ورود

وارد شدن به حساب کاربری

نام کاربری*
رمز عبور *
من را بخاطر بسپار

ساختن حساب کاربری

پر کردن تمامی گزینه های دارای * اجباری می باشد
نام
نام کاربری*
رمز عبور *
تایید رمز عبور*
ایمیل*
تایید ایمیل*

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی و فرهنگ

مقام؛ عنوانی نادرست برای موسیقی اقوام ایران

  کاربرد ترم "مقام" برای "موسیقی قومی در ایران"، کاربردی غیرعلمی، نادرست و گمراه کننده است. این واژه نه مفهومی است و نه تا کنون تعریفی از آن ارائه شده. کاربرد عنوان مقام برای موسیقی قومی ایران از چند جهت نادرست است: برای موسیقی شناسی ایرانی مشخص نیست که مفهوم مقام در موسیقی اقوام یعنی چه؛‌ عنوان مقام دلالت بر "مد" (mode) دارد نه بر ملودی؛ در موسیقی شناسی قومی ایران، نه از "مد" و نه از ملودی و نه از تفکیک آنها تعریفی ارائه نشده است؛ عنوان مقام در موسیقی اقوام پشتوانه تاریخی ندارد؛ ساختار سیستم بندی موسیقی اقوام ایرانی در درون با یکدیگر متفاوتند؛‌ موسیقی هر قوم با برش منطق فرهنگ همان قوم در تباین است و از این جهت، هرکدام نسبت به قلمرو جغرافیایی – فرهنگی، برش (یا گروه بندی فرهنگی موسیقایی) متفاوت و مخصوص به خود را دارند. تنوع چشم گیر در اختلاف سیستم و فرهنگ...
ادامه خواندن

چرا به نادرستی شعر را موسیقی می دانند 

تصویر: سالوادور دالی .در پیشینه موسیقی شناسی یا شعر شناسی ایران روشن نسیت که چه کسی اولین بار موسیقایی بودن شعر را مطرح کرده، اما تا آنجا که میدانم شاید آقای دکتر پرویز ناتل خانلری است که اولین بار این موضوع را مطرح کرده باشد. در پی نوشته های دکتر خانلری، آقای دکتر شفیعی کدکنی به بسط این ایده پرداخت و در پی آن،‌ خاص و عام از شاعران و ادیبان، به تبعیت از اینان، عناصر سازنده شعر‌ (مانند قافیه و ردیف و صنعت های ادبی و حس آمیزی و واج آرایی و غیره) را موسیقی خواندند. در این راستا، ترمینولوژی هایی، مانند موسیقی درونی، بیرونی، معنوی، کناری و دها مقوله دیگر ساخته شد تا از راه  آنها دلایل موسیقایی بودن شعر را نشان دهند. هرکس به دنبال صنعت و لفظی در دیوانی برآمد تا نشان دهد که این ها مظاهر موسیقی اند و البته بیش از همه دیوان حافظ و...
ادامه خواندن

معرفی کتاب صداهای ناشنیده

  صداهای نانشنیده اثر حجت کاظمی و سعید عطار، پژوهشی اسنادی و کتابخانه‌ای در باب طرد اجتماعی در جامعه ایران( با تاکید بر تهران) که با بهره‌گیری از نظریات سه نظریه پرداز و متفکر مطرح اجتماعی از جمله: بوردیو، آمارتیاسن و ورانکن در تلاش است تا اقشار و گروه‌های مطرود را در گام اول شناسایی کرده، سپس مکانیزم‌های اجتماعی‌ای که منجر به طرد و به حاشیه رفتن گروهی از مردم در حوزه‌های اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی می‌شود را آشکار سازد و با مطالعه و بررسی ارزیابانه از فرایند سیاست گذاری‌های اجتماعی به صورت خاص در شهر تهران که در چارچوب برنامه‌های توسعه تدوین و اعمال شده‌اند، کم و کاستی های این برنامه ها را شناسایی کرده و بتواند راه‌حل‌هایی برای برون رفت از این چرخه‌ی باطل آزمون و خطا در زمینه‌ی سیاست‌گذاری‌های اجتماعی در چارچوب برنامه‌های توسعه شهری ارائه دهد.طبیعی است که برای بررسی هر پدیده‌ی اجتماعی بیش از هرچیز...
برچسب ها:
ادامه خواندن

معرفی کتاب «برگزیده آثار رضا ورزنده»

و   معرفی کتاب  برگزیده آثار رضا ورزنده قدیمیترین اسناد مربوط به سنتور‌نوازی، به زمان قاجار و نواخته‌های محمدحسن‌خان و محمد صادق خان سرور‌الملكی باز میگردد. در دوره‌های بعد، علی‌اكبر شاهی و سماع‌ حضور اساتیدی هستند كه از نواخته‌های آنان آثاری بر لوله فونوگراف و صفحه گرامافون ضبط شده است. حبیب سماعی فرزند سماع حضور، در آغاز قرن كنونی و از آغاز تأسیس رادیو، تنها نوازنده‌ای بود كه با تسلط و آشنائی كامل بر موسیقی ایرانی نوازندگی میكرد. از دهه سی افراد مختلفی به نوازندگی این ساز روی آوردند اما این دوران شیوه دو هنرمند مطرح تر است: فرامرز پایور و رضا ورزنده كه دو شیوه و سبك متفاوت در نوازندگی داشتند. رضا ورزنده (۱۳۵۵تا ۱۳۰۵) یکی از مطرح‌ترین سنتورنوازان معاصر و نوازنده‌ای صاحب‌سبک است. او با سبک و شیوه‌ای کاملاً شخصی سنتور می‌نواخت و در هنر بداهه‌نوازی سنتور توانا بود. توجه به جملات آوازی، ریزهای پر، تحرک بسیار در اجرای...
ادامه خواندن

ابن سینا و موسیقی

ابن سینا بنیاد گذار مكتب موسیقی شناسی اسكولاستیك ایرانی است. دو اثر عمده موسیقایی از ابن سینا در دست است؛ یکی به فارسی در کتاب دانشنامه علائی و دیگر "جوامع علم موسیقی" در بخش ریاضیات کتاب شفا به عربی. در موسیقی دانشنامه علائی،‌ ما با بررسی عام تئوری موسیقی (در سه بخش موسیقی، سخن اندر ایقاع و لحن) روبرو هستیم و در "جوامع علم موسیقی" با مبانی تئوری و به طور اخص چند نکته درخور توجه درباره موسیقی شناسی ایرانی را می بینیم. اشارات ابن سینا به مبانی موسیقی ایران در "جوامع علم موسیقی" از چند جهت حائز اهمیت است. اول این که  این اثر نخستین بار به طور مستقیم موضوعات موسیقی شناسی ایرانی را مورد توجه قرار داده است. دیگر این که در لا به لای آن، یادداشت های موسیقی شناسی قومی – تاریخی را نیز می توان بررسی کرد. ابن سینا در این دو نوشته، هم از پایه...
ادامه خواندن

پرکشیدن مرغ نوائی: ابراهیم شریف زاده

آرش بیدالله خانی   تربت جام و تایباد  و نهانخانه های موسیقی مقامی امروز خراسان بزرگ یکی دیگر از اسطوره‎های آواز خودش را از دست داد. غم و حسرت اندوه باری که امروز بر پیکره من و امسال من خواهد نشست تا مدت ها از بین نخواهد رفت. صدای ابراهیم شریف زاده برای من و نسل من و برای مردم منطقه تربت جام و تایباد، خراسان بزرگ و عاشقان موسیقی سنتی- مقامی  ایران، صدایی بود پر از روزهای خوش آرامش، صدایی که در زمانه‎های تنگ نظرانه روزمرگی نشانی از عرفان، مدنیت، بزرگی و  قدمت ایرانیت را با خودش به همراه داشت.  در روزمرگی تنگ نظرانه امروز و در پروپاگاندای پر سر و صدای انتخابات ریاست جمهوری آمریکا، هیچ کس به خاموشی صدای بلبل خوش نفسی که یکی از هزاران بلبل باغ ایران زمین بود توجه نکرد. ترامپ، آمریکا، برجام و نبض تند زمانه همراه شد با فراموشی بزرگان تاریخ کهن...
ادامه خواندن

درگذشت خواننده عاشقانه‌ها

لئونارد کوهن خواننده، ترانه سرا و هنرمند در سن 82 سالگی درگذشت، این خبر در صفحه فیسبوک وی منتشر شده است.    اطلاعیه ای روی صفحه فیسبوک وی [با این مضمون]  ظاهر شد که: «با اندوهی عمیق اطلاع می دهیم که لئونارد کوهن شاعر، ترانه سرا و هنرمند اسطوره ای در گذشت.»«ما یکی از پرافتخار ترین و پرکارترین هنرمند موسیقی را از دست دادیم.:شعله ای از نور در هر کلام استمهم نیست کدام را شنیده ای» (بخشی از ترانه ستایش باد بر خدا»مراسم یادبودی در لس آنجلس برگزار خواهد شد و هیچکس نمی داند او چگونه و کجا درگذشته است.جاستین ترودو، رییس جمهور کانادا،  در بزرگداشت وی گفت: «موسیقی هیچ هنرمند دیگری حس موسیقی وی را ندارد»«و این در حالی است که هنر وی در میان نسل ها طنین انداز شده است. کانادا و دنیا فقدان وی را حس خواهند کرد.»سه هفته پیش از این، کوهن چهاردهمین آلبوم خود را با...
ادامه خواندن

موسیقیِ اعتراض در گفت و گو با محسن شهرنازدار و شروین وکیلی

سال گذشته مجله تجربه در شماره چهل و یکم خود، ویژه نامه ای را درباره موسیقی اجتماعی ایران و به یاد فرهاد مهراد و فریدون فروغی منتشر کرد و به این بهانه با محسن شهرنازدار پژوهشگر و مدیر گروه صدا و موسیقی در موسسه انسان شناسی و فرهنگ و دکتر شروین وکیلی جامعه شناس و محقق به گفت و گو نشست. متن کامل این نشست در پی می آید: آیا می‌توانیم بین موسیقی سنتی و پاپ، تعارضی در نظر بگیریم؟ به این معنا که دست کم یکی از این دو موسیقی در بازه زمانی خاصی درباری بوده است؟ محسن شهرنازدار: به گمان من  برخی از پیش فرض هایی که مطرح کرده اید، می تواند محل تردید باشد. اگر قرار باشد بر مبنای آن‌ها پاسخ دهیم ، ممکن است تعیین مسیری کرده باشیم که ما را از رسیدن به مطلوب بازدارد. به همین جهت بهتر است درباره برخی از این موضوعات...
ادامه خواندن

جامعه شناسی تاریخی و موسیقی ایران

  موضوع جامعه شناسی تاریخی و موسیقی به طورکلی بیشتر با مباحث نظری همراه است. در به کارگیری دیدگاه های نظری هم به هر سو که در این  وادی گام برداریم ، افقی از جلو چشمانمان گشوده می شود و ما را در شناخت گذشته موسیقی خود آگاه تر می سازد. البته به کارگیری دیدگاه های نظری دیگران هم به حدی متنوع و متضاد است که گاه ممکن است ما را در پیچ و خم گذشته های تاریک تاریخ گمراه سازد؛‌ با این حال، راه همین است و در این "وادی ظلمت" باید تشنه به دنبال چشمه های روشن موسیقی ایران باشیم.  پیشتر در مقاله کوتاهی با عنوان "دیدگاه ماكس وبر درباره موسیقی ایران" (که در پایگاه "انسان شناسی و فرهنگ" ارائه داده بودم)  توضیح دادم که ماکس وبر صورت بندی جامعه ایران و ترک و عرب را در برابر موسیقی اروپای بعد از رنسانس قرار می دهد و بر...
ادامه خواندن

معرفی کتاب چرخ بی آیین

تصویر و نفس زندگی هرکس سایه روشن هایی دارد که آن را تبدیل به نقش زیبا می کند. تابلو و نقش زندگی عارف، تصویری است بسیار با نوارهای سفید. زندگی او، جریان متناوبی بود از امیدواری و ناامیدی، شیفتگی و نفرت، و روشنی و تیرگی که او را فرسود و از پای فکند. روح و جان او از ناسازگاری ها و تعارض ها در خود شکست، و متن و کالبدش تاب این شکست را نداشت. زندگی عارف آمیزه ای بود از هنرمندی عاشق پیشگی، سیاست ورزی و ناکامی.  عارف در متن و بطن اتفاقات و قضایا بود و امکان و توان شناخت و سنجش آن ها را نداشت ما اکنون می توانیم دورنمای همان جریان ها را ببینیم و درباره ی اندیشه عمل او قضاویت کنیم، پس قضاوت مان نمی تواند دلیل بر خردمندتر و عاقل تر بودمان باشد. تجربه ی ما از وقایع سیاسی و اجتماعی که امروزه روی...
برچسب ها:
ادامه خواندن