ورود

وارد شدن به حساب کاربری

نام کاربری*
رمز عبور *
من را بخاطر بسپار

ساختن حساب کاربری

پر کردن تمامی گزینه های دارای * اجباری می باشد
نام
نام کاربری*
رمز عبور *
تایید رمز عبور*
ایمیل*
تایید ایمیل*
کد امنیتی*
Reload Captcha

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی و فرهنگ

محمد تهامی‌نژاد در گفت‌وگو با ایبنا : فیلم‌ها تصویرگر واقعیت نیستند؛ تفسیر واقعیت‌اند


فیلم به مثابه پدیده‌ای اجتماعی در بستر تاریخی محمد تهامی‌نژاد گفت:‌ فیلم‌ها بیش از آن که اطلاعاتی درباره موضوع و حوادث فراهم کنند، اسناد معتبری درباره سازندگان آن فیلم‌ها و روحیه زمانه خود هستند. خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)-فاطمه میرغیاثی: کتاب «سینما و تاریخ» اثر مارک فرو شامل مجموعه مقالاتی است که این تاریخ‌نگار فرانسوی درباره سینما و تاریخ نوشته است. از نظر مارک فرو به سینما نیز می‌توان مانند اسناد تارخی نگاه کرد. همچنین او در این مجموعه مقالات به این موضوع پرداخته که تاریخ و سینما در کدام قسمت‌ها بایکدیگر تلاقی و برخورد می‌کنند. فرو با دیدگاه‌های نظری به تحلیلی واقعی می‌پردازد. او نشان می‌دهد که با استفاده از فیلم‌ها به عنوان اسناد تاریخی می‌توان به گرایش‌های ایدئولوژیک مردم در آن برهه‌ای که فیلم ساخته شد پی برد. محمد تهامی‌نژاد پژوهشگر تاریخ، ‌منتقد،‌ مستندساز و مترجم معاصر و از مستندسازان کشورمان است که کتاب «سینما و تاریخ» اثر فرو...
ادامه خواندن

عاشورای كودكی


سال های  30، سال هایی پر از تهیدستی و ژنده پوشی مردمان خرم آباد که به هرسو که رو می شد، در کوچه و در بازار، در خیابان و در میدان و در مدرسه، تهیدستی و ژنده پوشی، عیان به چشم می آمد. لباس های پاره، گیوه ها پاره و کهنه، چهره ها افسرده و دژم، سرمایه های ناچیز و گاه زمستان های زمهریر و پربرف و بدون وسایل گرمایش و پر از عسرت. کوچه ها خاکی و پشت بام ها گل اندود. خانه ها را همه دو طبقه می ساختند. جمعیت شهر آن زمان نزدیک به 18 هزار نفر بود. شهری آرام و صمیمی با طبیعتی زیبا و خرم  با جویبارهای پر از زلال آب و میوه های تابستابی. در اسفند ماه گل های بیدمشک را در بازار می فروختند و گل های زرد و ارغوانی یاس در کنار رودخانه آمدن نوروز را مژده می داد.  نوروز، شادی، زمین...
ادامه خواندن

گفتگو با بهروز غریب پور: اپرای عروسکی؛ امکانی شکفته از دل محدودیت


  ایرنا- تئاتر ایرانی با پشت سرگذاشتن فراز و نشیب زیاد، پس از اپرای عروسکی و جریانی که «بهروز غریب پور» مبدع و آغازگر آن بود، هم اینک در قالبی جدید خود را احیا و مخاطبانش را پیدا کرده است. اپرای عروسکی؛ امکانی شکفته از دل محدودیت به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش های خبری، تئاتر که واژه ای یونانی و در مفهوم لغوی به معنای « چیزی که به آن نگاه می‌کنند»، جزئی از هنرهای هفت گانه و هنری نمایشی است. محققان ریشه و چرایی شکل گیری آن را در آیین ها و مراسم مذهبی جوامع مختلف می بینند که البته پتانسیل زیادی برای این منظور که در آن از سایر هنرها مانند آواز، ادبیات و موسیقی استفاده می‌شود دارد. اپرا، باله، کابوکی، تعزیه، خیمه شب بازی و پانتومیم انواع تئاتر با تفاوت ها و ویژگی های خاص خود هستند. تئاتر در ایران سبقه بلندی دارد و سبکی...
ادامه خواندن

حقیقت اسطوره ای


هسته اصلی بحث ما ناهمگنی ادراک انسانی مبتنی بر میتوس و ادراک مبتنی بر لوگوس و روابط بنیادین میان مقوله های شناخت و فرهنگ و نقش و جایگاه این دو در روند فهم تاریخی است. این ناهمگنی ادراک انسان از مفهوم حقیقت، درهمان ابتدای کار، به این گمان رهنمون می شود که ادراک انسانی برای نیل به حقیقت از منطقی واحد پیروی نمی کند. از سوی دیگر، در روزگار معاصر چنین تصوری شکل گرفته است که گویی ما به تعریف و تبیینی روشن و نهایی از دانش و روش علمی رسیده ایم و این روش نیز همانا یگانه روش نظام مند عینی و عقلانی کشف و تحصیل حقیقت است! واقعیت اما چنین تصوری را خدشه دار می کند، زیرا دامنه و گستره ی فهم و حقیقتی که علم مدعی است و به یُمن کاربست روش های رایج بدان نائل شده است، بسیار محدود است و بخش عمده ای از ادراک...
ادامه خواندن

قاهره: خیال تا واقعیت (بخش یک)


قاهره، مسجد الرفاعی (راست) مسجد سلطان حسن (چپ) - در سال 1956 که دومین جنگ میان مصر و اسرائیل رخ داد، من ده سالم بود و از جهان سیاست و دنیای بیرون سر در نمی آوردم. همین سال ها بود که در کوچه و مدرسه با همسالان خود مسابقه می دادیم تا بدانیم چه کسی پایتخت های بیشتری از کشورهای جهان را می داند. تعداد کشورها در آن زمان کمتر از اکنون بود و ما در یادگیری جغرافیا می کوشیدیم نام پایتخت ها را به خاطر بسپاریم. اغلب می دانستیم که پایتخت مصر، قاهره است؛ اهرام سه گانه آنجا است و رود نیل از آنجا می گذرد، اما به راستی چه تصوری از قاهره در خیالمان بود؟ ما می دانستیم تهران پایتخت ایران است اما از آن هم هیچ تصوری نداشتیم؛ شاید تنها می دانستیم که شاه مملکت در تهران است و جمعیت تهران ازهمه شهرها بیشتر است. درجنگ دوم...
ادامه خواندن

ابوالحسن تهامی نژاد پژوهشگر صدا


  جمعه دوم مرداد در نکو داشت ابوالحسن تهامی نژاد در تالار ایوان شمس، سخنران جلسه، تمایل علی حاتمی به دوبله را بیان می کردکه دیدم احد صادقی برنامه ریز و کارمند خانه سینما - در سالن به دنبال کسی می گردد. در گوشه راست انتهای سالن نشسته بودم. احدچشمش به من افتاد، از بین مبل ها و دست و پای میهمانان آمد جلو و کنار گوشم گفت از شما دعوت شده بیائید روی سن. گفتم چی باید بگم؟ گفت هیچی! ساعتی دیگر، من کنار صحنه بودم. دست چپ بالای پله های کنار صحنه ایوان شمس اتاق گریم بود و برخی می رفتند و می آمدند. آقای چنگیزجلیلوند در روشنایی ایستاده بود. سلام کردم و آمدم پائین، از لای لته های پشت صحنه، هم تصویر برادرم رابرپرده می دیدم هم فکر کردم که چه باید بگویم. خودم را به تاریکی کشاندم، پشت لته ها فرو رفتم وتمام دانسته هایم از...
ادامه خواندن

اسکندریه: در آن روز فراخناک


  (تصویرمسجد ابوالعباس المرسی \ اسکندریه)، در مدت دو ماهی که در سال 1994- 95 در مصر بودم، از فرصت استفاده کرده تا گذشته از کارهایم در امور موسیقی، بعضی از روزها هم به دیدن موزه و هرم و سیتادل و مسجد عمرو عاص و میدان سیده زینب و بازار خلیلی و گورستان شافعیان و قبر پادشاه ایران و الازهر و خیابان دکتر محمد مصدق و برج قاهره و مکان های دیگر بروم. روز اول ژانویه 1995 از قاهره به اسکندریه رفتم. اسکندریه درشمال غرب قاهره در فاصله کمتراز دویست کیلو مترقرار دارد، شهری است باستانی که گفته می شود در زمان اسکندر و به فرمان وی در سال 332 ق م بنا نهاده شده است. نام اسکندریه برای بسیاری از ما از کودکی آشنا است و اگر در کودکی هم دستی به مطالعه می داشتیم از بطلمیوس و آئینه محرقه آن شهرچیزی می دانستیم. آشنایی خیالی من با شهراسکندریه...
ادامه خواندن

اتنوموزیکولوژی: نوع ایرانی آن


به روز واقعه تابوت ما ز سرو کنید - که می رویم به داغ بلند بالایی؛ این گفته حافظ را داشته باشیم تا ببینیم هگل در دنباله آن چه می گوید. او در خدایگان و بنده یاد می کند که: "تاریخ انسانی، تاریخ آرزوهای آرزو شده است" (1387:32). نزدیک ده سال پیش در دانشگاه سوره برگ سندی دیدم که شش نفر از استادان موسیقی آن زمان (نوشته آن سند حدوداً به بیست سال پیش برمی گردد) تقاضای تاسیس رشته اتنوموزیکولوژی را نموده بودند(1). بهردلیلی که نمی دانم، چنان خواستی عملی نشد. اما این نشان می دهد که آرزوی انسان در دانستن علم حد و مرزی ندارد و در امتداد روزگار هم چنین خواهد رفت. فراموش نمی کنیم که دست آوردهای علمی بشر به چه قیمت جان کاهی به این جایگاه بلند رسیده و البته در گذشته و اکنون هم می بینیم که آرزوی های شریف انسان در این راه چگونه...
ادامه خواندن

بازار شناور "خوچی میلکو" درشهرمکزیکو







  بازاری شناور در شهر مکزیکو است که با قایق روی کانال رودخانه آن داد و ستد می کنند. این بازار در محله "خوچی میلکو" (Xochimilco)است و بازار هم به همین نام نامیده می شود. بازاری که امروز بر روی این کانال آبی و در کنار آن قرار دارد با نام "کوئمن کو" (Cuemanco) هم شناخته می شود که شاخه ای از "کانال ناثیونال" (Canal Nacional)است. تاریخ این محله و کانال آن به دوران پیش از ورود اسپاانیولی ها در زمان ازتک باز می گردد. کانال این رودخانه که داد و ستد بر روی آن انجام می شود بخشی از پارک بزرگی در جنوب شهرمکزیکو است و دارای بناهای تاریخی است. این پارک بعد از پارک چپول تپک (همانجایی که استادیوم و موزه انتروپولوژی قرار دارد) بزرگترین پارک مکزیک است. در این بازار، تولید کنندگان محلی که در ابتدا به طور سنتی در کنار این کانال بوده اند، فراورده های...
ادامه خواندن

یادداشتی بر گفت و گوی استاد صفی نژاد*


خاطرات دوست عزیزم آقای صفی نژاد را در گفت و گویی با فصلنامۀ علوم اجتماعی، شمارۀ 15-16، پائیز و زمستان 1396 خواندم. خاطراتی تلخ و شیرین از کودکی ، از دوران تحصیل و از یک عمر تلاش وهمت با عشق و شیدایی در شناخت جامعه و فرهنگ ایران. این نوع خاطرات از استادان فرزانه و موفق این مرز و بوم می تواند چراغ راه و سرمشقی بسیار آموزنده برای جوانان باشد. جوانانی که شوق تحقیق دارند و می خواهند در راه ایران پژوهی گام نهند. جوانان آینده ساز جامعۀ ایران باید بدانند که تنها شور و شیدایی و همت و پشتکار است که می تواند رهروان تحقیق را در کارشان کامیاب کند و از آنها شخصیتی مفید همچون استاد صفی نژاد برای سرزمین و مردم ایران بسازد. در اینجا می خواهم اشاره ای کوتاه بکنم به مطلبی که جناب صفی نژاد در گفت و گویشان بیان داشته اند. می گویند...
ادامه خواندن

موسیقی ماریاچی های شهرمکزیکو




    عکسی که در بالا مشاهده می کنید یکی از گروه های موسیقی ماریاچی درمیدان گاریبالدی درشهر مکزیکو است که من آن را در سال 1982 گرفته ام. ماریاچی ژانری از موسیقی مکزیکی است که بیشتر به لایه های میانی جامعه تعلق دارد و محتوای اشعار آن از موضوعات اجتماعی وعاشقانه استفاده می کند.  نوازندگان این ژانر به طور گروهی با پوشش یونیفرم و سازهایی مانند گیتار، گیتارباس، ترومپت، ویلن و آواز و در بسیار موارد با رقص همراه است.  آن چه مسلم است این گونه سازها با ورود اسپانیولی ها به این سرزمین آورده شده اند. مردمان این سرزمین این سازها را فرا گرفتند و اگرچه در ابتدا درمراسم دینی دسته جمعی به کار می رفتند اما رفته رفته از درون آن ژانری از موسیقی رو به پیدایش نهاد که آنرا "سون" (son) نام نهادند که به چندین گونه تقسیم می شد. مردم خلیسکو (Jalisco) گونه ای از...
ادامه خواندن

سخنی کوتاه دربارۀ کتاب بازمانده ها*


  کتاب بازمانده هایی از فرهنگ دورۀ جاهلی در تمدن اسلامی، ترجمۀ کتابی است از مجموعه درس گفتارهای ادوارد وسترمارک، جامعه شناس بریتانیایی فنلاندی تبار در دانشگاه لندن. این کتاب که در 1933 منتشر شده است، گزیده ای است برگرفته از اثری دو جلدی با عنوان آئین و باور در مراکش که مؤلف آن را در 1926 منتشر کرده بود. عنوان اصلی این مجموعه درس گفتار، بازمانده هایی از شرک در تمدن محمدیPagan Survivals in Mohammedan Civilization است. در ترجمۀ فارسی کتاب برای خوانندگان ایرانی، تغییری در عنوان اصلی کتاب داده ام و « فرهنگ دورۀ جاهلی» و «تمدن اسلامی» را به جای « شرک» و «تمدن محمدی» گذاشته ام. برای این تغییر دلایلی دارم که به آن اشاره خواهم کرد. جاهلی و جاهلیت در اینجا به معنای متداول عام آن، نادانی و تاریکی و جهالت نیست، بلکه به فرهنگی در دوران تاریخی پیش از اسلام، و به ویژه فرهنگ...
ادامه خواندن

مردم شناسی در كشورهای فرانسه زبان


    نوشته رابرت پاركین ترجمه و تلخیص محسن حجاریان تصویر: مارسل ماوس منشاء مردم شناسی فرانسه پیش از دوركیم \ سنت تاریخی مردم شناسی در فرانسه – با این كه هركدام از ملت های به وجودآورنده آكادمی مردم شناسی در جهان دارای همگونی های نسبی هستند، اما از سوی دیگر، هریك از حوزه های به وجود آورنده مردم شناسی آكادمیكی تقریباً راه های منحصر به فرد خود را طی كرده اند. از این میان، مردم شناسی در فرانسه مسیری غیر از مردم شناسی آلمان یا انگلیس یا آمریكا را پیموده است. به طور نمونه در فرانسه دیدگاه های تئوریكی مانند برانسلا مالینوفسكی كه مسیر مشخصی از تئوری و روش مردم شناسی انگلیس را در آنجا پروراند، دیده نمی شود. همزمان و نزدیكترین افرادی كه میتوان در دوران مالینوفسكی با مردم شناسان فرانسوی برابر دانست – كه هم در تئوری و هم در پژوهش های میدانی واجد شباهت ها باشند...
ادامه خواندن

تشیع تاریخی و موسیقی دستگاهی


منظور از تشیع تاریخی در این نوشته زمانی بیش از ششصد سال است که از دوران ایلخانیان تا کنون سپری شده و چنان است که تاثیر آن بر اندیشه موسیقی دستگاهی کارساز بوده است. در بعضی از مکاتب فلسفی یا اقتصاد سیاسی، دین را بخشی از روبنای اجتماعی می دانند و تعریف روبنا هم از این دو زاویه در رابطه با مواد عینی و ابزار تولید اجتماعی ارائه می شود. اجزاء موسیقی دستگاهی از جنبه صوری به حدی در خود فرو رفته که ما را وا میدارد تا برای شناخت آن به مطالعه هر پدیده جنبی بپردازیم؛ این پدیده های جنبی خواه می خواهد به اصطلاح به موضوعات روبنا یا زیر بنا یا گردش اقلیمی و یا به هر پدیده دیگرمرتبط باشد. اگرچه از زوایای گوناگون به موضوعات مشابه پرداخته ایم، باز هم گمان بر این است که جا دارد هرچه بیشتر به روشن ساختن مبهمات چنین پرسش هایی پرداخته...
ادامه خواندن

اسفند ماه، زمان قُدسی


  ماه اسفند نزد ایرانیان از کهن ترین دوران تا به امروز مقدس انگاشته می شده و از عزیزترین و مبارک ترین ماه ها و ایام سال به شمار می رفته است. اسفند ماه عرصۀ زمانیِ خاصی برای تجلّی عالم قُدسی و نقش آفرینی ایزدان و فرشتگان مینوی بر روی زمین، و فضایی آکنده از راز و رمز و اشارات به عالم عُلوی بوده است. مردم ایران فیضان قدوسیت اسفند ماه را به صورت های نمادین در مجموعه ای از باورها و رفتارهای فرهنگیشان در فضای رمز آلود مَنسَکی و آئینی جشن ها متجلی می ساخته و از این راه با عالم عُلوی و مینویِ پر از راز و رمز ارتباط می یافته اند.    قداست ماه اسفند در فرهنگ ایران سبب های گوناگونی داشته است که در زیر به مواردی از آنها اشاره می شود: آفرینش انسان و نور در این ماه     باور به آفرینش انسان در روزهای پایانی...
ادامه خواندن

سیاحت و ماجراهای من در ایران (16)


آرمین آمبری برگردان خسرو سینایی   از آنجا که این مکان‌ها گاهی محل زندگی و کسب کاسبکاران محل نیز هست، می توان گفت  که همیشه زندگی پرتحرّکی در آنها جریان دارد. طی روز جمعیتی فعّال  زیر گنبدها، در حیاط‌هایی که پر از اجناس بسته‌بندی شده است، در حرکتند. از این طرف یک قطار شتر یا قاطر می‌آید  و از آن طرف قطار شتری  دیگر خارج می‌شود. دستفروشها، گداها، ملّاها، بچه‌ها، زن‌ها مرتبا به این سو و آن سو می‌روند. و کافیست انسان یک ایرانی را که در میان این شلوغی کنار پنجره اتاقش  نشسته و قلیان می‌کشد و در نزدیکی او جمعی را که با  اداهای اغراق‌شده، مشغول چانه‌زنی با یکدیگر هستند، در نظر بیاورد؛ تا بتواند تا حدّی تصوری از زندگی در یک کاروانسرا به دست داشته باشد.  از آنجا که صحبت چانه‌زدن ایرانی‌ها را به میان کشیدم، باید اضافه کنم که این شرقی‌های پرحرارت ، در هنر قانع...
ادامه خواندن

کارل هایدر و کتاب فیلم مردمنگارانه


  سخنی کوتاه در نشست رونمایی کتاب فیلم مردمنگارانه با عنایت بر دو رهیافت عین گرایی و نگاه سوبژکتیو در فیلم مردمنگاری   نسخه تجدید نظر شدۀ کتاب اتنوگرافیک فیلم (در مبحث انسان شناسی تصویری) نوشته کارل هایدر سی سال پس از چاپ اول انتشار یافت. ترجمه این نسخه جدید این بار با عنوان فیلم مردمنگارانه توسط آقایان مهرداد عربستانی وحمید رضا رفیعی منتشر شد. پیش از این چاپ اول کتاب با نام فیلم مردمنگار ترجمه وانتشار یافته بود. کارل گوستاو هایدر متولد نورث همپتون ماساچوست، پس از لیسانسیه شدن ، سفر یک ساله ای را با بورس مسافرت آکادمیکِ شلدون دانشگاه هاروارد آغاز کرد. و پس از پایان این مسافرت که هایدر به ایران نیز آمد، دوره فوق لیسانس و بعدا دکترای خود را ادامه داد. این نکته نشان می دهد که دانشگاه های معتبر و البته ثروتمند دنیا چگونه برای آینده دانشجویانشان برنامه ریزی دارند. از سال 1318...
ادامه خواندن

مردم شناسی بریتانیا


تصویر: دبلیو یو اچ ریوورز  نوشته فردریک بارث ترجمه و تلخیص محسن حجاریان بریتانیا و كشورهای مشترك المنافع \ ظهور مردم شناسی بریتانیا – 1830 – 1898 رشته مطالعاتی كه به مردم شناسی بریتانیایی تبدیل شد، از عنوان هایی سرچشمه گرفت كه بسیار مهم تر از مطالعات انسان اجتماعی و تنوع فرهنگی بود. مرد شناسی بریتانیا در آغاز چندان تمایلی به تاسیس اكادمیكی این رشته نداشت و از این جهت، تحت چنین شرائطی، سنت مردم شناسی بریتانیا را نمی توان از مسیر مباحثات اكادمیكی یا حتی چالش های نظری یا ایده های روشنفكرانه یا نوآوردی ها و دیدگاه های ارتدكسی در این عرصه پیگیری كرد. این رشته درعرصه بزرگتر جامعه كه دانشمندان آن را تدارك دیده بودند و به طور کلی شكل سامان داده، آن را دنبال كرده اند. با تاسیس تعداد معدودی دانشگاه، فرزندان طبقه مرفه جامعه برای مطالعه فرهنگ و تعلیم و تربیت به دانشگاه می رفتند. اگر به...
ادامه خواندن

یکی بود یکّی نبود، توران میرهادی



تجربه های غلامرضا کتال در تولید یک مستند تک نفره این فیلم در سال های 1383 و 84 فیلمبرداری شده است و نگاهی دارد به زندگی و کار توران میرهادی. گفتگو ها توسط جمال الدین اکرمی نویسنده ادبیات کودکان انجام شده است فیلم یکی بود یکّی نبود (تصویر بردار پزوهشگر، کارگردان و تهیه کننده غلامرضا کتال .تدوینگر فرید دغاغله-1396) با دست هایی شروع می شود که سرگرم مرتب کردن عکس هایی روی میز است. در واقع از این طریق آقای کتال نخستین طرح ساختاری فیلم را معرفی می کند که عبارت از مرور یک زندگی از طریق چینش عکس ها ست. شخصیت اصلی فیلم ، خانم توران میرهادی در حال مرتب کردن خاطرات خود از گذشته است. با مادر ی آلمانی، پدر ایرانی ، برادرش فرهاد و محل زندگی کودکی اش در شمیران که روستایی بود آشنا می شویم. دومین صحنه " کار روزانه در سازمان فرهنگنامه کودکان و نوجوانان"...
ادامه خواندن

یادی از استاد تنری کرور






  از میان نوازندگان بزرگ ترک مانند تنبوری جمیل بی، شریف محی الدین، نجدت یاشار، قدسی اورگونه و کسان دیگر،نام جنوجین تنری کرور (Cinucen Tanrikorur) به عنوان یکی از بزرگان عود نواز ترک به چشم می آید. تنری کرور در دهم فوریه ١٩٣٨ (10 بهمن ماه) متولد و در هجدهم خرداد ٢000 در سن ٦٢ سالگی درگذشت. او موسیقی را از عمویش که شاگرد منیر نورالدین سلجوق بود فرا گرفت. منیر نورالدین سلجوق از آوازه خوانان برجسته ترک بود که نعت پیش سماع دراویش را در مکام رست به شکل کم نظیری خوانده است. یک شب استادم دکتر منیر نورالدین بکن همراه پدر و مادرش در بالتیمور مهمان من بودند که پدر بکن تعریف می کرد به علت دوستی که با منیر نورالدین سلجوق داشته، فرزندش را منیر نورالدین نام نهاده است و از آنجا هم حلقه دوستی ها میان این جماعت موسیقی دان شکل گرفته و از این مسیر...
ادامه خواندن