ورود

وارد شدن به حساب کاربری

نام کاربری*
رمز عبور *
من را بخاطر بسپار

ساختن حساب کاربری

پر کردن تمامی گزینه های دارای * اجباری می باشد
نام
نام کاربری*
رمز عبور *
تایید رمز عبور*
ایمیل*
تایید ایمیل*
کد امنیتی*
Reload Captcha

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی و فرهنگ

توضیح عنوان کلاسیک برای موسیقی دستگاهی ایران


واژه های گوشه، ردیف، دستگاه، کلاسیک و حتی مُد در موسیقی ایران واژه هایی تو در تو و مرتبط با یکدیگرند، یعنی تعاریف آنان درهمدیگر درپپیچیده شده و تا کلیتی جامع با ارجاع به هرکدام در دست نباشد تعریف هریک با کاستی مواجه خواهد شد. وقتی می گوئیم دستگاه مجموعه ای از گوشه ها است، پیشتر می بایست تعریفی از گوشه را در دست داشته باشیم و یا وقتی می گوئیم گوشه از "مد" ساخته می شود، باز هم از پیش باید بدانیم که "مد" چیست. کاربرد کلاسیک هم همین حالت را دارد. عنوان کلاسیک در موسیقی ایران عنوانی گسترده است که مفهوم دستگاه را هم دربر می گیرد. با این حال آشکارا روشن است که این دوعنوان با یکدیگر تفاوت دارند و هرکدام ناظر برموضوعی مشخصند. در کاربرد مفهوم کلاسیک در موسیقی ایران، ما با هفت مؤلفه (یا پارامتر) مواجه هستیم: یک، زبان فارسی به مثابه زیربنای زبان شناسانه...
ادامه خواندن

موسیقی نمادین و کردارهای اجتماعی


مؤذن اثر ژان ژروم \ سال های چندانی نیست که در پژوهش موسیقی در ایران، موسیقی را در کنار واژه فرهنگ، تعریف و تفسیر می کنیم و این در حالی است که کمتر پیرامون خود فرهنگ در شناخت موسیقی یا موسیقی درشناخت فرهنگ ایرانی به مطالعه پرداخته ایم. صرف کاربرد پسوند "فرهنگ"، موضوع موسیقی در فرهنگ را تشریح نمی کند. موسیقی پاره ای از فرهنگ است اما فرهنگ خود می تواند سیاست باشد یا اقتصاد یا اقتصاد سیاسی یا شعر و ادب و زبان و معماری و اندیشه و نماد و حتی تخیل. اینها به یک سو و مواد عینیت یافته دست ساز از سوی دیگر از جمله فراورده های فرهنگی انسانند. حال وقتی می گوئیم موسیقی و فرهنگ یا موسیقی در فرهنگ یاعنوان هایی شبیه آن، بدواً می بایست روشن شود که منظور از فرهنگ چیست و موسیقی را در رابطه با کدام یک از نمودها می نگریم. فرهنگ...
ادامه خواندن

بداهه در شعر و موسیقی دستگاهی


تعریف بداهه نوازی بر چند موضوع می چرخد؛ به طور نمونه بداهه درموسیقی، آفرینش نواها در لحظه ای توصیف ناشدنی است؛ بداهه هنری است كه اندیشه و احساس و زبان و حالات اشراقی ومکنونات درونی نوازنده را، که پیشتر به آن دسترسی نداشته، درعرصه شهود به آفرینش دیگری مبدل می سازد. بداهه نوازی ایرانی مدیون هستی ردیف و اقلیمی از آزادی در توانایی اجرا در روح دستگاه است. بداهه در موسیقی ایران، عرصه فرمانفروایی بر دنیای ناشناخته ها مدها و ملودی و ریتم های ایرانی است. اینها توصیفات ظاهری بداهه نوازی است؛ اما نگفتیم در لحظه ای که بداهه آفریده می شود چه اتفاقی می افتد و عامل یا محرک آن لحظه در خلقت بداهه چیست؟ آیا امکان دارد منبع آن محرک یا عوامل آن را شناسایی کرد؟ آیا برای شناسایی محرک یا عوامل بداهه درموسیقی، بجز منبع ارجاع حالات روحانی و تاثیرات حوادث جنبی و اجتماعی فرهنگی، پدیده های...
ادامه خواندن

درباره داريوش صفوت


آرام و بی‌قرار!   داريوش صفوت را به‌عنوان يكى از مؤثرترين چهره‌های تاريخ معاصر موسيقى دستگاهى ايران می‌شناسند. مركز حفظ و اشاعه موسيقى ايران كه به عقيده بسيارى از هنرمندان موسيقى، رنسانس تاريخ معاصر موسيقى دستگاهى محسوب می‌شود و بيشترين نقش را در به وجود آوردن جريان جدى و هنرى موسيقى در ايران داشته، توسط داريوش صفوت تأسيس شده است… - موسیقی‌دان، نوازنده سه‌تار و سنتور ـ متولد هفتم آذرماه ۱۳۰۷ - درگذشت ۲۷ فروردین ۱۳۹۲، کرج ـ آغاز يادگيرى موسيقى نزد پدر ـ حضور در محضر استاد حبيب سماعى براى يادگيرى سنتور ۱۳۲۳ ـ درك محضر استاد ابوالحسن صبا براى تكميل نوازندگى سه‌تار و سنتور ۱۳۲۶ تا ۱۳۳۶ ـ اخذ ليسانس حقوق از دانشگاه تهران ۱۳۳۲ ـ عزيمت به فرانسه براى ادامه تحصيلات ـ دريافت دكتراى حقوق بین‌الملل از دانشكده حقوق دانشگاه پاريس ـ بازگشت به ايران و تدريس در هنرستان موسيقى ۱۳۳۸ ـ درك محضر استاد حاج‌آقا ايرانى...
ادامه خواندن

در آستانه 80 سالگی رادیو؛ جای موسیقی اصیل ایرانی خالی است


اولین تصاویر ذهنی که از شنیدن موسیقی اصیل ایرانی دارم مربوط به دوران بین کودکی و نوجوانی است. وقتی با پدر به سلمانی محله مان با آن آینه کوبی و دیوارهای سبز رنگ می رفتم، یک رادیوی بزرگ قهوه ای رنگ فیلیپس، روی طاقچة بالای آینه های چسبیده به دیوار، درست روبه¬روی صندلی سلمانی خودنمایی می کرد که به طور دائم روشن بود. ابتدا پدر روی صندلی می نشست و حسین آقا، سلمانی 60- 70 ساله محله مان با آن بینی عقابی و سر طاس، با لهجه شمالی خود شروع به گفتگو با پدر می کرد و در عین حال با قیچی موهای پدر را که پشت گردنش فر شده و نشانه ای برای آمدن به سلمانی بود، کوتاه می کرد. بعد از آن نوبت به من می رسید تا حسین آقا برای آنکه راحت بتواند موهای مرا کوتاه کند تخته ای را روی دسته های صندلی سلمانی قرار می...
ادامه خواندن

مفهوم «مکتب» در موسیقی کلاسیک ایرانی (بخش 2)




3.مفهوم مکتب در ادبیات موسیقی کلاسیک ایرانی از مرور ادبیاتی که در بخش اولِ این نوشتار آمدمی‌توان دریافت که بحث درباره‌ی مکاتبِ مختلف تنها در مورد سازِ تار و آواز انجام شده است. در دسته‏ای از پژوهش‏ها اساساً هیچ تعریفی برای اصطلاحمکتب‌ ارایه نشده و ویژگی‏های روشنی هم برای طبقه‏بندی‏های ارایه‌شده دیده نمی‏شود. در برخی موارد طبقه‏ بندی‏هایی کلیشه‏ ای و بدونِ ارایه ‏ی منطق و دلیل انجام شده که حتی به صورت پیش‏فرض در برخی دیگر نوشته‌ها مورد استفاده قرار گرفته است. در برخی از مقالات و یادداشت‌های بالا، اگرچه عناصری برای تشخیص و تفکیکِ مکاتب معرفی شده‏اند اما نتایج‌شان عناصر و عواملِ موسیقاییِ متفاوتی نسبت به آنچه در ابتدا گفته‌اند را نشان می‏دهد. همچنین به‏نظر می‏آید اگر با دلایلی و با توجه به عناصری طبقه‏بندی‏هایی در مکاتب یک ساز صورت گرفته باشد (مثلاً تار) پس می‏توان، با تمهیداتی و با توجه به عناصر تفکیک‌کننده‏ی این مکاتب، این طبقه‏بندی...
ادامه خواندن

مفهوم «مکتب» در موسیقی کلاسیک ایرانی (بخش 1)


اشاره این مقاله برای یکی از تکالیفِ پایان‌ترمِ کلاسِ روش تحقیقِ دکتر هومان اسعدی در دوره‌ی کارشناسیِ ارشدِ رشته‌ی قوم‌موسیقی‌شناسی در دانشگاه تهران در پاییز سال 1393 با راهنماییِ ایشان نوشته شده است که با تغییرات بسیار اندکی منتشر می‌شود. 1. مقدمه آیا برچسب‌های مختلفی که بر موسیقی‌ها زده می‌شوند معانیِ موسیقایی دارند؟ در صورتی که جواب مثبت باشد باید بتوانیم عناصرِ موسیقایی‌ای را برای تمایزِ این موسیقی‌هایی که به واسطه‌ی برچسب‌های متمایز از یکدیگر متمایز شده‌اند برشماریم. در غیر این صورت، ممکن است در جستجوی چیستی این تمایزگذاری‌ها بتوان از معیارهای غیرموسیقایی، شامل اجتماعی، سیاسی، شعری، یا انواع دیگر نام برد. جدای اینها، حتی ممکن است تمایزگذاری‌ها صرفاً براساس نامِ مجری یا مجریانِ موسیقی باشد: اگر موسیقی‌ای را شخصی که مورد نظرمان است اجرا کند به این موسیقی برچسب «سنّتی» می‌زنیم. در مورد برچسب‌هایی همچون «مکتب اصفهان»، «مکتب تهران»، «مکتب تبریز» نیز می‌توان سؤال بالا را طرح کرد: عناویتی...
ادامه خواندن

معرفی کتاب ردیف میرزاعبدالله برای سنتور


کتاب "ردیف میرزاعبدالله برای سنتور براساس اجرای مجید کیانی"، به آوانگاری شهاب مِنا، با نت‌نویسی کامپیوتری، صفحه‌بندی و ویرایش مجدد، انتشارات مؤسسه‌ی فرهنگی-هنری ماهور. ردیف میرزاعبدالله یکی از منابعِ اصلیِ آموزشِ ردیف در موسیقی ایرانی محسوب می‌شود. این ردیف در اصل بنا بر ساختار و تکنیک‌های نوازندگی سه‌تار شکل گرفته است لیکن با محورقراردادن آن توسط نورعلی برومند برای سایر سازهای موسیقی دستگاهی نیز مورد استفاده قرارگرفت. مجید کیانی، که یک دورۀ کامل این ردیف را نزد نورعلی برومند و داریوش صفوت آموخته است، پس از سال‌ها ممارست آن‌را براساس تکنیک و شیوۀ مضراب‌گذاری حبیب سماعی برای سنتور تنظیم، و اجرای صوتی خود ‌را در سال 1367 منتشر کرده که سال‌ها به‌عنوان مرجع درس ردیف در مراکز دانشگاهی موسیقی ایران مورد استفاده قرار گرفته است. آوانگار در کتاب حاضر اجرای مجید کیانی را به خط نت برگردانده است به‌قسمی که آوانگاری، ضمن تدقیق و ثبت جزئیات ملودیک، با  تمهیداتی، جنبۀ...
ادامه خواندن

درباره سيدحسن كسايى (ناى افسونگر دوران)


سيدحسن كسايى كه در زادگاهش اصفهان، او را با عنوان محبت‌آمیز و پر احترام «آقا حسن» می‌شناسند از استادان برجستهٔ موسیقی ایرانی و نوازندهٔ سرشناس نِی و سه‌تار بود. مشكل بتوان تصور كرد كه موسيقى ايرانى، و به‌ویژه «نى» بدون او چه وضعى می‌توانست داشته باشد...   - متولد: اصفهان ـ ،۱۳۰۷ - درگذشت ۲۵ خرداد ۱۳۹۱ - فرزند حاج سيدمحمد جواد كسايى - تعليم نزد استادان: مهدى نوايى، ابوالحسن صبا و... نزديك بيست استاد ديگر - برجسته‌ترین نى نواز تاريخ موسيقى معاصر و از برجسته‌ترین سه تارنوازان ، با سبك شخصى - اجرا در راديو اصفهان و راديو تهران (تا سال۱۳۵۶)؛ و ده‌ها اجرا در شهرهاى مختلف ايران و جهان - ضبط صدها ساعت برنامه تک‌نوازی و هم‌نوازی - کسائی رواج و رونق لقب «استاد» را «ترافیک استاد» می‌نامید. چیزی که موسیقی را به راه خطا می‌کشاند - حسن کسائی در اصفهان سال‌ها مکتب‌دار موسیقی اصفهان در رشته‌های نی،...
ادامه خواندن

درباره محمد ابراهيم جعفرى، مثل يك كور در تاريكى!


عنوان «استاد» و به‌ویژه «استاد دانشگاه» را اين روزها خیلی‌ها يدك می‌کشند و در ميان همين «خیلی‌ها» كه به بركت باز شدن دانشگاه‌ها و دانشکده‌های مختلف و متعدد در جای‌جای اين سرزمين به كسوت استادى رسیده‌اند، كمتر كسى پيدا می‌شود كه واجد تمام آن ویژگی‌های لازم براى آموختن باشد. در مقابل خیلی‌ها و در ميان بعضی‌ها پيدا كردن و پى بردن به نام كسى چون «محمدابراهیم جعفرى» اصلاً مشكل نيست و اين را تقريباً تمام كسانى كه در چند دهه اخير «هنر» خوانده‌اند، خوب می‌دانند.... - متولد ۱۳۱۹ بروجرد - درگذشت 18 فروردین 97 - فارغ‌التحصیل دانشكده هنرهاى زيبا دانشگاه تهران ۱۳۴۳ - برگزارى نمایشگاه‌های انفرادى و شركت در نمایشگاه‌های گروهى متعدد در ايران، فرانسه، روسيه، ايتاليا، آمريكا، مراكش و ... - تدريس در دانشگاه هنر، سوره، آزاد، هنر اصفهان، هنر كرمان، الزهرا، دانشكده هنرهاى تزئينى، دانشكده هنرهاى دراماتيك و دانشكده موسيقى (حركات موزون) - عضو هیئت‌های انتخاب و داورى...
ادامه خواندن

درباره هوشنگ لطيف پور


صحنه و صداى ماندگار هوشنگ لطیف پور از پیشکسوتان دوبله و از شاخص‌ترین مدیران دوبلاژ ایران می‌باشد. وى مديريت دوبلاژ بسيارى از فیلم‌های سينمايى و مجموعه‌های تلويزيونى را به عهده داشته است. صداى هوشنگ لطيف پور به‌عنوان راوى سریال‌های «دليران تنگستان»، «دايى جان ناپلئون» و «مستند راز بقا» و ... در خاطره‌های بسيارى از افراد مانده است.... - ۱۳۱۱:  تولد در تهران -  ۱۳۳۲:  به پايان رساندن دوره هنرستان هنرپيشگى -  ۱۳۳۴:  به پايان رساندن دوره آموزشى تئاتر زیر نظر پروفسور «ديويد سن» و «كوئين بى» در دانشگاه تهران -  شروع فعاليت در دوبله با فيلم «شنل» و دوبله فيلم «اتللو» و ... تا سال‌های دهه ۵۰ -  ۱۳۴۳:  کناره‌گیری از دوبله و ورود به دانشكده هنرهاى زيبا - ۱۳۴۵:  تأسيس واحد دوبلاژ تلويزيون ملى ايران - انتخاب حمید قنبری برای نقش جری لوئیس - مدیریت دوبلاژ تمامی فیلم‌های داریوش مهرجویی از گاو تا دایره مینا - معرفی منوچهر نوذری...
ادامه خواندن

کنسرت زنانه از نگاه یک زن


جمعه 2 آذر برای اولین بار به کنسرت خواننده زن در ایران رفتم؛کنسرت سیمین غانم در تالار وحدت. قبل از رفتن به کنسرت در این حد آگاه بودم که ورود مرد ممنوع است و امکان هیچ نوع عکس‌برداری و فیلم‌برداری وجود ندارد.مهم‌تر اینکه کنسرت خواننده مردی در ساعت 2 بعدازظهر برگزار نمی‌شود و برای زن می‌شود!دیگر به چیزی فکر نکرده بودم و تصوری از یک کنسرت زنانه نداشتم، کنسرتی که هم خواننده و گروه نوازندگانش زن هستند و هم شرکت‌کنندگان و هم دست‌اندرکاران و برگزارکنندگان حاضرش (پشت صحنه را در جریان نیستم). در ورودی ابتدایی تالار دو زن بودند که بارکد بلیط‌ها را با تلفن همراه چک می‌کردند و بعد دو مرد که اجازه ورود می‌دادند. بعد از ورود به حیاط تالار دیگر از مرد خبری نبود. در ورودی سالن چند خانم بودند که تلفن‌های همراه را تحویل می‌گرفتند و شماره‌ای می‌دادند. بعد از ورود به سالن خانم‌های اجرایی جوانی...
ادامه خواندن

به بهانه نصب تابلوي ميراث فرهنگي بر ديوار خانه ي ناصر مسعودي در گيلان


  آوای ماندگار سرزمین سبز آرش منصور يک صداي آشنا در تيتراژ سريالي تلويزيوني در دهه ي 60، صدايي که گرچه پيش از آن هم در گيلان شناخته شده بود. اما حالا با سريال کوچک جنگلي معروفيتي فراتر از مرزهاي لهجه و جغرافيايش پيدا کرد. صدايي که بين نتها با لرزشي آشنا و حزين مي چرخيد و لهجه اش ديگر مانع انتقال زبانش نبود. صدايي متعلق به گيلان که حالا در همه ي ايران فهميده مي شد. تو گويي همه را گيلک و چشم انتظار ميرزا کرده است. تحريري خفيف از موسيقي سنتي، لهجه اي از موسيقي فولکلور، تنظيمي کلاسيک با سادگي و بي پيرايگي يکدست مي شدند. تا آنها که جوانتر بودند و نميدانستند بپرسند اين صداي کيست؟ روحي جاري و مستتر در خاطراتي دور و نزديک. صدايي که گذشته را ملموس و اکنوني کرده بود. آنقدر که بتواني لمس اش کني و با روحش روبه رو شوي. صداي...
ادامه خواندن

چیزهایی که می بینیم و نمی بینیم


فرهنگ دیداری در پی تعریف فرهنگ (culture) و میراث (heritage) مباحث زیادی مطرح است. نکته قابل توجه برای کلمه میراث در "مطالعات فرهنگ دیداری" (visual culture studies) آن است که میراث معنای آنچه تاریخیست ندارد بلکه روشی برای ایجاد رابطه با گذشته منسجم و معنادار با امروز است. فرهنگ توسط نسل های قبلی حیات پیدا می کند و در فرآیند فرهنگ سازی به نسل های بعدی منتقل می گردد. مواردی مانند طبیعت، ماهیت انسان و حس های رایج اکثراً قراردادهایی هستند که توسط فرهنگ به ما منتقل می شوند. فرهنگ پدیده ای است که فراگرفته می شود؛ توسط اعضا یک جامعه به اشتراک گذاشته می شود؛ توسط جامعه الگویی برای اندیشیدن و زندگی کردن می گردد؛ از طریق تعامل اعضای جامعه متقابلاً شکل می دهد و شکل می گیرد؛ معنایی سمبلیک پیدا می کند؛ و در آخر درونی سازی و عادت طبیعی جامعه می گردد. کلمه دیداری-بصری (visual) به آن...
ادامه خواندن

تنها صداست که می ماند*


  درآمدی بر انسان‌شناسی رادیو رادیو و تلگرام یعنی امکانات فناورانه انتقال صدا از طریق امواج الکترونیک در سال 1895 (1274 شمسی) به وسیله یک مخترع ایتالیایی به نام گولیلمو مارکونی (Guglielmo Marconi) ابداع شدند که به همین دلیل نیز در سال 1909 پس از نخستین پخش رادیویی در سال 1901 (1280 ش.) جایزه نوبل در فیزیک را به دست آورد. مارکونی، عضو حزب فاشیست ایتالیا ، رئیس منتصب آکادمی سلطنتی ایتالیا به وسیله موسولینی، رهبر فاشیست این کشور در سال 1930 بود و در همان زمان در تعبیری بسیار تمثیلی و تامل‌برانگیز رشته‌های صوتی الکترونیک اختراع خود را به رشته‌های به هم‌بافته پرچم فاشیستی تشبیه و رادیو را در خدمت پراکندن ایده‌های فاشیستی حزب و رهبرش اعلام کرد. و این شاید سرنوشتی محتوم برای رادیو و سپس سایر رسانه‌ها بود که تا امروز بر روند شکل و محتوایشان تاثیر گذاشته و آنها را زیر سلطه قدرت سیاسی قرار داده...
ادامه خواندن

قاهره: خیال تا واقعیت (بخش یک)


قاهره، مسجد الرفاعی (راست) مسجد سلطان حسن (چپ) - در سال 1956 که دومین جنگ میان مصر و اسرائیل رخ داد، من ده سالم بود و از جهان سیاست و دنیای بیرون سر در نمی آوردم. همین سال ها بود که در کوچه و مدرسه با همسالان خود مسابقه می دادیم تا بدانیم چه کسی پایتخت های بیشتری از کشورهای جهان را می داند. تعداد کشورها در آن زمان کمتر از اکنون بود و ما در یادگیری جغرافیا می کوشیدیم نام پایتخت ها را به خاطر بسپاریم. اغلب می دانستیم که پایتخت مصر، قاهره است؛ اهرام سه گانه آنجا است و رود نیل از آنجا می گذرد، اما به راستی چه تصوری از قاهره در خیالمان بود؟ ما می دانستیم تهران پایتخت ایران است اما از آن هم هیچ تصوری نداشتیم؛ شاید تنها می دانستیم که شاه مملکت در تهران است و جمعیت تهران ازهمه شهرها بیشتر است. درجنگ دوم...
ادامه خواندن

هنر، زیر سنگینی سایه مافیا


گفت وگو با فضل الله توکل، موسيقي دان و آهنگساز حبیبه نیک سیرتی فضل الله توکل در سال 1321 در تهران متولد شده او از کودکي با موسيقي آشنا شده و در همان زمان نزد استاد حسين تهراني دوره تنبک نوازي را طي کرد و در دوره ي ابتدايي سنتور نوازي را فرا گرفت. سپس مدت ده سال دوره هاي مختلف رديف نوازي موسيقي سنتي ايران را با علي تجويدي شروع کرد و همين دوستي شاگرد و استاد باعث گرديد که او به دعوت تجويدي در سال 1335 به عنوان نوازنده سنتور در ارکستر شماره 2 راديو آن زمان به سرپرستي تجويدي پذيرفته شود و به فاصله يک سال بعد در ارکستر شمارهي 3 راديو به سرپرستي پرويز ياحقي نيز به عنوان نوازنده پذيرفته شود. در سال 1337 به دعوت زنده ياد داوود پيرنيا به عنوان تک نواز سنتور به برنامه گل ها راه يافت و گل هاي صحرايي شماره...
ادامه خواندن

ابوالحسن تهامی نژاد پژوهشگر صدا


  جمعه دوم مرداد در نکو داشت ابوالحسن تهامی نژاد در تالار ایوان شمس، سخنران جلسه، تمایل علی حاتمی به دوبله را بیان می کردکه دیدم احد صادقی برنامه ریز و کارمند خانه سینما - در سالن به دنبال کسی می گردد. در گوشه راست انتهای سالن نشسته بودم. احدچشمش به من افتاد، از بین مبل ها و دست و پای میهمانان آمد جلو و کنار گوشم گفت از شما دعوت شده بیائید روی سن. گفتم چی باید بگم؟ گفت هیچی! ساعتی دیگر، من کنار صحنه بودم. دست چپ بالای پله های کنار صحنه ایوان شمس اتاق گریم بود و برخی می رفتند و می آمدند. آقای چنگیزجلیلوند در روشنایی ایستاده بود. سلام کردم و آمدم پائین، از لای لته های پشت صحنه، هم تصویر برادرم رابرپرده می دیدم هم فکر کردم که چه باید بگویم. خودم را به تاریکی کشاندم، پشت لته ها فرو رفتم وتمام دانسته هایم از...
ادامه خواندن

جغرافیای اقلیمی و موسیقی


  راضیه جیران زاده نقش جغرافیای اقلیمی در تعیین جایگاه فرهنگ و موسیقی از دیرباز از دیدگاه فلاسفه و جامعه شناسان و مردم شناسان مورد توجه بوده¬است. اهمیت جایگاه نقش اقلیم در فرهنگ و موسیقی از جانب افلاطون و ارسطو و فارابی و ابن خلدون و منتسکیو و در دوران متاخر از سوی راتزل و الن لومکس و استیوون فلد و کسان دیگر مورد بررسی قرار گرفته است. این پرسش همیشه به اهمیت خود باقی است که آیا به راستی نقش اوضاع جغرافیایی و در کنار آن آب و هوا تا چه اندازه می تواند و یا توانسته است بر سرنوشت موسیقی تاثیرگذار باشد. اولین نکته¬ای که مطرح می¬شود این است که سازهایی مانند نی که درمناطق خاصی از حوزه های جغرافیایی رشد می¬کنند و یا حتی نمونه نی¬های بزرگ که در موسیقی اندونزی که به آن "سولینگ" می گویند و تنها در آنجا کاربرد موسیقایی دارند نمونه ارتباط اقلیم...
ادامه خواندن

خالی از خود / نگاهی به تجربه‌گرایی و چیستی محسن نامجو


  *آنچه خواهید خواند، بخشی از پایان‌نامه‌ی کارشناسی ارشد من در رشته‌ی قوم‌موسیقی‌شناسی است که زیر نظر دکتر ساسان فاطمی و در دانشکده‌ی موسیقی هنرهای زیبای دانشگاه تهران دفاع شده است. من دو سال گذشته را مشغول تحقیق و مصاحبه و نگارش حولِ موضوع تعامل گونه‌های موسیقایی در ایران از سال‌های دهه‌های هفتاد شمسی تا امروز بوده‌ام و طبیعتاً محسن نامجو در کنار همایون شجریان، حامد نیک پی و چند چهره‌ی دیگر جز نقاط تمرکز کار من بوده‌اند. من طی مصاحبه‌های عمیق و طولانی بارها با محسن نامجو و همایون شجریان به گفتگو نشستم و این مقاله در واقع چکیده‌ای بسیار مختصر از پایان‌نامه‌ای‌ست که در بخشی از ان موضوع بحث من موسیقی محسن نامجو بوده است. زیر یا روی زمین؟ برای آغاز بحث بر سر محسن نامجو و وجوه مختلف کارش، می‌خواهم به زمستان چهل سال قبل‌تر بازگردم و نقطه‌ی آغاز این نوشتار را در آنجا بگذارم. بهمن ۱۳۵۷...
ادامه خواندن