ورود

وارد شدن به حساب کاربری

نام کاربری*
رمز عبور *
من را بخاطر بسپار

ساختن حساب کاربری

پر کردن تمامی گزینه های دارای * اجباری می باشد
نام
نام کاربری*
رمز عبور *
تایید رمز عبور*
ایمیل*
تایید ایمیل*
کد امنیتی*
Reload Captcha

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی و فرهنگ

برگزاری نشست 145 یکشنبه های انسان شناسی و فرهنگ: از پیکان تا پراید، فراز و فرود طبقه متوسط


انسان شناسی و فرهنگ به اطلاع علاقه مندان می رساند که دومین نشست از دوره ششم سلسله نشست های یکشنبه های انسان شناسی و فرهنگ (نشست 145) را با موضوع « از پیکان تا پراید: فراز و فرود طبقه متوسط» برگزار می کند. در این نشست فیلم «پیکان» اثر کامران شیردل نمایش داده خواهد شد و آقای دکتر ناصر فکوهی (استاد دانشگاه تهران ومدیر انسان شناسی و فرهنگ) سخنرانی خواهند کرد. زمان نشست : یکشنبه 29 مهر ساعت 16 تا 19 مکان نشست: خیابان ولیعصر، نرسیده به میدان ولیعصر، خیابان دمشق، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات  
ادامه خواندن

به کجا می رویم و چه باید کرد؟


سال‌های سال است که دو پرسش وسواس‌آمیز بر زبان و در اندیشه مردم خانه کرده: «به کجا می رویم؟» و «چه باید کرد؟». و وقتی کسی در جایگاه یک روشنفکر یا متخصص باشد که انتظار می‌رود دانش بیشتری از اوضاع داشته باشد، این پرسش‌ها با اصرار بیشتر و کنجکاوی بالاتری مطرح می‌شوند. واقعیت در آن است که با وضعیت پیچیده‌ای که نه اکنون، بلکه دستکم پس از سپتامبر 2001 و حمله به برج‌های دوقلوی سازمان تجارت به وجود آمد، با خروج تنش‌های نظامی از منطق ِ تقابل متقارن و حاکم شدن رودررویی‌های نامتقارن میان تروریسم بین‌المللی و تروریسم‌ها و ارتش‌های منظم دولت‌های بزرگ، با پیشی گرفتن نظام‌های توتالیتر و مافیایی از مفهوم دولت مدرن و با پیروزی گسترده پوپولیسم‌ها در سراسر جهان از کشورهای توسعه یافته و حتی مهم‌ترین آنها ایالات متحده گرفته تا کشورهای واپس مانده، امروز هیچ کسی نمی‌تواند به این پرسش‌ها با دقتی حتی تقریبی پاسخ دهد....
ادامه خواندن

پیدا و پنهان ماجرای مائده هژبری در گفتگو با ناصر فکوهی


در هفته‌های اخیر، موضوع اعتراف‌گیری‌ از مائده، سلبریتی اینستاگرامی، صدا و سیما را دوباره در آماج سیلی از انتقادات قرار داده است. البته پخش اعترافات تلویزیونی مساله تازه‌ای نیست. پیش از اعتراف گیری از مائده ۱۷ ساله، اعترافات برخی چهره‌های سیاسی از قاب تلویزیون پخش شده بود. اما داستان مائده و همنوعانش فرق می‌کرد. کاربران شبکه‌های مجازی معرض به صدا و سیما هشتگ مائده را ترند کردند. خبر بازداشت مائده در سطح جهانی انعکاس پیدا کرد و تصویر او دیگر به جای اینستاگرام در صفحات رسانه‌های رسمی مشهوری مثل تایم، آسوشیتد پرس، تلگراف، ایندیپندنت، و بی‌بی‌سی دیده شد. داستان اما به همین جا ختم نشد و هر روز انتقادات گسترده‌ای طیف‌های مختلف سیاسی متوجه رسانه ملی شد. کار تا انجا پیش رفت که حتی روزنامه کیهان نیز صدا و سیما را متهم به بی سلیقگی کرد و با انتقاد از پخش مستند بیراهه از صدا و سیما، مدعی شد آنها...
ادامه خواندن

نوروز دریا


لباس هایم را با عجله بیرون می آورم و به سرعت به سمت دریا شیرجه می روم. سرم را از آب بیرون آوردم و شوری آب دریا را با دست از صورتم پاک می کنم: -اللهم صلی علی محمد وآل ... دست پدر در آب فرو می بردم. آها ....از آب که بیرون آمدم شنیدم که پدر با خود می گفت: -انشاءالله امسال دریا برای مردم پر خیر وبرکت باشد. بار سوم که از آب بیرون آمدم خورشید طلیعه طلایی اش را در امتداد افق می گستراند.به خانه که رسیدیم حیوان¬های خانه¬مان با سرو بدن¬های قرمزشده از رنگ گلک به دنبال هم می دویدند،پدر لباس سفید بلندش را پوشید، از کنارم که رد شد بوی عطر عربی تمام سرم را پرکرد، مادر که از مطبخ با دیس پر بیرون آمد بوی بلالوت هل دار و تخم مرغ در هم پیچید حالا خانه کامل رنگ و بوی عید می داد. پرسیدم:...
ادامه خواندن

پژوهش های فرهنگی مدرن در ایران (3)


این را از این رو گفتیم تا ضمن نشان دادن رشد و دستیابی ضعیف ترین اقشار اجتماعی انگلستان به حق مشارکت در سرنوشت خود ، به فاصله ای اشاره کنیم که بین «ملت» انگلیس و «رعیت» ایران وجود داشته است . تفاوت نه فقط از بابت بی بهرگی حقوق اجتماعی و سیاسی ملت ایران بلکه بی خبری از «پروسه تاریخی و اجتماعی» چنین حقی است ؛ که به دلیل شرایط عقب مانده فرهنگی و اجتماعی فرسنگها از این موقعیت فاصله دارند . به هر حال ناصرالدین شاه با نحوه ارائه گزارش خود از پارلمان انگلیس ، که ـ با بی اعتنایی به آنچه در مجلس می گذرد ـ به «عمارت با شکوه مجلس انگلیس» می پردازد و یا دقت خود را صرف «توصیف پرده نقاشی نبرد واترلو» میکند ، به واقع خواست و آرزوی نو اندیشانِ ایرانیِ زمانه خود از این سفر را به ریشخند میگیرد. پس از تحسین عمارت...
ادامه خواندن

پژوهش های فرهنگی مدرن در ایران (2)


  البته علی رغم نگرش طنزآمیز مادام کارلا سرنا به نحوه غذا خوردن سنتی آن زمان ایرانیان و بکار بردن عبارت «چنگال بابا آدم » ، زمانی که ناصرالدین شاه در حال تمرین و یادگیری استفاده از کارد و چنگال به خاطر سفرش به اروپا بود ، چنانچه در کتاب تمدن و آداب و رسوم [اروپا ] آمده ، در همان قرن (نوزده) استفاده از «چنگال» در اروپا ، «هنوز یک شیء تزئینی از جنس طلا یا نقره بود که قشر بالا از آن استفاده می کرد. استقبالی که این قشر جامعه از وسیله "جدید" کرد ، واقعیت دیگری را آشکار می کند : مردانی که شبیه مردان سده های میانی (وسطا) غذا می خوردند ، گوشت را از یک دیس با انگشتهای دست بر می داشتند، از یک کوزه شراب می نوشیدند ، سوپ را در یک کاسه یا در یک بادیه سر می کشیدند (...) » ( 4...
ادامه خواندن

خانه موزه سیمین و جلال باید یک روایتخانه شود


آنچه خانه جلال و سیمین را ارزشمند می‌سازد، ارزش‌های معمارانه ای که روایتگر هنرمندی در معماری و نشانه‌ای از تاریخ معماری یا آرایه‌هایی که برآمده از هنرهای ایرانی باشد نیست بلکه یک اعتبار یعنی انتساب آن به جلال آل احمد و سیمین دانشور است. اما پرسش اینجاست که این انتساب چه ارزشی دارد؟ آیا صرف زیست این دو شخصیت برای آن کافی است و باید از آن نشانه‌ای نوستالژیک برای ارادتمندانشان ساخت تا همچون معبدی با آن مواجه شوند و در زیارتش یادشان را زنده نگه‌دارند؟ یا آنکه این خانه نماد یک صنف یعنی نویسندگان است و باید در خدمت این صنف باشد تا آن‌ها از طریق آن برای خود پیشینه‌سازی کنند و مثلاً از آن به‌عنوان خانه ادبیات معاصر یاد کنند؟ پاسخ مثبت به هرکدام از این پرسش‌ها سبب می‌شود تا این خانه را برای کارکردی و گروهی خاص محصور نمود. اولی مخاطبان را در یک دوره نسلی که...
ادامه خواندن

درگذشت هوشنگ‌آزادی‌ور


  هوشنگ آزادی‌ور، شاعر و هنرمندی که در عرصه سینما و ادبیات زندگی پر ارزش و پرباری داشت و بسیار به فرهنگ معاصر ایران خدمت کرده بود، روز 8 اردیبهشت 1397 درتهران درگذشت. «انسان‌شناسی و فرهنگ» فقدان این هنرمند وفادار به ارزش‌های انسانی و کوشنده برای هنر معاصر و آوانگارد را به جامعه فرهنگی ایران تسلیت می گوید. در زیر چند مطلب درباره این هنرمند که در ساعات گذشته منتشر شده اند را بازنشر می کنیم. یادش زنده و خاطره‌اش پایدار ایسنا هوشنگ آزادی‌ور درگذشت هوشنگ آزادی‌ور سینماگر، مستندساز، مترجم، نظریه‌پرداز تئاتر و شاعر ساعتی پیش به دلیل مشکلات قلبی و ریوی درگذشت. ابراهیم مختاری، کارگردان و مستندساز ایرانی در گفت‌وگو با ایسنا ضمن تایید خبر فوت هوشنگ آزادی‌ور بیان کرد: این هنرمند پیش از این مشکل قلبی و ریوی سابقه‌داری داشت و یک سکته ناقص هم کرده بود. او در چند روز اخیر در بخش مراقبت‌های ویژه بیمارستان بستری...
ادامه خواندن

تن‌بارگی در دوره صفویه (16)


اما مسئله مهمی که در همین جا باید تذکر دهیم ، این مسئله است که شاید به نظر رسد این حساسیتهای هویتی، تنها متعلق به دوران مدرن است ، و در آن عصر بی معنا و مفهوم بوده است؛ حال آنکه هم به دلیل پنهان کردن برخی از روسپی‌ها از علنی شدن پیشه روسپی گری شان در همان عصر صفویه ( 87) و هم از آنجا که فی المثل به لحاظ مقایسه تطبیقی با عصر صفویه ، عصر غزنوی را داریم که در آن ، همجنسگرایان مرد ، ضمن داشتن آزادی عمل جنسی ، از داشتن هویت و در عین حال حفظ موقعیت اجتماعیِ دیگر گونه ای برخوردار بودند که میتوانست مانعی باشد بر تبدیل شدن کلیّت هویت به بدن جنسی، بنابراین چنانچه ملاحظه میشود در این خصوص با وضعیت گشاده ای در قلمرو فرهنگی غزنویان مواجه می شویم که عصر صفویه از آن محروم بوده است: آزاد بودن بدن...
ادامه خواندن

یک روز به خصوص (1977) فیلمی از اتوره اسکولا با تحلیل ناصر فکوهی / شنبه 8 اردیبهشت 1397


  انسان‌شناسی و فرهنگ، پلک تهران و موسسه فضا برگزار می‌کنند: شنبه‌های سینما و فرهنگ - فصل جدید (بهار 1397) فیلم‌های برجسته تاریخ سینما همراه با تحلیل هنری و اجتماعی مدیر برنامه: پویا عاقلی‌زاده زمان: هر شنبه ساعت 5 تا 9 بعدازظهر مکان: موسسه فضا، ضلع شمالی شرقی میدان هفتم تیر، خیابان عبدالکریم شریعتی، شماره 38 ورود برای عموم آزاد و رایگان است
ادامه خواندن

تن‌بارگی در دوره صفویه(15)


دربار متأخر ؛ اوج زشتی و کراهت تن بارگی با توجه به مطالب گفته شده ، اکنون متوجه این نکته میشویم که با عرصه ی هوادارانِ روز افزون مناسبات جنسیِ بیرون از مدار اخلاق مواجه ایم . گروههایی که جهت دستیابی به «لذتِ بیشتر و بیرون از مدار اخلاق » ، بدن را به تمامی و یکپارچه تحت استعمارِ بیانِ جنسیِ اغراق آمیز خود در می آورند؛ و چنانچه هدف را ایجاد خلسه ی جنسی بدانیم ، رقاصه ها ، « ابزار کار خود » را با توسل به رفتارِ کالبدِ جنسیِ شنیع خود است که دنبال می کنند. صحبت از جسم و کالبدی است که از سوی رقصنده ، رام و دستکاری شده است . دقیقتر بگوییم ، به نظر میرسد رقصنده در طی آموزشها و تعالیمش در این تلاش است تا آگاهیِ هستی شناسانه ذهن و یا حواسِ خویش را به نفع اعضاء جنسی بدن خود به تصرف...
ادامه خواندن

پوپولیسم چیست؟ (پیشگفتار)


  یان ورنر مولر برگردان عاطفه اولیایی سخن مترجم: با یان ورنر مولر(۱) از ورای مطالعه دیوید هاروی آشنا شدم. مولر که استاد دانشگاه پرینستون در رشته علوم سیاسی است، کتب(۲) بسیاری منتشر کرده است ، منجمله «به چالش کشیدن دمکراسی: نظرات سیاسی در اروپای قرن بیستم» ، که در ۲۰۱۱ وارد باراز شد. در اوت ۲۰۱۶، «پوپولیسم چیست؟» را منتشر کرد. مولر با نگارش متنی تحلیلی و قابل درک، از دید تاریخی، و با بررسی کشورهای آمریکای لاتین ، اروپا و ایالات متحده، به ویژگی های پوپولیسم و دلایل عمیق موفقیت انتخاباتی آن می پردازد. با توضیحی در باره انواع پوپولیسم ( چپ و راست) و تفاوت هایشان، رابطه آن را با دمکراسی بررسی کرده و به ارائه استراتژی های لیبرال دمکراتیک برای مبارزه با پوپولیسم می پردازد. به نظر وی جوهر پوپولیسم، رد تکثر گرایی است و در صورت برخورداری از قدرت کافی، در پی برقراری حکومتی استبدادی...
ادامه خواندن

نشست صد و سی و هشتم: مدیریت تنوع فرهنگی با نگاهی به موقعیت جهان و ایران


  موسسه انسان شناسی و فرهنگ، صد و سی و هشتمین نشست از یکشنبه های انسان شناسی و فرهنگ (دوره پنجم) خود را در تاریخ یکشنبه 26 فروردین 1397 با عنوان « مدیریت تنوع فرهنگی با نگاهی به موقعیت جهان و ایران» برگزار می کند. در این نشست آقای دکتر ناصر فکوهی (استاد دانشگاه تهران و مدیر موسسه انسان شناسی و فرهنگ)  درباره «مدیریت تنوع فرهنگی در  مدرنیته متاخر: خطرات و تهدید‌ها» سخنرانی خواهند کرد و فیلم «نوروز به وقت تهران» اثر هادی آفریده نمایش داده خواهد شد. انسان شناسی و فرهنگ از همه علاقه مندان دعوت می کند که در این نشست حضور یابند. ورود برای همگان آزاد است. زمان: 26 فروردین 97 ساعت 16 تا 19 مکان: تهران، خیابان ولیعصر، نرسیده به میدان ولیعصر، خیابان دمشق، پژوهشگاه فرهنگ هنر ارتباطات درباره فیلم: نوروز به وقت تهران به اجرای مراسم های آئینی نوروزی در تهران می پردازد . ضمن گشت و گذار و...
ادامه خواندن

تن‌بارگی در دوره صفویه (14)


زهره روحی و اما در خصوص جاذبه های تحریک پذیری حواس در « بازار » ، جهت اجرای مراسم تن کامگی شاه ، بد نیست به این مسئله توجه کنیم که صِرف موقعیت فضاییِ بازار ، که متشکل از مجموعه حجره هایی است که زیباترین و چشم نواز ترین اجناس از چهار گوشه جهان در آن گرد آورده شده است ، فی نفسه موقعیتی بوده جهت مجذوب شدگی حواس ؛ و چنان کارآمد است که نیاز چندانی به خوش قریحه گی خواجه سرایان ندارد. خصوصا که رایحه هایی خوشبو و برخاسته از ادویه جات و یا غذاهای خوش رنگ و رو و خوش عطر و طعم ، کالاهای نفیس و چشم نواز را همراهی میکنند و در بهترین وضعیت ممکن از سوی تاجران سرشناس ایرانی ، ارمنی ، عرب ، هندی و ونزی چیده شده اند . چنانچه در سفرنامه گزارش شده است ، آنها پس از اطمینان خاطر از...
ادامه خواندن

سلامی دیگر


  ویژه نامه نوروز 97 و دوازدهمین سالگرد انسان شناسی و فرهنگ سخن مدیر انسان‌ شناسی و فرهنگ هر سال این فرصت پربار و کمیاب پیش می‌ آید که ابتدا در یک گردهم ‌آیی، دوستان بسیار ِ انسان ‌شناسی و فرهنگ را رو در رو ببینیم و طعم جهان مجازی را به خوش‌کامی جهان واقعی و انسانی تبدیل کنیم؛ و کمی بعد این فرصت دیگر را که بتوانیم جمع بزرگ دوستان خود را در این ویژه نامه دور هم گردآوریم. مثل همیشه، در این ویژه‌نامه هر کسی به گونه ‌ای که خواسته بود، بدون هیچ الزام و اجبار و چشم ‌داشتی، از سر دل و با توجه به توانایی ‌هایی که در زمان این گردآوری داشت و ما داشتیم، مشارکت کرده است. برخی از دوستان بهاریه ‌ها و یادداشت ‌هایی دادند، برخی دیگر مقاله‌ هایی گاه بسیار مفصل. از همه ایشان و از تمام اعضای گروه فنی و تحریریه که...
ادامه خواندن

اسفند ماه، زمان قُدسی


  ماه اسفند نزد ایرانیان از کهن ترین دوران تا به امروز مقدس انگاشته می شده و از عزیزترین و مبارک ترین ماه ها و ایام سال به شمار می رفته است. اسفند ماه عرصۀ زمانیِ خاصی برای تجلّی عالم قُدسی و نقش آفرینی ایزدان و فرشتگان مینوی بر روی زمین، و فضایی آکنده از راز و رمز و اشارات به عالم عُلوی بوده است. مردم ایران فیضان قدوسیت اسفند ماه را به صورت های نمادین در مجموعه ای از باورها و رفتارهای فرهنگیشان در فضای رمز آلود مَنسَکی و آئینی جشن ها متجلی می ساخته و از این راه با عالم عُلوی و مینویِ پر از راز و رمز ارتباط می یافته اند.    قداست ماه اسفند در فرهنگ ایران سبب های گوناگونی داشته است که در زیر به مواردی از آنها اشاره می شود: آفرینش انسان و نور در این ماه     باور به آفرینش انسان در روزهای پایانی...
ادامه خواندن

تاریخ عقاید «دانش و فراگیری» (3): رپرتوار دانش


( بخش سوم: رپرتوار دانش : آموزش نوین ۳ و ۴ ) مترجم:  دانش و فراگیری فصلی از مجموعه مقالات تاریخ عقاید  دانش و فراگیری است. این فصل با  سه قسمت : گذشته ای نه چندان دور، دوران متأخر و آموزش نوین  به بررسی نظرات  متفکرین امر آموزش می پردازد. بخش سوم:  تحت عنوان « رپرتوآر دانش: آموزش نوین» در چهار پاره نگاشته شده است و  این بار آخرین پاره های این بخش  و این فصل ارايه می شود.   برگردان عاطفه اولیایی ۳ ـ  ریاضیات و سواد آموزی - به عنوان آموزگار ریاضیات و علوم، دریافتم  که باسوادی  محدود به جمله سازی نبوده، بلکه درک چگونگی تعامل متن، تصویر و عرف در تولید معناست. ریاضیات دانشجویان را به  چالش می کشد زیرا که اینان جملات عددی را درک نمی کنند، از درک نماد های ریاضی عاجزند. روند را درک می کنند: « آه! بله! این نماد به من می...
ادامه خواندن

بازشناسی ربع نیشابور خراسان و تقسیمات جغرافیایی آن (از نگاه متون جغرافیایی و تاریخی کهن)


حسین صومعه توضیح عکس: نمایی از شهر مرکزی ربع نیشابور خراسان (1) خراسان، سرزمین خورشید؛ از دیرباز، دارای جایگاه ویژه‌ای، در تاریخ و فرهنگ ایران و اسلام بوده و یکی از پایگاه‌های پویا و تنومند این حوزه‌ تمدنی، به شمار می‌آید. هر جا که سخن از جایگاه و جغرافیای تاریخی و فرهنگی خراسان باشد، ناگزیر؛چهار شهر بنیادین خراسانی-«بلخ»، «نیشابور»، «مرو» و «هرات»-، جان و بن‌مایه سخن را سامان می‌دهند؛ چونانکه گفته‌اند«ریشه‌های ژرفناک خراسان را بایست در دل تاریخ پُر درازنای بلخ، نیشابور، ماوراءالنهر و هرات پیداکرد.»(«ریشه‌های خراسان کهن»، بند 4)و در این میان؛نیشابور، تنها شهر عمده خراسان است که تاکنون در قلمرو ایران کنونی،باقی مانده است.(«عوامل رشد علمی ...»، ص429) ابوالحسن بیهقی، از پیامبر اسلام (ص) روایت می‌کند که: «خیر بلاد خراسان، نیسابور»:بهترین شهرهای خراسان، نیشابور است.(«تاریخ بیهق»، ص22) وابن حوقل(جغرافیدان نامدار قرن چهارم هجری)، نیشابور را چنین توصیف می‌نماید: در خراسان، شهری خوش آب و هواتر و پهناورتر و با...
ادامه خواندن

موسیقی شناسی در بریتانیا: نگاه چند مردم شناس


تصویر: ادوارد برنت تایلر در نیمه اول سده نوزدهم، دانش پژوهی مربوط به علوم اجتماعی، زبان ها و فرهنگ مردمان جهان به بیرون از سرزمین های امپراتوری بریتانیا كشانده شد و مطالعات تخصصی نیز در شرق شناسی و به طور نمونه مطالعات برجسته ای از جانب لین ( E. W. Lane) در كتاب بررسی آداب و عادات مردمان مصریان جدید ( An Account of the Manners and Customs of the Modern Egyptians) در سال 1836 و هم چنین نوشته جناب مونستوارت الفین استون با نام بررسی پادشاهی كابل ( An Account of the Kingdom of Caubul ) در سال1839 صورت گرفت0 چنین مطالعات جزئی نتوانستند پایه های عام مردم شناسی را پوشش بدهند؛ و این در حالی بود كه بازار عمومی برای ادبیات سفرنامه و تاریخ و جغرافیا و دانستن زندگی "وحشی ها" توجه بیشتری را به خود جلب می کرد. لین در کتاب نامبرده به موضوعات تعلیم و تربیت...
ادامه خواندن

تاریخ عقاید «دانش و فراگیری» (بخش سوم:رپرتوار دانش : آموزش نوین ۱و ۲ )


مترجم: دانش و فراگیری فصلی از مجموعه مقالات تاریخ عقاید دانش و فراگیری است. این فصل در سه قسمت : گذشته ای نه چندان دور، دوران متأخر و آموزش نوین است به بررسی نظرات متفکرین امر آموزش می پردازد. بخش سوم: تحت عنوان « رپرتوآر دانش: آموزش نوین» در چهار پاره ارايه می شود.  برگردان عاطفه اولیایی   ۱ ـ دفاعیه سقراط سقراط، متفکر یونان باستان( ۳۹۹ ق.م تا ۴۶۹ ق.م) یکی از معتبر ترین فیلسوفان تاریخ بشر به شمار می آید. کوشش هزار ساله بشر در تولید دانش از فضایل وی است. هنر و سوگمایش سقراط نیز در همین است. گفته اند که وی هرگز ننوشت، بلکه به درگیر ساختن دیگران در «گفتگو» هایی به شیوه «دیالکتیک» در مورد رستگاری می پرداخت؛ و شاگردان وی و افلاطون، این گفتگو ها را ثبت می کردند. مردان قدرتمندان آتن همواره به سقراط با دیده شک می نگریستند و بالاخره وی را...
ادامه خواندن