ورود

وارد شدن به حساب کاربری

نام کاربری*
رمز عبور *
من را بخاطر بسپار

ساختن حساب کاربری

پر کردن تمامی گزینه های دارای * اجباری می باشد
نام
نام کاربری*
رمز عبور *
تایید رمز عبور*
ایمیل*
تایید ایمیل*
کد امنیتی*
Reload Captcha

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی و فرهنگ

تو را کُشتم تا سپس دوستت بدارم!


(بررسی سه تألیف زندگی‌نامه‌ای دربارة فروغ فرّخزاد) کامیار عابدی 1. نقد ادبی و زندگی‌نامه‌نویسی الف) تاریخ نقد ادبی رنگین‌کمانی است از تنوّع و تضادّ. یکی از این تنوّع‌ها و تضادها مربوط است به رابطة نقد ادبی و زندگی‌نامه‌نویسی. شمار نظریه‌ها و آرایی که در سدة بیستم میلادی از اختلاف این دو زمینه سخن گفته‌اند،‌ بسی وسیع‌تر از نظریه‌ها و آرایی است که به ادغام و تلائم آن‌ها اندیشیده‌اند. بخشی از نظریه‌ها و آرای دستة نخست از نگاهی چیستی‌شناختی ریشه گرفته است. در این زمینه جای چون و چرایی نیست. امّا بخشی دیگر از این نظریه‌ها و آراء را باید نوعی واکنش در برابر سیطرة زندگی‌نامه‌نویسی بر نقد ادبی در ادوار متقدّم دانست. درواقع، شاید بتوان چنین اندیشید که افراط منتقدان ادبیِ متقدّم در بهره‌جویی از زندگی‌شناسی به جای تحلیل اثر، به تفریط منتقدانِ ادبیِ متأخّر در انکارِ هر نوع پیوند میان دو زمینة مورد بحث انجامیده است. این نکته در...
ادامه خواندن

مقالات ملکی در واپسین ماه‌های دولت ملّی


مجموعة مقالات خلیل ملکی. به‌کوشش رضا آذری شهرضایی. تهران: اختران، 1396. ج 4. 740 ص. نوشته‌های خلیل ملکی، در سال سرنوشت‌ساز 1332، در چهارمین جلد مجموعه مقالات... در بیش از 250 صفحه گرد آمده است. اغلب نوشته‌های ملکی از دوم فروردین تا اول شهریورماه را می‌توان به دو دسته تقسیم کرد: نخست، بازتاب حوادث روز، موضع‌گیری در برابر مسائل جاری و تحلیل شرایط کشور؛ و دوم، بحث‌های نظری در تاریخ و مبانی سوسیالیسم، «نظریة نیروی سوم»، شرایط سیاسی جهان، موقعیت قدرت‌های بزرگ رقیب... و مهم‌تر از همه، نقد کمونیسم، نظام شوروی و حزب تودة ایران. اکثر مقاله‌های ملکی در نشریات حزبی، یعنی روزنامة نیروی سوم و مجلة علم و زندگی به چاپ رسیده است. در این نوشته‌ها مواضع ملکی در برابر مسائل سیاسی روز، بخشی از مستندات تاریخ معاصر ایران را تشکیل می‌دهد و به‌ویژه اگر آن‌ها را در مقایسه با مواضع سایر نیروها و سطح بحث‌های معمول در نشریات...
ادامه خواندن

معرفی ماهنامه «جهان کتاب»


سال بیست و سوم. شمارة 1 و 2. فروردین و اردیبهشت 1397 همزمان با نمایشگاه کتاب تهران منتشر شد. این شماره با نامه‌ای از پرویز دوائی آغاز می‌شود که عنوان آن «مروارید پارسی» است. سپس «مِنگِله: فرشتة مرگ» از ایوان کلیما، ترجمة رضا میرچی آمده است. این نوشته، شرح دیدار و گفت‌وگوی کلیما است با دکتر یوزف مِنگِله در مخفیگاهش در سوئیس. او که در جریان جنگ جهانی دوم افسر ارتش آلمان و عضوِ اس.‌اس بود، ۲۱ ماه پزشک اردوگاهِ آوشویتس شد و در همین مدت تحقیقات بسیاری روی اسرای اردوگاه، به‌ویژه کودکان دوقلو که همگی محکوم به مرگ بودند، انجام داد. کاوه بیات در «خاطرات و یادداشت‌های محمدعلی فروغی» به بررسی کتاب خاطرات محمدعلی فروغی به همراه یادداشت‌های روزانه از سال‌های 1293 تا 1320/ به کوشش محمد افشین‌وفایی و پژمان فیروزبخش پرداخته است. «روزگار زیدآبادیِ جوان» از معصومه علی‌اکبری نقدی است بر کتاب از سرد و گرم روزگار نوشتة...
ادامه خواندن

روایتی مستند از برپاداشتن جهنم


حمید نامجو انور خوجه یکی از بدنام‌ترین دیکتاتورهای قرن بیستم، چهل سال تمام به عنوان رهبر حزب کمونیست «آلبانی» حاکم بلامنازع این کشور کوچک سه‌میلیون‌نفری در جنوب اروپا و در ساحل دریای «آدریاتیک» بود. رؤیای او برای حاکمیت سوسیالیسم راست‌کیش یا واقعی و متهم کردن رهبران دیگر کشورهایی که در آن‌ها کمونیست‌ها به قدرت رسیدند، به «رِویزیونیسم» و انحراف از مشی سوسیالیستی، از اتحاد شوروی گرفته تا چین و دولت‌های اروپای شرقی، عملاً آن کشور را برای نیم‌قرن منزوی و تبدیل به جهنم کرد. او در طی این چهل و اندی سال، نه‌تنها هر صدای مخالفی را خفه کرد بلکه به اعضای حزب و به کسانی که در قدرت گرفتن حزب کمونیست (کار) آلبانی به او یاری رسانده و تمام عمر به آتش کورة «کیش شخصیت» او دمیدند، نیز رحم نکرد و یک‌یک آنان را یا به جوخۀ اعدام سپرد و یا به اردوگاه‌های کار تبعید کرد. در میان تمام...
ادامه خواندن

دربارة مجموعه‌ مقالات خلیل ملکی


کاوه بیات خلیل ملکی یکی از معروف‌ترین چهره‌های سیاسی ایران معاصر است. چهره‌ای که فعالیت‌های سیاسی خود را از اوایل دهة 1310 شمسی، از دورة دانشجویی در اروپا آغاز کرد. بعد از مراجعت به ایران در سال 1316 به دلیل عضویت در گروه 53 نفر زندانی شد و بعد از فروپاشی حکومت رضاشاه در شهریور 1320 و باز شدن فضای سیاسی کشور در زمرة سران حزب تودة ایران در آمد. شهرت اصلی او ـ به تعبیر دوستدارانش یا سوء شهرت اصلی او به تعبیر مخالفانش ـ از لحظه‌ای آغاز شد که در پی فروکشیده شدن حزب توده به نقش یک مهرة بی‌اختیار سیاست خارجی شوروی در ایران در فاصلة ماجرای نفت شمال تا ظهور و سقوط دو حکومت دست‌نشاندة مسکو در تبریز و مهاباد در اواسط دهة 1320، در مقام نقد این تجربة تلخ برآمد و درنتیجه از حزب توده و نوع نگاهی که وابستگی‌هایی از آن نوع را پیش...
ادامه خواندن

یادداشت‌های آرنولد ویلسون از ایران


کاوه بیات یادداشت‌های روزانة یک افسر دیپلمات در جنوب غرب ایران. سر آرنولد ویلسون. ترجمة فریور جوانبخت موثق. تهران: پیام امروز، 1396. 535 ص. مصور. 350000 ریال. سِر آرنولد ویلسون (1884- 1940) یکی از صاحب‌منصبان امپراتوری بریتانیا که بخش مهمی از دوران خدمت خود را در ایران و بین‌النهرین سپری کرد، مانند پاره‌ای از دیگر همگنانش، اهل علم و تحقیق و یک ایران‌شناس برجسته نیز بود. علاوه بر مجموعه‌ای از گزارش‌های منتشرنشده یا تکثیر محدود برجای‌مانده از او در مقام سرکنسول بریتانیا در محمره و نمایندة دولت متبوعش در کمیسیون تعیین مرزهای ایران و عثمانی در سال‌های پیش از جنگ اول جهانی، در توصیف تجارب خود در ایران چند کتاب نیز منتشر کرده است، ازجمله کتابی تحت عنوان جنوب غرب ایران، مکاتبات و یادداشت‌های روزانة یک افسر سیاسی جوان، 1907-1914 که متن اصلی‌اش در سال 1942 منتشر شد. کتابی که پیشتر ترجمه و تلخیصی از آن تحت عنوان سفرنامة ویلسن...
ادامه خواندن

ترجمۀ فارسی آثار ادبی افریقایی


پیشنهادی به مترجمان و ناشران ایرانی عباس امام قارۀ افریقا با جمعیتی بیش از یک میلیارد و دویست میلیون نفر، دومین قارۀ پهناور جهان و درعین‌حال، از نظر جمعیتی، دومین قارۀ پرجمعیت دنیای امروز است (رامین و دیگران، 1389: 87). افریقای امروز، دربرگیرندۀ پنجاه‌وچهار کشور است که این کشورها از نظر زبانی، فرهنگی، مذهبی، اقتصادی، هنری و ادبی ویژگی‌های متفاوتی دارند. از نظر سطح توسعه‌یافتگیِ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی نیز ملت‌های افریقا همگی در یک سطح نبوده و نیستند؛ برخی در فقر مطلق به سر می‌برند؛ و شمار اندکی نیز از رفاه بیشتری برخوردارند. تا آنجا که به سطح و کیفیت ادبیات افریقایی (ادبیات داستانی، شعر و نمایش‌نامه) ارتباط دارد، شواهد حاکی از این است که پدیدآورندگان آثار ادبی در گسترۀ این قاره، به‌ویژه در سال‌های پس از جنگ جهانی دوم (1941-1945 م.)، توانسته‌اند نه‌تنها با خلق آثاری به زبان‌ها و گویش‌های محلی و بومی کشورهای خویش، بلکه از طریق...
ادامه خواندن

ده شبی که ایران را لرزاند


شب‌های نویسندگان و شاعران ایران، انستیتو گوته – تهران، 18-27 مهر 1356. محمدحسین خسروپناه. تهران: پیام امروز، 1396. 400ص. مصور. 300000 ریال. چهل سال پیش، در پاییز 1356، ماه‌ها قبل از آن‌که حرکت‌هایِ اعتراضیِ منتهیِ به قیام بهمن 57 آغاز شود، گردهمایی ادبی جمعی از نویسندگان و شاعران ایران فضای سیاسی کشور را دگرگون کرد. شب‌های نویسندگان و شاعران در انستیتو گوتة تهران و به ابتکار کانون نویسندگان ایران برپا شد. کانون در اسفند 1346 تأسیس شده بود اما از ابتدا دولتِ وقت آن را به رسمیّت نشناخت و حتی وجودش را تحمّل نکرد. اعضای همان تشکّل غیررسمی، از فرصتی که در سال 56 فراهم آمد بهره بُردند، گرد هم آمدند و آن ده شب ماندگار را برگزار کردند. زمینه‌ساز چنین کاری، پیش از هرچیز، نیاز جامعة فرهنگی و به‌ویژه جوانان بود و سپس وزیدن نسیم دگرگونی که آشکارا احساس می‌شد. حکومت مستبد وادار به پذیرش دگرگونی‌هایی در شیوة ادارة...
ادامه خواندن

بربریت واقعاً موجود


معصومه علی‌اکبری بربریت واقعاً موجود. ویراستة لئو پانیچ و کالین لیز. ترجمة فریبرز رئیس‌دانا. تهران: نگاه، 1395. 504 ص. 325000 ریال. 1. عنوان کتاب و تصویر دو مرد نقاب‌دار سیاه‌پوش با پوست سفید نیمه‌پیدایشان از بالای نقاب که یکی سلاح به دست دارد و آن دیگری ظاهراً کتاب، ذهن را به سمت مباحث روز و وقایع جاری سال‌های پیدایش داعش می‌برد. همین نشانه‌ها به‌علاوة نام مترجم به‌عنوان منتقدی سوسیالیست، کفایت می‌کند تا کتاب را بخرم. 2. در یکی از اتوبوس‌های تندرو (بی.آر.تی) نشسته‌ام، کتاب را باز می‌کنم و به سراغ فهرست مطالب می‌روم. عنوان فصل‌ها جذاب و خواندنی به نظر می‌رسند برای همچو منی که می‌پندارد یکی از مصیبت‌های بخش‌هایی از جهان امروز که درگیر مشکلات خاورمیانه است و زندگی یا منافعش در گرو آرامش یا آشوب در این منطقه است، فقدان جنبش چپ غیردینی و سرکوب و تحقیر و تخریب اندیشه‌های روشنفکرانة دینی است. بعضی عنوان‌ها چنین‌اند: رهایی‌بخش و...
ادامه خواندن

کافکا، آدورنو، و مترجم


  بهناز علي‌پورگسكري* یادداشت‌هایی در بارة کافکا. تئودور آدورنو. سعید رضوانی. تهران: آگاه، 1395. 98ص. 80000 ریال. آثار کافکا از جمله آثار ماندگاری است که پس از گذشت صد سال از مرگ مؤلف، هنوز  محل بحث و فحص بسیاری از منتقدان و صاحب‌نظران است تا جایی که کافکاشناسی به عنوان یک موضوع محبوب، امروزه خواستاران بسیار دارد. همین نکته اهمیت پرداختن به کافکا، ترجمه و بحث و  گفت‌وگو در آثار او را ضرور می‌نماید. کتاب حاضر مشتمل است بر سه بخش. بخش نخست به مقدمۀ مترجم و دیدگاه‌ها و انتقادات وی بر یادداشت‌هاي آدورنو، و گپی در باب ترجمه اختصاص دارد که یک سوم حجم کتاب را در برگرفته است. بخش دوم یا قسمت اصلی کتاب شامل نُه یادداشت کوتاه، حاوی تأمّلات آدورنو در بارة کافکا و آثار اوست. بخش سوم نیز به کوتاه‌نوشتة مترجم دربارة آدورنو، زندگی و آثار او تعلّق دارد. فرم هر یک از یادداشت‌های آدورنو در...
ادامه خواندن

دو یادداشت بر «کتابواره»


فرخ امیر فریار کتابواره، فهرست مقاله‌ها، رساله‌ها و جزوه‌های کمیاب گنجینة پژوهشی ایرج افشار، سپرده‌شده به مرکز دائره‌المعارف بزرگ اسلامی. تهیه و تنظیم: پارکوهی هارطونیان و عباس مافی. تهران: خانة کتاب، 1395. 588 ص. 350000 ریال. رساله‌ها، جزوه‌ها و مقاله‌ها (البته بیشتر صورت علی‌حدة مقالات که تحت عنوان «جداچاپ» (تیراژ آپار)(1) از سوی ناشر مقاله به نویسنده اهدا می‌شود) از جمله نشریاتی هستند که به دلیل تعداد اندک صفحات معمولاً در کتابخانه‌ها نگهداری نمی‌شوند، حال‌آنکه بسیاری از این نشریات از لحاظ تاریخی اهمیت دارند؛ به‌ویژه رسائل و جزوه‌ها چون مقالات به‌هرحال در مجله یا مجموعه‌ای منتشر شده و کم‌وبیش محفوظ و قاعدتاً در دسترس هستند. ایرج افشار که از اهمیت این مقوله آگاه بود در طول زندگانی پُربار خود مجموعه‌ای از این مقاله‌ها، رساله‌ها و جزوه‌ها را گرد آورد؛ به صورتی جداگانه ضبط کرد؛ و سرانجام این مجموعه را نیز همانند دیگر کتب و اسنادش به کتابخانة مرکز دائره‌المعارف بزرگ...
ادامه خواندن

چرخه کتاب در فرانسه




نسیم وهابی* در فرانسه حدود ۲۰۰۰۰ «مکان» برای عرضه و فروش کتاب وجود دارد. طبق طبقه‌بندی‌های صنف ناشران فرانسه ، کتاب از سه طریق عمده در دسترس خوانندگان قرار می‌گیرد: 1. کتاب‌فروشی‌های مستقل یا «غیر زنجیره‌ای» که اغلب در شهرها قرار دارند. طبق آمار صنف ناشران، در فرانسه حدود ۲۵۰۰ کتاب‌فروشی مستقل وجود دارد. ۲. کتاب‌فروشی‌های بزرگ زنجیره‌ای ازجمله فنک که به تعریف خودش بزرگ‌ترین کتاب‌فروشی فرانسه است با ۹۰ شعبه در سطح فرانسه. بزرگ‌ترین فنک در مرکز پاریس دارای صد و سی هزار عنوان کتاب است (مثال ایرانی‌اش، در مقیاس کوچک‌تر، شعبه‌های شهرکتاب هستند). ۳. پیشخوان‌ها یا بخش‌های مخصوص فروش کتاب که در سوپرمارکت‌ها و روزنامه‌فروشی‌ها و یا موزه‌ها و سینماها عناوین محدودی از تولیدات ناشران را عرضه می‌کنند. حدود ۱۲۰۰۰ از این مراکز در سطح فرانسه وجود دارد. این سه گروه از عرضه‌کنندگان کتاب، خود به کتاب‌فروشی سطح یک، سطح دو یا سطح سه طبقه‌بندی می‌شوند. این طبقه‌بندی...
ادامه خواندن

نگاهی به ترجمۀ فارسی «الثابت و المتحوّل»


حسن اکبری بیرق* سنّت و تجدد یا ثابت و متحول (پژوهشی در نوآوری و سنت عرب). آدونیس (علی احمد سعید). ترجمة حبیب‌الله عباسی. تهران،: سخن، 1392. 1054ص. 550000 ریال. سرآغاز اندیشه و ادب مدرن عرب، بسیار بختیار است که در زمان و مکان مناسبی شاهد ظهور شاعر- متفکری به نام علی احمد سعید (آدونیس) بود؛ تا هم با سرودن شعر، زبان عربی را وارد جهان جدید کند و هم بر پایه روش‌های نوین پژوهش، جدال ثابت و متحول را ثبت کند. شخصیت‌هایی از این ‌دست که در دو حوزۀ خلاقیت هنری و تتبّعات فکری و ادبی جایگاهی رفیع داشته باشند، دشواریاب و بل نایاب‌اند. ازآنجاکه زبان عربی میراث‌خوار فرهنگ و تمدن اسلامی بوده و پیشینه‌ای بس فربه دارد که محصول آمیزش افق‌های گونه‌گون است، تحلیل علمیِ فراز و نشیب‌ها و دگرگونی‌های آن در گذر زمان، کاری است کارستان و مستلزم تسلطی ژرف و گسترده بر مرده‌ریگ نیاکان فکری و دینی...
ادامه خواندن

شماره جدید جهان کتاب منتشر شد


سال بیست و دوم. شمارة 8. آبان 1396   این شماره با دو مطلب مربوط به توزیع و فروش کتاب آغاز می‌شود. مجید رُهبانی در مقالة «پخش بزرگ یا کوچک: درنگی بر مسائل توزیع کتاب در ایران» از نوپا بودن حرفة توزیع کتاب در ایران و مسائلی که مانع از رشد و توسعة آن می‌شود سخن گفته و مشکلات آن را برشمرده است. در این نوشته می‌خوانیم: «اگر در حوزة نشر وجود بنگاه‌های کوچک و متوسط امکان‌پذیر است و حتی می‌تواند تأثیرگذار، خلاق و فرهنگ‌ساز به شمار آید، نتیجة کوچک و خرده‌پا ماندن مراکز توزیع چیزی نیست جز تضعیف نشر، محدود ماندن بازار و عدم دسترسی خواستاران بالقوة کتاب به عناوین مورد نیازشان در گوشه و کنار کشور.» نسیم وهابی که سال‌ها تجربة کتاب‌فروشی در پاریس و همچنین تدریس در رشتة فنون فروش و نشرکتاب‌های کودک را دارد در «چرخة کتاب در فرانسه» شمایی از توزیع و فروش کتاب در...
ادامه خواندن

باز کردن کتابخانه‌ام [1] : سخنی در جمع‌آوری کتاب


والتر بنیامین ترجمة فائقه سرشوقی مشغول باز کردن کتابخانه‌ام هستم. بله، مشغول این کارم. کتاب‌ها هنوز در قفسه‌ها نیستند؛ هنوز ملال نظم به آن‌ها راه نیافته است. نمی‌توانم میان صفوف‌شان بالا و پایین رژه بروم تا با آن‌ها در یک محفلِ دوستانه قدرت‌نمایی کنم. نیازی نیست از این چیزها بترسید. در عوض از شما می‌خواهم در این بی‌سامانیِ جعبه‌های گشوده، در این هوای آغشته به گرده‌های چوب و زمین پوشیده از کاغذپاره به من بپیوندید؛ در میان جلدهای بر هم انباشتۀ کتاب‌هایی که نور روز را پس از دو سال تاریکی دوباره می‌بینند به من بپیوندید؛ شاید مهیا شوید برای این‌که ذره‌ای از این حال‌وهوا را –که به‌یقین نه هوای ماتم بلکه هوای انتظار است– با من تجربه کنید؛ حال‌وهوایی که این کتاب‌ها در یک کلکسیونر اصیل برمی‌انگیزد. چرا که چنین کسی دارد با شما صحبت می‌کند و اگر موشکافانه‌تر نگاه کنید، به شما ثابت می‌شود که دارد تنها از خودش...
ادامه خواندن

بهیموت، لویاتان و راه طی‌شدۀ سیاست


معصومه علی‌اکبری بهیموت لویاتان را آموزش می‌دهد: تربیت سیاسی در اندیشة هابز. جفری وگان. ترجمة حسین بشیریه. تهران: نشر نی، 1395. 233 ص. 160000 ریال. 1. عنوان کتاب از کجا آمده است؟ جفری ام. وگان، یکی از جدیدترین شارحان فلسفۀ هابز این عنوان طولانی را ظاهراً به این دلیل برگزیده است که چشم‌اندازی کلی باشد بر اندیشه و آثار هابز، به‌خصوص دو اثر مهم او بهیموت و لویاتان. این هر دو نام از «کتاب ایوبِ» عهد عتیق گرفته شده‌اند: «بهیموت که هیولایی در خشکی است، همراه با لویاتان که هیولایی دریایی است، برای نمایش عظمت قدرت خداوند به ایوب ذکر شده‌اند.» (ص 10). بهیموت اولین اثری بود که هابز بعد از ترجمۀ اثر مشهور تاریخ جنگ‌های پلوپونزی، اثر توسیدید نوشت و لویاتان نیز آخرین اثرش بود. حسین بشیریه، مترجم آثار هابز و هابزشناس ایرانی در مقدمۀ ترجمۀ بهیموت ربط این دو اثر را که درواقع تصویر کاملی از اندیشۀ سیاسی...
ادامه خواندن

جهان کتاب شمارۀ 341 مهر1396 منتشر شد


    این شماره، با نامه‌ای از پراگ آغاز می‌شود: «عروسک چینی...» به قلم پرویز دوائی. در آن می‌خوانیم: «...آن روز خوش‌هوا که ما داشتیم از جلوی بساط این آقا رد می‌شدیم- یعنی از مقداری دورتر - آهنگِ (برای ما) بسیار آشنا و اصلاً محرم و مأنوسی را شنیدیم مربوط به زمینه‌های زندگی عاطفی نوجوانی ما، که باهاش یک سابقة طولانی قشنگی داشتیم، که حکایتش مفصل است و بماند... آهنگ ما را  گرفت و کشید و آورد جلوی آقای نوازنده متوقف کرد و در آن لحظه آقاهه ساز را کنار گذاشت و آواز سر داد. بگو چه آوازی؟ «عشق چیز پُرشکوهی است...»  مال آن فیلم قدیمی قشنگ سوزناک لطیف (در تهران: «تپة وداع»)، از آن نوع فیلم‌هایی که با سِیل زمانه رفت و مُرد و دود شد. با سازنده و بازیگرها و سینمای نمایش‌دهنده و تماشاگرانش حتی... این آهنگ را، یعنی آوازش را آقاهه سر داده بود که انگ مقارن...
ادامه خواندن
برچسب ها:

ایدا لاولیس: سیمای زنی که زبان اعداد را می‌فهمید


جنی موری ترجمة پرتو شریعتمداری   یادداشت مترجم: خاموشی نابهنگام ریاضی‌دان سرشناس ایرانی، شادروان مریم میرزاخانی، در 24 تیرماه امسال بسیاری را در بهت و اندوه فرو برد. شعلة فروزان عمر کوتاه او برای من یادآور زندگی کوتاه یک ریاضی‌دان دیگر بود: ایدا لاولیس. میرزاخانی برای بسیاری از جوانان ایران سرمشقی طلایی است برای فتح قلّه‌هایی نو در عرصة دانش، در قلمروهایی که درخشش زنان در آنها به هر دلیل کمتر به چشم آمده است. اگرچه تفاوت‌های فرهنگی و شخصیتی میان این دو زن ریاضی‌دان و دستاوردهایشان بسیار است، بر آن شدم خوانندگان فارسی‌زبان را با شرحی کوتاه از زندگی، ایدا لاولیس، ریاضی‌دان انگلیسی در قرن نوزدهم آشنا کنم. برگردان مقالة زیر به قلم جنی موری روزنامه‌نگار ادای احترامی است به خاطرة گران‌قدر مریم میرزاخانی.   * کمتر نوزادی به اندازة ایدا لاولیس این نیک‌بختی را داشته است که از شاعری چون لُرد بایرون چنین خوشامدی بشنود:   «کودک شیرینم،...
ادامه خواندن

قاچاق کتاب یا سرطان نشر پدیدة تکثیر و توزیع غیرمجاز کتاب‌


گزارشگر: محمد زین‌الدینی وقتی واژة قاچاق به گوشمان می‌رسد احتمالاً به یاد آدم‌های خطرناک و مسلحی می‌افتیم که با چمدان‌های پر از اسکناس در نقطه‌ای دورافتاده پنهان‌شده‌اند تا مواد مخدر یا کالاهای ممنوع را با آن‌سوی مرز مبادله کنند؛ چیزی شبیه ضدقهرمان‌های فیلم‌های پرحادثه! اما اگر گذارمان به خیابان انقلاب افتاده باشد و پس از سرک کشیدن به کتاب‌فروشی‌ها، نگاهی هم به پیاده‌روهای مقابل دانشگاه تهران بیندازیم؛ بساطی‌هایی را خواهیم دید که قاچاق کتاب را فریاد می‌کشند! شاید به دیدن کتاب‌هایی که به خاطر ممیزی امکان چاپ پیدا نکرده‌اند و به صورت غیرقانونی تکثیر شده‌اند، در میان این بساط‌ها عادت کرده داشته داشیم؛ از آثار صادق هدایت و احمد کسروی گرفته تا دیوان کامل ایرج‌میرزا. اما تاکنون از خودمان پرسیده‌ایم که چرا باید کتاب‌های نویسندگان و ناشرانی را در این میان ببینیم که پس از طی کردن مراحل قانونی موفق به انتشار کتاب‌هایشان شده‌اند؟! کتاب‌هایی که در بازار کتاب موجودند...
ادامه خواندن

جایگاه فرمول ساختاری در فرهنگ‌نویسی


رحمان افشاری شکی نیست که فرهنگ‌نویسی در زبان فارسی در دهه‌های اخیر رشدی چشمگیر داشته است. اگر توجه خود را تنها به فرهنگ‌های یک‌زبانة فارسی محدود کنیم، می‌توانیم به‌عنوان‌مثال از دو فرهنگ ممتاز فرهنگ بزرگ سخن (حسن انوری) و فرهنگ معاصر فارسی (غلامحسین صدری‌افشار، نسرین و نسترن حکمی) یاد کنیم. هر دو فرهنگ یادشده کوشیده‌اند بر پایة فرهنگ‌نویسیِ نوین اکثر لغات رایج در زبان فارسی امروز را مدخل و معانی متفاوت هر لغت را به‌دقت از هم تفکیک کنند و نکات دستوری هر لغت را نیز به دست دهند. اما هر دو فرهنگ، به‌ویژه فرهنگ معاصر فارسی، بیش‌ازحد بر شمّ زبانی و دانش زبان‌شناختی کاربر تکیه کرده‌اند. برای آن‌که کار تحقیق را محدود کنیم، بیشتر به بررسی فرهنگ معاصر فارسی [1] از این منظر می‌پردازیم. این فرهنگ باآن‌که دارای ۵۰ هزار مدخل و ترکیب رایج زبان فارسی است (۲۸ هزار مدخل و ۲۲ هزار ترکیب اسمی و فعلی و ارجاع)،...
ادامه خواندن