ورود

وارد شدن به حساب کاربری

نام کاربری*
رمز عبور *
من را بخاطر بسپار

ساختن حساب کاربری

پر کردن تمامی گزینه های دارای * اجباری می باشد
نام
نام کاربری*
رمز عبور *
تایید رمز عبور*
ایمیل*
تایید ایمیل*
کد امنیتی*
Reload Captcha

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی و فرهنگ

معرفی و بررسی کتاب "وجود ملی کرد " نوشته دکتر عرفان مصطفی


دکتر عرفان مصطفی، فارغ التحصیل رشته فلسفه زبان از دانشگاه اربیل، محقق حوزه‌ی کردشناسی و فلسفه است. دکتر عرفان مصطفی سعی دارد که به شیوه‌ای آکادمیک و از دریچه‌ی فلسفه در مورد مساله سیاسی کرد بیاندیشد. او مساله‌ی کرد را یک مساله معرفتشناختی دانسته و سعی دارد به این سوال اصلی پاسخ دهد که آیا کرد یک ملت -طایفه‌ است؟ زیرا برخی این تصور را در مورد ناسیونالیسم کرد دارند و حتی علت به نتیجه نرسیدن ناسیونالیسم کردی، یعنی عدم موفقیت کردها در تشکیل یک دولت مستقل که هر چهار بخش کردستان را که در میان چهار کشور امروزی ایران، عراق، ترکیه و سوریه تقسیم شده‌است، را طایفه‌ای بودن ناسیونالیسم کردی میدانند. این کتاب شامل پنج بخش است تحت عناوین: - بخش اول: اندیشه‌ی ملت در میتن عقل و واقعیت - بخش دوم: نظریه‌های سربرآوردن ملت - بخش سوم: نظریه‌های ملی‌گرایی و ساختن ملت - بخش چهارم: تصویر کردن کرد...
ادامه خواندن

پوشاک هندی (بخش دوم)


آنامیکا پتک برگردان نسیم کمپانی تمدن سند (1400-2600) پیش از میلاد: تمدن سند ،که همزمان با تمدن چین،مصر و بین النهرین در بخش شمال غربی هند تقسیم نشده پیشرفت کرد ،شامل پاکستان امروزی ،بنگلادش بوده است.حفاریها باقی مانده جامعه ای کشاورزی را با درجه معینی از تخصص در کوزه گری،جواهرسازی،پارچه بافی ،فلزکاری و معماری کاملا متعالی و ارتباطات مهم تجاری ، با تمدنهای معاصر را نشان می دهد و دلالت براین دارد که تمدن سند حتی در هزاره سوم پیش از میلاد توسعه یافته بوده است.تمدن سند به شکل بسیار مطلوبی در هنر پارچه بافی پیشرفته کرده بوده است،همانطور که مدارکی یافت شده که دانه های کتان،ابریشم و الیاف دیگر ،دستگاه دوک نخ ریسی،سوزن،ماسوره ،درفش و دیگر ابزار و وسایل نساجیکشف شده است.سفالینه ها و پیکره های سنگی کوچک از زیرخاک در آمده از حفاریهای مکانهای گوناگون به درک مسیر پوشاک در این دوره کمک کرده است.از مثالهای بی واسطه...
ادامه خواندن

پوشاک هندی (بخش اول)


آنامیکا پتک برگردان نسیم کمپانی مقدمه: پوشاک هندی که ما اکنون شاهد آن هستیم, نتیجه چهارهزار سال تاریخ مهم سیاسی، اقتصادی، انقلابات فرهنگی و اجتماعی و تاثیروتحول آنها بر یکدیگرمی باشد. درنتیجه پوشاک که شکل جدایی ناپذیر و کاملی از هربخش تاریخی در فرهنگ مسلط بر هند به حساب می آید ،هم چنین دستخوش تحولات قاطع و بزرگ نیز شده است. کتاب پوشاک در هند شرحی اجمالی از پوشاک در کشور هند می باشد که آن را از دوران ودایی تا قرن بیستم ، با تمرکز ویژه برفرهنگ رایج پوشاکی در نواحی شمالی،شرقی و شمال شرقی،غربی و مرکزی ،جنوبی هند نشان می دهد,این کتاب پوشاک را بخش هایی جدا از یکدیگر مطالعه و بررسی کرده است.درهر بخش کوشش شده است که تاریخ , سنت های پوشاکی و انواع مختلف آن را برطبق موقعیت , طبقه بندی اجتماعی –امتیازات ،گروه های اشراف و برگزیده ،سربازان،رقصندگان و مردم عادی فقط با برخی...
ادامه خواندن

بوطیقای شهر – بخش 42


پیر سانسو برگردان ناصر فکوهی و زهره دودانگه پیش از هرچیز باید تأکید کرد که طبق تشخیص جای‌شناس‌ها ی پزشکی، تفاوتهای اقلیمی در شهری چون پاریس اهمیت داشته است. پزشکان، زندگی در نزدیکی محله های مرطوب چون بی‌یِور را توصیه نکرده و برعکس تپه های بلویل را پیشنهاد می‌دادند. گفته می شد که گاه هنگام گذرها از شهر، باید خود را ‎پوشاند یا لباسها را در ‌آورد. پدر لوسین لوون وقتی از خیابان شوسه دانتن می‌گذشت از خدمتکار خود می‌خواست که به او یک پالتو بدهد. آیا امروز می‌توانیم یک پاریسی ولو وسواسی را در نظر بگیرم که برای رفتن در شهر، خودش را به یک پالتو یا یک پتوی مسافرتی مجهز کند! به همین دلیل بود که بیماری‌ها نیز محله‌های مختلف را به شکل یکسان تحت تأثیر قرار نمی‌دادند. ساکنان خانه‌های کناره رود سن، مرگ و میر بیشتری داشتند. انواع بیماریهای همه گیر و سل به خصوص در میان...
ادامه خواندن

هفت شهر باستانی و مقدس در هند


مقدمه: شهرهای باستانی و مقدس در کشور هند بیشتر در کناره رودخانه ها و دریاها ,یعنی نزدیک آب شکل گرفته و به بیانی دیگر به علت باران های فراوان و دارا بودن رودخانه ها و دریاچه های متعدد این شبه قاره از روزگاران کهن به شکل مکانی برای کشاورزی و دامپروری پررونق درآمده بوده است.شهرهای مقدس هند که تمامی آن ها به علت وجود دین هندو برقرار می باشند,درواقع دارای تاریخ و پیشینه ای کهن و هم چنین داستان ها و افسانه ایی است که مردم هند آن ها را نسل به نسل در یاد و خاطره خود حک کرده اند,چه از نظر مذهبی و از نظر اساطیر و تاریخ بسیار مهم و در خور توجه می باشند.در زبان سانسکریت به این هفت شهر مقدس سپت پوری PuriSapta گفته می شود ,سپت یعنی هفت و پوری به معنای شهر و مکان زندگی می باشد.درواقع این هفت شهر زیارتگاه و به...
ادامه خواندن

بررسی مسائل روستایی با تأکید بر نگاه کنشگران محلی و اقشار مختلف روستای محمودآباد


صبا قدیمی عمده ترین مسائل و مشکلات روستا همراه با راه حل پیشنهادی از نگاه مردم در این بخش، به گزارشی از مصاحبه‌ها و جلساتی که با حضور فعالان و مردم محلی روستا انجام شده و داده‌هایی را درباره مسائل روستا در اختیار ما قرار داده است، خواهیم پرداخت . تلاش شده است در انتخاب افراد، تنوع در نگاه‌ها و رویکردها و همچنین در تکثر حوزه‌ی وظایف یا طبقه‌ی اجتماعی رعایت شود. مصاحبه‌ها به دو شکل فردی و گروهی انجام شده است. دو مصاحبه‌ی فردی با طاهره خاوری، مدیر انجمن دوستداران کودک پویش، و مسئول خانه بهداشت روستای محمودآباد انجام شده است. انجمن پویش به عنوان یک سازمان مردم نهاد با تمرکز بر آموزش کودک و توانمندسازی بزرگسال تجربه‌ی 10 سال حضور در روستا را دارد و اکثر معلم‌های آن، بومی و اهل همین روستا هستند. فعالیت انجمن پویش در این سال‌ها به طور خاص در گرو خدمات‌رسانی فرهنگی به...
ادامه خواندن

ماخذشناسی بحران آب در ایران


مقدمه: هدف عمده در هر ماخذشناسی، ارائه و دسته‎بندی آثار مربوط به پدیده یا مساله مورد نظر محقق می‎باشد. ما با همین هدف، تلاش نمودیم به مسئله بحران آب وارد شده و برخی کتب ارائه شده در این مورد را به مخاطبان انسان‎شناسی و فرهنگ معرفی نماییم. اما پیش از ورود به مسئله ذکر چندنکته ضروری است. نخست اینکه رشته‎ها و علوم متعددی به این مسئله ورود کرده‎اند و از این جهت، ما اعم از انسان‎شناسان و جامعه‎شناسان کم و بیش در این مورد تعلل کرده‎ایم. جغرافیا، علوم زراعت، مهندسی آب، شهرسازی، مدیریت و غیره. این پراکندگی، ارائه یک ماخذشناسی جامع را غیرممکن می‎کند و البته ما نیز چنین ادعایی نداریم. هر یک از علوم ذکر شده با استفاده از مفاهیم، روش‎شناسی و تعلق پاردایمی خاصی به مسئله‎ی بحران آب نگریسته و ورود پیدا نموده‎اند. با این همه، جستجو در آثار نشان می‎دهد که اغلب این آثار، در فرم مقاله...
ادامه خواندن

معرفی و نقد کتاب انسان‎شناسی فرهنگی شهر تهران


    گروه نویسندگان زیر نظر ناصر فکوهی تعداد صفحات: 516 کتاب انسان‎شناسی فرهنگی شهر تهران در سال 1395 توسط معاونت امور اجتماعی و فرهنگی اداره کل اجتماعی و فرهنگی استان تهران به انتشار رسید. این کتاب در واقع یک مجموعه گردآوری شده در چند تم مرتبط با انسان‎شناسی شهری می‎باشد. فصل نخست این عصر تاریخ تهران است، که البته صرفاً به تاریخ معاصر تهران می‎پردازد. دیگر فصل‎های این اثر به ترتیب: موزه سردرگمی‎های زیست محیطی، تاملاتی فرهنگی در باب زمان پایتخت، شهری که با ساخته‎هایش شناخته شد، تجلی دو قدرت، آنچه به دست می‎آید: آنچه از دست می‎رود؟ شهر هویت‎های چهل تکه، گم شدن در شهر، آسیب‎های پایتخت نیمه‎ساز، قصه‎ها و غصه‎های شهر می‎باشد. همان‎گونه که فکوهی، در مقدمه‎ی اثر می‎نویسد این کتاب بعد از انسان‎شناسی شهری، دومین اثر عمده‎ایی است که در این حوزه به انتشار می‎رسد. او در مقدمه هدف خود را پیش‎برد اندیشه انسان‎شناختی از خلال...
ادامه خواندن

بوطیقای شهر(40)


پیرسانسو برگردان ناصر فکوهی و زهره دودانگه آیا ما باید،بدون هیچ پشیمانی،تنها این اشکال امر قدسی را در نظر بگیریم؟ آیا کافی است برای این کار چنین عنوان کنیم که این موضع‌گیری‌های ما هستند که ما را بدان وادار می‌کند! در این مورد دو ملاحظه قابل طرح است: نخست درباره این ضرورت مقدس، که در نهایت می‌توانیم از آن گذر کنیم. زیرا ما بر ضرورت دیگری اتکا خواهیم کرد که، دیرهنگام، پس از توصیف زاده خواهد شد. زمانی که یک مسیر چیزی اساسی درباره یک شهر به ما بیاموزد و زمانی که بتوانیم بدون زحمت و تا به انتها آن را دنبال کنیم، آن مسیر برایمان معتبر می‌شود. اما آیا این شاخص (رونمایی از شهر و پیوستن به خوانش ]شهر[ ) همان ضرورتی مقدس را ایجاب نمی‌کرد که ما وانمود به کنار گذاشتنش می‌کردیم؟ برای ما مشخص است که هربار مسیرمان و قدم‌هایمان بر یکدیگر انطباق بیابند، نوعی مناسک مقدس...
ادامه خواندن

سفرنامه مغولستان: بخش هفتم


روز چهارم سه شنبه سوم مرداد 1396 ساعت هشت بیدار شده و از گیر (چادر مغولی) بیرون رفتم. خیلی چشم‌انداز زیبایی داشت. چیزی شبیه فلات بود، اما در اندازه‌ای بسیار کوچک. یک دشت هموار که می‌شد به ‌عنوان زمین فوتبال بی‌سر و ته از آن استفاده کرد، دور تا دورش با کوه‌هایی بسیار کوتاه که به تپه می‌ماند، گرفته شده بود. اندازه‌اش شاید 10 کیلومتر درازا و 5 کیلومتر پهنا داشت. یعنی پنج هزار هکتار. چون زمین کاملا صاف بود، می‌شد سرتاسر دشت را به خوبی دید. 23 گیر در این پهنا برپا شده بود. البته بهتر است بنویسم 23 خانوار گیرهای‌شان را برپا کرده بودند؛ چرا که بیشتر خانوارها دو گیر دارند و برخی یک گیر و یک کلبه چوبی و برخی دیگر هم ممکن است دو گیر داشته باشند و یک کلبه چوبی. دو تا از گیرها به نظر خالی می‌آمد. نه گله‌ای، نه سگی نزدیک گیر و...
ادامه خواندن

کام دیو (Kamadev)، خدای عشق و عشاق در هندویسم


مقدمه: هندوستان یا به قول خود هندی ها بهارتBaharat کشور مذاهب , ادیان و آیین های گوناگونی است که برخی از آن ها به دوران باستان در این شبه قاره برمی گردد و بیشتر آداب و رسوم ,مناسک,آیین ها و باورهای آن ها ریشه در باورهای کهن دراویدین-آریایی دارد , این ادیان و آیین های باستانی و که نبه تدریج و در طول زمان شکل گرفته و به صورت کنونی در آمده است .مردمانی که این ادیان را باور داشته و در حفظ و گسترش آن کوشیده اند در کهن زمان در جنگل ها ,دشت ها و کوهستان ها زندگی می کرده و برای هر عنصر طبیعی که در انسان ها و در طبیعت وجود داشته برای حفاظت در برابر آنان مانند رعد و برق , بیماری ها ,احساسات و حالات انسانی مانند عشق ,خشم و یا مادری خدا یا خدا بانویی (الهه) ای اختراع و ابداع کردند تا بتوانند...
ادامه خواندن

سفرنامه مغولستان: بخش ششم (گیر در فرهنگ مغولی)



روز سوم (دوشنبه دوم مرداد 1396)، صبحانه را که در همان رستوران همیشگی خوردیم، پیاده رفتیم به وزارت آموزش و ورزش که همان نزدیکی بود. چند نفر از مسئولین آمدند برای‌مان سخنرانی. پروفسور «زایاباتور» هم بود. کسی که چندین بار به او رایانامه زده بودم و او بود که نهایتا تصمیم به دعوت دوباره‌ام برای برنامه امسال گرفت. نزدش رفته و پس از معرفی خودم، ازش سپاسگزاری نمودم. یک جعبه خاتم نفیس هم که از اصفهان خریده بودم، به وی دادم. می‌گفت وقتی دیده این‌چنین پیگیر آمدن به مغولستان هستم، تاکید کرده بود که این شخص قدر چنین دوره‌ای را می‌داند و حتما بیاوریدش. دو نفر دیگر هم آمده بودند که با کمانچه مغولی، موسیقی سنتی برای‌مان اجرا کردند. خودشان هم پوشاک سنتی مغولی به تن داشتند. یک ردای بلند که تا سر قوزک پا می‌رسید. کلاه چهار تَرَکی به سر که دو گوشه‌اش را بالا زده بودند و در...
ادامه خواندن

ضرورت علامت گذاری « حدّ بستر» و تعیین «حریم پویا»ی دریای خزر


ناصر عظیمی – مریم مسکینی چکیده دریای خزر طی چند هزار سال اخیر با وجود پیشروی و عقب نشینی های موضعی ولی مستمر، در مجموع از پای کوه های شمالی البرز تا ساحل امروزی عقب نشسته است. همین قاعده موجب بیرون آمدن مداوم خشکی از آب این دریا شده و می شود. بیرون آمدن خشکی در اثر عقب-نشینی دریای خزر که از دهه ی 1340 به آن « اراضی مستحدث» نام نهادند و برای آن قوانین وضع کردند، در گذشته مشکل چندانی پدید نمی آورد. اما از دهه ی 1340 با اهمیت یافتن وجه «کالا»یی زمین و نقش مبادله ای این کالا، تصرف زمین در اراضی مستحدث نیز مهم و مهمتر شد. به طوری که قانونگذار از میانه ی دهه ی 1340 برای این زمینها و نحوه ی تصرف و حریم آن شروع به وضع قانون کرد. وضع این قوانین در مجموع حق استفاده ی عموم از ساحل یعنی« حقِ...
ادامه خواندن

عقاید وسترنیسم در طراحی معماری شهری


ورود یک سیستم طراحی مشخص در هر زمینه ایی می تواند سبکی از زندگی را برای مردم سرزمینی به همراه داشته باشد.حوزه دخالت این محصولات وارداتی در سیستم های طراحی گاهی کاملأ شخصی برای یک انسان در مختصات فردی خویش است که بحث مفصل خودش را دارد و گاهی در ارتباط با یک سیستم اجتماعی قرارمی گیرد که دامنه های متعددی را در یک اقلیم مشخص دارد و البته تأثیرات خودش را نیز بر سیستم های سلیقه ایی جامعه دارد و در واقع نگاه پوپولیست شهری [1] را در سرزمین شکل میدهد.البته این اتفاق دارای علت های مشخصی است که در جوامع مشخصی شکل می گیرد.مد یا فشن [2] مسئله ایی به عنوان یک موضوع در بسیاری از مسائل زندگی شهری وجود دارد که البته معماری فشن [3] بخشی از آن است. عقاید و افکار وسترنیسم [4] ، محصولی بدون ارتباط با فضا و زمان را به تاریخ جامعه تحمیل...
ادامه خواندن

آدی واسی (Adivasi) یا ساکنان اولیه در هند


مقدمه: کلمه سانسکریت آدی واسی به معنی مردمان بومی یا ساکن اولیه است و از دو کلمه آدی (اصل و ریشه ) و کلمه واسی (ساکن و مقیم ) تشکیل شده , اما هم چنین کلمه واناواسی Vanavasi که به معنی ساکنان جنگل می باشد و کلمه گیری جان Girijan به معنای مردمان کوه نشین نیز در توصیف این مردم از قدیم تاکنون بکار رفته است. در واقع این کلمات به قبایل بومی که در شبه قاره هند از قرن ها پیش ساکن بوده اند اطلاق می شود.باقی مانده این قبایل بومی جمعیتی در حدود 104 میلیون را در سرتاسر هند تشکیل می دهند ,اینان در ایالات آندراپرادش ,چتیشگر,گجرات,چارکند,مادیاپرادش,ماهاراشترا,اودیسا,بنگال غربی , برخی از بخش های ایالات شمال شرقی هند و جزایر آندامان و نیکوبار در جنوب هند زندگی می کنند.در زمان حکومت انگلیسی ها بر شبه قاره هند آدی واسی معادل کلمات قبایل Tribes و بومی ها Aborigines قرار گرفت...
ادامه خواندن

مفاهیم و اصطلاحات کلیدی انسان‌شناسی پزشکی (2)


محمد چاوشی درمان و شفا  مقایسه مفاهیم مورد استفاده در پزشکی مدرن با مفاهیم متناظری که در پزشکی های مردمی و یا در انسان شناسی پزشکی بکار می روند درک ما را نسبت به نگاهها و گفتمانهای مختلف در زمینه پزشکی عمیق تر می گرداند. در این راستا در مقایسه دو مفهوم درمان و شفا همان نسبتی برقرار است که بین سلامت1 و بهبود2 و همچنین بین بیماری3 و ناخوشی4 در نظر گرفته می شود. همانگونه که در مفاهیم سلامت و بیماری از نگاه زیست پزشکی با موقعیت های فردی یا گروهی تحت عنوان بیماری بعنوان وضعیت های غیرطبیعی، غیر استاندارد و خارج از موقعیت برسمیت شناخته شده سلامت، بصورت ابژکتیو، ایزوله ، آزمایشگاهی و دور از زمینه برخورد می شود. در مفهوم درمان نیز با همین نگاه تاکید بر نتایج ابژکتیو و قابل تشخیص از سوی پزشک است که بدنبال مداخله او در این موقعیت با هدف جایگزین کردن...
ادامه خواندن

زنان در هندویسم


مقدمه: شاید برای همگی مردم دنیا قوانین و دستورات رایج در دین هندو درباره زنان بیش از حد خشن و غیر انسانی جلوه کند و از دینی که کشتن حیوانات و خوردن آنها ,قطع درختان و حتی کندن گلها گناهی بزرگ محسوب می شود وضع چنین قوانینی دور از ذهن و عجیب به نظر برسد، ولی در واقع باید به این نکته اشاره کرد که این قوانین در زمانی وضع شده اند که زنان هیچ قدرت و اقتداری در مورد اجرا و وضع آنها نداشته و هرگز جرات و جسارت اعتراض به آنها را در خود نمی دیدند زیرا از سویی این قوانین به گفته برهمنان و روحانیون دین هندو از آسمان آمده و غیر قابل تغییر می باشند و از سویی دیگر در بطن دستورات و کتب دینی هندوان آفرینش زن با گناه و فساد توام است,بدین منظور که مایه تمام فساد در جهان وجود زنان است .در دین...
ادامه خواندن

رنج مقدس در سایه هشیاری برتر (1)


  ربکا اشتاین / انتخاب و برگردان فریبا جان نثاری مذهب ابعاد مختلفی داشته که یکی از آن‌ها بعد تجربی آن است. یعنی مواجه شدن با واقعیتی مقدس که از تجربه‌های روزمره‌ی ما فراتر می‌رود. تجارب دینی بشدت روی احساسات انسان‌ها تاثیر می‌گذارند. از داشتن احساس خوشبختی گرفته تا بصیرت داشتن. این حالات ذهنی که از دیگر حالات عادی ذهن متفاوت‌اند، هشیاری برتر1 نامیده می‌شوند. از طریق این حالات است که پدیده‌ها و قدرت‌های فراطبیعی خود را نشان می‌دهند. در واقع باورهایی که در ذهن انسان‌ها بوده و انتزاعی‌اند به تجربه‌های زیسته تبدیل می‌شوند. تغییراتی که در حالت ذهنی هر فرد موقع هشیاری برتر رخ می‌دهد از فرهنگی به فرهنگ دیگر متفاوت تفسیر می‌شود. به عبارت دیگر، فرهنگ بر تجارب ما معنا می‌گذارد. مثلا خوردن یک نوشیدنی الکلی برای همه به یک شکل است اما هر کس اثر آن را یک جور تفسیر می‌کند. یک نفر می‌گوید: انگار یکم زیادی خوردم!...
ادامه خواندن

انسان دوستی سرمایه داری


  ت. ریور برگردان عاطفه اولیایی انسان دوستانی مانند هوارد بووفه/بافت، عزیزان، روزنامه نگاران و دنیای سازمان های غیر دولتی ( ان جی اُ) هستند. اما آیا واقعا به آفریقا یاری می رسانند؟ سال ۲۰۱۵،‌ که از طرف بنیاد بین المللی رسانه های زنان ( IWMF) برای تهیه گزارشی خبری به کنگو رفته بودم، خبرنگاری محلی به من گفت که « به سختی می توان در شرق کشور حرکت کرد و به پروژه ای از هوارد بافت برنخورد.» در واقع برنامه هایی مانند نیروگاه برق ـ آبی، وسعت جاده ها ، اکو توریسم، حضور هوارد بافت را درشرق کنگو، شدیدا مشهود کرده است. عکاس، مزرعه دار، بخشدار/کلانتر و رئیس شرکت کوکاکولا و پسرش که سومین مرد ثروتمند دنیاست، میلیون ها دلار به این منطقه سرازیر می کنند. نیروگاه برق ـ آبی اولین مرحله سرمایه گذاری مشترک نهاد رسمی پارک های ملی کنگو(ICCN) و بنیاد ویروگنا (خیریه ای بریتانیایی) بوده است....
ادامه خواندن

بازشناسی ربع نیشابور خراسان و تقسیمات جغرافیایی آن (از نگاه متون جغرافیایی و تاریخی کهن)


حسین صومعه توضیح عکس: نمایی از شهر مرکزی ربع نیشابور خراسان (1) خراسان، سرزمین خورشید؛ از دیرباز، دارای جایگاه ویژه‌ای، در تاریخ و فرهنگ ایران و اسلام بوده و یکی از پایگاه‌های پویا و تنومند این حوزه‌ تمدنی، به شمار می‌آید. هر جا که سخن از جایگاه و جغرافیای تاریخی و فرهنگی خراسان باشد، ناگزیر؛چهار شهر بنیادین خراسانی-«بلخ»، «نیشابور»، «مرو» و «هرات»-، جان و بن‌مایه سخن را سامان می‌دهند؛ چونانکه گفته‌اند«ریشه‌های ژرفناک خراسان را بایست در دل تاریخ پُر درازنای بلخ، نیشابور، ماوراءالنهر و هرات پیداکرد.»(«ریشه‌های خراسان کهن»، بند 4)و در این میان؛نیشابور، تنها شهر عمده خراسان است که تاکنون در قلمرو ایران کنونی،باقی مانده است.(«عوامل رشد علمی ...»، ص429) ابوالحسن بیهقی، از پیامبر اسلام (ص) روایت می‌کند که: «خیر بلاد خراسان، نیسابور»:بهترین شهرهای خراسان، نیشابور است.(«تاریخ بیهق»، ص22) وابن حوقل(جغرافیدان نامدار قرن چهارم هجری)، نیشابور را چنین توصیف می‌نماید: در خراسان، شهری خوش آب و هواتر و پهناورتر و با...
ادامه خواندن