ورود

وارد شدن به حساب کاربری

نام کاربری*
رمز عبور *
من را بخاطر بسپار

ساختن حساب کاربری

پر کردن تمامی گزینه های دارای * اجباری می باشد
نام
نام کاربری*
رمز عبور *
تایید رمز عبور*
ایمیل*
تایید ایمیل*
کد امنیتی*
Reload Captcha

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی و فرهنگ

برده و برده داری در ایران (قسمت پنجم)

 

جایگاه برده و برده داری ، در نظام اجتماعی و اقتصادی ایران باستان (از مادها تا سرنگونی ساسانیان)

ادامه خواندن

معرفی کتاب «مفهوم تاریخ در مشرق‏ زمین»

 

نگرش تاریخی در فرهنگ‏های دیرین خاور نزدیک

زیر نظر رابرت سی دانتن
ترجمة عيسي عبدي

ادامه خواندن

دربارۀ خط فارسی باستان (2)


    کارل هوفمان خط فارسي باستان موضوع علاقۀ بسياري از محققان بوده است و نظريات گوناگونی دربارۀ آن مطرح شده است اما همچنان اين خطر وجود دارد كه نه تنها اين نظريات قديم به باد فراموشي سپرده شود، بلكه تنها پرسش زبانشناسان مبني بر اينكه اين خط تا چه اندازه منعكس‌كنندۀ دقيق تلفظ زبان فارسي باستان است هم پاك از صحنه محو شود. خط فارسي باستان خط ميخي است و با خط ميخي زبانهاي بابلي-آشوري تنها در داشتن ميخ مشترك است. تنها يك حرف، يعني حرف la كه نه در واژه‌ هاي فارسي باستان بلكه در يك نام بيگانه مي‌آيد، مي‌تواند برگرفته از خط بابلي نو و يا ايلامي باشد . شكل حروف ميخي خط فارسي باستان اصول سبكي خاص خود را دارد. اين حروف تنها از حروفي با شكل زاويه به طرف راست و ميخ‌هاي عمود و افقي با اندازه‌هاي متفاوت ساخته شده اند در اين ميان تنها...
ادامه خواندن

مفاهیم کلیدی در باستان شناسی (1): عاملیت(Agency)


نوشته: جان راب (John Robb) ترجمه: سمانه کاظم نیا (کارشناس باستان شناس)   پایه همه تئوری های مرتبط با گذشته به طور ضمنی برخی مفاهیم ماهوی انسان است :چرا انسان اینگونه رفتار می کند وارتباط رفتار ما با محیط اجتماعی و فیزیکی ما چگونه است؟. به عنوان مثال در دیدگاه تاریخ فرهنگی(Cultural history) انسان در مرحله اول اقدام به تکثیر سنت های فرهنگی خاص خود می کند،در دیدگاه کارکرد گرا واکنش انسان ها به شرایط محیطی برای به حداکثر رساندن شانس زنده ماندن است .این مفهوم اگرچه معمولا بیان نمی شود، بدیهی است ، مفهومی که در واقع پلی است برای درک گذشته و به ما اجازه می دهد که روابط اجتماعی و تغییر در رابطه با سنت های فرهنگی ، تغییرات زیست محیطی وغیره را تفسیر کنیم . به صورت کلی، تئوری عاملیت در باستان شناسی راهکاری است برای مدلسازی از عامل انسانی ، مدلی که شناخت آثار و...
ادامه خواندن

گرايش های اخیر در کاربرد های کامپیوتر در باستان شناسی


جولين د. ريچارد ترجمه: مجتبي صفري (دانش آموخته كارشناسي ارشد باستان شناسي داتشگاه تهران ) در این مقاله انتشارات کاربردهای کامپیوتر در باستان شناسی برای دوره های بین 1990 و 1996 بررسی شده اند. تاثیر پیشرفتهای تکنولوژی در زمینه ی تلاشهای تحقیقی یادآور شده و حوزه های خاص رشد اطلاعات جغرافیایی (GIS) بوده است. اما این ها هنوز باید پتانسیل خود را افزایش دهند. افزایش استفاده از کامپیوترها برای آموزش، ارتباط و انتشارات الکترونیکی نیز از حوزه های مهم رشد محسوب می شود. واژگان كليدي: كاربرد هاي كامپيوتر، گرايش، GIS مقدمه این مقاله به بررسی روندهای اخیر در کاربردهای کامپیوتر در باستان شناسی می پردازد. علیرغم تمایل پیوسته به روابط بین تئوری باستان شناسی و محاسبه ی باستان شناسی، روند کنونی به همان اندازه که با تئوری هدایت شده است، از تکنولوژی نیز انگیزه گرفته است.(e.g., Lock, 1995) بنابراین می توان این بررسی را براساس طبقات کاربردهای نرم افزاری ساختار...
ادامه خواندن

ريشه‌شناسي واژة ايزد ( يزد، جشن )


نویسنده مهرنوش عسگری ريشه‌شناسي ترجمة واژة Etymology است و بحث بسيار مهمي در دانش زبان‌شناسي تاريخي براي فهم خاستگاه و چگونگي تغيير صورت و معناي واژه در طي زمان است. زبان‌شناسان پس از بازسازي زبان‌هاي اوليه مانند هندو اروپايي و خواندن زبان سنسكريت، لاتين و غيره و با استفاده از شيوه‌هاي تطبيقي بين زبان‌ها و در نظر گرفتن تحولات آوايي و معنايي، صورت‌هاي اصيل و اصلي واژه‌ها را از اين طريق بازسازي و به ريشه‌هاي بسياري از واژه‌ها دست يافتند. بر اين اساس مي‌توان بسياري از واژه‌هايي را كه امروزه در زبان‌ فارسي به كار مي‌روند با پژوهش‌هاي ريشه‌شناسي مرتبط كرد و معناي آنها را بهتر دريافت. البته نبايد فراموش كرد كه دانش ريشه‌شناسي به تنهايي قادر نيست كه بافت فرهنگي و اجتماعي يك واژه را نيز بشناسد و اين كار نياز به پژوهش‌هاي جدي‌تر و بهره‌گيري از علوم ديگر مانند اسطوره‌شناسي و مطالعات فرهنگي دارد. در اينجا به ريشه‌شناسي...
ادامه خواندن

معرفی کتاب «منشور مرمت معماری»


تدوین و انتشار کتاب منشور مرمت و معماری به همت چهره ماندگار عرصه معماری کشور، محمد منصوری فلامکی، و بیش از 280 تن از متخصصین و فعالین عرصه مرمت و معماری صورت گرفته است. به اعتقاد مؤلف این کتاب ارزشمند به مناسبت نیاز به سخنی مدون در مقوله هایی که بار ملی و جهانی دارند نگاشته شده است و دغدغه نصیحت و یا تبدیل شدن به قانونی مصوب را ندارد. در پیشگفتار و مقدمه کتاب آمده است: آنچه در متن منشوری که پیش روی داریم وجه تقدس دارد و سبب تدوین و ارائه آن به جامعه مرمت‌گران معماری کشور می‌شود، در مجمعی برای شور در وفاق ملی به میان می‌آید تا گامی مفید در راه تدوین و تصویب سندی شود که می‌خواهد تبادل نظر و شور در فضای علمی در باب امور اجرایی کشور را ترویج کند (ص 38) در حقیقت یکی از مهم ترین اهداف این منشور این است...
ادامه خواندن

دردهای ناتمام قزل‌آلان


دردهای ناتمام یک دیوار گفت وگوی «مسئله» با دکتر جبرئیل نوکنده / ستاره حجتی اراده‌ای برای جهانی شدن قزل‌آلان در گلستان وجود ندارد لید: دکتر جبرئیل نوکنده باستان شناس و کاوش‌گری که نزدیک به 15 سال بر دیوار تاریخی گرگان پژوهش کرده و مدت ها به عنوان مسئول پایگاه دیوار بزرگ در گلستان فعالیت می‌کرد، او معتقد است با وضعیت فعلی، ثبت جهانی دیوار تاریخی گرگان در سازمان یونسکو حداقل تا سال 2018 عملی نخواهد شد و مهم‌ترین مانع تحقق این رخداد مهم، فقدان پلان مدیریتی و حفاظتی است. شاید وقتی اریک اشمیت، عکاس آمریکایی، در سال 1316 بر فراز دریای آبی خزر پرواز می‌کرد، زمانی که چشمش به خط سرخی افتاد که از کرانه‌های خزر تا کوه‌های گلی‌داغ امتداد داشت، نمی‌دانست که این سرخی،بعدها نام «قزل‌آلان» یا مار سرخ را به خودش می‌گیرد. اشمیت شاید حتی تصورش را هم نمی‌کرد که تصاویر هوایی‌اش روزی مهم‌ترین اسناد برای کاوش یکی...
ادامه خواندن

معرفی کتاب: باستان شناسی سیاست‌های جنسی و جنسیتی در پایان عصر قاجار و دوره پهلوی اول


 کتاب: باستان شناسی سیاست‌های جنسی و جنسیتی در پایان عصر قاجار و دوره پهلوی اول/ به کوشش لیلا پاپلی یزدی و مریم دژم خوی، تهران: نشر نگاه معاصر، 1397. یکی از رهیافت‌ها برای درک ساختارها، نهادها و مفاهیم مدرن در هر جامعه، توجه به فرایند گذار از سنت به مدرنیته است که طی آن می‌توان به ریشه‌یابی تغییرات و مفاهیم امروز جامعه پرداخت و به مختصات جدید فرهنگی و اجتماعی دقیق‌تر و عمیق‌تر پی برد. در اواخر عصر قاجار و دوره پهلوی اول فرایند مدرن شدن جامعه ایرانی به آرامی شروع شده و در پی مدرن شدن نظام سیاسی با شدت و خشونت دنبال می‌شود. طی این روند بدن به موضوع کنترل و اعمال سیاست‌های یکسان‌سازی تبدیل شده و ساحت‌های روزمره امر جنسی و هویت جنسیتی مورد بازتعریف قرار می‌گیرد. به همین جهت طی دهه اخیر، مطالعات تاریخی، سیاسی و اجتماعی با تمرکز بر این دوره به مطالعه روند تغییرات...
ادامه خواندن

برگزاری نشست 160 یکشنبه های انسان شناسی و فرهنگ: رویکرد باستان‌شناسی به منظر فرهنگی، منابع طبیعی و شواهد تاریخی


انسان شناسی و فرهنگ به اطلاع علاقه‌مندان می‌رساند که هفدهمین نشست از دوره ششم سلسلۀ نشست‌های یکشنبه‌ های انسان شناسی و فرهنگ (نشست 160) را با عنوان «رویکرد باستان‌شناسی به منظر فرهنگی، منابع طبیعی و شواهد تاریخی » برگزار می‌کند. در این نشست فیلم‌هایی در زمینۀ باستان‌شناسی نمایش داده می‌شود و دکتر هایده لاله (عضو هیئت علمی گروه باستان شناسی دانشگاه تهران)، دکتر زهرا لُرزاده (پژوهشگر حوزۀ باستان‌شناسی منظر، دانش آموخته دانشگاه گوتۀ فرانکفورت) و دکتر حسین داودی (پژوهشگر حوزه باستان‌شناسی جانورشناسی، آزمایشگاه مرکزی دانشگاه تهران، آزمایشگاه بیوباستان‌شناسی ، بخش باستان‌جانورشناسی) سخنرانی خواهند کرد. زمان نشست : یکشنبه 28 بهمن 97 ساعت 16 تا 19 مکان نشست: خیابان ولیعصر، نرسیده به میدان ولیعصر، خیابان دمشق، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات        
ادامه خواندن

بررسی کتیبه های دوره هخامنشی


سیده شیما جوادی مقدمه میراث مکتوب شاهان هخامنشی از کوروش کبیر تا داریوش سوم، کتیبه های پادشاهی و نیز هزاران لوحی است که در پرسپولیس یافت شده اند، اگر چه باستان شناسان برای بازسازی رویدادهای تاریخی 2 قرن حکمرانی هخامنشیان ، چیزی به جز این اسناد در دست ندارند، اما وجود منابع دیگر تاریخی که در خارج از حوزه قلمرو امپراطور هخامنشی یافت شده اند این منابع شامل اسنادی است که در ایالاتی نظیر بین النهرین ومصر بدست آمده اند ونیز نوشته های مورخان کلاسیک مانند هرودت، استابون، سقیاس وجانشینان آنان در این زمینه منابع خوبی به شمار میروند، با این وجود نمی توان اهمیت کتیبه های هخامنشی را نادیده گرفت. این کتیبه ها که اغلب به دستور داریوش،خشایار و اردشیر روی لوح یا سنگ به رشته تحریر در آمده اند. هر کشوری که دارای قدمت تاریخی است برای اثبات قرمت تاریخ و فرهنگ کشور خود بناها و یادگارهای پیشینیان...
ادامه خواندن

چاه های پله دار در هند – بولی (Baoli Stepwell)


چاه های پله دار در شبه قاره هند در واقع نوعی مخزن آب یا چاه های بزرگی برای تامین آب شرب مردم در طول تاریخ این سر زمین بوده, این چاه ها در چندین طبقه ساخته و برای پایین رفتن از آن و رسیدن به آب پله های متعدد و رو به پایینی تعبیه شده است.این چاه ها دارای معمار خاص و سبک ویژه ای می باشند و تقریبا آن ها را در تمامی شبه قاره به آسانی می توان یافت. درواقع این چاه ها را امرا و پادشاهان برای تامین آب شرب مردم در زمان خشکسالی در مناطقی که باران در آن کمتر می باریده یا نواحی که تابستان های گرم و طولانی داشته ساخته بوده اند . تاریخ ساخت این نوع چاه ها به تمدن دره سندIndus Valley Civilization که اکنون شامل ایالات گجرات ,هریانا,پنجاب ,راجستان ,اوترپرادش ,جامو و کشمیر در هند و ایالات سند , پنجاب و...
ادامه خواندن

پيش از تاريخ / نئاندرتال، پيشتاز ديگري


 فيليپ دکامپ برگردان عبدالوهاب فخرياسري در پناه يک ديوار صخره‌اي، گروهي گرد آمده و استراحت مي‌کنند. سور و سات آشناي شب‌زنده‌داري به راه است. صداهايي به گوش مي‌رسند، شايد ترانه‌اي، و بوي گوشت گاوي که به سيخ کشيده و بريان مي‌شود، به مشام ميرسد. لذت گذشت زمان در زير چادر. ٦٠ هزار سال پيش، همين اردوگاه «فولي»، در نزديکي پواتيه، محل زندگي زنان و مردان نئاندرتال بود... ارزش و اهميت نمايشگاهي که در موزه بشر بر پا شد در حيات پرتلاطم بشر از هومو ساپينس - انسان «مدرن»-، که حدودا ٣٥٠٠٠٠ تا ٣٥٠٠٠ سال پيش زندگي مي‌کرد، تا به امروز است. پشتوانه اين ستايش از دگرگوني، پژوهش‌هاي سترگي است ‌‌که خط بطلان بر تمام پيشداوري‌ها پس از کشف استخوان‌هاي نيمه‌ميمون‌ها در سده نوزدهم کشيدند. تصورات عجيبي که بيشتر شاهدي است بر مناسبات ما با «آن ديگري» تا خود آن «ديگري»،که بر اساس اسطوره‌هايي چون انسان پشمالو چماق در دست پيش...
ادامه خواندن

درباره فريدون جنيدى ، زیستن به‌پای ايران


فریدون جنیدی نویسنده و از پژوهندگان فرهنگ و زبان‌های باستانی است. زمینهٔ تخصصی فعالیت او شاهنامه‌پژوهی است... - ایران‌شناس ، كارشناس زبان‌های باستانى، شاهنامه پژوه - متولد بيستم فروردین‌ماه۱۳۱۸ در روستاى فيشان نيشابور - در سال ۱۳۵۸، بنیاد نیشابور را بنیان نهاد و اکنون مدیر بنیاد نیشابور و نشر بلخ است - اکنون به صورت آزاد و رایگان به آموزش زبان‌های پهلوی و اوستایی و برگزاری انجمن‌های شاهنامه‌خوانی در بنیاد نیشابور مشغول است نوشته‌ها: زروان، سنجش زان در ايران باستان‎/ زندگى و مهاجرت آرياييان بر پایه گفتارهاى ايرانى‎/ نامه پهلوانى آموزش و خط و زبان پهلوى‎/ كارنامه ابن‌سینا‎/ فضل بن شادان نيشابورى و نبرد اندیشه‌هادر ایران پس از اسلام‎/ زمينه شناخت موسيقى ايرانى‎/ نامه فرهنگ ايران دفتر ۱ و ۲و ۳‎/ فرهنگ واژه‌های اوستايى ( به همراه روانشاد احسان بهرامى ) در ۴ دفتر‎/ واژه‌نامه روماتو (به همراهى روانشاد شيرعلى تهرانى زاده)‎/ واژه‌نامه راجى (به همراهى حسين صفرى)‎/ فرهنگ بيذوى...
ادامه خواندن

جنس در اسمها‌ي فارسي باستان


  مهرنوش عسگری زبان فارسی باستان چون دیگر زبان‌‌های هند و ایرانی دارای ویژگی صرفی است. این ویژگی در مورد اسم‌ها بسته به جنس آنها در حالت های مختلف صرفی (چون فاعلی، مفعولی، ندایی و ...) شکل می‌گيرد. مقالۀ زیر که ترجمه و تلخیص یکی از مقاله‌های رودیگر اشمیت، یکی از بزرگترین متخصصان فارسی باستان معاصر است، می‌کوشد، نقدی بر آثاری بیاندازد که به راحتی جنس اسم‌های فارسی باستان را سرخود تعیین کرده‌اند. از جملۀ آنها کتابی است از کنت (Kent, 1953, Old Persian Grammer) که ترجمۀ فارسی آن از سعید عریان نیز موجود است. رودیگر اشمیت، یکی از زبانشناسان و متخصصانی است که با تسلط بر زبان‌های کهن ایلامی، اکدی، یونانی باستان، لاتین، سنسکریت ، اوستایی و فارسی باستان، بیش از 40 سال پژوهش‌های خود را بر فارسی باستان متمرکز کرده است و کتیبه‌های فارسی باستان را از نو مورد برررسی و پژوهش موشکافانه ای قرار داده است و...
ادامه خواندن

سفرنامه مغولستان، بخش چهاردهم


روز پانزدهم: شنبه 14 مرداد 1396 ساعت ده دقیقه به هشت بیدار شدم و با بچه‌ها رفتیم به رستوران. پس از صبحانه هم، به ساختمان اصلی دانشگاه رفتیم تا در سالن همایش بسیار کوچکی، کارهای‌مان را ارائه دهیم. در واقع کلاس نیم‌دایره و پلکانی بود، شبیه کلاس برخی دانشگاه‌های غربی که در فیلم‌ها می‌بینیم. به بالای دیوار کلاس، تندیس نیم‌تنه 12 تن از مشاهیر دنیا را چسبانده بودند. نکته شگفت‌انگیز و البته اسف‌بار برای من این بود که همه این 12 تن اروپایی بودند و هیچ تندیسی از مشاهیر شرق و مسلمان در آن میان نبود. استادان و دانشجویان آمدند و ارائه‌ها یکی یکی آغاز شد. ارائه من یکی مانده به واپسین ارائه بود. در آغاز ارائه‌ام، به تاریخچه‌ای از نقوش تاریخی روی سنگها اشاره کردم و آنها را به دو گروه تصویری و نوشتاری دسته‌بندی نمودم. پس از توضیحاتی کوتاه درباره اهداف نقش کردن روی سنگها در دوره باستان...
ادامه خواندن

فارسی‌دوستی و باستان‌گرایی قاجاریان


اصولا یک نقد قوم‌گرایان ایرانی این است که بیشتر حکومتهای ایران سده سوم پس از اسلام تا قاجار، ترک بودند. اما پهلوی که آمد سیاست فارسی‌گرایی را در پیش گرفت و تلاش کرد زبان ترکی و دیگر زبانهای محلی را از میان بردارد. سیاست فارسی‌گرایی را می‌توان در چارچوب ملی‌گرایی دید که از سده نوزدهم در اروپا و کشورهای دیگر در پیش گرفته شد. اگرچه بزرگترین نظریه‌پردازان ملی‌گرایی و قوم‌گرایی (همچون آنتونی اسمیت، هابزباوم و...) ایران را جزو انگشت‌شمار کشورهایی می‌دانند که پیش از ملی‌گرایی دارای مفهوم ملت بوده، اما رواج ملی‌گرایی اروپایی به هر ترتیب بر ایران هم اثر گذاشت. برجسته کردن پیشینه تاریخی و توجه بیشتر به زبان ملی، برخی از نشانه‌های این ملی‌گرایی بود. بنابراین فرض این یادداشت این است که حتی اگر قاجار هم روی کار مانده بود یا حکومتی دیگر به جز پهلوی روی کار می‌آمد، باز هم همین روش تقویت زبان فارسی در پیش...
ادامه خواندن

اورارتو


تصویر: مرزهای جغرافیایی اورارتو علی نوراللهی آسیای صغیر و شمال غرب فلات ایران در هزاره اول شاهد قدرت گیری دولتی بنام اورارتو بود که مدت ها توانست بخش های مهمی از آسیای صغیر و فلات ایران و شمال بین النهرین را تحت سلطه و تاثیر خویش در آورد. و برای دولت قدرتمند آشور نیز مشکلات عدیده ای را به وجود آورد. هرچند بیشتر اوقات خراجگذار آشوریان بودند اما در مواقعی توانست در برخورد با آشوریها پیروزیهایی را نیز به دست آورند. اما این پیروزی ها نتوانست سلطه آشوری ها را کاملاً از بین ببرد در نتیجه این ضعف ها ، سرانجام این دولت بدست اقوام سیمری از میان رفتند. اگاهی ما از این امپراطوری تنها از طریق اشاره ای مخدوش بود که در کتاب عهد عتیق به آن شده بود. اما بعد از نوزایی اروپا (رنسانس) و علاقه به جمع آوری عتیقه سبب ورود اشیائ فراوانی از نواحی وان و اطراف...
ادامه خواندن

جشن اکیتو


همواره نزدیکی اساطیر و آیین‌ها و شباهت تفاسیر آن‌ها شگفت‌انگیز است. در اینجا به شرح جشن اکیتو می‌پردازم که همچون نوروز ما ایرانیان در اول بهار برگزار می‌شده، و دوازده روز ادامه می‌یافته، و مشابه باور ما که در نوروز نظم (ارته) بر خائوس (خواء) فایق می‌شده و نظم بهار پس از هرج و مرج زمستان، و خشکی و سرما می‌آمده، در باور بین‌النهرین نیز البته با رمز‌پردازی دیگرگونه‌ای، جنگ میان نظم و خائوس(بی‌نظمی) و جشن پیروزی نظم در اول بهار برگزار می‌شده. جشن باستانی اکیتو، از جشن‌های بین‌النهرین بوده که به میانه‌ی هزاره‌ی سوم ق.م برمی‌گردد. اکیتو یا اکیتوم (به سومری اکیتی سنونم، معنای لغوی آن درو کردن جو است؛ به اکدی اکیتو یا رش شاتین ، به معنای سر سال) این جشن بهارانه در میان سومریان، آشوریان، بابلیان و کلدانیان برگزار می‌شد. به نظر می‌رسد اکیتوی سومری از اسطوره‌ی سقوط اینانا خدا-مادر خدایان، به عالم زیرین و زندگی...
ادامه خواندن

هفت شهر باستانی و مقدس در هند


مقدمه: شهرهای باستانی و مقدس در کشور هند بیشتر در کناره رودخانه ها و دریاها ,یعنی نزدیک آب شکل گرفته و به بیانی دیگر به علت باران های فراوان و دارا بودن رودخانه ها و دریاچه های متعدد این شبه قاره از روزگاران کهن به شکل مکانی برای کشاورزی و دامپروری پررونق درآمده بوده است.شهرهای مقدس هند که تمامی آن ها به علت وجود دین هندو برقرار می باشند,درواقع دارای تاریخ و پیشینه ای کهن و هم چنین داستان ها و افسانه ایی است که مردم هند آن ها را نسل به نسل در یاد و خاطره خود حک کرده اند,چه از نظر مذهبی و از نظر اساطیر و تاریخ بسیار مهم و در خور توجه می باشند.در زبان سانسکریت به این هفت شهر مقدس سپت پوری PuriSapta گفته می شود ,سپت یعنی هفت و پوری به معنای شهر و مکان زندگی می باشد.درواقع این هفت شهر زیارتگاه و به...
ادامه خواندن