ورود

وارد شدن به حساب کاربری

نام کاربری*
رمز عبور *
من را بخاطر بسپار

ساختن حساب کاربری

پر کردن تمامی گزینه های دارای * اجباری می باشد
نام
نام کاربری*
رمز عبور *
تایید رمز عبور*
ایمیل*
تایید ایمیل*
کد امنیتی*
Reload Captcha

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی درد و رنج (79)

 

داوید لوبروتون برگردان ناصر فکوهی و فاطمه سیارپور 

ادامه خواندن

ماکیاولی, جمهوری خواهی دو آتیشه یا سلطنت طلبی دیوانه قدرت؟


(تاملی در دوکتاب گفتارها و شهریار)

ادامه خواندن

و ما ادراک مالسارق؟!


گفتوگو با حسن اسلامی اردکانی، استاد فلسفه، درباره انتحال و سرقت علمی که به زعم او نوع خاصی از حرامخواری محسوب میشود محسن آزموده پخته خواری و سرقت علمی و ادبی و به نام خود زدن دستاوردهای فکری و معرفتی دیگران، پیشینه ای طولانی نه فقط در فرهنگ ما، بلکه در همه جوامع و فرهنگها و تمدنهای بشری داشته است. طرفه آنکه عموما اقداماتی از این دست را مثل دزدی و سرقت مال و اموال دیگران، زشت و قبیح نمیشمارند و به اصطلاح «زیرسبیلی» از کنار آن رد میشوند و به کسانی هم که سارقان علمی و ادبی را رسوا میکنند، میگویند «سخت نگیر، یه شعر یا چند صفحه نوشته ست، به این فکر کن که با این کار اصل مطلب منتشر میشه»! حسن اسلامی اردکانی اما به سختی و با شدت و حدت و صد البته با استدلالهایی دقیق و منطقی نشان میدهد که این توجیهات اولا به هیچ...
ادامه خواندن

دربارۀ سيدمحمد باقر حجتى


در ميان معانى وحى


سيدمحمد باقر حجتى، نام آشنايى در ميان محققان و مدرسان علوم قرآنى است كه نیم‌قرن از عمر پرمايه خويش را صرف تعليم و تدريس در اين حوزه معنوى كرده است.

ادامه خواندن

حرامخواری و شریعت و عقل من و شما

 

آیا میتوان گفت خوردن مال مردم ، تصرف و تصاحب حقوق دیگران که عقلا قبیح بود، در مواردی جایز است؟ مثلا از باب حفظ جان میتوان دزدی کرد؟

ادامه خواندن

نگاهی به برخی عناصر فرهنگی تعزیه سنتی روستای ریوند شهرستان داورزن


تعزیه به مثابه هنری مذهبی در حوزۀ فرهنگِ ایرانی مطرح است. هنری که آن را می‎توان ترکیبی خوش ساخت از باورهای مذهبی شیعی در بستر فرهنگ مردم ایران تلقی کرد. با وجود روایتها کلان در باب تعزیه‎ها، تعزیه هنری زمینه‎مند است و در مناطق مختلف کشور تحت تأثیر فرهنگ بومی آن مناطق تولید و بازتولید شده است. در واقع می‎توان گفت با وجود اینکه ساختار روایی تعزیه‎ها عموماً یکسان هستند، در مناطق مختلف کشور می‎توان رگ‎هایی از آمیختگی این ساختار ایران شمول با مختصات و ویژگی‎های فرهنگی  و بومی مناطق مختلف مشاهده نمود. این تأثیرپذیری از مختصات فرهنگی و محلی به حدی بوده است که از سنت‎های تعزیه‎خوانی در ایران می‎توان سخن به میان آورد. در این راستا به نظر می‎رسد، می‎توان از سنت‎های تعزیه‎خوانی تهران، اصفهان، خراسان، مازندران، قزوین و غیره یاد کرد. با در نظرگرفتن مجموعۀ تحولاتی که تعزیه و تعزیه‎خوانی در ایرانِ معاصر تجربه کرده‎است، می‎توان اظهار...
ادامه خواندن

آیین خیمه‎پوشان در روستای پیوه‎ژن شهرستان مشهد



آیین خیمه‎پوشانِ حسینۀ روستای پیوه‏ژن مشهد، آیینی با قدمت قابل توجه است که از گذشته تا امروز در این روستا به مثابه نشانۀ آغاز ماه محرم و لزوم حرمت‎داری این ماه اجرا می‎شود. این آیین در سال 1398 در فهرست ملی میراث فرهنگی ناملموس کشور به شمارۀ ۱۸۷۱ به ثبت رسیده است. در زیر این آیین به صورت مختصر معرفی می‎شود.

ادامه خواندن

نان حلال و آب حرام



ما مسلمانها بیش از آنکه حلال و حرام برایمان موضوعیت پیدا کند، نجس و پاکی موضوعیت پیدا کرد اینکه حافظ در وصف شراب میگوید «که می حرام ولی به ز مال اوقاف است» منظورش همین است.

ادامه خواندن

فرهنگ یهودی های شیراز


استاد دلرحیم (پژوهشگر و مدرس زبان و تعلیمات دین یهود) در سال‌های گذشته اقدام به جمع‌آوری 600 کلمه فولکلور یهودیان شیراز کرده است که متأسفانه امروزه کمتر استفاده می‌شود و جوانان شیراز با آن کلمات ناآشنا هستند. تعدادی از این کلمات با معانی آن برای مخاطبان عزیز در فایل زیر آورده می‌شود : فرهنگ یهودی های شیراز
ادامه خواندن

مدیریت فرهنگ؛ سخت و ناگزیر


روزی که آموختیم در گلستان باهم حرف بزنیم، در ایران هم خواهیم توانست گفتوگوی «مسئله» با احسان مکتبی / رضا هرندی احسان مکتبی، پژوهشگر و روزنامه‌نگار ساکن شهر گرگان است. وی دکتری علوم سیاسی از دانشگاه آزاد تهران است. علاوه بر تالیف چند کتاب و صاحب امتیازی دو روزنامه با 17 سال سابقۀ انتشار، مدیریت پژوهش ادارۀ فرهنگ و ارشاد استان گلستان و عضویت در شورای فرهنگ عمومی و انجمن کتابخانه عمومی استان، جزیی از سوابق اوست. با احسان مکتبی، دربارۀ وضعیت فرهنگ، رسانه‌ها و جراید در استان گلستان به گفت‌وگو نشسته‌ایم. ● فضای کلی فرهنگی استان گلستان را چگونه ارزیابی می کنید؟ اگر نگاه مرا نسبت به برخی از مسائل بخواهید، می‌توانم پاسخ بدهم؛ اما تا زمانی که این مسائل مبتنی بر اسناد کمی و علمی نباشد قابل استناد نیست. آخرین پژوهش فرهنگ عمومی در استان برای 14 سال پیش، یعنی اواخر چهار سال ابتدایی دوران ریاست جمهوری آقای...
ادامه خواندن

انسان شناسی درد و رنج (69)


    داوید لوبروتون برگردان ناصر فکوهی و فاطمه سیارپور در منطقه «دکن» در هند، هر سال در ماه آوریل، زمانی که ماه تمام است، مناسک «باگاد» انجام می‌شود: یک مرد که جماعتش او را از بین قدیمی‌ترین خانواده‌ها انتخاب می‌کنند، با قلاب‌های فلزی که درون پوستش در سطح کمر فرو کرده‌اند آویزان می‌شود. برای این کار از نوعی جرثقیل که یک عرابه آن را می‌کشد استفاده می‌کنند. انتخاب شدن برای این مناسک یک افتخار بزرگ است. فردی که انتخاب شده، در حالتی خلسه‌وار از این روستا به آن روستا، از این مزرعه به آن مزرعه می‌رود تا محصولات و نوزادان را تبرک کند و روستائیان به دیدارش می‌آیند که دعایشان کند. نویسنده مقاله‌ای در این زمینه، که یک باستان‌شناس است، می‌گوید: «در تمام طول مراسم که شاهدش بودم، مرد در حالتی از شادمانی خلسه‌وار بود و هیچ نشانه‌ای از درد در او دیده نمی شد» (کوسامبی، 1967، 111). قابل...
ادامه خواندن

معرفی کتاب: دین ملک‏ طاووس، یزیدی‏ها و جهان معنوی آنها


پیش‏گفتار مردمانی که به نام یزیدی‏ها (به کردی: اِیزدی) شناخته میشوند، در پهنة جغرافیایی وسیعی از شمال عراق و سوریه گرفته تا شرق ترکیه، ارمنستان و گرجستان گسترده شده اند و معمولاً یکـجانشین هستند، گرچه به قبایل کوچ‏رو متعددی هم تقسیم شدهاند. اگربخواهیم دقیقتر بگوییم، یزیدیها امروزه در ناحیة شیخان عراق، شمال غرب موصل، و جبل سنجار (چیَه شنگاله)، غرب موصل؛ در سیروج، بیرجک، کِلِس، آفرین، عامودا، قمیشلی در سوریه؛ در ایروان و نواحی آراگاتسوتن، آرتاشات و تالیندر ارمنستان، در تفلیس گرجستان؛ در سرزمین کراسنودارو برخی نواحی دیگر در روسیه؛ در اروپای غربی، مشخصاً آلمان. تقریباً تمامی جمعیت یزیدی ترکیه که پیش از این در اقامتگاههای کوچک و محدود در مراکز روستایی طور‌عبدین، نصیبین، دیاربکر، موش، ساسون، بتلیس، و کرانة بالادست رود فرات زندگی میکردند، به سوریه یا آلمان و سایر کشورهای اروپای غربی مهاجرت کردند. ظهور جوامع یزیدی در روسیه نتیجة مهاجرت اقتصادی از ارمنستان و گرجستان در دهة...
ادامه خواندن

درباره على اكبر غفاری


تسليم كتاب و سنت   او خود از مجموعه مراجع حديث محسوب مى‌شد و نشانى حديثى را در ميان ده‌ها هزار حديث به‌درستی مى‌یافت و يا راوى را از بين صدها محدث شناسايى مى‌كرد و به ترجمه و تألیف نيز مى‌پرداخت مردى كه نامش علی‌اکبر غفارى بود...   - متولد ۱۳۰۳ تهران - درگذشت آبان ۱۳۸۳ ـ تصحيح و تحشيه بيش از صد و ده كتاب با ده ها هزار صفحه ـ تنقيح و تعلیق و تهيه و يافتن مصادر احاديث كتبى از مصادر كتب شيعه - ـ تدريس در رشته الهيات دانشگاه هاى تهران ـ ترجمه و تألیف چندين جلد كتاب در خصوص علم حديث - برگزیده به‌عنوان چهره ماندگار در سال 82 ـ آثار: الكافى (تصحيح و تعليق)، الفروغ (۵جلد)، كتاب من الاعضيره الفقيه (۴جلد، تصحيح و تعليق)، تهذيب الاحكام (شامل ۱۰جلد)، الاستجاره (تصحيح و تعليق، شامل ۴جلد) و... و حالا علی‌اکبر غفارى مرده است. همين حالا كه...
ادامه خواندن

ريشه‌شناسي واژة ايزد ( يزد، جشن )


نویسنده مهرنوش عسگری ريشه‌شناسي ترجمة واژة Etymology است و بحث بسيار مهمي در دانش زبان‌شناسي تاريخي براي فهم خاستگاه و چگونگي تغيير صورت و معناي واژه در طي زمان است. زبان‌شناسان پس از بازسازي زبان‌هاي اوليه مانند هندو اروپايي و خواندن زبان سنسكريت، لاتين و غيره و با استفاده از شيوه‌هاي تطبيقي بين زبان‌ها و در نظر گرفتن تحولات آوايي و معنايي، صورت‌هاي اصيل و اصلي واژه‌ها را از اين طريق بازسازي و به ريشه‌هاي بسياري از واژه‌ها دست يافتند. بر اين اساس مي‌توان بسياري از واژه‌هايي را كه امروزه در زبان‌ فارسي به كار مي‌روند با پژوهش‌هاي ريشه‌شناسي مرتبط كرد و معناي آنها را بهتر دريافت. البته نبايد فراموش كرد كه دانش ريشه‌شناسي به تنهايي قادر نيست كه بافت فرهنگي و اجتماعي يك واژه را نيز بشناسد و اين كار نياز به پژوهش‌هاي جدي‌تر و بهره‌گيري از علوم ديگر مانند اسطوره‌شناسي و مطالعات فرهنگي دارد. در اينجا به ريشه‌شناسي...
ادامه خواندن

عید فطر در سفرنامه ها و کشورهای اسلامی


  پایان ماه رمضان و روز اول ماه شوال درهر سال، یکی از مهم‌ترین جشن‌ها و اعیاد مسلمانان در کشورهای اسلامی برگزار می شود که در تقویم مناسبتها از آن به عنوان «عید فطر» یاد می شود.این عید از جمله اعیاد بسیار مهم محسوب می‌شود که معمولاً با تعطیلی رسمی و چند روزه همراه است و مسلمانان با توجه به فرهنگ و رسوم کشور خود به جشن و سرور و برگزاری مراسم خاص دینی و عرفی می پردازند. در این مختصر مروری کوتاه بر مطالب سفرنامه هایی که به نمودهایی از این عید در پهنه اجتماعی مردم پرداخته اند و نیز به چگونگی برگزاری این مراسم در کشورهای اسلامی پرداخته می شود. ابن بطوطه مشاهدات خود را از نماز عید در میان سیاهپوستان این طور می نویسد: «من دو عید اضحی و فطر را در مالی بودم، مردم به مصلی که نزدیک قصر سلطان واقع است می¬رفتند و جامه-های سفید...
ادامه خواندن

این قافله عمر عجب می گذرد


بسیاری از شهرها و روستاهای ایران از لحاظ اجتماعی زیر نفوذ سنت ها -به ویژه سنت های مذهبی- قرار دارند. با وجود توسعه مناسبات جامعه مدرن یا به عبارت بهتر سیستم سرمایه داری، مذهب و آیین های مذهبی قدرت خود را حفظ کرده اند. برای مثال مذهب مناسک مرگ را سامان می دهد. غسل میت، نماز میت، خواندن تلقین، فاتحه خوانی و نذورات از مناسک اصلی مرگ است که همگی حاکی از سیطره مذهب بر مرگ در جامعه ایرانی به ویژه در روستاها و شهرهای کوچک است. اما سنت های مذهبی نیز تغییر می کنند زیرا یکی از خصیصه های اصلی سرمایه داری تغییر دائمی ارزش ها و سنت هاست. به تعبیر مارکس هر آنچه سخت و استوار است، دود می شود و به هوا می رود. اما این دود شدن به معنای تهی شدن جامعه از سنت ها و ارزش ها نیست؛ بلکه آداب و رسوم تازه ای شکل...
ادامه خواندن

بازشناسی صور مفهوم تقدس در شهرها – قسمت چهارم


تقدس در شهرهای سده میانه در شهرهای قرون وسطی جدایی کامل میان تاثیر نیروی ماورایی بر زندگی زمینی و شهرها اتفاق می افتد. و تنها عنصر کلیسا و متولیان آن عامل و فرصت ایجاد ارتباط میان دو جهان هستند. به همین دلیل کلیسا نقش یگانه و ویژه ای دارد و در مرکز شهر قرار میگیرد. در سالهای میانه، در ایتالیا، بیشتر فضاهای باز عمومی در ارتباط با کاتدرال و کلیساها شکل میگرفته اند تا فرصت تجمع مردم بیشتری را به دست دهد و همگان از موعظات واعظان الهی بهره مند شوند. تقدس در شهرهای امروز در طول تاریخ شهرنشینی، بیشترین شهرها تحت تاثیر دو نیروی اصلی شکل گرفته اند، از سویی نظم و نظام ماورایی، ساختار اجتماعی و فضایی شهرها را به شدت تحت تاثیر قرار داده و از سوی دیگر زندگی روزمره و نیازهایش در شکل دادن به فرم شهری موثر واقع میشود. در شهرهای امروزی تحت تاثیر تغییرات...
ادامه خواندن

بازشناسی صور مفهوم تقدس در شهرها – قسمت سوم


انواع مکان های مقدس اگر مکان مقدس برابر با جلوس جلوه قدس و ظهور الوهیت دانسته شود، پیش از هر مکان قدسی بیرونی، اولین ساحت قدس در درون آدمی است. در بسیاری از ادیان به حضور هر لحظه خداوند همراه با انسان اشاره شده است. در قران کریم آمده است که خداوند از رگ گردن به بشر نزدیک تر است که نشان دهنده آن است که حیطه روح انسان، اولین تجلی گاه خدایی مکان مقدس است. از سوی دیگر جایگاه اندیشه تقدس در ذهن انسان است، از این رو قابل حمل است و بر همین اساس می تواند کالبدی متحرک بپذیرد. (ارباب جلفایی, ص. 85) عده ای از بومیان استرالیا همیشه میله ای مقدس را با خود حمل میکنند تا هیچ گاه ارتباطشان را با عالم بالا از دست ندهند. بر همین اساس است که مکان مقدس الزامی به ثبات مکان جغرافیایی ندارد. در دنیای بیرون، از دیدگاه الیاده مکان...
ادامه خواندن

کتاب «سه نگاه» در یک نگاه


کتاب سه نگاه به مسئله‌های موجود در سه ساحت فرهنگ، روایت و پژوهش جنگ/ دفاع مقدس از فرانک جمشیدی و علیرضا کمری در 232 صفحه قطع رقعی منتشر شد. این کتاب در برگیرنده‌ی سه بخش و 18 مقاله با عناوین ذیل است: بخش اول: فرهنگ (زبان، ادبیات و هنر) این بخش مشتمل بر 8 مقاله است: 1ـ زبان فارسی؛ زبان اندیشه و فرهنگ و انقلاب اسلامی □ درباره‌ی ضرورت ابلاغ پیام انقلاب و حضور فعال در «آوردِ» هجوم فرهنگی با پررنگ‌کردن حضور جهانی به‌واسطه‌ی بهره‌مندی از زبان ملی این کشور و کاربرد زبان به‌عنوان یک اسلحه‌ی مؤثر فرهنگی در جهت حفظ و صیانت از انقلاب و دستاوردهای آن. 2 ـ جنگ؛ زبان، اندیشه و فرهنگ □ درباره‌ی بازتاب اندیشگانی، فرهنگی رویداد یا واقعه‌ی جنگ در ادبیات و هنر، که از آن می‌توان به «وقوع دوم یا پدیده‌ی ثانوی» یاد کرد و نیز دلایل غلبه‌ی نگاه و خوانش دفاع مقدسی به...
ادامه خواندن

بازشناسی صور مفهوم تقدس در شهرها – قسمت دوم


مکان مقدس کجاست؟ میرچا الیاده (Mircea Eliade )از اسطوره‌شناسان و دین‌پژوهان نامدار است. دیدگاه او به مکان مقدس قابل تامل است. فضا و مکان در دیدگاه معمول و متعارف عرصه ای سه بعدی و نامتناهی به شمار می رود که پیوسته و یکپارچه است و تمایز و تفاوتی در آن وجود ندارد. به اعتقاد الیاده اما مکان گستره ای بی انتها و یکپارچه نیست که او انسانهای حاضر در این مکان را یکدست و همگون نمیداند. از دیدگاه او انسان ها بر اساس باورهایشان در دو دسته ی انسان های دینی و غیر دینی قابل دسته بندی هستند، و برای هر دسته مکان معنای متفاوتی از دیگری دارد. از دیدگاه انسان دینی با باور به ساحت برتر و بالاتر (بهشت) مکان نمی تواند کیفیتی یکپارچه و متجانس داشته باشد. از این رو نوعی جدایی، تمایز و امتیاز در بعضی مکانها نسبت به مکانهای دیگر برای انسان دینی بر اساس باورهایش...
ادامه خواندن