ورود

وارد شدن به حساب کاربری

نام کاربری*
رمز عبور *
من را بخاطر بسپار

ساختن حساب کاربری

پر کردن تمامی گزینه های دارای * اجباری می باشد
نام
نام کاربری*
رمز عبور *
تایید رمز عبور*
ایمیل*
تایید ایمیل*

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی و فرهنگ

فردریش فون هایک یا ادوارد برنشتاین؟

در نوشته‌ی زیر که به‌عنوان پیش‌درآمدی بر ترجمه‌ی فارسی پیش‌گفتار کتاب اقتصاددان و فیلسوف اتریشی فردریش فون هایک (1)، راه‌ بندگی (2) به قلم والتر ای.ویلیامز (3) اقتصاددان آمریکایی ارایه شده است سعی داشته‌ام تا بر نقیصه‌های نقد هایک از سوسیالیسم چه به عنوان یک مکتب اقتصادی و چه یک زیربنای اخلاقی انگشت گذاشته و با اتکاء به آراء تجدیدنظرطلبانی همچون ادوارد برنشتاین (4)  برخی مواضع هایک را رد کنم. ادعای این نوشتار این است که آنچه هایک بدان تاخته گونه‌ای افراطی و امتداد مواضع خود او به‌عنوان یک لیبرالیست محافظه‌کار است و نه سوسیالیسم. نقد هایک از توتالیتاریسم گواینکه از ظرافت‌های نقد نظریه‌پردازانی همچون آرنت (5) برخوردار نیست اما درهرحال قابل تامل و تصدیق است اما آنجاکه توتالیتاریسم را از مجرای اخلاقیات و سامان اجتماعی اقتصادی‌اش به سوسیالیسم ربط می‌دهد دچار نواقص و تناقضات جدی است. فردریش فون هایک در ستایش بازار اغراق می‌کند. عزت‌الله فولادوند در مقدمه‌ای که...
ادامه خواندن

پاره های معماری، فوکو: فضاهایی دیگر یا «دگرجای ها»

پاره های معماری، فوکو: فضاهایی دیگر یا «دگرجای ها» برگردان ناصر فکوهی بخش اول می دانیم که بزرگترین دغدغه وسواس آمیز ِ قرن نوزدهم، تاریخ ِ مضامینی  بود چون رشد و رکود؛ بحران و چرخه؛ انباشت گذشته؛ افزایش  بار ِ مرگان؛ سرد شدن جهان.  در قانون دوم  ترمودینامیک بود که قرن نوزدهم اساس منابع اسطوره ای خود را می یافت. دوران کنونی را باید  بیشتر دوران فضا بدانیم. ما در دوران  همزمانی هستیم، با هم بودگی؛ ما در دورانی هستیم که امر نزدیک و امر دور، در کنار هم قرار گرفته اند، در دوران امر پراکنده. ما در لحظه ای قرار گرفته ایم که جهان به باور من خود را کمتر به مثابه یک  حیات بزرگ و در حال تحول در زمان،  بلکه در قالب  شبکه ای بیان می کند که  نقاط گوناگون را به یکدیگر  پیوند داده  و [دائم] این کلاف سردرگم را بزرگتر می کند. شاید بتوانیم بگوییم...
ادامه خواندن

معرفی کتاب «سینما به روایت اسلاوی ژیژک»

و من فکر می‌کنم این استعاره‌ای از مخمصه ‌ما در زندگی است. اکثر اوقات وقتی کسی را دوست داریم، آن شخص را دقیقأ همانطور که هست نمی‌پذیریم. او را تا آنجایی که مطابق و موافق تخیلات ما باشد می‌پذیریم. ما او را اشتباه درک می‌کنیم، به همین دلیل هم هست که وقتی که می‌فهمیم اشتباه کرده‌ایم، عشق فورأ به خشونت تبدیل می‌شود. برای یک معشوق چیزی خطرناک‌تر و مهلک‌تر از دوست داشته شدن نیست که نه به خاطر آنچه که هست، که به خاطر مطابقت با ایدئالی که در سر عاشقش می‌گذرد دوست داشته شود. در چنین شرایطی عشق همیشه با ریاضت خواهد بود – «ژیژک» در تحلیل فیلم «روشنایی هایی شهر» اثر «چارلی چاپلین» (1931).عمومأ برای نشان دادن قدرت تسلط نظری «رزا لوگزامبورگ» این مثال زده می‌شود که کسی بود که از خودِ «مارکس» بیشتر بر مارکسیسم تسلط داشت. این مثال امروزه درباب تسلط «اسلاوی ژیژک» بر «لاکان» و...
ادامه خواندن

کتاب ارض ملکوت، اثر هانری کربن

 هانری کربنانشاءالله رحمتیسوفیاچاپ اول: 1395528 صفحهکتاب «ارض ملکوت: کالبد رستاخیزی انسان از ایران مزدایی تا ایران شیعی» به قلم هانری کربن یکی از کلیدی¬ترین آثار او برای فهم جهان فکری و معنوی ایران زمین و پیوستگی فرهنگی ایران پیش از اسلام و پس از اسلام است. می¬توان این اثر را به منزلۀ مقدمه¬ای لازم و ضروری برای درک آرای هانری کربن در دیگر آثارش دانست. انشاءالله رحمتی در این¬باره می-گوید: «زیرا موضوع عالم مثال، از کلیدواژه¬هاییست که او در مقام تحلیل وجوه مختلف تفکر ایرانی، چه در ایران باستان و چه در ایران اسلامی تا به امروز، از آن بهرۀ فراوان می¬برد و این موضوع در کتاب ارض ملکوت به شیوه¬ای بدیع و روش¬مند بررسی شده است.» می¬توان گفت مضمون اصلی این اثر «پیکار در راهِ جان جهان یا پیکار در راه ملکوت» است. هانری کربن در مقدمه¬اش بر ویراست دوم هدف کتاب را راه¬یابی به عالم غیب - یا اقلیم...
ادامه خواندن

کارنپ در برابر هایدگر: مطالعۀ موردی انشقاق فلسفۀ علم تحلیلی و فلسفۀ علم قاره ای

  کارنپ در برابر هایدگرمطالعۀ موردی انشقاق فلسفۀ علم تحلیلی و فلسفۀ علم قاره ایجلال نبهانی زاده چکیدهمتخصصان و فرهیختگان حوزه فلسفه با دعاوی متنوع بین فلسفه انگلیسی¬امریکایی  یا فلسفه تحلیلی  و فلسفه اروپایی  یا قاره¬ای  آشنایی دارند. البته به نظر بسیاری از پژوهشگران در سال¬های اخیر به نقطه¬ای رسیده¬ایم که در میان گزینش برخی از دعاوی دو جبهه، تنها یک انتخاب پیش روی ما است، هرچند که تفسیرهای متفاوتی از نحوه شکل¬گیری این انشقاق وجود دارد. آیا علل وجود چنین خط¬کشی فلسفی¬ای صرفاً به جغرافیای زندگی فیلسوفان محدود می¬شود؟ آیا اینکه بسیاری از فیلسوفان قاره¬ای، فلسفه خود را در کشورهایی نظیر فرانسه، آلمان، ایتالیا و دیگر کشورهای غیر انگلیسی زبان در مقابل فلاسفه کشورهای انگلیسی زبان مطرح کرده¬اند، یک موضوع تصادفی است؟ با وجود طرح چنین پرسش¬هایی، مطالعۀ پیشینۀ مقالاتی که در این باب یعنی انشقاق فلسفه علم قاره¬ای و فلسفه علم تحلیلی نوشته شده، این موضوع را نشان...
ادامه خواندن

سعادت به روایت فلسفه  یونان باستان

 جان هر ترجمه زهرا پروان اشاره جان هر،  فرزند آدام هر که برخلاف پدر در زمره  فیلسوفان اخلاق گرای سنتی بریتانیا جای می گیرد، در این نوشتار  با نظر کردن به رابطه  دین و اخلاق از عصر هومر به بعد،  پس از اشاره به گفتارهای افلاطون در باب سرشت امر قدسی و اخذ این نتیجه که انجام عمل خیر در واقع خدمت به خدایان است، به بسط سلسله اندیشه ای می پردازد که در اندیشه  ارسطو نیز مستولیست. اندیشه ای که خدا، یا خدایان را به مثابه مغناطیسی تلقی می کند که با قدرت خیریت یا فضیلتشان ما را برای همانند شدن به  سوی خود جذب می کنند. همان گونه که ارسطو نیز در اخلاق فضیلت خود که بایستی بر اساس پس زمینه مقدمات الاهیاتیش فهمیده شود، با بکارگیری این استعاره افلاطون، خداوند را به منزله  مغناطیسی فرض می کند، که از طریق نیروی جاذبه  خود، آدمی را به سوی...
ادامه خواندن

معرفی کتاب فرهنگ و فلسفه

 کتاب فلسفه و فرهنگ مجموعه ای از مقالات و سخنرانی های دکتر کریم مجتهدی، استاد بازنشسته فلسفه دانشگاه تهران را در بر می گیرد. در جمع آوری کتاب سعی شده مجموعه ای متنوع از آثار و مقالات دکتر کریم مجتهدی مرتبط با موضوعات فلسفه، تاریخ، فرهنگ، سیاست و حتی هنر در کنار یکدیگر و در یک مجموعه آورده شوند.کتاب فلسفه و فرهنگ، همانطور که از نام دکتر مجتهدی بعنوان یک استاد برجسته فلسفه انتظار می رود، با مبنا قرار دادن فلسفه به گفتگویی بین رشته ای میان حوزه های گسترده و متنوع مرتبط با تفکر به شکل عام و علوم انسانی و فرهنگ به طور مشخص پرداخته است.در پشت جلد کتاب، آمده است: این کتاب در برگیرنده مباحثی است درباره ماهیت و اهمیت فلسفه و نسبت آن با سایر جنبه های فرهنگ و مشتمل به تحقیقاتی است در حوزه های تاریخ فلسفه، فلسفه تطبیقی و برخی مسائل تاریخی ایران از جمله...
ادامه خواندن

فلسفۀ قاره‌ای علم آغازین

   بابت بابیچ، برگردانن فرناز رحیم خراسانیمقدمهدر طول زمانی که به سال های 1890 تا 1930 و پس از آن ختم می‌شد، مفهوم قاره‌ای علم دامنۀ وسیع‌تری نسبت به معنای امروزی آن در جهان انگلیسی زبان داشت. حتی امروز واژۀ آلمانی  Wissenschaftیا همان علم نه تنها در برگیرندۀ علوم طبیعی، اجتماعی وعلوم اقتصادی است، بلکه تمامی رشته‌های علوم انسانی را همراه با مطالعۀ نظری هنر و الهیات نیز دربر ‌می‌گیرد. لازم به ذکر است که هنر و الهیات در قرن نوزدهم در میان علوم دیگر از اهمیت ویژه‌ای جهت صورت¬بندی علوم حیات برخوردار بوده‌اند. خود فلسفه نیز علم محسوب می شده و به بیانی پدیدارشناسانه چیزی کمتر از دانشِ فهم ریشه‌های علمی و یا علم اصیل به شمار نمی‌آمده‌است. علم اصیل را مارتین هایدگر در سال 1919 و به دنبال مطالعۀ عمیق کتاب پژوهش‌های منطقی هوسرل تعریف کرد. برای هرگونه بحثی در حوزۀ فلسفۀ علم لازم است تأکید شود که سال¬های...
ادامه خواندن

دموکریتوس: قدرت، معرفت، رنج

  محمدرضا آذر؛ لیلا حسین زاده مقدمه:پاره‌های بازمانده از فلاسفه‌ی پیش‌ازسقراطی (و فلاسفه‌ای از این دست تا عصر حاضر) همچون تصاویر از هم گسسته‌ای هستند که مفسر می‌بایست برای خوانش آنها به روایت‌گری و قصه‌پردازی (narration) دست زند و از آنها فیلمی درخور بسازد که روال درست منطقی بر آن حاکم بوده و حق مطلب را درباره‌ی عمده محتوای بجای‌مانده از آن فیلسوف ادا کند. بنابراین مفسر از سویی به محتوای هر تصویر محدود است و از سوی دیگر راهش بر تفاسیر متعدد گشوده. مفسر دست به ابداع می‌زند و خط روایی خویش را پی می‌گیرد اما همچون کارگردان یک فیلم مستند که خود را به امور واقع (facts) ملزم می‌داند و تماشاگر (خواننده) بر اساس امور واقع می‌تواند روایت کارگردان را ارزیابی و بازبینی کند.موضوع‌بندی پاره‌های دموکریتوس:بهتر است پیش از ورود به تفسیر پاره‌ها به تعدادی از اصلی‌ترین موضوعات (themes) مطروحه در آنها نظری بیافکنیم و ببینیم که پاره‌های...
ادامه خواندن

انتشار شماره 128 مجلۀ اطلاعات حکمت و معرفت با موضوع اخلاق فضلیت

    شماره 128 مجلۀ اطلاعات حکمت و معرفت با موضوع اخلاق فضلیت منتشر شد. تا کنون در زبان فارسی یک شماره از مجلۀ اطلاعات حکمت و معرفت (سال نهم، شمارة 9، پیاپی 104) و نیز شمارۀ 70 (تیر 1390) از مجلۀ کتاب ماه فلسفه با پرونده‌ای در باب فضیلت‌گرای معاصر رُزالین هرست‌هاوس به اخلاق فضیلت پرداخته و اینک سومین مجموعه در دست اخلاق‌پژوهان و فلسفه‌خوانان فارسی‌زبان است. جنبش احیای اخلاق فضیلت یا به تعبیری چرخش فضیلتی (aretaic turn) با مقاله 1958 الیزابت آنسکوم («فلسفۀ اخلاق مدرن») و نیز مقالۀ مهم مایکل استاکر با عنوان «اسکیزوفرنی نظریات اخلاقی مدرن» (1976) شناخته می¬شود. مهدی اخوان دبیر این شماره چنین نوشته است: «اخلاق فضیلت‌گرا مانند هر نظریۀ فلسفی مدعی تبیین بهتر و جامع‌تر از پدیدارهای مورد نظر (در اینجا اخلاقی) است. به ادعای او منش و پشت صحنۀ فعل یعنی فاعل از نظریه‌های وظیفه‌گرا و پیامدگرا غایب است و این یعنی توجه نداشتن...
ادامه خواندن