ورود

وارد شدن به حساب کاربری

نام کاربری*
رمز عبور *
من را بخاطر بسپار

ساختن حساب کاربری

پر کردن تمامی گزینه های دارای * اجباری می باشد
نام
نام کاربری*
رمز عبور *
تایید رمز عبور*
ایمیل*
تایید ایمیل*
کد امنیتی*
Reload Captcha

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی و فرهنگ

سلاح ايرانيان زبان است و انديشه در گفت و گو با جلال ستاری


به نظر ميرسد ما ايرانيها در گفتگوها و ادبيات شفاهي بيشتر از ديگران از کنايه، استعاره، ايهام و به نوعي پردهپوشي در کلمات استفاده ميکنيم. آيا اين امر دلايل تاريخي دارد يا ناشي از ذهنيت شاعرانه است؟ اصلا کنايه مال ماست. چون به لحاظ تاريخي ما جامعهاي استبدادزده هستيم که تقريباً در هيچ دورهاي از تاريخ نميتوانستيم حرفمان را رک بزنيم. و به گمان من قصهاي مثل هزار و يک شب از همين وضعيت سر چشمه ميگيرد.   يا کليه و دمنه که طرح مسايلي از زبان حيوانات است. همينطور است چون صريح و مستقيم نميتوانستند حرف بزنند. بيم جان در بين اهل هنر و فرهنگ و فلسفه همواره وجود داشته. و از نمونههاي بارز «تاريخ بيهقي» است. شما نگاه کنيد، آنچه توانسته گفته اما در لفاف ادبيات و قصه و اين حرفها و اين به مرور براي ما سنت شده است. به هر حال ما خو کردهايم که از...
ادامه خواندن
برچسب ها:

چگونه تضادها و شکاف های اجتماعی و فرهنگی منجر به تنش و بحران ملی می شود؟!


  «ورود لمپنیسم از حوزه های فساد و پایینی جامعه به دانشگاهیان و روشنفکران طی دو دهه اخیر»... چگونه تضادها و شکاف های اجتماعی و فرهنگی منجر به تنش و بحران ملی می شود؟! گفت وگو با ناصر فکوهی شفقنا زندگی- فاطمه طاهری: مدیر موسسه انسان شناسی و فرهنگ معتقد است:  دو فرایند در جهان کنونی می توانند به شدت آسیب زا باشند و تضادها را به شکل هولناکی  به تنش بکشند، نخست  نوعی خود باوری مبالغه آمیز و  دیگری نوعی خودباختگی  مبالغه آمیز. دکتر فکوهی راه جلوگیری از رشد تضادها را این گونه بر می شمارد: بهترین روش پرهیز از نژادپرستی، باستان گرایی،  تعصب های  خود محور بینانه و  محاسبات  کودکانه  نسبت به رابطه خود با دیگری است. دریک کلام رابطه امر محلی و امر جهای را باید در واقع بینانه  و عمیق ترین لایه هایش درک کنیم تا بتوانیم   خود را در مناسب ترین موقعیت ممکن قرار...
ادامه خواندن

تاریخ خودخواسته ایرانی


  وقتی صحبت از هویت و ویژگی های یک کشور وملت آن می شود یکی از شاخص هایی که در نظر نخست به ذهن متبادر می شود تاریخ است. جدای از نگاه مرسومی که به تاریخ می شود که با تعریف های علمی از تاریخ برابر است، هر کشور و ملتی برای تاریخ خود روایتی دارد، روایتی که برآمده از نگرش و فرهنگ آن ملت است و به طور دقیق با تاریخ رسمی و شناخته شده تطابق ندارد، اما در این تاریخ غیررسمی و گاه شفاهی که می توان آنرا تاریخ مردمی یا شاید هم فرعنگی نامید مجموعه تصورات، آرزوها و معیارهای آن ملت را به تماشا نشست. از سوی دیگر این تاریخ برآمده از نگرش آن ملت به خود، زمان و مکان است و همین نگرش هاست که چارچوب های تاریخ خودانگاشته یک ملت را می سازد. تاریخ مردمی ایران هم با چنین شاخص هایی روایت شده است و...
ادامه خواندن

آموزش دین و گفتمان اصلاح فرهنگی در دوران قاجار


رینگر، م.، آموزش دین و گفتمان اصلاح فرهنگی دوران قاجار، ۱۳۸۱، ترجمهی مهدی حقیقتخواه، تهران: نشر ققنوس این کتاب با نگاهی به جنبه‌های مختلف دوران قاجار؛ تغییرات فرهنگی، تکنولوژیک، نظامی و... این دوره را در ارتباط با غربی شدن مطرح می‌کند. نقطه‌ی عطفی که از آن به مثابه‌ی آغاز رویارویی سیستم نظامی ایران با سیستم نظامی اروپایی یاد می‌شود‌، شکست عباس میرزا در جنگ‌ با روسیه است. این رویارویی و درک ناکارآمدی شیوه‌های سنتی جنگ برای مقابله با قدرت‌های جهانی، سرآغازی برای فرستادن دانشجویان به خارج از کشور برای کسب مهارت‌هاست. نخستین اعزامیان به کشورهای اروپایی، برای تحصیل فنون نظامی و مهارت‌های عملی که دارای نتایج کاربردی برای دربار ایران باشد، اعزام شدند؛ که مرور رشته‌های متنوع‌تری را شامل شد. می‌توان گفت، فهم تمایزات نهادی، آموزشی، فرهنگی و اجتماعی غرب برای ایرانیان از  شیوه‌های نظامی آغاز شد و به سایر حوزه‌ها تسری یافت و احساس نیاز به تحول در نظام...
ادامه خواندن

معرفی کتاب «تاریخ و نظریه اجتماعی»


دو پرسش اصلی نویسنده، فایده ی نظریه ی اجتماعی برای مورخان، و فایده ی تاریخ برای نظریه پردازان اجتماعی است. این بحث از زمانی شروع شد که در دهه ی 1960 نویسنده دوره ای را با عنوان ساختار اجتماعی و تغییر اجتماعی در دانشگاه ارائه می دهد. سپس در 1980 کتاب جامعه شناسی و تاریخ را منتشر می کند که بیانه ای برای استفاده از نظریه ی اجتماعی در تاریخ به شمار می رود. پس از آن، برک به دامنه ی مطالعه ی خود را گسترده تر کرده و این کتاب را منتشر می کند.  برک نخست به استفاده ی مورخان از مدل ها، روش ها، و مفاهیم علوم اجتماعی می پردازد و سپس برخی از تعارضات فکری همچون تضاد میان ساختار و عاملیت انسان را تحلیل می کند که در قلب تنش میان تاریخ و نظریه ی اجتماعی قرار دارد. او از چرخش فرهنگی صحبت می کند که توسط...
ادامه خواندن

معرفی مجموعه آب بلده(مجموعه قنوات بلده) فردوس به بهانۀ ثبت جهانی پروندۀ قنات ایرانی


   پرونده قنات ایرانی به عنوان بیستمین اثر میراث فرهنگی ایران در چهلمین اجلاس میراث جهانی یونسکو (اجلاس 2016 استانبول)، ثبت شد. این پروندۀ زنجیره‌ای، شامل 11 قنات از مناطق مختلف ایران، هریک دارای ویژگی‌های منحصربه‌فردی از دانش‌های بومی ایرانیان در حوزۀ استحصال، انتقال و توزیع آب می‌باشد. این اثر بر اساس دو معیار(از 6 معیار فرهنگی) کمیته میراث جهانی، شامل: 1- گواهی بی‌همتا یا دست‌کم استثنایی بر یک سنت فرهنگی 2- نمونه‌ای برجسته در معماری یا تکنولوژی که مرحله مهمی از تاریخ بشر را نشان دهد در فهرست میراث جهانی قرار گرفت. این قنات‌ها عبارتند از: قنات‌های زارچ و حسن آباد مهریز در استان یزد، قنات ابراهیم آباد اراک در استان مرکزی، قنات قصبه گناباد خراسان رضوی، آب بلده فردوس در خراسان جنوبی، قنات‌های میمه و وزوان و  قنات دوطبقه اردستان در استان اصفهان، جوپار، اکبر آباد و قاسم آباد بروات در استان کرمان. به این بهانه معرفی مختصری...
ادامه خواندن

آفرينش شادي


  در سالهاي نخست پس از انقلاب اکتبر، شکوفايي بي نظيري در تمام زمينه هاي هنري، بويژه تئاتر مشاهده شد. آناتولي لوناچرسکي، مسئول سياست فرهنگي وقت، يکي از تئوريسين ها و ضامن پيشرفت در اين زمينه بود، اما رئاليسم سوسياليستي استالين در سال ١٩٣٤ بر اين روند نقطه پايان نهاد. سه سال است که جنگ داخلي ادامه دارد،  جنگ با لهستان نيز آغاز شده است و چنانچه لنين مي گويد روسيه در آستانه قحطي به سر مي برد : شايد به جاي پرسش در باره پديده زيبايي شناسي در هنر، ضرورت هاي ديگري در دستور کار باشد، خصوصا هنگامي که بي سوادي وسيعا  رايج است. با اين حال آناتولي لوناچرسکي (١٨٧٥ ـ ١٩٣٣)، کميسر خلق در امور آموزش و پرورش مردمي و يا آنچه امروز به آن فرهنگ مي گوييم، سوال زير را مطرح  مي کند : « انقلاب براي هنر چه چيز مي تواند به ارمغان آورد و هنر...
ادامه خواندن

روان دزفول(1)


در جامعه شناسی شهری به مطالعه جامعه‌شناختی شهرها، تجربه زندگی شهری یا شهرگرایی، معماری شهرها و رفتار انبوه مردم پرداخته می شود و درباره اعمال اجتماعی، روابط اجتماعی، نهادهای اجتماعی، ساختهای اجتماعی متکی بر اشکال شهری، تأثیر انسان بر محیط طبیعی و ایجاد محیط‌های مصنوعی چون شهرها، بحث می شود(گولد و کولب،1376: 204 و نقدی، 1382: 29) . اما در نگاهی کلی، می توان رویکردهای متفاوتی به فضا و شهر، داشت: 1-رویکرد زبان شناختی و مفهومی به فضای شهری 2- رویکرد مطالعه ساختارهای سیاسی فضای شهری و تحلیلهای مکانی 3- رویکرد مطالعه اجتماعی و دیداری فضای شهری(فکوهی،1381: 89).   نقطه کانونی پژوهش حاضر هم، ذهنیت مردم دزفول درباره این شهراست، آنچه از دزفول در ذهنها نقش می بندد و تصور و خیالی که دزفول برای افراد ایجاد می کند. اما چه افرادی؟ تلاش ما این است که این بحث را در دو پاره دنبال کنیم. در پاره نخست، شرکت کنندگان...
ادامه خواندن

قهوه‌خانه و فرهنگ شعری-موسیقایی عاشیقی


پس از مروری کوتاه بر بخشی از ادبیاتِ پیشین، به‌خصوص مطالعاتی که عاشیق‌های ایران را محور اصلیِ کار خود قرار داده‌اند، بسترهای اجراییِ هنرِ عاشیقی را بررسی خواهیم کرد. علاوه بر نظامِ موسیقاییِ عاشیقی، این فرهنگِ موسیقایی شامل بسترهای اجرایی‌ای می‌شود که هرکدام دارای ویژگی‌های متمایز و کارکردهای مختلفی هستند. با نگاه از نقطه‌نظرِ قوم‌موسیقی‌شناسی، در کلی‌ترین حالت، می‌توان از تأثیر بسترها بر موسیقی صحبت کرد. موسیقی چه ارتباطی با رویدادهای بسترهای مختلف دارد؟ موسیقی، موسیقیدانان و مخاطبان در بسترهای مختلف چه ارتباطی با یکدیگر دارند؟ در این نوشتار، فعلاً، به توصیف وضعیّتِ قهوه‌خانه، کاربردها و بعضی کارکردهای آن می‌پردازیم.   بسترهای اجرای موسیقی به‌طور کلی عاشیق و موسیقیِ او در بسترهایی که در ادامه خواهد آمد حضور پیدا می‫کند:  1. قهوه‫خانه، از مهمترین مکان‫های اجرای این گونه‌ی شعری‌ـ موسیقایی قهوه‫خانه است که در پژوهش‫های برخی محققانِ این فرهنگ‫ها به آن پرداخته شده است و امروزه هم محلِ مهمی برای...
ادامه خواندن

معرفی کتاب رنسانس ایتالیا فرهنگ و جامعه در ایتالیا


رنسانس ایتالیا یکی از برجسته ترین و شورانگیزترین دوره های سراسر تاریخ انسان است که بیشتر در فلورانس متمرکز بود اما مراکز مهمی نیز در شمال ایتالیا دارا بود. شاید واقعیت کانونی، گرد هم آمدن شکوفایی اقتصادی، رفاه و استعداد بود. شکوفایی اقتصادی افراد و گروه ها بود که موجب خلاقیت و تألیف هنرمندان و اندیشمندان شد. با این همه، این خلاقیت و تولید فوق العاده ی هنر، نه به انگیزه ی آز و سرمایه گذاری برای سود بیشتر، بلکه فضیلت، افتخار و لذت بود. پیتر برک، تاریخ فرهنگی و اجتماعی رنسانس ایتالیا را در قرن پانزدهم و شانزدهم به تصویر می کشد. او نهادهای اجتماعی و سیاسی که در این دوره وجود داشتند را بررسی کرده و شیوه های اندیشیدن و نگریستن را که خاص این دوره ی تولید فوق العاده ی هنری است، تحلیل می کند. نویسنده نه تنها به آثار میکل آنژ، رافائل، داوینچی و دیگران می...
ادامه خواندن

گاهی از ماشینت پیاده شو


  روز جمعه قرار بود به دیدار دوستی بروم که تازه از خارج از کشور برگشته بود، در پی خرید هدیه ای بودم که باخبر شدم یکی از دوستان قدیمی در سوگ عزیزی نشسته و مراسم یادبودی را روز جمعه در شهر ری برگزار می کند؛ به ناچار به دوست از خارج برگشته اطلاع دادم که نمی توانم به دیدارش بیایم و قرارمان را به روز دیگری موکول کردم و آماده رفتن به مراسم ترحیم شدم. به دلیل عدم آشنایی با شهر ری ترجیح دادم به جای اتومبیل با مترو بروم. هم در بعد از ظهر جمعه از گرمای هوا به دلیل خنکی مطبوع مترو بهره می بردم و هم سریعتر می رسیدم و باقی مسیر را تا مسجد با تاکسی می پیمودم. از مترو آزادی تا دروازه دولت جمعیت فشرده ای در واگن های مترو متراکم بود. اما چهره ها به چهره های هر روزه مترو که مملو از...
ادامه خواندن

آسیب شناسی نام و نامگزاری در ایران در گفتگو با ناصر فکوهی


  نام و نام‌گزيني شخص يا مکان‌ها براي انسان به عنوان يک ارزش معنوي تلقي مي‌شود. اصولا در انتخاب نام مکان‌ها عوامل متفاوتي دخيل هستند. گاهي نام مکاني برگرفته از موقعيت جغرافيايي آن است و گاهي مردم نام يک شهر را بر اساس دلايل فرهنگي اجتماعي انتخاب مي‌کنند. همچنين نگاه مردم به يک محل يا مکان نيز مي‌تواند بر نام‌گزيني مکان تاثير بگذارد. ناظران معتقدند سيستم نهايي نامگذاري چه بر فرزندان و چه بر فضا، سيستم‌هاي هويت‌ساز و ايجاد حافظه و به خصوص حافظه جمعي هستند و براي آنها بايد يک نظام سياستگراي فرهنگي وجود داشته باشد. در ايران سه سيستم نامگذاري براي فرزندان وجود دارد. مذهبي (شيعه و سني و اقليت‌ها)، ملي باستان‌گرايانه و قومي ‌و محلي. بعد از تلاش در ابتداي انقلاب و پيش از آن، دولت دخالت در آن زمينه را رها کرد هر چند سياست‌هايي را براي جلو انداختن نوعي نامگذاري پيش برد. اما در زمينه...
ادامه خواندن
برچسب ها:

رأی ها در چاه: اُستراکیسم، تبعید به خواست مردم – بخش دوم، قسمت دوم


  پیشگیری از استقرار اُلیگارشی دیدیم که چالش اصلی در مسئله اُستراکیسم، به تبعید فرستادن یکی از شهروندان به مدت ده سال به انتخاب و با رأی مستقیم مردم، یافتن پاسخی برای این پرسش است که این نوع رأی گیری اصولن برای چه و با چه هدفی به وجود آمد و چرا اهمیت آن در حدی بود که از همان ابتدا در قانون اساسی آتن گنجانده شود . مجموعه قوانینی که بعدها « قانون اساسی آتن » نامیده شدند، در حقیقت حاصل اصلاح و بهبودبخشی قانون هایی قدیمی تر، یعنی قوانین سُلُن، بودند و دو هدف عمده را دنبال می کردند : ایجاد یک دستگاه قضایی که، در تقابل با نظام فئودالی قدیم، ضامن برقراری و اجرای عدالت برای همه شهروندان ( مردان آزاد بالای هجده سال ) باشد؛ و سامان دادن به ساختار مدنی جامعه به شکلی که همه شهروندان بتوانند در تصمیم گیری های عمومی و تعیین سرنوشت...
ادامه خواندن
برچسب ها:

یک چند به کودکی به استاد شدیم


    تصویر نقاشی مکتب‌خانه مربوط به دوره‌ی صفوی   این مصاحبه با خانم زینت‌‌السادات باقرزاده، درتاریخ ۹۵/۴/۲۳ انجام شده‌است. ایشان متولد سال ۱۳۱۲ هستند و این صحبت‌ها مربوط به پیش از دهه‌ی ۱۳۳۰ شمسی در شهر قزوین است. در این مصاحبه در ارتباط با تحصیل در مکتب‌خانه با ایشان گفت‌و‌گو شده‌است. آیا دوران کودکی‌تان شما به مکتب‌خانه می‌رفتید؟ بله، برای پسرها می‌گفتند مکتب‌خانه و برای دخترها را می‌گفتند اُوستا. من پیش اُوستا می‌رفتم. خانه‌‌ تان کجا بود؟ آیا نزدیک مکتب‌خانه‌تان بود و به تنهایی می‌رفتید؟ پشت بازارچه سپه بود.‌ شهر اینقدر بزرگ نبود همه نزدیک خودمان بود. نه دیگر، تنها نمی‌رفتم یک دایی داشتم به نام حمید با او می‌رفتم، صبح به صبح مادرم بیدارم می‌کرد، صبحانه می‌خوردم و می‌رفتیم. هم دختر، هم پسر، همه دور تا دور می‌نشستند، اُوستا هم درس می‌داد. حروف ابجد را درس می‌داد و حروف را کاملاً در ذهنمان جای می‌کرد، اما حساب یاد...
ادامه خواندن
برچسب ها:

نگاهي اجمالي به شاهنامه خواني در ايل بختياري



    هر آنكس كه شه نامه خواني كند اگر زن بود پهلواني كند شاهنامه خواني مهم ترين بخش آوازهاي حماسي ايل بختياري به شمار مي آيد، به گونه اي كه در هر سياه چادري در ميان عشاير و در هر خانه اي در روستاها شاهنامه در قفسه خانه به چشم مي خورد. پدران در ابتدا شاهنامه خواني را اولين گام براي آموزش فرزندان خود پيش بيني مي كردند و همواره نوع صحيح اجراي آواز و لحن مناسب را جهت نقل شاهنامه، از بزرگان فرا گرفته و همانگونه بكر و درست در اختيار شاگردان خود قرار مي دادند. تأثير شاهنامه بر زندگي و رفتار و نوع معيشت به گونه اي بوده كه ضرب المثل ها و منظومه هاي درون ايلي همه تحت تأثير شاهنامه بوده، به طوري كه نام فرزندان خود را بر اساس شخصيت ها و نام قهرمانان داستان ها مانند : رستم، فريبرز، سهراب و ... انتخاب مي...
ادامه خواندن

معماری و شهرسازی شیراز در دوره ی پهلوی


  ملیحه درگاهی معماری و شهرسازی شیراز در دوره ی پهلوی (1357-1300 خورشیدی) نوشته ی طاهره (سها) نصر، تهران، روزنه کار، 1383 شیراز به عنوان یک کلانشهر دارای هویتی تاریخی و شناخته شده است و حیطه ی قابل توجهی برای پژوهش و بررسی بویژه در زمینه ی معماری و شهرسازی به شمار می آید. ساختار کنونی شهر شیراز حاصل فرآیندی تاریخی و پویا از استقرار جمعیت بر بستر طبیعی شهر و تأثیرات متقابل آنهاست، یعنی مضمون آن در هر دوره با توجه به ساختار فضایی طبیعی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی – فرهنگی شهر تفاوت می کند و این تغییر مضمون سرعتی افزاینده دارد. تا سال 1300 هجری شمسی محدوده شهر شیراز عمدتاً منحصر به حصار قدیمی و بافت تاریخی بود. از این دوران به بعد توسعه شهر در خارج ازحصار قدیمی و عمدتاً به سمت غرب آغاز گردید. در این دوره محدوده کالبدی شهر چیزی نزدیک به 1000 هکتار بود...
ادامه خواندن

تاریخ تکرار نمی شود


عباس احمدوند مرسوم است در بیشتر مصاحبه های رادیویی، تلویزیونی و البته روزنامه ای با چهره ها و شخصیت های مطرح و موفق این پرسش را هم حتما بپرسند که اگر یک بار دیگر به دنیا می آمدید یا زندگی می کردید، دوباره همین شغل یا رشته و تخصص را انتخاب می کردید؟ تا آنجا که من این نوع مصاحبه ها را دیده، شنیده و یا خوانده ام، بیشتر پاسخ ها هم این بوده که بله ؛ من حتما همین می شدم که الان هستم و همین رشته و حرفه را بر می گزیدم. ظاهر این پرسش و پاسخ ساده است، اما خبر از ذهنیتی در زیر پوست شهر و پس پشت ذهن گوینده می دهد. این ذهنیت را بارها و بارها از راه های گوناگون دیده، شنیده و خوانده ایم، چه از کودکی به ما آموخته اند، تاریخ تکرار می شود؛ حوادث تاریخی از آب به آب شبیه تراست...
ادامه خواندن