ورود

وارد شدن به حساب کاربری

نام کاربری*
رمز عبور *
من را بخاطر بسپار

ساختن حساب کاربری

پر کردن تمامی گزینه های دارای * اجباری می باشد
نام
نام کاربری*
رمز عبور *
تایید رمز عبور*
ایمیل*
تایید ایمیل*
کد امنیتی*
Reload Captcha

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی و فرهنگ

مفهوم «مکتب» در موسیقی کلاسیک ایرانی (بخش 1)


اشاره این مقاله برای یکی از تکالیفِ پایان‌ترمِ کلاسِ روش تحقیقِ دکتر هومان اسعدی در دوره‌ی کارشناسیِ ارشدِ رشته‌ی قوم‌موسیقی‌شناسی در دانشگاه تهران در پاییز سال 1393 با راهنماییِ ایشان نوشته شده است که با تغییرات بسیار اندکی منتشر می‌شود. 1. مقدمه آیا برچسب‌های مختلفی که بر موسیقی‌ها زده می‌شوند معانیِ موسیقایی دارند؟ در صورتی که جواب مثبت باشد باید بتوانیم عناصرِ موسیقایی‌ای را برای تمایزِ این موسیقی‌هایی که به واسطه‌ی برچسب‌های متمایز از یکدیگر متمایز شده‌اند برشماریم. در غیر این صورت، ممکن است در جستجوی چیستی این تمایزگذاری‌ها بتوان از معیارهای غیرموسیقایی، شامل اجتماعی، سیاسی، شعری، یا انواع دیگر نام برد. جدای اینها، حتی ممکن است تمایزگذاری‌ها صرفاً براساس نامِ مجری یا مجریانِ موسیقی باشد: اگر موسیقی‌ای را شخصی که مورد نظرمان است اجرا کند به این موسیقی برچسب «سنّتی» می‌زنیم. در مورد برچسب‌هایی همچون «مکتب اصفهان»، «مکتب تهران»، «مکتب تبریز» نیز می‌توان سؤال بالا را طرح کرد: عناویتی...
ادامه خواندن

بحران سد گتوند


عمده کارشناسان و مهندسین ایرانی، معتقدند که احداث سدها بر خلاف نظر بسیاری از سنت‎گرایان در ایران امری ضروری است و به هیچ وجه، امکان ادامه زیست نرمال در عمده مناطق کشور بدون سدهای موجود وجود ندارد.(کارشناسان شرکت سدسازی لار، 13/12/1396) وقتی بیش از 60 درصد از آب شرب شهر تهران از 5 سد اطراف شهر برداشت می‎شود، صحت چنین ادعایی بیش از پیش آشکار می‎گردد. ما بنا بر شرایط اقلیمی و رشد نامتوازن کشور، ناگزیر از احداث سد و پروژه‎های انتقال آب البته با مدیریت جامع و منطقی می‎باشیم که البته به هیچ وجه در نظام مدیریتی حاکم بر کشور، دارای موضوعیت نمی‎باشد. برای فهم وضعیت بهتر است به نمونه‎ی جنجالی سد گتوند اشاره می‎نماییم که سه شرکت مختلف نیمه‎دولتی ادعای انجام آن را دارند و از آن با عناوینی مانند "ننگ 4000 میلیاردی مهندسی ایران" یا به زعم پرویز فتاح وزیر نیروی وقت، "نجات‎بخش خوزستان" یاد شده است....
ادامه خواندن

بازیافتن طعم زندگی؛ بازیافتن نوروز


    نوروز فرصتی بی‌نظیر است که به زندگی بازگردیم  بدون آنکه برای آن شرطی بگذاریم تا بپذیریمش. زندگی را به قول کامو با همه  خوشبختی‌ها و مصیبت‌هایش یا باید پذیرفت و یا به کلی کنار گذاشت. اندکی به خود بیاییم و ببینیم که آخرین باری که از چیزی به شدت ساده، لذت برده‌ایم کی بوده است: چیزی مثل راه رفتن در یک خیابان خلوت،  یا در یک جاده کوهستانی، یا میان درختان، یا صحبت کردن درباره حرف‌های پیش‌پا‌افتاده با یک دوست، یا خواندن یک کتاب دوست داشتنی یا دیدن یک فیلم خاطره برانگیز، یا تماشای عکس‌های دوران کودکی، یا نوشتن چند شعر روی یک کاغذ، یا کشیدن یک سیگار، یا  ساکت نشستن روی یک نیمکت پارک و نگاه کردن به بچه‌هایی که بازی می‌کنند: در زندگی میلیاردها چیز و کارهایی هست که می‌توانند به ما  ارزش زندگی کردن را نشان دهند. وجود ِ بدبختی‌ها، سختی‌ها، غم‌ها، بیماری‌ها، گرفتاری‌ها، زشتی‌ها،...
ادامه خواندن
برچسب ها:

انسان‌شناسی درد رنج (58)


شکنجه در ژرفنای ِ امری تحمل‌ناپذیر جا خوش‌می‌کند؛ اغلب  باورهای انسان را در‌هم می‌شکند و او را به سوی جنون یا  انتخاب  عامدانه مرگ سوق می‌دهد. شکنجه، فرد را سالم باقی نمی‌گذارد، ولو آنکه بقایای آن بیشتر درونی باشد. یک «رنج ذهنی شدید» (عفو بین‌الملل) که با ضربات فیزیکی طولانی گره خورده است، آثار خود را در هستی ِ فرد تا مدت‌های زیادی تداوم می‌دهد و مانع آن می‌شود که وی بتواند به مکان ِ پیشین خود در زندگی بازگردد. اگر درد، پایه‌های هویتی فرد را به هم می‌ریزد، ضربات آن از آنجا که به وسیله افرادی با آگاهی کامل علیه یک قربانی بی‌دفاع، برهنه و تحقیر شده، انجام گرفته‌اند، اثری باز‌هم بدتر از درد دارند(لو بروتون، 2004).  شکنجه انسان را با چیزی بدتر از مرگ روبرو می‌کند. شکنجه با گشودن بدن به سوی ِ ورود پیوسته وحشت به انفجار احساس هویت و در‌هم شکستن شخصیت  می‌انجامد و همین سبب...
ادامه خواندن

سیل در روزهای نوروز


فاجعه حاصل از بارندگی بی‌امان و سيل كه شهرها و روستاها و زيست گاه‌هاي عشايري  قابل توجهي از كشور عزيزمان را در ايام شروع سال جدید درگير كرده متاسفانه خسارت جبران ناپذيري به جان و مال هموطنان مان وارد  و برخی از آنان را سوگوار كرده است. اين فاجعه هولناك که در 25 استان کشور رخ داد و جان بیش از 50 تن از هموطنمان را که برخی از آنان مسافران سفرهای نوروزی بودند را گرفت، بيش از هر چيز نماد بدل شدن امر طبيعي به يك فاجعه بزرگ در سطح ملی و البته سياسي است و باز بیش از هر چیز به دليل بي توجهي به هشدارهاي چندين ساله بسياري از متخصصان مختلف علوم توسعه، محيط زيست، انسان شناسان، جامعه شناسان ، اقليم شناسان، باستان شناسان و غيره است. روی‌گردانی از شیوه‌های علمی و به جای آن پناه بردن به تفکراتی که صرفا توسعه را یک لزوم و ضرورت بنگارد...
ادامه خواندن

جدال طبیعت با انسان یا انسان با طبیعت؟(نگاهی به سیل اخیر شمال کشور)


هشدارها برای بارندگی از قبل داده شد؛ قرار شد در چند روز آینده بارندگی در اقصی نقاط کشور و از جمله خطه شمالی را فراگیرد. و چه‌بسا عده‌ای هم این شادی را داشتند که سال جاری را قرار است با «برکت خداوندی» تمام و سال نو را با آن آغاز کنند. ایرانیان سال پربارانی نسبت به سال قبل تجربه کردند، رودخانه‌ها کمی جان گرفتند؛ زاینده‌رود نوزایی کرد، و با باران آخر سال این شادمانی بارانی می‌شد که چندبرابر شود. از 26 اسفند بارش برف و باران اکثر استان‌ها را دربرگفت، از جمله مازندران و گلستان. از یکشنبه صبح باران باشدت آغاز شد و لحظه‌ای قطع نمی‌شد، تمام طول شب را بارید با همان شدت، روز دوشنبه (درساری) از خانه بیرون رفتم، تمام خیابان‌ها را آب گرفته بود و در منطقه خروجی شهر به سمت کیاسر، آب جنگل‌ها را می‌شست و با گل درمی‌آمیخت و پایین می‌آمد. چرخ‌های ماشین در آب...
ادامه خواندن

چيزى مثل زندگى؛ درباره خسرو حمزوى


  اگر آن دوست نبود كه مرد نويسنده را به فكر چاپ آثارش بيندازد، شايد هنوز هم خسرو حمزوى را به‌عنوان يكى از داستان نويسان مطرح اين روزها نمی‌شناختیم. آغازين سال‌های دهه هفتاد بود كه سيما كوبان با اصرار باعث چاپ «وقتى سموم بر تن يك ساق می‌وزید» شد، كارى كه در سال‌های ۵۸ ، ۵۹ نوشته شده بود...    -داستان‌نویس و شاعر  -متولد سال ۱۳۰۸ تهران  -برندهٔ دورهٔ دوم جایزه منتقدان و نویسندگان مطبوعاتی و همچنین نامزد دریافت جایزهٔ مهرگان در سال ۱۳۸۰   با رمان شهری که زیر درختان سدر مرد (۱۳۷۹)         نوشته‌ها:  -خیزران، ۱۳۳۵  -پادزهر، ۱۳۳۶  -مقدمه‌ای بر دلار اروپایی، ۱۳۵۱  -وقتی سموم بر تن یک ساق می‌وزید، ۱۳۷۱  -شهری که زیر درختان سدر مرد، ۱۳۷۹  -خش‌خش تن برهنهٔ خاک، ۱۳۸۱  -آسیابان سور، ۱۳۸۲  -خ‍ان‍ه‌ای‌ در ک‍ال‌ س‍وس‍ن‌، از م‍ن‌ م‍پ‍رس‌ ک‍ه‌ ش‍ب‌ چ‍ی‌س‍ت‌، ۱۳۸۳  -از رگ هر تاک دشت سایه‌ها، ۱۳۸۳  -به رنگ...
ادامه خواندن

نوروز، حاجی فیروز، میر نوروزی


  بهار مختاریان در گفت‌وگو با خبرنگار ایمنا ضمن اشاره به اینکه  از آغاز سال در ایران باستان شواهدی مبنی بر دو زمان که یکی منطبق بر اعتدال پاییزی، یعنی «مهرگان» و یکی اعتدال بهاری یعنی «نوروز» وجود دارد. «نوروز» برخلاف «مهرگان» که با نام خاص ایزد میترا/مهر مربوط است، ظاهرا اسم عامی به معنی «روز نو» است، اما گویا در زمانی نامعلوم این اسم عام  مشخصا بر اعتدال بهاری و جشن آغاز سال تبدیل به اسم خاصی شده بوده است. ریشه لغوی «نوروز» از دو واژه ی nava  در اوستا به معنی «نو» است که تقریبا تمامی زبانهای هند و اروپایی آن را حفظ کرده اند و raočah «روشنان» که در اوستا تلویحا به معنی اجرام سماوی درخشان است، اما در فارسی باستان به شکل raučah  به معنی «روز»  به کاررفنه است و البته در هیچ یک با ترکیب nava شاهدی ارائه نمی دهند.  منابع پهلوی هم از nōk  ...
ادامه خواندن

نوروزنامه 1398



عکس از حامد صادقی   مائیم که از بادهٔ بی‌جام خوشیم / هر صبح منوّریم و هر شام خوشیم   گویند سرانجام ندارید شما / مائیم که بی‌هیچ سرانجام خوشیم     سال جدید را در شرایطی آغاز می‌کنیم که بی‌تدبیری در ارکان تدبیر، سرزمین ِ ما را در موقعیتی سخت قرار داده است: امروز فشاری باورناکردنی بر بیشتر مردم ما وارد می‌شود. سفره بسیاری از مردم خالی است. بیماران، گرفتار ِ آزمندی سیری‌ناپذیری ِ مال‌اندوزان هستند و جنگ‌طلبان بر طبل ِ کینه و ترس می‌کوبند و چنان هیاهویی بر پا کرده‌اند که کسی نه به سفره خالی‌اش فکر کند و نه به بیمار ِ گرفتارش. بی‌تدبیری، از خود نمی‌گوید، اما زمین و زمان را به دشنام می‌گیرد. همه چیز، مهیا است که تن به افسردگی بدهیم و سر به بیابان بی‌تفاوتی بگذاریم. همه چیز. بله، ولی همه چیز، بی‌نوروز. انسان‌هایی که از این اقبال برخوردارند که در تمدنی باستانی...
ادامه خواندن

معرفی کتاب دیگری در اندرونی (واکاوی فضای جنسیتی)


کتاب «دیگری در اندرونی» محصول کار تحقیقی مرضیه بهرامی برومند دانش آموخته رشته مطالعات فرهنگی می­باشد که در سال 1395 از سوی نشر «تیسا» روانه بازار شد. این کتاب در 128 صفحه و در چهار فصل با رئوس مقدمه کلیات نظری در فصل یکم، تاملی در مفهوم دیگربودگی جنسیتی در فصل دوم، مفهوم فضای جنسیتی در فصل سوم و در نهایت مبحث دیگربودگی در اندرونی در فصل چهارم تهیه و تنظیم شده است. این کتاب، با تمرکز بر ویژگی­های خاص سبک معماری خانه­های تاریخی دوره قاجار در پی آن است تا چگونگی بازنمایی مناسبات جنسیتی مندرج در گفتمان اجتماعی – فرهنگی مسلط جامعه را در این سبک معماری بازجوید. به این منظور در ادامه پس از تأمل نظری هر چند اجمالی در مفهوم جنسیت و برشمردن امکانات مفهومی و تحلیلی روش گفتمان به معرفی ساختارهای سازنده گفتمان جنسیت در دوره قاجاریه و تشریح سبک معماری سنتی خانه­های تاریخی قاجاریه پرداخته...
ادامه خواندن
برچسب ها:

روایتی از دوگانه دین/شهر مدرن با نگاهی به «داستان جاوید» اثر اسماعیل فصیح


«داستان جاوید» (1363) از اسماعیل فصیح (1313- 1388) نویسنده ایرانی، روایت واقعیِ برشی از زندگی جاوید پورفیروز، جوان پانزده ساله زرتشتی است که به همراه عموی کهن‌سالش در سال 1301 ه.ش رهسپار تهران می‌شود تا مادر و خواهر و پدر تاجرش را که همراه هم برای شازده ملک‌آرای قاجاری از یزد به تهران کالا آورده‌ و اکنون ناپدید شده‌اند، خبری بگیرد یا آنها را پیدا کند. عزیمت او به تهران پس از برگزاری مراسم سدره‌پوشی برای وی اتفاق می‌افتد و طبق این آیین زرتشتی او در پانزده سالگی با برگزاری این آیین گذار (ritual passage)از دنیای کودکی خداحافظی می‌کند و به عنوان یک مرد، وارد عرصه زندگی می‌شود. او در بین راه عمویش را در کویر قم از دست می‌دهد و تنها راهی تهران می‌شود. در تهران با پرس و جو خانه ملک‌آرا را پیدا می‌کند، به سختی وارد آن شده و در بدو امر متوجه می‌شود در نزاع میان...
ادامه خواندن
ویژه

برندگان و بازندگان نولیبرالیسم در هند


آنژلا مارتن برگردان عاطفه اولیایی به ادعای هواداران جهانی شدن، رشد هفت درصدی تولید ناخالص داخلی سالانه در هند دلیلی است بر مثبت بودن جذب این کشور در بازار جهانی و تقلیل فقر. با این حال، هند دچار شدیدترین نابرابری درآمد در جهان است و اکثریت جمعیت آن در  فقر مضمن می زیند.‬(*) (بانک جهانی، ۲۰۰۹)، این روند ناشی از پیروی از سیاست‌های نولیبرال نپ (NEP) از سال ۱۹۹۱ است. شرایط هند به همراه تجارب نولیبرالی دیگر، بحث‌های مربوط به نولیبرالیسم و تأثیر آن بر توسعه و ارتباط آن با نابرابری به ویژه در کشورهای در حال توسعه را تشدید کرده است. در حالی که طرفداران آن استدلال می‌کنند که سیاست‌های نولیبرالی بهترین راه افزایش سلامت اقتصادی برای همه است، بسیاری از منتقدان تاکید دارند که نولیبرالیسم پروژه‌ای است طبقاتی که فقط منافع نخبگان را در نظر دارد. با توجه به نظرات فوق، در مقاله زیر، ابتدا توضیح خواهم داد...
ادامه خواندن
برچسب ها:

مطالعه انسان شناختی نابرابری فضایی با تاکید بر حاشیه نشینی در شهر تهران


احمدرضا بلیغ شواهد حاكی از این است كه سابقه ی حاشیه نشینی در ایران به سال های 1300 بر می گردد. پدیده حاشیه نشینی از نیمه ی قرن 19 به شدت توسعه یافته و در سال های اخیر به بیش ترین حد خود رسیده است چرا كه پایین بودن درآمد در روستاها و نبودن فرصت های اشتغال در جریان حركت روستائیان به شهرها، رشد سریع جمعیت شهری و كمبود مسكن روز به روز  نمایان تر شده و تعداد جمعیت حاشیه نشینان افزایش یافته است. به دلیل گرانی غیر متعارف زمین شهری در كلان شهرها به خصوص تهران هیچ راهی جز ظهور قارچ گونه و شتابان حاشیه نشینی شهری باقی نمی ماند. منطقه واحدهای مسکونی رو به ویرانی، فرسوده با تجهیزات ناقص در حاشیه شهرها، تسلط فرهنگ فقر در منطقه، جدایی گزینی توده ای مردم روستایی از جامعه شهری، شهرک های چسبیده به شهر با مواد و مصالح کم دوام ساختمانی،...
ادامه خواندن

ویژه نامه نوروز98 و سیزدهمین سالگرد انسان شناسی و فرهنگ


ویژه نامه نوروزی و سیزدهمین سالگرد انسان شناسی و فرهنگ، در بیش از ۳۵۰ صفحه رنگی با مقالات و بهاریه هایی  از دوستان و اعضای برجسته، پیشکسوت و اندیشمند  این موسسه منتشر خواهد شد. از جمله نویسندگان این شماره می توان به محمد حسین باجلان فرخی، محمد رضا اصلانی، هوشنگ اعلم، علی اکبری،  محمد تهامی نژاد، همایون امامی، عاطفه اولیایی،  ناتالی چوبینه، بهروز دارش،  رضا دبیری نژاد،  زهره روحی، خسرو سینایی، گیزلا سینایی، مینو سلیمی، ‌ندا عابد،  ناصر عظیمی. بهروز غریب پور، حسن غفاری،  مهرداد اسکویی، فرهاد ورهرام، سودابه فضایلی، لیلی فرهاد پور،  رضا منصوری، حسین سلطانزاده، بهار مختاریان، مهناز مقدسی،‌مرتضی منادی، ناصر فکوهی، جبار رحمانی، فاطمه سیار پور، زهره دودانگه، مهسا شیخان، مهدی یسری، نگار شیخان، ملیحه درگاهی، زینب لطفعلیخانی، بهاره خیرخواه،  معراج شریفی، یوسف سرافراز،  امیر نریمانی و ده ها تن دیگر از دوستان ما اشاره کرد. این ویژه نامه به سردبیری  نگار شیخان با طرح جلدی از...
ادامه خواندن

معرفی کتاب مستطاب آشپزی، از سیر تا پیاز/ نجف دریابندری، فهیمه راستکار


  با نجف دریابندری نخستین بار از طریق ترجمه دو اثر از ارنست همینگوی، یعنی پیرمرد و دریا و وداع با اسلحه آشنا شدم، بعدها به واسطه‌ی شناخت و اعتمادی که به مترجم پیدا کرده، ترجمه‌های او از کازو ایشی گورو، ویلیام فاکنر و ساموئل بکت را مطالعه کردم. آشکار است که دریابندری، با شناخت از اثر و نویسنده، دست به انتخاب می‎زند. زندگی او، از همکاری با حزب توده تا محکومیتش به اعدام در دوران پیش از انقلاب، و دست آخر زندگی‌اش با فهمیه راستکار، چیزی شبیه به زندگی ارنست همینگوی است و به نظرم، سرآغاز مترجمی‌اش با انتخاب آثار همینگوی، بی‌سبب نبوده است. همین پی‌جویی آثار دریابندری، دست آخر مرا به یکی از جالب‌ترین کارهای تالیفی دریابندری در حوزه ی انسان‌شناسی آشنا کرد؛ کتاب مستطاب آشپزی، از سیر تا پیاز. کتاب مستطاب آشپزی پرفروش‎ترین اثر نجف دریابندری و تنها تالیف مشترک او با همسرش زنده‌یاد فهیمه راستکار است...
ادامه خواندن

زبان آموزی در کودکان و گسترش گوناگون رسانه ها


برگرفته از کتاب: یادگیری زودهنگام زبان های خارجی (مجموعه چه می دانم؟) ، لویی پورشه/دومینیک گرو، نشر دانشگاهی فرانسه.             در عصر حاضر، جابجایی ها چه از نوع حرفه ای باشند و چه تفریحی، بی تردید تغییری ریشه ای در بازنمایی زبان های خارجی برای کودکان (و بزرگسالان) ایجاد کرده اند، زبان هایی که از این پس برای ایجاد توانش های بین فرهنگی، حکم ابزارهایی گریزناپذیر را دارند. توانش های بین فرهنگی نیز در دنیای حاضر، امری الزامی تلقی می شوند. در این خصوص، ما با پدیده ای اجتماعی (و این بار جهانی) روبرو هستیم، پدیده ای مشابه آنچه که فرانسه با پیدایش راه آهن در اواسط قرن بیستم، در مورد مدارس به خود دید. در آن زمان روژه تبو نشان داد پیشرفت آموزش مدرسه ای و گسترش راه آهن درست به موازات یکدیگر صورت می گرفت [ دهکده من، پاریس، نشر بنیاد ملی علوم سیاسی، 1982] از آنجا...
ادامه خواندن

نگاهی به مستند میدان بی حصار


"میدان بی حصار" را می توان مستندی تاریخی و شهری برشمرد که با نگاهی کلی‌گرا از جنبه های مختلف تاریخی، اجتماعی–فرهنگی، سیاسی و معماری به بیان سرگذشت پر فراز و نشیب میدان توپخانه، از آغاز شکل گیری آن در عهد ناصری تا دهه 80 شمسی، می‌پردازد. این میدان از ابتدای شکل گیری خود همواه مرکز جریانهای بزرگ سیاسی و اجتماعی از جمله مشروطه خواهی بوده است. به علاوه این میدان مرکزی برای گردهمایی های اعتراضی، اعدام محکومان شناخته شده همچون شیخ فضل الله نوری و همچنین برگزاری جشنها و مراسم ملی، دینی و سلطنتی بوده است. میدان توپخانه به مدت 70 سال مرکز تهران بوده و بسیاری از خاطرات جمعی و تاریخی طی مدت زمان 150 سال در این میدان شکل گرفته است. با این وجود میدان امروز به جز یک یا دو نشانه مختصر خاطره ی دیگری از گذشته به همراه ندارد و به نوعی هویت تاریخی آن پایمال...
ادامه خواندن

روان‌شناسی توده‌‌ای فاشیسم (بخش اول)


ویلهلم رایش (Wilhem Reich) برگردان آرمان شهرکی کار درمانگری پیگیر و سنگین روی شخصیت انسانی به من آموخته که در قضاوتِ واکنش‌های انسانی باید سه لایه‌ از ساختارهای زیستی‌روانی biopsychicرا درنظر بگیریم. آنچنانکه در کتاب خود با عنوان تحلیل منش character analysisنیز گفته‌ام؛ چنین لایه‌هایی تجلّیِ طرز کار‌های سوا و مستقلِ توسعه‌ی اجتماعی هستند. در لایه‌ی سطحی، فردِ میانه‌حالی است که خوددار است مودب است عاطفی است و باوجدان. اگر این لایه با هسته‌ی مرکزی و طبیعیِ خود در تماسی بلافصل می‌بود؛ هیچ‌گاه شاهد یک تراژدی اجتماعیِ متعلق مربوط به حیوان، تراژدی‌ای به نام بشر، نمی بودیم. تراژدی آنجاست که چنین تماسی ایجاد نشده. این لایه‌ی سطحی از همکاری اجتماعی، با هسته‌ی زیست‌شناختیِ فرد در تماس نیست بلکه از طریق یک لایه‌ی دوم و واسط مشتمل بر رانه‌های حسادت، حرص، شهوانیّت، دیگر‌آزاری، و بی‌رحمی از لایه‌ی عمیقتر جدا شده است. این همان "ناآگاه" یا "سرکوب‌شده‌ی" فرویدی است؛و به زبان اقتصادی-جنسی...
ادامه خواندن

انسان‎شناسی حسی و سینما


وقتی از فیلم دیدن صحبت می‎کنیم از چه چیزی صحبت می‎کنیم؟ هنگامیکه می‎گوییم فیلمی دیدم، واقعاً چه چیزی و دقیقاً کدام قسمت‎های فیلم را دیده‎ایم؟ زاویه‎ی نگاه، لحظه‎ی بهم خوردن پلک‎ها، میزان تمرکز، آشنایی قبلی با لایه‎های فیلم، نگاه تخصصی، مکانِ تماشای فیلم و موارد بسیار دیگری تجربه‎ی فیلم دیدن هر فرد را منحصربفرد می‎کند؛ حتی اگر فیلمی یکسان، توسط یک فرد چندین بار مشاهده شود، هر بار این الگوریتم حرکت چشم در نماها و قاب‎های گوناگون، متفاوت خواهد بود. مثال ساده‎ی آن هم اتفاقی است که بعد از تماشای جمعی یک فیلم، ممکن است هر کدام از شما به نکته یا صحنه‎ای در فیلم اشاره کنید که فرد دیگر متوجه آن نشده باشد. چشم و به طور کلی ذهن ما می‎تواند بر روی عناصر مختلفی متمرکز شود. این عناصر اگرچه به چینش فیلمساز انتخاب شده‎اند، اما مخاطب در روند مشاهده می‎تواند اجزایی از فیلم را خودآگاهانه یا ناخودآگاهانه دنبال...
ادامه خواندن

انسان شناسی درد و رنج (57)


داوید لوبروتون برگردان ناصر فکوهی و فاطمه سیارپور شکنجه پیش از هرچیز، هراس هولناکی است از قرار گرفتن زیر سلطه یک بی‌رحمی، بدون آنکه کم‌ترین کنترلی از بیرون وجود داشته باشد. تفاوت ِ هستی‌شناختی میان شکنجه‌گر و قربانی‌اش مطلق است؛ میان درد یکی، که به عاملی در سیراب کردن ِ [عطش] قدرت دیگری تبدیل می‌شود. شکنجه‌گر هیچ دردی احساس نمی‌کند و از این اختیار برخوردار است که با سرگرمی، درد را تا بی‌نهایت بر بدن دیگری بی‌دفاع تحمیل کند. او ارباب آسوده زمان است. و قربانی، آتشی از درد و رنج ِ نومیدی که شعله می‌کشد و او ناچار به تحملش است. و افزون بر خشونت‌های فیزیکی و اخلاقی که بر قربانی وارد می‌شود باید به گرسنگی، تشنگی، در‌هم ‌آمیزی‌های شرم‌آور [با محیط]، انباشتگی زباله‌ها، تحقیرها، کم‌خوابی، کثافت، قول دادن‌های ساختگی، حرف‌های ضدو‌نقیض، تهدید‌ها علیه خانواده‌اش،... روبرو شود: « فضایی از احتضاری پایان‌ناپذیر، فضایی که درون آن، سوژه خود را...
ادامه خواندن