ورود

وارد شدن به حساب کاربری

نام کاربری*
رمز عبور *
من را بخاطر بسپار

ساختن حساب کاربری

پر کردن تمامی گزینه های دارای * اجباری می باشد
نام
نام کاربری*
رمز عبور *
تایید رمز عبور*
ایمیل*
تایید ایمیل*
کد امنیتی*
Reload Captcha

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی و فرهنگ
اندازه فونت: +

معرفی کتاب مازندران باستان


«کتاب تاریخ مازندران شامل 18 فصل همراه با سه بخش نمایه،منابع و تصویرها در انتهای کتاب است.در تدوین تاریخ مازندران باستان افزون بر گزارش های باستان شناختی از نوشته های تاریخ نگاران باستان،متون مقدس،آثارشرق شناسان،دانشمندان و دانشوران ایرانی بهره گرفته شد.(پیش سخن.پ.یکم)»


مازندران باستان.
از آغاز تا آستانه ی ورود آریائیان
این فصل با قدمت حضور انسان در فلات ایران آغاز می شود و برمبنای آثار باستانی یافت شده در غارهای(ختو و کمربند) که در جنوب دریای مازندران هستند، ادامه می یابد. در حقیقت آثار کشف شده در این غارها لایه های مختلفی دارند که هرکدام  متعلق به دوره ای خاص است.هر لایه از آثار باستانی اطلاعات زیادی مربوط به شرایط زندگی انسان ها در دوره خاص خود در  اختیار ما می گذارند،البته تا هزاره ی ششم پیش از میلاد.تا پایان دوره ی شکار که پس از این دوره زن جایگاه خاصی در نظام خانوادگی را به دست می آورد.از هزاره ی ششم به این سو روستاها به وجود می آیند، در حقیقت معیشت دامداری و کشاورزی به سوی غالب شدن می رود.در هزاره ی سوم است که هجوم آریائیان به ایران شروع می شود.


فصل دوم:مازندران
 در دوره ی پایانی هزاره سوم
«آریایی های در هزاره سوم پیش از میلاد در دشت وسیع و گسترده ی جنوب روسیه زندگی می کردند.بنا به نظر باستان شناسان آنان پیش از ترک زادگاه خود دام دار و تا حدودی کشاورز بودند.(ص25)»بخش اول این فصل آریایی ها را معرفی می کند و همچنین دو دوره مهاجرتشان در هزاره سوم و اواخر هزاره ی اول  پیش از میلاد به مناطق مختلف.سپس برخورد مهاجران با بومیان  به خصوص مردمان جنوب دریای مازندران می پردازد.
«به نظر می رسد آغاز اختلاف میان آریایی ها با مردم شمال و شمال شرقی ایران بر سرمساله ی ارضی و نژادی بود که بعد منجر به جنگ اعتقادی شد.(ص28)»
و در آخر تبادل فرهنگی و تمدنی میان بین النهرین و شمال ایران قبل از ورود آریایی ها و پیشرفت های تمدنی این خطه و شباهت های آثار فرهنگی و تمدنی شمال ایران با دیگر مناطق فلات ایران و بین النهرین موضوعاتی هستند که مطرح می شوند.


فصل سوم:کاسی و مازندران
کاسی ها که بودند؟مهم  ترین پرسشی که نویسنده می کوشد به آن در این فصل پاسخ دهد.«کاسی ها از جمله قوم های مازندران بودند که در پیش از ورود آریایی ها طی هزاره ها در کرانه ی جنوبی دریای مازندران سکونت داشتند.آنان (کاسیت،کاس پی،کاس سی،کاس .......)مردمی بودند که در پیش از تاریخ تمامی بلندی های فلات ایران را در اختیار داشتند.(ص 33)»عنوان کردن نظرها ودیگر منابع تاریخی در مورد اقوام شمال به خصوص کاسی ها ازمطالب دیگر این فصل هستند.


فصل چهارم:سومر و مازندران.
سومریان چه کسانی هستند؟این فرضیه مطرح می شود که احتمالا سومریان نخست در شمال و شمال شرق ایران می زیستند و سپس به بین النهرین مهاجرت کردند.دیدگاه های گوناگون در مورد سرزمین اولیه سومریان ارائه می شود و درپایان به شباهت های زبانی میان زبان مازنی و سومری اشاره می شود.


فصل پنجم:فرهنگ اعتقادی مازندران باستان
از آغاز تا هزاره ی دوم پیش از میلاد
اندیشه دینی در مازندران از اشکال ابتدایی یا نخستین توتمیسم آغاز شده و به سوی پیچیده شدن می رود و مراحل تابوییسم را طی می کند.در مازندران به دلیل نقش زیاد زنان در پیدایش کشاورزی و باروری زن در نظام جدید اجتماعی و معیشتی به جایگاه خوبی دست می یابد و سپس در این ناحیه خدایان مادر هم به وجود می آیند و درنهایت پیدایش خدایانی که مظهر طبیعت هستند مانند خدای رعد و برق و آب.

 
فصل ششم:درباره ی قوم ماز و مازندران
تاریخ و آیین
این فصل نخست از داستان آفرینش در آیین مانی آغاز می کند و عنصر دیو را که در شاهنامه و آیین مانی به عنوان دیوان مازنی از آن ها یاد شده مطرح می کند و در ادامه به احتمال اختلاط زبانی و نژادی میان ساکنان جنوب دریای مازندران با مادها در زمان فرمانروایی این قوم اشاره می کند.نام های دیویسنایی روستاها که تاکنون باقی است احتمالا به زمان حضور زردشتیان که به مذاهب محلی با دیده ی نفرت و حقارت می نگریستند باشد.


فصل هفتم:نگاهی کوتاه به جغرافیای مازندران باستان
«درباره ی جغرافیای مازندران باستان به جز برخی اشاره های پراکنده در متن های کهن ،آگاهی قابل اعتنایی در دسترس نیست.بنابراین برای تنظیم آن باید به خطوط کلی اکتفا کرد و اهمییت آن را یاد آور شد.(ص63)»
با مشخص کردن راه های مهم زمان باستان و قلمروی اقوام باستان در این فصل تلاش شده که حدود جغرافیای مازندران باستان مشخص گردد.


فصل هشتم:تاریخ موسیقی مازندران
در حقیقت موسیقی مازندران بخشی از موسیقی در ایران که به دو دوره ی بزرگ پیش از اسلام و اسلامی تقسیم می شود است.
«آن چه در بررسی موسیقی مازندران باستان و سده ی میانه تا فروپاشی ساسانیان با اهمییت می نماید،وجود سه نوع موسیقی سازی،آوازی،و موسیقی برای رقص است.(ص74)»در ادامه به ارتباط و نزدیکی موسیقی مازندران با موسیقی افغانی اشاره می شود.نفوذ آیین زرتشت در اندیشه و موسیقی مازندران باستان موضوع دیگری است که مطرح می شود.تاثیر سلسله های اشکانی و پهلوی همچنین در موسیقی مازندران و حمله ی اسکندر است که در ادامه ی فصل ذکر می شود.در پایان به منابع اطلاعات در مورد موسیقی مازندران پس از اسلام اشاره می شود.

فصل نهم:درباره ی زبان مازندران
با ذکر مقدمه ای درباره ی زبان و کاوش های باستان شناختی در ناحیه مازندران در ادامه به بحث آشنایی مازنیان با خط و خط های مورد استفاده در مازندران باستان می پردازد.با استناد به دوکتاب اوستا و شاهنامه نویسنده ادعا می کند که مازندران دارای خط بوده است.
«چو آزادشان شد از بند او           بجستند ناچار پیوند او
نبشتن به خسرو بیاموختند        دلش را به دانش برافروختند
چه سغدی چه چینی چه پهلوی      نگاریدن آن کجا بشنوی 
از زبان مازندران مدارک زیادی از هخامنشیان تا ساسانیان در دسترس نیست.اما پس از اسلام زبان طبری به گفته تاریخ نگاران یکی از سه زبان اصلی در ایران است.سپس به ویژگی ها و تقسیم بندی زبان مازنی پرداخته می شود.»


فصل دهم:مازندران از هزاره ی دوم تا اویل هزاره اول پیش از میلاد
در هزاره ی دوم پیش از میلاد نشانی از سلطه ی آریائیان نمی بینیم. در این هزاره مازنی ها توانستند دولت تشکیل دهند و قلمروی خود را به مرز دولت های مقتدر و موجود آن زمان برسانند و با آن ها تبادل فرهنگی و تجاری داشته باشند.
در هزاره دوم پیش از میلاد سبک زندگی یا در یک کلام نظام اجتماعی مازندران به سوی پیچیده شدن تکامل فرهنگی پیش رفت و توانست به تمدن شکوفایی دست یابد.در اواخر هزاره دوم و آغاز هزاره ی  اول میلادی کشمکش ها داخلی در مازندران شروع می شود.پس از این توضیحات از قومی به نام هوری یاد می شود و در مورد آن توضیحاتی ارائه می شود و اندکی از تاریخ این قوم و ارتباطش با دیگر حکومت های باستان،از هنر این مردم،شباهت های آن ها با مردمان  دیگر تمدن ها ذکر می شود.


فصل یازدهم:اواخر نیمه اول هزاره ی پیش از میلاد.
در این فصل خلاصه ای از تاریخ هیرکانیه در شمال ایران که از منابع مختلف به دست آمده ذکر می شود و در نهایت عواملی که باعث توجه هخامنشیان به این خطه می شود.


فصل دوازهم:مازندران از آغاز هزاره ی اول تا فروپاشی ماد
این فصل با توضیح پیشینه ی ماد آغاز می شود و تاریخ مختصری از ماد و سکاها و سارماتی ها ارائه می دهد.در واقع در آن زمان هرکدام از این اقوام بخشی از مازندران را در دست داشتند.سکاها و سارماتی ها در شرق و ماده ها هم بخشی از غرب اشغال کرده بودند.در پایان هم برخورد ها و تاثیرات میان زردشتیان و مازنی ها (کاسی ها )است که توضیح داده می شود.



فصل سیزدهم:مازندران و امپراتوری هخامنشی.
این فصل با چگونه به قدرت رسیدن کوروش هخامنشی آغاز می شود وهمراهی هیرکانیان و مازنی ها با کوروش بر علیه مادیان هم بررسی می شود.سپس رابطه ی مازنی ها از زبان تاریخ نگاران آن عصر با حکومت مرکزی بیان می شود.
کوروش و جنبش های اجتماعی شمال و شمال شرقی ایران
در این بخش از فصل سیزدهم ابتدا قبایل شمالی و شرقی که برای براندازی مادها با کوروش هخامنشی متحد شدند معرفی می شوند و سپس شورش و استقلال طلبی آن ها بیان می شود و دلایل لشکر کشی کورش به شرق و شمال شرق.
«به هر ترتیب کوروش ،مرد ارزند ه ی تاریخ باستان ایران،به علت عدم توانایی در حل مشکلات اجتماعی و اقتصادی شمال و شمال شرقی و شرق مازندران باستان،از در جنگ درآمد و و در این جنگ کشته شد.((و سربریده ی او را در کیسه ای انداختند و آن کیسه پر از خون شد.))(ص 155)»


فصل چهاردهم:تاثیر جنبش بردیا(گئوماتا)در پارت و مازندران باستان


پس از شورش گئوماتای مغ یا بردیا و برکناری کمبوجیه و به دست گرفتن دوباره ی حکومت توسط داریوش نواحی شمالی ایران:مازندران و هیرکانیه برعلیه حکومت مرکزی شورش می کنند.در ادامه چگونگی سرکوب شورشیان توسط داریوش توضیح داده می شود و بزرگی شورش و ویژگی های شورش شرق و شمال شرق ایران بررسی می شود.

مازندران باستان
نویسنده:طیار یزدان پناه ملوکی
انتشارات:چشمه
چاپ دوم
تاریخ چاپ یکم:تابستان 1383

  

  

  دوست و همکار گرامی

چنانکه از فعالیت های داوطلبانه کانون «انسان شناسی و فرهنگ» و مطالب منتشر شده در سایت آن بهره می برید و انتشار آزاد این اطلاعات و استمرار این فعالیت ها را مفید می دانید، لطفا در نظر داشته باشید که در کنار همکاری علمی، نیاز به کمک مالی همه همکاران و علاقمندان نیز وجود دارد. کمک های مالی شما حتی در مبالغ بسیار اندک، می توانند کمک موثری برای ما باشند.

 

حامی گرامی اطلاعات مالی کانون انسان‌شناسی و فرهنگ هفته‌ای یکبار در نرم افزار حسابداری درج می‌شود شما میتوانید شرح فعالیت مالی کانون را از طریق لینک زیر دنبال کنید.

 

https://www.hesabfa.com/View/Login

 

 

 

ترانه‌ي کبوترهاي سفيد1؛گفت‌وگو با خسرو سينايي پيرا...
دهکده‌ی پر ملال (3)

Related Posts