ورود

وارد شدن به حساب کاربری

نام کاربری*
رمز عبور *
من را بخاطر بسپار

ساختن حساب کاربری

پر کردن تمامی گزینه های دارای * اجباری می باشد
نام
نام کاربری*
رمز عبور *
تایید رمز عبور*
ایمیل*
تایید ایمیل*
کد امنیتی*
Reload Captcha

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی و فرهنگ

بررسي نقش ساختار در معناي نشانه هاي شهري – قسمت اول


  با شكل گيري رويكردهاي انسان‌گرايانه و كيفي نسبت به شهر و فضاي شهري از سالهاي دهه 60 قرن بيستم، موضوع معني در شهر و چگونگي ايجاد و انتقال آن نيز مورد توجه واقع شد. به دنبال شكل گيري موج كيفي‌نگري به فضا، نظريات بسياري از متفكران و انديشمندان حوزه معماري و شهر چون لينچ، كرير، كالن، شولتز، شواي، جيكوبز، راپاپورت، جنکس، گاتدينر، برودبنت، بيرد و ديگران پيرامون موضوع معني شكل گرفت. در ميان ديدگاه هاي مختلف مي‌توان به نشانه شناسي به عنوان يكي از رويكردهاي نوين به موضوع معني كه توسط انديشمنداني چون گاتدينر و جنكس و برادبنت به حوزه معماري و شهرسازي وارد شد، اشاره كرد. نشانه‌شناسي نوين كه در ذات خود رويكردي رمزگشاست، در بستر انديشه‌هاي فردينان دو سوسور و چارلز سندرس پيرس و در حوزه زبان شناسي بازشناسي شد و شكل گرفت. اين رويكرد با معرفي نشانه ها به عنوان كوچكترين واحدها و اجزاي معني، و...
ادامه خواندن

نشانه‌شناسی و ایده‌گرافی خیابان انقلاب


طرح مسأله (نقل از مقدمه روش‌شناختی): «نشانه‌های شهری موجود در خیابان انقلاب (تابلوهای عمومی، گرافیتی‌ها، نقاشی‌ها، نام‌گذاری‌ها و...) حائز چه مفاهیم سیاسی – ایدئولوژیک – فکری‌ای هستند؟ و چگونه می‌خواهند حضور فکر و ایده‌ی خاصی را در این خیابان نمایش دهند؟ در این نوشتار با طبقه‌بندی نشانه‌های موجود، به دنبال تحلیل محتوای این نشانه‌ها و دلالت‌های سیاسی – ایدئولوژیک – فکری آن‌ها هستم». بحث در باب نشانه‌های خیابان انقلاب می‌تواند بحثی درازدامن و بی‌پایان باشد، چرا که نمی‌توان حد و مرزی برای تعریف نشانه‌ها و همچنین حضور آن‌ها در این خیابان گذاشت. علاوه بر نشانه‌های ثابتی همچون نام کوچه‌ها و دیگر فضاهای شهری و همچنین گرافیتی‌ها و دیوارنگاره‌ها، در این خیابان با حجم انبوهی از نشانه‌های سیال مواجهیم. نشانه‌هایی که در چند لحظه ظاهر می‌شوند و ناپدید می‌شوند. نشانه‌هایی که به عابران پیاده‌ی این خیابان و به اتوموبیل‌های در حرکت چسبیده‌اند. درواقع می‌توان عابران و اتوموبیل‌ها را بنا بر اظهارات...
ادامه خواندن

دهان زبان بستنی نیست (بخش دوم)


در نوشتار حاضر مواجهه‌ای انتقادی با رویکردهای تکلیفی-تجویزی سره‌سازان، پاک‌سازان و سربه‌راه‌سازان زبان داشته‌ام. به این منظور بحث را با تکیه بر آراء متفکرانی آغاز کردم که دیدگاه‌های فروکاهانه به زبان را در تاریخ تفکر غرب به چالش کشیده و در مباحث فلسفی، جایگاهی کانونی به زبان بخشیدند. در بخش اول مقاله، با اشاره به دیدگاه زبانی جامباتیستا ویکو، گئورک هامان و یوهان گوتفرید هردر، به نیچه و محوریت زبان در اندیشه‌ی او پرداختم و بحث را با مرور آراء هایدگر در این خصوص ادامه دادم. سپس نظری به آراء نشانه(زبان)‌شناختی سوسور داشته و چالش‌های پیش‌روی نظریه‌ی زبانی او را به بحث گذاشتم و از باختین و رویکرد انتقادی او به سوسور گفتم. در این بخش بحث را با پرداخت به مواجهه‌ی انتقادی باختین با آراء سوسور پیش خواهم برد. برخلاف سوسور که وجه اجتماعی زبان را نادید گرفته است، باختین تحقق زبان را تنها در موقعیت اجتماعی ممکن می‌بیند....
ادامه خواندن

جدال بر سر تثبیت یک نام


بخش دوم مقاله‌ی حاضر درصدد است تاملی انتقادی در دوگانگی بکارگیری عناوین "تحلیل انتقادی گفتمان" و "تحلیل گفتمان انتقادی" در متون ترجمه‌ای و تالیفی فارسی داشته باشد و به این مسئله بپردازد که کدام یک از این انتخاب‌ها، می‌تواند انتخابی مناسب‌و بسنده‌از عنوان مبدا به حساب بیاید. در بخش اول مقاله، "تحلیل انتقادی گفتمان" را به عنوان "انتخاب اول" و "تحلیل گفتمان انتقادی" را به عنوان "انتخاب دوم" مورد ارجاع قرار دادیم و دلایل سوگیری علاقمندان به انتخاب دوم و چیرگی این انتخاب را از منظر تحلیل انتقادی گفتمان به بحث گذاشتیم. در ادامه در پیش‌فرض‌هایی تامل خواهیم داشت که عناوین انتخابی اول و دوم را پشتیبانی می‌کنند و پس از آن، به چالش‌های پیش‌روی عنوان انتخابی دوم خواهیم پرداخت و استدلال‌هایی را در پشتوانه‌ی بسندگی عنوان انتخابی اول خواهیم آورد. در تامل انتقادی بر آرایش‌های واژگانی این دو انتخاب، می‌توانیم مفصل‌بندی دو دیدگاه متفاوت را ببینیم. می‌توان گفت انتخاب...
ادامه خواندن

جدال بر سر تثبیت یک نام


  بخش اول در مقالات پیشین از تحلیل انتقادی گفتمان و رویکردهای متفاوت به آن گفتیم و رویکرد نشانه‌شناختی به این جنبش فکری را به شکل مبسوط‌تری مورد توجه قرار دادیم (نک تحلیل انتقادی گفتمان- بخش اول و دوم؛ و نشانه‌شناسی گفتمانی انتقادی- بخش اول، دوم و سوم). در این مقاله، بنا داریم موضوع تحلیل انتقادی گفتمان و مواجهات متفاوت با آن در ایران را به بحث بگذاریم. شاید بتوان گفت داستان این حوزه مطالعاتی در ایران، از عنوان آن آغاز می‌شود و منازعات مناسبات دانشگاهی بر سر عنوان فارسی این حوزه مطالعاتی، خود می‌تواند تحقق عملی نظریه‌های آن به حساب آمده و موضوعی مطالعاتی در این زمینه تلقی شود. پیشتر گفتیم یکی از دغدغه‌های مطالعه‌گر تحلیل انتقادی گفتمان، بررسی انتقادی منازعات و کشمکش‌های گفتمانی، بر سر تثبیت معناست. او درصدد است در فرایندهای گفتمانی که معانی نشانه‌ها را به خدمت گرفته و در جهت تثبیت آنها می‌کوشند، تامل انتقادی...
ادامه خواندن

تبیین الگوی نشانه – انسان شناختی سبک زندگی استحالۀ سبک زندگی بحران محور به سبک زندگی ترمیمی : نوروز و مصرف آب


تبیین الگوی نشانه – انسان شناختی سبک زندگی استحالۀ سبک زندگی بحران محور به سبک زندگی ترمیمی : نوروز و مصرف آب   زندگی انسانی را می توان به فرآیندی روایی تشبیه کرد که در آن کنش گران همواره بر اساس نظام ارزشی که تبیین کنندۀ معنای حضور آنها در درون هستی است، اهدافی را نشانه رفته و دنبال می کنند. در درون چنین نظامی که دارای دو مجموعۀ بزرگ کنش محوری بر اساس منطق، برنامه و عمل و تطبیق محوری با نظام هستی بر اساس شرایط عاطفی و حسی- ادراکی می باشد، انسان با چالش هایی جدی مواجه است. در واقع، کنش گران هر جریانی را می توان علاوه بر همۀ ویژگی هایی که دارند به دو دستۀ بزرگ کنش گران برنامه گرا و کنش گران تطابق گرا تقسیم نمود. در برنامه گرایی یا کنش گر بر اساس یک برنامۀ تجویزی دست به اقدام می زند و یا بر...
ادامه خواندن

نشانه شناسی گفتمانی انتقادی (بخش سوم)


در بخش اول و دوم مقاله‌ی حاضر، رویکرد نشانه‌شناختی به تحلیل انتقادی گفتمان را با عنوان نشانه‌شناسی گفتمانی انتقادی مورد ارجاع قرار دادیم و با مروری به خاستگاه‌های این حوزه‌ی مطالعاتی، به طرح استدلال‌هایی پرداختیم که نشان دهیم رویکرد نشانه‌شناختی به تحلیل انتقادی گفتمان، می‌تواند رویکرد تازه‌ای در مطالعات نشانه‌شناختی قلمداد شود که متن را موضوع مطالعه‌ای انتقادی گفتمانی می‌بیند. در این بخش از مقاله، آراء فان‌لیوون و لاکلا و موف را به عنوان رویکردهای نشانه‌شناختی گفتمانی انتقادی به بحث خواهیم گذاشت. بخش دوم مقاله‌ی حاضر را با ارجاع به آراء نشانه‌شناختی اجتماعی کرس و فان‌لیوون به پایان بردیم. در این بخش، پرداخت به آراء فان‌لیوون را با ارجاع به نظریه‌ی نشانه‌شناختی گفتمانی انتقادی او پی‌خواهیم گرفت. پیشتر گفتیم از میان نشانه‌شناسان اجتماعی، فان‌لیوون مسیر خود را به مباحث نشانه‌شناختی گفتمانی انتقادی کشانده و توجه ویژه‌ای به رویکرد نشانه‌شناختی به تحلیل انتقادی گفتمان داشته است. در واقع باید گفت فان‌لیوون...
ادامه خواندن

نشانه شناسی گفتمانی انتقادی (بخش دوم)


در بخش اول مقاله‌ی حاضر، رویکرد نشانه‌شناختی به تحلیل انتقادی گفتمان را با عنوان نشانه‌شناسی گفتمانی انتقادی مورد ارجاع قرار دادیم و به طرح استدلال‌هایی پرداختیم که نشان دهیم رویکرد نشانه‌شناختی به تحلیل انتقادی گفتمان، می‌تواند رویکرد متفاوتی در مطالعات نشانه‌شناختی قلمداد شود که متن را موضوع مطالعه‌ای انتقادی گفتمانی می‌بیند. در ادامه‌ی بحث، نشانه‌شناسی گفتمانی انتقادی را در آراء بارت پی‌گرفتیم و او را از پیشگامان این عرصه‌ی مطالعاتی به حساب آوردیم. در این بخش از مقاله، تاملی در رویکرد بارت به مفهوم ایدئولوژی خواهیم داشت و پس از آن، پرداخت به خاستگاه‌های نشانه‌شناسی گفتمانی انتقادی را با ارجاع به آراء نشانه‌شناسان اجتماعی پی‌خواهیم گرفت. بخش اول مقاله‌ی حاضر را با ارجاع به آراء نشانه‌شناختی انتقادی بارت به پایان بردیم. گفتیم بارت اسطوره را تبدیل فرهنگ به طبیعت قلمداد می‌کند. فرایندی که طی آن سازه‌های فرهنگی و ایدئولوژیک، به‌مثابه‌ی واقعیت‌هایی تردیدناپذیر، بدیهی، عام و جهانی عرضه می‌شوند. گفتیم بارت...
ادامه خواندن

نشانه شناسی گفتمانی انتقادی (بخش اول)


در مقالات پیشین، به موضوع تحلیل انتقادی گفتمان و تعاریف مفاهیم بنیادین آن پرداختیم و رویکردهای متفاوت به این جنبش فکری را به بحث گذاشتیم. در این میان، اشاره‌ای نیز به نظریه‌ی گفتمان لاکلا و موف و رویکرد تئوفان لیوون داشتیم (نک بخش اول و دوم مقاله تحلیل انتقادی گفتمان). در بحث پیش رو، این دو رویکرد را به عنوان رویکرد نشانه‌شناختی به تحلیل انتقادی گفتمان مورد بحث قرار خواهیم داد؛ اما پیش از آن لازم است درباره رویکرد نشانه‌شناختی به تحلیل انتقادی گفتمان توضیح دهیم و تمایز آن را با رویکردهای زبان‌محور به بحث بگذاریم. نگارنده مرجح می‌داند عنوان "نشانه‌شناسی گفتمانی انتقادی" را برای مواجهه‌ی نشانه‌شناختی با مباحث تحلیل انتقادی گفتمان به کار ببرد (همچنین قهرمانی، 1393). در ادامه سعی خواهیم کرد استدلال‌هایی را در پشتوانه‌ی این عنوان پیشنهادی ارائه دهیم. به این منظور لازم است گام‌به‌گام پیش برویم. ابتدا باید توضیح دهیم رویکرد نشانه‌شناختی به تحلیل انتقادی گفتمان...
ادامه خواندن

کريستين متز و مساله‌ي دلالت تصوير


ميلاد روشني‌پايان کريستين متز، مقاله‌ي دوران‌ساز خود را با عنوان سينما: زبان يا سيستم زباني؟، با اين جملات پر از اميد به پايان مي‌برد؛ «سوسور آنقدر زنده نماند تا بتواند درباره‌ي اهميتي که سينما در دنياي کنوني به دست آورده است، اظهارنظري بکند، اما کسي منکر اين اهميت نيست که زمان نشانه‌شناسي فيلم فرا رسيده است».1 زمان نشانه‌شناسي فيلم فرا رسيده بود و اين خود متز بود که مي‌رفت با همين مقاله، که در يکي از شماره‌هاي سال 1964 نشريه‌ي کومينيکاسيون منتشر شده بود و امروز يکي از کلاسيک‌ترين مقاله‌ها‌ي نشانه‌شناسي فيلم است، به گشايشي جديد در تئوري فيلم دست بزند. گشايشي که به منزله‌ي آري‌گويي به توفاني بود که پيشتر از سوي زبان‌شناسي و نشانه‌شناسي ساختارگرا وزيدن گرفته بود و تا آن لحظه تمام حوزه‌هاي علوم انساني و نقد ادبي و هنري را درنورديده بود. و حالا نوبت سينما بود که خارج از بحث‌هاي عوامانه و متداول در خصوص...
ادامه خواندن

کتاب امپراتوری نشانه‌ها


  نویسنده: رولان بارت ـ ترجمه‌ی ناصر فکوهی تهران: نشر نی، 1383 چاپ ششم، 1394 تعداد صفحات: 168 اگر علاقمند به نشانه‌شناسی در شرق دور باشید، طراحیِ جلد این کتاب، با المان‌های ژاپنی تا حد قابل توجهی نظرتان را به خود جلب می‌کند. اما نکته‌ای که در همین ابتدا لازم به یادآوری می‌باشد، این است که بارت در امپراتوری نشانه‌ها، از ژاپن تصویربرداری نکرده، بلکه حضورش در ژاپن او را در موقعیت نوشتن قرار داده است. در این کتاب، نه متن در پی تفسیر تصویرهاست، نه تصویرها در جست‌وجوی آراستن متن. بازی‌های موجود در متن و تصویر و کشف چراییِ چینش تصویرها بدین‌گونه، از نکات جذاب و قابل توجه کتاب است. تاثیرپذیری نویسنده از فرهنگ متفاوت ژاپن در تمامِ ابعاد، ژرف‌بینی، قیاس و از همه مهم‌تر قدرت تحلیلِ فرهنگی بیگانه از غرب، بار دیگر دانش و قدرت بیان نویسنده را به خواننده گوشزد می‌کند. ظرافتی که در نگاه بارت به...
ادامه خواندن

معرفی کتاب «اسطوره تهران» اثر جلال ستاری


  اسطوره‌ی تهران جلال ستاری دفتر پژوهش‌های فرهنگی، تهران، 1385 چاپ دوم 270 صفحه کتاب‌ اسطوره‌ی تهران به قلم جلال ستاری، در چاپ اول دارای هفت بخش است. در بخش اول با عنوان « شهر اسطوره‌ای »، نویسنده به ویژگی‌های دو دسته شهر می پردازد: شهر اسطوره‌ای و شهری که هیچ ریشه و خاستگاه اسطوره‌ای ندارد. این کتاب با بازشناسی هر یک از آن‌ها در منابع مکتوب، آغازی تاثیرگذار دارد. ستاری با معرفی رموز عالم و کائنات، جایگاه آرمانی مکان را در ادیان کهن به تصویر کشیده است و تلاش می‌کند فرآیند گذارِ شهر از دوره‌ی کهن به مدرن را به شکلی مختصر توضیح داده و در آن‌جا که میل به توضیحات بیشتر می‌رود، برای دور نشدن از مبحث اصلی، مطالب را به شایستگی در پاورقی‌های متعدد و مفصل بگنجاند. در انتهای این بخش، تفاوت بین «شناخت اسطوره‌ای تهران» و «تهران اسطوره‌ای» را شرح داده و هدف کتاب را یکی...
ادامه خواندن

ابی واربورگ، اروین پانوفسکی:نظریه و روش در تفسیر تصویر


  تصویر: پانوفسکی    بهار مختاریان  در مورد دو اصطلاح آیکونوگرافی و آیکونولوژی توضیح دهید و بفرمایید چرا آن را به شمایل‏نگاری یا شمایل شناسی ترجمه نمی‏کنید؟   بگذارید بحث را این گونه آغاز کنم که من ترجیحا این دو اصطلاح را به صورت آیکون‏نگاری و آیکون‏شناسی به کار می‏برم که صرفا بخش دوم آن به فارسی برگردانده شده است، ولی بخش نخست آن با توضیحی که خواهم داد، اساسا فقط به شمایل قابل ترجمه نیست و این ناشی از تحول و تغییری است که خود این دو اصطلاح در محتوا و کاربردشان در تاریخ هنر غرب داشته‏اند. بی شک آیکونوگرافی و آیکونولوژی از مهمترین روش‏های پژوهش هنر به ویژه در تاریخ هنر و همچنین نظریه‏های تاریخ هنر به شمار می‏آیند. شمار پژوهش‏هایی که کوشیده‏اند از این طریق به تحلیل و تفسیر تصاویر هنری بپردازند خود گویای گسترش آن در دوران معاصر است. این روش شیوه‏ای جهانی برای پژوهش هنر...
ادامه خواندن