ورود

وارد شدن به حساب کاربری

نام کاربری*
رمز عبور *
من را بخاطر بسپار

ساختن حساب کاربری

پر کردن تمامی گزینه های دارای * اجباری می باشد
نام
نام کاربری*
رمز عبور *
تایید رمز عبور*
ایمیل*
تایید ایمیل*
کد امنیتی*
Reload Captcha

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی و فرهنگ
اندازه فونت: +

بررسی انسان شناختی بازنمایی زن در ضرب المثل های کُردی (با تاکید بر گویش کلهری)


منصور منصوری مقدم

چکیده
از جمله مسائلی که در اغب جوامع، طی چند دهه اخیر به صورت تامل برانگیزی به آن پرداخته شده است موضوع زنان، موقعیت و جایگاه آنان است. در هر فرهنگی مجموعه اي از باورهاي قالبی، عموماً منفی، در مورد زنان وجود دارد. فرهنگ هر کشوري تأثیر ویژه اي بر نگرش ها و باورهاي مردم آن کشور دارد و ضرب المثل ها به عنوان جملاتی کوتاه بیان کنندة نگرش ها و باورهاي مردم هر جامعه و ابزاري قدرتمند براي شکل دادن به آگاهیها، نگرشها و اعتقادات اخلاقی هستند. لذا ضرب المثل ها زمینه مناسبی جهت مطالعه بازنمایی زن به دور از تصورات کلیشه ای و توجه به لایه های عمیق هستند. در صورت فقدان چنین پژوهش هایی، بررسی های فرهنگی به یک سو نگری و عینی گرایی افراطی دچار می شوند. مقاله حاضر با در نظر گرفتن اهمیت ادبیات شفاهی و با تاکید بر ضرب المثل ها به عنوان زمینه مناسب بازنمایی زن به سوالات زیر توجه دارد:ضرب المثل های کردی چه خصوصیات و صفاتی را به زنان نسبت داده اند و کدام انتظارت از زن در میان آنها وجود دارد؟ زن در ضرب المثل های کردی دارای چه جایگاهی است؟ چه نقش هایی براي زنان در ضرب المثل هاي کردی تعریف شده است؟. با اینکه می توان در ضرب المثل های بررسی شده در این مطالعه، بازنمایی جایگاه زن را به شیوه چند بعدی مشاده نمود اما به طور کلی، نقش زنان نادیده گرفته شده و مسائل دلخواه فرهنگ مردسالار در آنها انعکاس یافته است.
واژگان کلیدی: ضرب المثل، زن، فرهنگ مردسالار، کردی کلهری


مقدمه
در هر فرهنگی مجموعه اي از باورهاي قالبی، عموماً منفی، در مورد زنان وجود دارد. این امر همچنین در ادیان مختلف نیز مشاهده میشود. فرهنگ هر کشوري تأثیر ویژه اي بر نگرش ها و باورهاي مردم آن کشور دارد و ضرب المثل ها به عنوان جملاتی کوتاه بیان کنندة نگرش ها و باورهاي مردم هر جامعه و ابزاري قدرتمند براي شکل دادن به آگاهیها، نگرشها و اعتقادات اخلاقی هستند. دهخدا ( 1373 ) در تعریف ضربالمثل می نویسد: «ضربالمثلها عبارات و جملات کوتاهی هستند که مفاهیمی عمیق را در بر دارند. ضربالمثل نوعی تمثیل است و تمثیل مصدر عربی است به معناي آوردن. معیار دیگر ضربالمثل شاهد آوردن در سخن براي مخاطب توسط گوینده است. به گفتۀ فخر رازي مقصود از ضرب در ضربالمثل آن است که مثل در دل نفوذ میکند که توصیف خود آن شیء را اثري نیست»(وطواط،1376: 229). به اعتقاد بهمنیار، «مثل، یک شعبه مهم از ادبیات هر زبان و نماینده ذوق فطری، قریحه ادبی، افکار، عادات، اخلاق و احساسات اهل زبان است»(بهمنیار، 1369). مثل ها از این حیث بازتابی از زندگی مردم هستند که از یک سو تمامی زندگی به شکلی زنده و پرچاذبه در مثل ها دیده می شود و از سوی دیگر، تمامی قوانین و قواعد اجتماعی و دینی به شکلی ساده از زبان مثل ها روایت می شود، تا قابل فهم برای همگان گردد(ذوالفقاری، 1391: 32). ضرب المثل ها منبع مهمی برای مطالعات انسان شناختی هستند، زیرا با مطالعه آن ها بسیاری از اطلاعات مربوط به فرهنگ های مختلف حفظ و از نسلی به نسل دیگر منتقل می شود. مثل ها« یک نوع رده شناسی خاص از الگوهای تفکر محسوب می شوند که با استفاده از آن ها می توان بسیاری از ایده های راجع به اینکه افراد هر جامعه چگونه فکر می کنند، مفاهیم را درک و پدیده های جهان را دسته بندی می کنند، استخراج کرد و به این نکته پی برد که چگونه دانش سنتی از نسلی به نسل دیگر انتقال می یابد»(زاهدی و ایمانی، 1391: 82).
بنابر تعبیر میشل فوکو(1980) ما به عنوان موجودات انسانی، از طریق مباحثه، تفاسیری وابسته به پدیده شناسی از حیات روزمره مان داریم. مباحثه ساختاری است که راه تفکر کردن به شیوة موجودي انسانی را در این دنیا موجب میشود. تعابیر فوق نشانگر آن است که مردم از ضربالمثلها براي حفظ زندگی جنسیتیشده و از طریق رساندن فهمی کلیشهاي از مردانگی و زنانگی در میان افراد استفاده میکنند.
در هر فرهنگی بر اساس نگرشهاي موجود نسبت به مردان و زنان به توصیف حالات روحی و رفتاري آنها در قالب ضربالمثل، قصه و افسانه، لالاییها، اشعار محلی و ... پرداخته شده است. ضربالمثلها بخشی جداییناپذیر از هر فرهنگی هستند و تقریباً در همۀ زبانها یافت میشوند. گاه دامنه این گونه ضربالمثلها بسیار فراتر از قلمرو زبان یک کشور بوده و در میان ملل مختلف مشترك است و اگرچه در عبارت متفاوت هستند، اما در معنی و مفهوم یک مقصود را بیان میکند. لذا با واکاوي این ضربالمثلها میتوان دیدگاههاي موجود دربارة زنان را کشف نموده و جهت کاهش دیدگاههاي منفی نسبت به زنان در پی راهحلهایی بود. بنابراین توجه به جایگاه و موقعیت زنان در ضرب المثل ها امري ضروري بشمار میرود.(موحد و دیگران،1391: 102). در این مقاله با استفاده از روش کیفی به بررسی انسان شناختی تصویر زن در ضرب المثل های کردی پرداخته شده است. ضرب المثل های که در این مطالعه بررسی شده اند مربوط به یکی از گویش های زبان کردی به نام گویش کلهری می باشد که در استان های ایلام وکرمانشاه رواج دارد. 

ادامه متن در فایل پیوست: zan-dar-zarbolmasal

  

  

  دوست و همکار گرامی

چنانکه از فعالیت های داوطلبانه کانون «انسان شناسی و فرهنگ» و مطالب منتشر شده در سایت آن بهره می برید و انتشار آزاد این اطلاعات و استمرار این فعالیت ها را مفید می دانید، لطفا در نظر داشته باشید که در کنار همکاری علمی، نیاز به کمک مالی همه همکاران و علاقمندان نیز وجود دارد. کمک های مالی شما حتی در مبالغ بسیار اندک، می توانند کمک موثری برای ما باشند.

لطفا کمک های خود را به حساب زیر واریز کنید و در صورت دلخواه با ایمیل به ما اطلاع دهید.

شماره حساب بانک توسعه تعاون:

2500.101.289800.1
شماره شبا:

IR720220250001010289800001

شماره کارت:

5029081000450698

به نام آقای رضا رجبی

سوژه هنرمند و زن
درباره جلال ستارى پل فيروزه شرق به غرب

Related Posts