ورود

وارد شدن به حساب کاربری

نام کاربری*
رمز عبور *
من را بخاطر بسپار

ساختن حساب کاربری

پر کردن تمامی گزینه های دارای * اجباری می باشد
نام
نام کاربری*
رمز عبور *
تایید رمز عبور*
ایمیل*
تایید ایمیل*
کد امنیتی*
Reload Captcha

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی و فرهنگ

تیغ و ابریشم

روناک حسینی گفتگو با قدرت الله ذاکری، پژوهشگر حوزه فرهنگ ژاپن درباره ساموراییها اینکه چرا منش آدمهایی آنقدر خشن تبدیل به فرهنگی محترم و ماندگار شد ساموراییها را با موهای دماسبی و جلوی سر تراشیده شان به یاد داریم و شمشیرهایشان. اینکه تا آخرین قطره خون برای فرماندهشان میجنگیدند، عادت داشتند خشک و عبوس و جدی باشند. منظم و دقیق کار کنند و به اصولشان پایبند بمانند. بعد هم آن تصویر مردی در افق را یادمان میآید که در فیلمها میرفت تا به زندگی خودش پایان دهد و در عوض شرافتش را نجات دهد. قدرت الله ذاکری، استاد دانشگاه و پژوهشگر در حوزه فرهنگ ژاپن است و میگوید ساموراییها بیش از هر چیز شهرتشان را مدیون سینما هستند. او میگوید مطالعه درباره آنها و معروف شدنشان از زمانی شروع شد که ژاپن در آغاز قرن بیستم خودش را به عنوان یک کشور قوی و پیشرو به جهان معرفی کرد. اما...
ادامه خواندن

استعمار اروپایی و بومیان

برگردان: شیوا قربانیان در سدۀ دهم در قطب شمال و در زمانی‌که وایکینگ‌ها در سرزمین بافن و در امتداد کرانۀ اقیانوس اطلس لنگر انداختند، نخستین روابط شناخته شده میان اروپا و بومیان کانادا در گرئونلند و لابرادور برقرار شد. حکایت اریک لو­روژ شرح مفصلی ازسفرهای خود او، لیف هاپنی اریکسون، بی­جارنی هرجولفسون، و چند تن دیگر از وایکینگ‌های مشهور را نقل می‌کند. پسرِ اریک لوروژ سفرهای دیگری به نیوفاندلند داشت (که در آن زمان وینلاند نامیده می‌شد). اطلاعات زیادی از آن دوران در دست نیست، اما به نظر می­رسد که بومیان در مقابل اروپاییان ایستادگی نمودند زیرا دشمنی‌های روزافزون میان وایکینگ‌ها و بومی‌ها - قبیلۀ بئوتوک در جزیره نیوفاندلند-  پایانی بود بر تمام تلاش‌های تشکیلات اروپایی مبنی بر ایجاد « قلمرو کانادا». سفرهای واکینگ‌ها به کانادا چندان ادامه نیافت، حتی با این احتمال که تلاش اسکاندیناوها برای تصاحب شمال نیوفاندلند به مدت شش دهه، از سالهای 990 تا 1050 به...
ادامه خواندن

روایت و شعرشناسی قومی

نوشته باربارا جانستون و ویلیام مارسلینو برگردان زهرا خلجی قوم شناسی ارتباط دل هایمز برای بررسی دقیق چگونگی قرارگیری و ایفای نقش زبان در گفتمان، هم اساسی نظری و هم فرآیندی کاوشی روش شناختی ارائه می‌کند. برای انجام چنین کاری لازم است که به تعامل زبان در همبافت توجه شود. قوم شناسان ارتباط به بررسی دقیق صحنه عینی، شرکت کنندگان، اهدافشان؛ وسیله ارتباطی و حالت های ارتباط؛ هنجارهای هدایت کننده‌ی تعبیر می پردازند. در حقیقت،‌ برخی اوقات خود واژه ها نسبتا بی اهمیت هستند. به جای پرداختن به صورت دستوری، قائل شدن اهمیت برای ارتباط کلی، تاثیر زیادی به روی مطالعات هایمز در زبان های بومی سرخپوستان آمریکا داشته است. مانند بسیاری از زبان شناسان انسان شناختی در آمریکا، هایمز همواره دانشجوی زبان های بومی سرخپوستان آمریکا بوده است و هنگامی که او شروع به انجام تز دکترای میدانی خود در دهه‌ی ۵۰ میلادی کرد، بسیاری از این زبان ها...
ادامه خواندن

کریب خواندگی؛ نوعی پیوند خویشاوندی براساس حقوق عرفی

هشتاد سال پویش مردانه ات بر توسن تیزتک قلم و بیان در تاختگاه ناهموار لوح روزگار خجسته باد... علی بلوکباشی  در بیشتر جوامعِ جهانِ باستان و در آن میان جامعۀ ایران انواع قرابت ها با حقوق و تکالیف و الزامات عُرفی و شرعی خاص وجود داشته است. یکی از این قرابت ها رسم فرزندخواندگی یا پذیرفتن پسری یا دختری با رسم و آداب خاص به نام خود بوده است. در شماری از این جوامع فرزندخواندگان همچون فرزندان نَسَبی از همۀ حقوق معنوی و مادی خویشاوندی مقرر در جامعه ، از جمله منتفع شدن از حق ارث برخوردار بوده اند.  در میان قبایل عربِ دورۀ جاهلی رسم پسرخواندگی، یا به اصطلاح رسم « تَبَنّی»، یعنی پسر دیگری را به فرزندی خود برگزیدن به منظور تحکیم اتحاد خویشاوندی و قبیلگی در میان خود متداول بوده است. در آغاز ظهور اسلام هنوز سنّت تَبَنّی در میان دو قبیلۀ بزرگ مهاجر و انصار معمول...
ادامه خواندن

دوگانه دولت باستاني - دولت مدرن

  گزارشي از سخنراني ناصر فكوهي درباره هويت ملي و خطر جريان هاي شوونيستي قومي و ملي       دنياي اقتصاد: دکتر ناصر فکوهي انسان شناس چندي پيش در محل کتابخانه ملي درباره«سازوکارهاي شکل گيري هويت ملي و خطر جريان هاي شوونيستي قومي و ملي»سخنراني کرد. وي در سخنان خود ايران را داراي دو مدل دولت يکي در مفهوم تاريخي و سنتي و ديگري در مفهوم مدرن دانست و طي آن کوشيد تا مرزها و تفاوت هاي اين دو مدل دولت را آشکار سازد. آنچه در ادامه خواهيد خواند بخش هايي از متن پياده شده سخنراني اين استاد دانشگاه تهران است.     بسياري از مفاهيمي که امروزه ما از آن صحبت مي کنيم در دوران مدرن معاني متفاوتي با آنچه در دوران گذشته داشته اند پيدا کرده اند. بي شک واژه هايي نظير مردم و دولت از اين دسته اند. دولت در معناي وبري آن يعني «سازماني که...
ادامه خواندن

مقام؛ عنوانی نادرست برای موسیقی اقوام ایران

  کاربرد ترم "مقام" برای "موسیقی قومی در ایران"، کاربردی غیرعلمی، نادرست و گمراه کننده است. این واژه نه مفهومی است و نه تا کنون تعریفی از آن ارائه شده. کاربرد عنوان مقام برای موسیقی قومی ایران از چند جهت نادرست است: برای موسیقی شناسی ایرانی مشخص نیست که مفهوم مقام در موسیقی اقوام یعنی چه؛‌ عنوان مقام دلالت بر "مد" (mode) دارد نه بر ملودی؛ در موسیقی شناسی قومی ایران، نه از "مد" و نه از ملودی و نه از تفکیک آنها تعریفی ارائه نشده است؛ عنوان مقام در موسیقی اقوام پشتوانه تاریخی ندارد؛ ساختار سیستم بندی موسیقی اقوام ایرانی در درون با یکدیگر متفاوتند؛‌ موسیقی هر قوم با برش منطق فرهنگ همان قوم در تباین است و از این جهت، هرکدام نسبت به قلمرو جغرافیایی – فرهنگی، برش (یا گروه بندی فرهنگی موسیقایی) متفاوت و مخصوص به خود را دارند. تنوع چشم گیر در اختلاف سیستم و فرهنگ...
ادامه خواندن

یادمانده ای در یاد مانده دیگر  

  ما احساس و اندیشه مان را از راه زبان و حرکت بیان می کنیم. در زبان فارسی واژگانی هستند که نسبت به درجات احساسی،‌آنهم در مراسم خدا حافظی نقش ها و تاثیرات متفاوتی از خود بروز می دهند. اگر بنا باشد به الفاظ خدا حافظی در گویش های زبان فارسی بپردازیم، خود نیازمند پژوهش همگان است،‌ با این حال،‌ می دانیم که الفاظ خدا حافظی در زبان فارسی محدود به چند لفظ یا جمله کوتاه مانند "خدا حافظ"، "به امید دیدار"، "برو به سلامت" می شود که به تازگی هم چیزهای دیگری مانند "می بینمت"، "بعداً می بینمت"،"بای"، "مواظب خودت باش" از زبان بیگانه وارد فرهنگ خدا حافظی ایران شده اند. پرداختن به رابطه حوزه زبان و اندیشه کار من نیست، من در اینجا می خواهم توجه خواننده این نوشته را به مقایسه ای زبان فرهنگی جلب کنم که تجربه آن نزدیک به هفده سال بین سال های ١٩٧٥...
ادامه خواندن

معرفی کتاب نقدی بر قوم پژوهی در سینمای مستند ایران

سینما در جهان با فیلم های مستند شروع می شود. به این صورت که برادران لومی یر دوربین های خود را به طور مستقیم در برابر واقعیت های روزمره قرار می دادند و آن ها را بر روی نواری از جنس تری نیترات سلولز ثبت و ضبط می کردند. به نوبه ی خود این فیلم ها در نخستین دوره ی  تولید خود واقعیت های پیش پا افتاده ای را موضوع کار خود قرار می دادند و پس از بی رغبتی مردم به این دسته از فیلم ها، برادران لومی یر با موافقت مقامات مملکتی و دولت ها، به فیلم برداری از اطراف جهان پرداختند که در نوع خود بیش از پرداختن به جنبه زیبایی شناختی، با افکاری استعماری که خوشایند سران حکومتی بود؛ تولید می شد. در راستای شناخت اولین تولیدات فیلم های قوم شناسی، مک دوگال، دیوید. بیان می‌دارد: « ژان روش ( jean Rouch ) سینماگر قوم شناس...
ادامه خواندن

بررسی کتاب نامه‌های گیلان(مکاتبات پراکنده از مجموعه‌ی الکساندر خودزکو کنسول گیلان در دهه‌ی ۱۸۳۰ میلادی)

  اسناد به جای مانده از دوره‌های تاریخی مختلف در گیلان، ابزاری مهم در مطالعه‌ی تاریخی گیلان و بررسی اوضاع اجتماعی، سیاسی و اقتصادی هر دوره است، چرا که مطالبی را بازگو می‌نمایند که شاید در هیچک از سفرنامه‌ها یا منابع دست اول نظیر آن یافت نشود. از جمله این اسناد مهم، نامه‌هایی است که به کنسول روسیه، الکساندر خودزکو در دهه‌ی ۱۸۳۰ میلادی نوشته شده و وی آنها را جمع آوری نموده است. این نامه‌ها دریچ‌‌ای به اوضاع اجتماعی، اقتصادی و رویدادهای سیاسی و مذهبی در آن زمان باز می کند که نظیر آن در هیچیک از کتاب‌های تاریخی در دوره‌ی مورد بحث یافت نمی‌شود.اکساندر ادموند خودزکو، فرزند ژان خودزکو، در سال ۱۸۰۶ در کرزویچ به دنیا آمد، ریشه های خانوادگی آنها را که در ابتدا بوریکو نام داشتند می توان تا لیتوانی نیز دید. افرادی مشهور در این خانواده بودند که از جمله آنها می‌توان به ایگناس خودزکو (۱۷۹۲...
ادامه خواندن

کشتار لرها به دست قشون رضا شاه

  سه سند زیر که به طور جداگانه در زمان های متفاوت به وسیله افراد گوناگون نوشته شده اند، حاوی تائید جنایات امیراحمدی و قشون شاه در سال های 1303 تا  1306 و بعد از آن در لرستان است. امیراحمدی از قزاقان اوایل روزگار رضا خان بود که به فرماندهی رضا شاه برای سرکوب و به اصطلاح برقراری امنیت در آن زمان به لرستان گسیل شده بود. مفاد این سه سند همه بر جنایات امیراحمدی دلالت دارند. نویسندگان یا گویندگان این نوشته ها، هیچکدام از نوشته و یا اظهار نظرهای یکدیگر اطلاعی نداشته اند. این سه سند عبارتند از: 1) متن و مفاد تلگراف هائی که سرتیپ محمد شاه بختی و امیراحمدی و یا دیگر افراد نظامی آن زمان در لرستان به فرمانده خود مخابره کرده اند، می باشد، 2) مشاهدات ویلیام داگلاس، رئیس دیوان عالی کشور آمریکا که در سال های 1329 به لرستان مسافرت نموده و 3) اشارات قمرالملوک...
ادامه خواندن