ورود

وارد شدن به حساب کاربری

نام کاربری*
رمز عبور *
من را بخاطر بسپار

ساختن حساب کاربری

پر کردن تمامی گزینه های دارای * اجباری می باشد
نام
نام کاربری*
رمز عبور *
تایید رمز عبور*
ایمیل*
تایید ایمیل*
کد امنیتی*
Reload Captcha

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی و فرهنگ

کارل هایدر و کتاب فیلم مردمنگارانه


  سخنی کوتاه در نشست رونمایی کتاب فیلم مردمنگارانه با عنایت بر دو رهیافت عین گرایی و نگاه سوبژکتیو در فیلم مردمنگاری   نسخه تجدید نظر شدۀ کتاب اتنوگرافیک فیلم (در مبحث انسان شناسی تصویری) نوشته کارل هایدر سی سال پس از چاپ اول انتشار یافت. ترجمه این نسخه جدید این بار با عنوان فیلم مردمنگارانه توسط آقایان مهرداد عربستانی وحمید رضا رفیعی منتشر شد. پیش از این چاپ اول کتاب با نام فیلم مردمنگار ترجمه وانتشار یافته بود. کارل گوستاو هایدر متولد نورث همپتون ماساچوست، پس از لیسانسیه شدن ، سفر یک ساله ای را با بورس مسافرت آکادمیکِ شلدون دانشگاه هاروارد آغاز کرد. و پس از پایان این مسافرت که هایدر به ایران نیز آمد، دوره فوق لیسانس و بعدا دکترای خود را ادامه داد. این نکته نشان می دهد که دانشگاه های معتبر و البته ثروتمند دنیا چگونه برای آینده دانشجویانشان برنامه ریزی دارند. از سال 1318...
ادامه خواندن

مردم شناسی بریتانیا


تصویر: دبلیو یو اچ ریوورز  نوشته فردریک بارث ترجمه و تلخیص محسن حجاریان بریتانیا و كشورهای مشترك المنافع \ ظهور مردم شناسی بریتانیا – 1830 – 1898 رشته مطالعاتی كه به مردم شناسی بریتانیایی تبدیل شد، از عنوان هایی سرچشمه گرفت كه بسیار مهم تر از مطالعات انسان اجتماعی و تنوع فرهنگی بود. مرد شناسی بریتانیا در آغاز چندان تمایلی به تاسیس اكادمیكی این رشته نداشت و از این جهت، تحت چنین شرائطی، سنت مردم شناسی بریتانیا را نمی توان از مسیر مباحثات اكادمیكی یا حتی چالش های نظری یا ایده های روشنفكرانه یا نوآوردی ها و دیدگاه های ارتدكسی در این عرصه پیگیری كرد. این رشته درعرصه بزرگتر جامعه كه دانشمندان آن را تدارك دیده بودند و به طور کلی شكل سامان داده، آن را دنبال كرده اند. با تاسیس تعداد معدودی دانشگاه، فرزندان طبقه مرفه جامعه برای مطالعه فرهنگ و تعلیم و تربیت به دانشگاه می رفتند. اگر به...
ادامه خواندن

یکی بود یکّی نبود، توران میرهادی



تجربه های غلامرضا کتال در تولید یک مستند تک نفره این فیلم در سال های 1383 و 84 فیلمبرداری شده است و نگاهی دارد به زندگی و کار توران میرهادی. گفتگو ها توسط جمال الدین اکرمی نویسنده ادبیات کودکان انجام شده است فیلم یکی بود یکّی نبود (تصویر بردار پزوهشگر، کارگردان و تهیه کننده غلامرضا کتال .تدوینگر فرید دغاغله-1396) با دست هایی شروع می شود که سرگرم مرتب کردن عکس هایی روی میز است. در واقع از این طریق آقای کتال نخستین طرح ساختاری فیلم را معرفی می کند که عبارت از مرور یک زندگی از طریق چینش عکس ها ست. شخصیت اصلی فیلم ، خانم توران میرهادی در حال مرتب کردن خاطرات خود از گذشته است. با مادر ی آلمانی، پدر ایرانی ، برادرش فرهاد و محل زندگی کودکی اش در شمیران که روستایی بود آشنا می شویم. دومین صحنه " کار روزانه در سازمان فرهنگنامه کودکان و نوجوانان"...
ادامه خواندن

یادی از استاد تنری کرور






  از میان نوازندگان بزرگ ترک مانند تنبوری جمیل بی، شریف محی الدین، نجدت یاشار، قدسی اورگونه و کسان دیگر،نام جنوجین تنری کرور (Cinucen Tanrikorur) به عنوان یکی از بزرگان عود نواز ترک به چشم می آید. تنری کرور در دهم فوریه ١٩٣٨ (10 بهمن ماه) متولد و در هجدهم خرداد ٢000 در سن ٦٢ سالگی درگذشت. او موسیقی را از عمویش که شاگرد منیر نورالدین سلجوق بود فرا گرفت. منیر نورالدین سلجوق از آوازه خوانان برجسته ترک بود که نعت پیش سماع دراویش را در مکام رست به شکل کم نظیری خوانده است. یک شب استادم دکتر منیر نورالدین بکن همراه پدر و مادرش در بالتیمور مهمان من بودند که پدر بکن تعریف می کرد به علت دوستی که با منیر نورالدین سلجوق داشته، فرزندش را منیر نورالدین نام نهاده است و از آنجا هم حلقه دوستی ها میان این جماعت موسیقی دان شکل گرفته و از این مسیر...
ادامه خواندن

شعر و موسیقی بومیان آمریکا


شعر در فرهنگ بومیان (سرخپوستان) آمریکا بخش جدا ناپذیر موسیقی است که البته در زمینه هایی با موضوعات "اساطیری" و هنر رقص هم درآمیخته می شود. اجرای اشعار در مراسم آئینی مانند مراسم مرگ و میر و جشن دوران بلوغ و لالایی های کودکانه صورت می گیرد. مفاهیم شعر سرخپوستان به طبیعت نزدیک است و آنجا هم که پیرامون "روح بزرگ" سخن می گویند، بازهم به نیروی های طبیعی ارجاع داده می شود، از این رو، هنر این مردان در دایره طبیعت پرورش پیدا کرده. چه پیش از تاسیس مردم شناسی آکادمیک و چه بعد از آن، پژوهش های میدانی که بر روی فرهنگ و زبان و آداب سرخپوستان انجام شده، کتابخانه درخور توجهی از تحقیقات کافی را در دسترس قرار می دهد. از قدیم ترین نوشته می توان به "آوازهای مردمان هجوکا" نوشته آوون دورسی (١٨٨٨)، "اسطوره و آوازهای ناواهو" نوشته واشنگتن ماتیو (1980)، "آوازهای رقص در میان مردم...
ادامه خواندن

پراکنش موسیقی ایران و ترک و عرب


  پیش از آن که به "پیشینه پراکنش موسیقی ایران و ترک و عرب" بپردازم لازم می دانم به اختصار نکته ی کوتاهی پیرامون تئوری "پراکنش فرهنگی تاریخی" گفته باشم. در اوایل سده بیستم مردم شناسان و انسان شناسان آلمانی زبان کوشش کردند با برداشت از پاره ای از واقعیت های تاریخی در پراکنش فرهنگ ها، اساس چند برداشت را به یک تئوری عام مبدل سازند اگرچه تئوریزه کردن موردی آن برای کل فرهنگ های جهانی مورد اعتراض تعدادی از دانشمندان این رشته قرار گرفت. در نوامبر 1904، دو تن از تاریخ دانان آلمانی و اتریشی به نام های فریتز گرابنر (Fritz Graebner)، متصدی موزه پولونزی و برنارد انكرمن (Bernhard Ankermann) متصدی موزه آفریقا، دو سخنرانی ارائه دادند كه مواضع خود را از دیدگاه ادولف باستین (فرهنگ ها دارای منشاء مشترکند) جدا ساختند0 آنها در تئوریشان گسترش حقله های دایره وار فرهنگ را برای مطالعه حوزه ی جغرافیای فرهنگی در...
ادامه خواندن

دستگاه شناسی: برداشتی تئوریکی تاریخی


موسیقی دستگاهی ایران پدیده ای است جاندار و جاندار بودن آن در پرتو پیوستگیش با اندیشه ایرانی است که آنرا آفریده و به حرکت درآورده  و این حرکت هم کمی است هم کیفی و هم با خود در وحدت است و هم در تضاد و هر زمان با تغییرات کمی، به کیفیتی بالاتر ارتقاء یافته است. پدیده ی دستگاه چیزی بیرون از اندیشه ایرانیان نیست، پس هر تحولی که در اندیشه فرهنگی اجتماعی ایرانیان رخ داده آن تحول بازتاب خود را در حرکت و اعتلای موسیقی برجای نهاده است. موسیقی دستگاهی یعنی اندیشه فعال ایرانیان درعرصه هنر. چندین عامل در پیدایش سیستم موسیقی دستگاهی نقش داشته که از میان آنها پاره ای آشکار و پاره های دیگر پنهان مانده اند (١). من این عوامل را به دو دسته کلی تقسیم می کنم: ١ - عوامل درونی یا عوامل موسیقایی که در ذات خود موسیقی نهفته و  لحظه به لحظه موجبات...
ادامه خواندن

تبیین الگوی نشانه – انسان شناختی سبک زندگی استحالۀ سبک زندگی بحران محور به سبک زندگی ترمیمی : نوروز و مصرف آب


تبیین الگوی نشانه – انسان شناختی سبک زندگی استحالۀ سبک زندگی بحران محور به سبک زندگی ترمیمی : نوروز و مصرف آب   زندگی انسانی را می توان به فرآیندی روایی تشبیه کرد که در آن کنش گران همواره بر اساس نظام ارزشی که تبیین کنندۀ معنای حضور آنها در درون هستی است، اهدافی را نشانه رفته و دنبال می کنند. در درون چنین نظامی که دارای دو مجموعۀ بزرگ کنش محوری بر اساس منطق، برنامه و عمل و تطبیق محوری با نظام هستی بر اساس شرایط عاطفی و حسی- ادراکی می باشد، انسان با چالش هایی جدی مواجه است. در واقع، کنش گران هر جریانی را می توان علاوه بر همۀ ویژگی هایی که دارند به دو دستۀ بزرگ کنش گران برنامه گرا و کنش گران تطابق گرا تقسیم نمود. در برنامه گرایی یا کنش گر بر اساس یک برنامۀ تجویزی دست به اقدام می زند و یا بر...
ادامه خواندن

مردم شناسی ایالات متحده آمریكا


تصویر: فرانس بواس نوشته سیدل سیلورمن برگردان و تلخیص محسن حجاریان خط و مشی بواسی ها و گسترش مردم شناسی فرهنگی- امروزه دست كم بیش از چهل گونه زیر شاخه در مردم شناسی و انسان شناسی در ایالت متحده پژوهش می شود. مردم شناسی آمریكایی جوان ترین مردم شناسی در میان نمونه های فرانسوی، آلمانی و انگلیسی است كه در دهه هفتاد میلادی شكل بنیادی و تشكیلاتی به خود گرفت. غالباً در تاریخ مردم شناسی آمریكا، فرانس بواس را در آغاز نیمه اول سده بیستم پایه گذار مردم شناسی می دانند. وی نگاه خود را بر ضد تكامل گرایی معطوف داشت و از چند زاویه مانند، تجربه در كار موزه، كاربرد طرح روش شناسی نوین در پژوهش بومیان آمریكا، نهادینه كردن ساختار دپارتمان و گسترش فعالیت های میدانی از كارهای اوست. با همه اینها، مسیر سده اخیر مردم شناسی آمریكا از مسیرهای تئوری اجتماعی، سیاسی، مناظرات و مباحثات و درگیری...
ادامه خواندن

تاریخ جهانگشای جوینی و اشاره های موسیقایی


عطاملک جوینی تاریخ نگار تاریخ جهان گشای از خاندان فاضل و صاحب علم جوینی است که در کار حسابداری مملکت هلاکو خان (ایلخانیان) فعالیت داشت و در پایان به فرمان خاندان هلاکو کشته شد وقایع دوران مغول و چیزی بعد از آن را برمی شمارد. مورخ در دوران ایلخانیان چند بار به ماوراء النهر و ترکستان و چین سفر کرده تا وضعیت بعد هجوم از را ببیند و از برجای ماندگان آگاهی های تاریخی را به دست آورد. خود در این مورد چنین می گوید: "مع هذا چون بچند نوبت دیار ماوراء النهر و ترکستان تا سرحد ماچین و اقصی چین که مقر سریر مملکت و اروغ اسباط چنگیز خان است و واسطه عقد ملک ایشان مطالعت افتاد و بعضی احوال معاینه رفت و از معتبران و مقبول قولان وقایع گذشته را استماع افتاد..." (ج اول ص٦-٧). این کتاب مجموعه ای سه جلدی است که مورخ  تصریح می کند: "مجموعه...
ادامه خواندن

مردم شناسی كشورهای آلمانی زبان

آندره گینگریچ
    تصویر: آندره گینگریچ نوشته آندره گینگریچ برگردان و تلخیص محسن حجاریان فرانسه را تنها نمی توان کانون روشنگری اروپا قلمداد كرد زیرا دوران روشنگری با تمدن كشورهای همجوار فرانسه و دوران سنت رمانتیك در كشورهای آلمانی زبان در ارتباط است. مفهوم مقوله تمدن در فرانسه در برابر مقوله كولتور آلمانی قرار می گرفته است. در اینجا کوشش می شود با اشاره به نگرش کلیت گرایی و نسبیت گرایی کانت و "هردر" و نگاه به وحدت و تنوع فرهنگی در میان انسان ها و هم چنین دوران پیش آکادمیکی و بعد از آن در آلمان را توضیح دهیم. ابتدا با دیدگاه امانوئل كانت و "یوهان هردر"  Johann Herder كه آنرا مباحث مردم شناسی ماقبل آكادامیكی می نامم، آغاز خواهم كرد. گاه اتفاق می افتد كه فرد دیدگاه "هردر" را نقطه مقابل كانت قرار می دهد و یا نوشته های او را تفسیری از نوشته كانت به حساب می آورد...
ادامه خواندن

مردم شناسی آلمان در دوران نازی: سناریوی همكاری در رقابت و شكنجه


آندره گینگریچ - برگردان و تلخیص محسن حجاریان از دید من بیشترین مردم شناسان فرهنگی اجتماعی آلمان كم و بیش در حمایت از رژیم نازی فعال بودند. این حالت در بسیاری از رشته های آكادمیكی و حتی كاركنان دولتی نیز دیده می شد. با استقرار نازیسم، نه تنها انبوهی از توده عوام بلكه بسیاری از دانشمندان و دانش پژوهان با همكاری و پشتیبانی گسترده خود تشكیلات نازی را حمایت كردند. با این حال، هنوز تا كنون اسناد و مدارك كافی در نقش همكاری و پشتیبانی مردم شناسان آن دوران از تشكیلات نازی در دست نیست و یا دست كم چنین اسنادی جمع آوری و مدون نشده است. مردم شناسی هم همانند دیگر رشته های علمی در دوران نازی درگیر همكاری و رقابت و تعقیب و شكنجه  و مهاجرت و فرار بود. علاوه براین، با این که نازیسم مكتب های بزرگ مردم شناسی را در اختیار نداشت اما شرائط به گونه...
ادامه خواندن

وارونگی موسیقی ایران


وارونگی یک واژه هوا شناسی است که ما در تهران در ماه های پایانی پائیز و اول زمستان با آن آشنا هستیم و آن را با فرود آمدن کثافات هوا به سطح زمین و ایجاد مشکل تنفسی و دید نامناسب می شناسیم. وارونگی هوا هر اندازه که در برهه ای از زمان طول بکشد بالاخره بعد از چند روزی با وزش باد بساطش را جمع می کند و می رود. وارونگی در اینجا یک واژه عاریتی است اما نه به مفهوم هواشناسانه آن بلکه به برای فرهنگی که دستخوش آلودگی دوران نامعلومی از سرنوشت شده  و در انتها به ویران سازی فرهنگ بزرگی می انجامد. فرهنگ ها در دوران هایی رو به زوال می گذارند و این که کی از دل بقایای زوال یافته ققنوس فرهنگ دیگری سربرآورد، به موضوع کیفی تخلیه اندیشناکی همان فرهنگ در زمان باز می گردد. هگل در فلسفه تاریخ آنجا که به مراحل، پرورش و...
ادامه خواندن

  فیلم مستند در نظریۀ "شناختی": تجربۀ عملی و رشد خردورزی اجتماعی 


    بخش اول: مقدمه (پژوهش و پیشنهاد مقدماتی برای ورود به مسئله)       بین مشاهدۀ فیلم های مستند، داستانی و گزارش های تصویری از سویی و توجهات و رفتار های عمومی  در جامعۀ ما چه  نسبتی وجود داشته است؟   [فیلم هایی که در دوران قاجار بنمایش در می آمد] سیاسی و یا اجتماعی نبود، اما یک خاصیت عمده داشت. نمایشگر بود. بر فرمول موفق برادران لومیر یعنی مناظر و وقایع تکیه داشت. جهان های دیگر را بنمایش در می آورد. دید و نگاه تماشاگر ایرانی را در معرض منظر وحوادث جهان می نهاد:  حواسش را می گسترد و به تنهایی او مربوط می شد و به هنگامی که از سالن سینما خارج می شد تا ظواهر دیداری جهان سینما را در برابرظواهر واقعی شهر و دیار خود قرار دهد و دست به مقایسه بزند. اما ارزش های سنتی در جانش ریشه داشت، از برخورد ارزش های سنتی با...
ادامه خواندن

اشتراك مفاهیم موسیقی از دیدگاه شارحان پیشین


  تعریف مفاهیم‌صوت و نغمه از دیدگاه فارابی، بوعلی، صفی الدین و قطب الدین از موضوعات پایه ای موسیقی شناسی است. کاربرد فرضیه پردازانه مفاهیم کهن تر موسیقی تا چه اندازه راه گشای اجراهای عملی در موسیقی ایران بوده یا تا چه اندازه رابطه بین فرضیه و عمل را نگاه داشته اند پرسشی همیشگی است که مبحث آن تا روزگار ما ادامه دارد٠ دیدگاه صفی الدین با فارابی و ابن سینا بر سر تعریف مفاهیم صوت و نغمه متفاوت است و دیدگاه قطب الدین هم در همین زمینه با صفی الدین تفاوت دارد. تفاوت ها هم هراندازه که می خواهد باشد چیزی از اهمیت برداشت عالمانه این دانشمندان به تعریف این مفاهیم را كاهش نداده است.  دیدگاه های انتقادی این فلاسفه و دانشمندان تنها بر روند دو مفهوم بالا خلاصه نمی شود بلکه دایره آن به فاصله بندی درجات وتر هم کشیده شده و قطب الدین می گوید: "بباید دانست...
ادامه خواندن
برچسب ها:

جواهری به نام مریم و قربانی برای آیین آی-اس-سیایی


  این روزها همه در حال تسلیت گفتن اند. همه عزا گرفته اند در غم از دست دادن جواهری به نام مریم، یا به قول دوست­های المپیادی­اش م.م. چرا؟ چون یک ریاضی دان بزرگ دنیا در جوانی فوت شده است؟ نه! چون زن بوده است؟ نه! چون زن و ایرانی بوده است؟ پس این شیوه در  نشان دادن چهره‍اش چه؟ لابد این را در این مورد می توان بخشید چون افتخار بسیار بیش از این حرف ها بوده است. پس «شئونات» هم قیمتی دارد؟  چرا ما در این دوران به هیچ وجه نگران هزاران نفر جوان مستعد نیستیم که نظام آموزش مدرسه­ای و دانشگاهی ما آن ها را مُثله می­کند. بله سال به سال! و همین امسال! م.م. هم از دنیا رفت و جهان ریاضی دانی را از دست داد و پدر و مادر و بستگانش به سوگ نشستند. اما چرا هیچ کس در سوگ آن هزاران نفر در سال...
ادامه خواندن

به مناسبت 22 تیر ماه روز سقوط استبداد صغیر (چکیده سخنرانی در نشست 112 یکشنبه ها)


  تصویر: نقاشی سقوط استبداد صغیر و پیروزی مجاهدین مشروطه در روز 22 تیرماه 1288 خورشیدی در کاخ موزه ی سعدآباد . در این نقاشی سپهدار تنکابنی فرمانده ی مجاهدی گیلانی و سردار اسعد فرمانده ی مجاهدین بختیاری سوار بر اسب در وسط جمعیت دیده می شوند.   به مناسبت 22 تیر ماه روز سقوط استبداد صغیر گزارشی از نشست مشروطه و سخنرانی آن با عنوان: مشروطه ی گیلانی؛ احیاء کننده ی مشروطه ی ایرانی                                                                                                                      نقش تاریخی مشروطه ی گیلانی در بازگرداندن مشروطه ی ایرانی ، نقش بی بدیلی بوده است که...
ادامه خواندن

متن سخنرانی علی بلوکباشی در روز قلم


به نام آنکه جان را فکرت آموخت و به نام صاحب کلام مبارک نون و القلم درود به اصحاب قلم که امروز آنچه میراث از گذشته داریم از نوک قلم گوهرفشان آنان به ما رسیده است. نقش قلم در ساخت هویت فرهنگی انسان  در پس هر رفتار انسانی، ذهنیتی فلسفی وجود دارد که به رفتارهای انسان روحِ معنا می بخشد. این ذهنیت فلسفی الگوهای رفتاری فرهنگی مردم را در زندگی شکل می دهد و با جوهرۀ معنایی خود در می آمیزد. به هنجاری و نا به هنجاری الگوهای رفتاری مردم، چه در صورت مادی و عینی اش، و چه در صورت غیرمادی و معنویش، نشانه هایی از فرهیختگی و هم از نافرهیختگی ذهنیتِ فلسفیِ آدم ها دارند. قلم از آغاز تا کنون برمدار خوانش و تفسیر و تعبیر این ذهنیت های بشری و برتابندگی این دو نوع ذهنیت فلسفی مختلف بر لوح روزگار می گردیده است. در گذشته های دور،...
ادامه خواندن

 نیمۀ ماه، پنهان زیر گفتمان های مسلط (نقد فیلم نیمه پنهان ماه ساخته آزاده بیزار گیتی)


  نیمۀ ماه، پنهان زیر گفتمان های مسلط نقد فیلم نیمه پنهان ماه ساخته آزاده بیزار گیتی     محمد تهامی نژاد   به گفته کروچه تاریخ نگار ایتالیایی،" هر تاریخی تاریخ معاصر است". در  فیلم نیمه پنهان ماه، تاریخ نگار، مواد تاریخی را با مفاهیم جدید توضیح نمی دهد، بلکه می کوشد با جستجویش در تاریخ، مواد و حوادث  تاریخی ای که تاریخ رسمی خواستار فراموشی بسیاری از وجوه آن  بوده است را بطور انتقادی شناسایی کند  و با این منبع شناسی انتقادی، آنها را در جایگاه مفقود شدۀ اجتماعی وسیاسی شان  بنشاند. به عبارت دیگر خانم بیزار گیتی می کوشد، یک مجموعه تغییرات را در دوره ای شناسایی و پیگیری کند که تغییر را بر نمی تافت و به دنبال تداوم بود. از این رو در بخش متعلق به دوره قاجار با تاریخ نگاری عصر تجدد روبرو هستیم. یکی از مهمترین عناصر تاریخنگاری عصر جدید در ایران ، نقش...
ادامه خواندن

معلق در فضا

Related image
بهروز غریب‌پور در ميان فيلسوفان غرب و شرق تنها کنفسيوس است که سه هزار سال پيش در مورد اهميت موسيقي سخن گفته است؛ او گفته اگر مي‌خواهيد فرهنگ يک سرزمين را تغيير بدهيد، موسيقي آن سرزمين را دگرگون کنيد. اگر موسيقي را يکي از انواع هنرها بدانيم، اين گفته حکيمانه را مي‌توان در مورد همه هنرها به کار گرفت و ادعا کرد که اگر مي‌خواهيد فرهنگ سرزميني را تغيير بدهيد «هنر» آن کشور را تغيير بدهيد. من نمي‌دانم و نخوانده‌ام که کنفسيوس بر اساس چه تجربه‌اي در سه هزار سال پيش به اهميت، تغيير و تاثير و جابه‌جايي موسيقي‌ها پي برده است اما اين تفاوت يک حکيم عالي‌قدر مسلط بر امور هستي با ديگران است.  حال در عصر و زمانه‌اي که ارتباط تصويري و نوشتاري تمام محدوديت‌هاي پيشين را به شوخي مبدل کرده و کسي نمي‌تواند بگويد به راديو گوش ندهيد يا تلويزيون را نبينيد تا از مضرات آن‌ها مصون...
ادامه خواندن