترکستان تا سرحد ماچین و اقصی چین که مقر سریر مملکت و اروغ اسباط چنگیز خان است و واسطه عقد ملک ایشان مطالعت افتاد و بعضی احوال معاینه رفت و از معتبران و مقبول قولان وقایع گذشته را استماع افتاد..." (ج اول ص٦-٧). این کتاب مجموعه ای سه جلدی است که مورخ  تصریح می کند: "مجموعه...
ادامه خواندن

سیرجان در منابع تاریخی


  پریا آذرافزا برای بازیابی اطلاعاتی درباره سیرجان، از نوشته¬های نویسندگان و مورخین در طول قرون و اعصار کمک می¬گیریم. قدیمی¬ترین سندی که اطلاعاتی درباره سیرجان به ما می¬دهد، نوشته ابن اثیر است، که می¬نویسد «گشتاسب که یکی از پادشاهان قدیم ایران بود و دین سلیمان داشت، دین زرتشت را پذیرفت و در کوهستانی که «تمبور» نام داشت جای گرفت و در حالت تقیه به عبادت مشغول شد». استاد دکتر باستانی پاریزی عقیده دارد، این کوه، همان کوه تمبور است که در مشرق سیرجان و حدود چهار گنبد قرار گرفته. (وثوقی رهبری،15:1372) حمدالله مستوفی در تاریخ گزیده، درباره گشتاسب می¬نویسد: « ابن لهراسب بن اروند شاه بن کی پشن بن کیقباد، در شهر حلب تخت و تاج ایران بدو رسید. به پادشاهی نشست. زرتشت پیشوای گبران به عهد او دعوت کرد. گشتاسب دین گبری بپذیرفت و ایرانیان را الزام نمود، تا گبری اختیار کردند» شاه فیروز که بصورت مقبره¬ای در...
ادامه خواندن

کاشی های دوره ایلخانی ایران در موزه های خارجی


  توموکو ماسویا علی اصغر سلحشور و پوریا شکری درآمد:  قدیمی ترین مدرک از وجود کاشی های ایرانی در موزه ویکتوریا و آلبرت دلالت دارد. شواهد دیگر حاکی از آن است که در نیمه دوم قرن 19 میلادی کاشی های ایلخانی در دو مرحله از ساختمان های اصلی خود در ایران کنده و به مجموعه ها و موزه های اروپایی منتقل شدند. مرحله اول در فاصله میان سال های 63/1862 تا 1875 میلادی کاشی هایی از بناهای نطنز، ورامین و قم کنده شد. دو نماینده سیاسی فرانسوی ساکن در ایران به نام های ژان باپتیست و نیکلاس ژول ریچارد تعداد زیادی از این کاشی های را به رابرت مرداک که کارهای هنری پارسی را برای موزه ویکتوریا آلبرت جمع آوری می کرد، فروختند. از سال 1881 تا 1900 میلادی بناهای بیشتری در قم، دامغان و کاشان مورد تاراج و یغما قرار گرفتند و کاشی های این بناها به موزه داران...
ادامه خواندن

چرخ ِ یک گذار، ارزش ِ یک الگو


  برای هشتاد سالگی دکتر ناصر تکمیل همایون   ناصر تکمیل همایون، یکی از چهره هایی است که در تاریخ  فرهنگ معاصر ایران جایگاهی نادر را به خود اختصاص می دهد. این  موقعیت را می توان از دو چشم انداز و با دو ساختار تحلیلی  به بیان آورد که در این یادداشت، نگارنده  تنها به عنوان یک شاگرد و کسی که خود را مدیون  دانش و اخلاق ایشان می داند، به پاس احترام و برای  جای گرفتن در این  مجموعه از نوشته ها،  روایتی کوتاه از آن تقدیم می کنم. دو جنبه و چشم انداز و  ساختار هست که می توان به  ناصر تکمیل همایون از دریچه آنها  نگریست: نخست نگاه  به سهم ایشان در شکل گیری و تحول  تاریخ شناسی اجتماعی و فرهنگی در ایران معاصر، با  تاکید و تمرکزی بر چند حوزه خاص و دموکراتیزه کردن این دانش؛ و سپس  سهم ایشان در به سرانجام رساندن  و حفظ...
ادامه خواندن

مشروطه‌ی ایرانی، در میانه‌ی تقلیل یا تطبیق تجدد


    برای واکاوی و بررسی حضور مفاهیمی چون تجدد، پیشرفت، توسعه و اخیراً جهانی‌شدن در ایران، که هر یک در بازه‌ی تاریخی خاصی مفهوم مسلط بوده‌اند هرچند بیش و کم و با اغماض بر محتوای نسبتاً واحدی اشاره داشته‌اند، مشروطه و تاریخ آن نقطه شروع مناسبی برای فهم رودررویی جامعه‌ی ایران، از دولتیان تا روشنفکران و نیروهای فرهنگی موثری چون روحانیون، با این مفاهیم است. در بین این مفاهیم، تجدد در عصر مشروطه بسامد بیشتری داشته است و چه بسا دیگر مفاهیم که نشان‌گر جریان فکری عصر خود هستند و در هر دوره با نقد و سنجشی که پیرامون‌شان شکل می‌گرفته جای خود را به مفهوم دیگری داده‌اند، در آن دوره هنوز به جریان مسلط تبدیل نشده بودند. به عبارت بهتر، هر یک از این مفاهیم متعلق به گفتمان‌های متفاوتی هستند که نگاه و رویکرد متفاوتی نسبت به جامعه، فرهنگ و روابط بین جوامع و فرهنگ‌ها دارند. بسیاری از...
ادامه خواندن

پیرمرد چشم ما بود: کشف راز


حسين قره از نوادگان مرحوم آيت‌الله ملا علي‌اکبر خوانساري بود و آخرين روزهاي اسفند 1301 در بروجرد به دنيا آمد. اصرار پدرش به کسوت اسلاف، تلمذ فقه بود، او اما سرآمد ادب و تاريخ و عرفان‌شناسي شد. محصل نمونه، رتبه يک آزمون دکترا و شاگرد ممتاز علامه فروزانفر، به نقد شعر در تاريخ سرزمين شاعران پرداخت. راوي صادق تاريخ ايران بود و يکي از بزرگ‌ترين شارحان مولانا جلال‌الدين‌محمد بلخي شد که چهره‌اش را بسياري مفسران پيش از او با ملال سختگويي‌هاي خويش معيوب کرده بودند. عبدالحسين زرين‌کوب که بايد بسياري از آنچه را نوشته است، به خط زر نوشت و بر در و ديوار مدرسه‌ها و دانشگاه‌ها و... آويخت، اگر‌چه با چند تني ديگر جزو زعماي معاصر فرهنگ و ادب اين سرزمين است، اما آن‌قدر عميق بر روان خواننده‌اش اثر مي‌گذارد که آدمي خيال مي‌کند او قرن‌ها زيسته است و باور نمي‌کند که دست اجل فقط هفتاد و شش بهار...
ادامه خواندن

میراث فرهنگی / داده نگاره شماره دو 



میراث جهانی ایران (2016)  ایده اولیه معرفی ساده میراث فرهنگی برای کارشناسان و مردم است. باور امروزی حفاظت میراث فرهنگی (cultural) و طبیعی (natural) در یونسکو بر آن است که تنها خود مردم قادر به حفاظت از میراثشان هستند و این امر با آموزش و بالا بردن آگاهی عمومی میسر خواهد شد. درحالی که صاحبان اصلی میراث فرهنگی، خود مردم هستند اما امکان معرفی اولیه هنوز فراهم نیست و این نقصان از سوی کارشناسان این رشته است. با معرفی هرچه بیشتر و البته صحیح و با وسواس، امکان شناخت برای تمام مردم میسر می شود که در پی آن واکنش ها برای حفاظت از میراثشان بیشتر خواهد شد. شناخت و معرفی میراث فرهنگی در ارتباط مستقیم با حفاظت آن است.   داده نگاره پیش رو شامل آثار میراث جهانی ایران در لیست میراث ملموس (tangible heritage) یونسکو است. این اینفوگرافیک نگاه اجمالی و تحلیل برانگیز را توامان برای مخاطب کارشناس...
ادامه خواندن