ورود

وارد شدن به حساب کاربری

نام کاربری*
رمز عبور *
من را بخاطر بسپار

ساختن حساب کاربری

پر کردن تمامی گزینه های دارای * اجباری می باشد
نام
نام کاربری*
رمز عبور *
تایید رمز عبور*
ایمیل*
تایید ایمیل*
کد امنیتی*
Reload Captcha

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی و فرهنگ

دستگاه شناسی: برداشتی تئوریکی تاریخی


موسیقی دستگاهی ایران پدیده ای است جاندار و جاندار بودن آن در پرتو پیوستگیش با اندیشه ایرانی است که آنرا آفریده و به حرکت درآورده  و این حرکت هم کمی است هم کیفی و هم با خود در وحدت است و هم در تضاد و هر زمان با تغییرات کمی، به کیفیتی بالاتر ارتقاء یافته است. پدیده ی دستگاه چیزی بیرون از اندیشه ایرانیان نیست، پس هر تحولی که در اندیشه فرهنگی اجتماعی ایرانیان رخ داده آن تحول بازتاب خود را در حرکت و اعتلای موسیقی برجای نهاده است. موسیقی دستگاهی یعنی اندیشه فعال ایرانیان درعرصه هنر. چندین عامل در پیدایش سیستم موسیقی دستگاهی نقش داشته که از میان آنها پاره ای آشکار و پاره های دیگر پنهان مانده اند (١). من این عوامل را به دو دسته کلی تقسیم می کنم: ١ - عوامل درونی یا عوامل موسیقایی که در ذات خود موسیقی نهفته و  لحظه به لحظه موجبات...
ادامه خواندن
59 بازدید

پاره‌های معماری(33)، دانیل شارل: موسیقی و معماری (5) : تداخل ساختارهای صوتی و فضاهای ساختارمند


عکس: تصویری معمارانه از «سوئیت برای ویولن سل» (شماره 1) اثر باخ؛  اثر فدریکو بابینا، برگرفته از سایت آرک دیلی برگردان ناصر فکوهی یک بررسی تاریخی معتبر درباره روابط متقابل معماری و موسیقی – که در آن واحد هم محسوس، هم دقیق و  هم مستدل باشد -  را مدیون کار ِ صداشناس و موسیقی‌شناس آلمانی، فریتز وینکلهستیم . او این موضوع را دیگر نه از زاویه شکل، بلکه از بُعد تزئینی مطالعه کرده‌است. ما در این‌جا مهم‌ترین بخش‌های این بررسی را مطرح می‌کنیم.   نخستین ملاحظه آن است که تقریبا همه چیز در جریان چنین تاریخی، موضوع نوعی حصار است. وینکل با تایید جمله معروف هکتور برلیوز شروع می‌کند: « موسیقی در هوای آزاد، بی‌معنا است.» عامل توزیع (صدا) که فضای محیطی است، اگر فضایی بسته باشد، تاثیری تعیین‌کننده بر دریافت مادیت صداها دارد: نسل کاملی از شنوندگان ( و همچنین نوازندگان) شاهد افسردگی یا برعکس به هیجان‌آمدن احساسات موسیقیایی...
ادامه خواندن
40 بازدید

پاره‌های معماری(32)، دانیل شارل: موسیقی و معماری (4) : موقعیت جدید مساله: نقد آگاهی موسیقیایی


برگردان ناصر فکوهی این‌جا ما صرفا با یک موسیقی کُند‌شده سروکار نداریم، یعنی موسیقی‌ای که به دلیل همین کُندی، آن‌چه را هایدگر تساوی زمانی - مساوی کردن فواصل زمان – یا Gleichzeitlichkeit می نامید را به تحقق رساند، یا آن‌چه می توان به آن نام خودانگیختگی داد؛ بلکه این موسیقی، گشایشی در فضا است، موسیقی ای که فضا می سازد، راه می‌گشاید،زوائد را حذف می کند و فضا یا فضاهایی را برای سایر هنرها – مجسمه‌سازی، نقاشی، نمایش، موسیقی می گشاید. گادامر با قدرت می گوید: معماری همه هنرهای دیگر را با تحمیل دیدگاه خود در بر می گیرد، یعنی دیدگاه تزئین. معماری نه تنها مکانی برای همه آنچه در بر می‌گیرد به وجود می آورد، بلکه این مکان از آن خود او باقی می ماند. زیرا یک پرده نقاشی با چارچوب خود تعریف و محدود می شود، و یک مجسمه با پایه خود؛ اما هر دوی این‌ها، چارچوب و...
ادامه خواندن
79 بازدید

پاره‌های معماری(31)، دانیل شارل: موسیقی و معماری (3) : موقعیت جدید مساله: نقد آگاهی موسیقیایی


  برگردان ناصر فکوهی در این حال آیا نباید درباره این تقلیل «شکل» به اُبژه از خود پرسش کنیم؟ به یاد داریم که چگونه هایدگر در «زمانه مفاهیم جهان» در 1938،  خود را از هگل جدا می‌کرد: برخلاف هگل، نگارنده «هستی و زمان» نمی‌پذیرفت که رابطه سوژه-اُبژه، یعنی آگاهی در معنای سنتی آن بر فرازش «باشنده» – به خصوص باشنده‌ای که ما هنر می نامیم -  به حقیقت صورت عام حاکم باشد. برای هایدگر چنین فرازشی  نمی توانست جز به حضور هستی‌ای  بی‌نهایت گسترده‌تر  از هرگونه «میدان آگاهی» بستگی داشته باشد. و در این شرایط، این امری  ناممکن است که  «منشاء »  اثر را در هرگونه استراتژی  خلاقانه ‌ی در سوژه ببینیم. و از همین‌جا هایدگر به  بازتفسیری از  تز هگلی  «مرگ هنر» می‌رسید:  این امر به نظر هایدگر به هیچ رو به معنای برون‌آمدن  ِ سپهر هنری از  زیرمیدان یک آگاهی گسترده‌تر نبود، مثلا از آگاهی فلسفی. مساله بسیار...
ادامه خواندن
85 بازدید

تاریخ جهانگشای جوینی و اشاره های موسیقایی


عطاملک جوینی تاریخ نگار تاریخ جهان گشای از خاندان فاضل و صاحب علم جوینی است که در کار حسابداری مملکت هلاکو خان (ایلخانیان) فعالیت داشت و در پایان به فرمان خاندان هلاکو کشته شد وقایع دوران مغول و چیزی بعد از آن را برمی شمارد. مورخ در دوران ایلخانیان چند بار به ماوراء النهر و ترکستان و چین سفر کرده تا وضعیت بعد هجوم از را ببیند و از برجای ماندگان آگاهی های تاریخی را به دست آورد. خود در این مورد چنین می گوید: "مع هذا چون بچند نوبت دیار ماوراء النهر و ترکستان تا سرحد ماچین و اقصی چین که مقر سریر مملکت و اروغ اسباط چنگیز خان است و واسطه عقد ملک ایشان مطالعت افتاد و بعضی احوال معاینه رفت و از معتبران و مقبول قولان وقایع گذشته را استماع افتاد..." (ج اول ص٦-٧). این کتاب مجموعه ای سه جلدی است که مورخ  تصریح می کند: "مجموعه...
ادامه خواندن
240 بازدید

پاره های معماری (30)، دانیل شارل: معماری و موسیقی(2)

معماری و موسیقی
برگردان ناصر فکوهی موقعیت مساله: انطباق ِهنر‌ها در دنیایی باستان که سرشار و آکنده از اسطوره‌ها بود، روابط میان معماری و موسیقی در قالبی تمثیلی به بیان در می‌آمد؛ و فلسفه در اغلب موارد تمایل بدان داشت که درباره این تمثیل‌ها تامل کند. داستان آمفیون را می شناسیم: پسر آنتیوپ  و ژوپیتر دیوار‌های شهر تِب  را با نواختن چنگ [رومی] ساخت؛ هر یک از سنگ‌ها در هماهنگی با آوا‌ها در جای خود قرار می‌گرفتند. و  جمله معروف فلوطن از همین جا می‌آید که می‌گفت: وقتی از بنایی، سنگ‌هایش را کنار بگذاریم، معمار است که باقی خواهد ماند. اما اتیین سوریو(در سال 1947 در کتاب خود «انطباق ِ هنرها» (این پرسش را مطرح می‌کرد: «چگونه می‌توان سنگ‌ها و همه چیز‌هایی که به آن‌ها مربوط می‌شود، را کنار گذاشت، و بنا را حفظ کرد؟ یعنی چیزی را نگه‌داشت؟ تنها روش، آن است که  صدا را در برابر سنگ قرار دهیم[...]؛ یعنی به...
ادامه خواندن
91 بازدید

پاره های معماری(29)، دانیل شارل: معماری و موسیقی(1)


    تصویر: هتل لیزما در یورمالای لتونی که با الهام از موسیقی طراحی شده است. بخش اول مقایسه میان معماری و موسیقی که بارها و بارها انجام شده، اغلب فراتر از جملاتی کلیشه ای همچون: «معماری یک موسیقی تجسم یافته است» نرفته است. هر چند نباید این نکته نیز ناگفته بگذاریم که آثار «بزرگ» موسیقی غربی، اندک اندک به استحکام اشیاء در آمده اند و پیچیدگی معمارانه آنها سبب شده است که بتوان درباره شان همچون یک بنا سخن گفت. حال آیا باید بازهم در تمثیل های خود پیشتر برویم؟ اینکه برخی از افراد با استعدادی که در گرایش به فیثاعورث داشته اند عادت کرده اند همه‌جا میان کلان‌کیهان‌ها و مقیاس‌های گوناگون ِ خُردکیهان‌ها، نوعی هماهنگی (هارمونی) بیابند: در این حال پرسش آن است که چرا روابط میان فواصل موسیقیایی و تناسب های معماری از این قاعدتا مستثنی بوده اند؟ از سوی دیگر، باید این واقعیت را از یاد...
ادامه خواندن
152 بازدید

وارونگی موسیقی ایران


وارونگی یک واژه هوا شناسی است که ما در تهران در ماه های پایانی پائیز و اول زمستان با آن آشنا هستیم و آن را با فرود آمدن کثافات هوا به سطح زمین و ایجاد مشکل تنفسی و دید نامناسب می شناسیم. وارونگی هوا هر اندازه که در برهه ای از زمان طول بکشد بالاخره بعد از چند روزی با وزش باد بساطش را جمع می کند و می رود. وارونگی در اینجا یک واژه عاریتی است اما نه به مفهوم هواشناسانه آن بلکه به برای فرهنگی که دستخوش آلودگی دوران نامعلومی از سرنوشت شده  و در انتها به ویران سازی فرهنگ بزرگی می انجامد. فرهنگ ها در دوران هایی رو به زوال می گذارند و این که کی از دل بقایای زوال یافته ققنوس فرهنگ دیگری سربرآورد، به موضوع کیفی تخلیه اندیشناکی همان فرهنگ در زمان باز می گردد. هگل در فلسفه تاریخ آنجا که به مراحل، پرورش و...
ادامه خواندن
406 بازدید

اشتراك مفاهیم موسیقی از دیدگاه شارحان پیشین


  تعریف مفاهیم‌صوت و نغمه از دیدگاه فارابی، بوعلی، صفی الدین و قطب الدین از موضوعات پایه ای موسیقی شناسی است. کاربرد فرضیه پردازانه مفاهیم کهن تر موسیقی تا چه اندازه راه گشای اجراهای عملی در موسیقی ایران بوده یا تا چه اندازه رابطه بین فرضیه و عمل را نگاه داشته اند پرسشی همیشگی است که مبحث آن تا روزگار ما ادامه دارد٠ دیدگاه صفی الدین با فارابی و ابن سینا بر سر تعریف مفاهیم صوت و نغمه متفاوت است و دیدگاه قطب الدین هم در همین زمینه با صفی الدین تفاوت دارد. تفاوت ها هم هراندازه که می خواهد باشد چیزی از اهمیت برداشت عالمانه این دانشمندان به تعریف این مفاهیم را كاهش نداده است.  دیدگاه های انتقادی این فلاسفه و دانشمندان تنها بر روند دو مفهوم بالا خلاصه نمی شود بلکه دایره آن به فاصله بندی درجات وتر هم کشیده شده و قطب الدین می گوید: "بباید دانست...
ادامه خواندن
برچسب ها:
182 بازدید

فرود نغمه هاي ماندگار «نواحي» به گوشه فراموشي


  فرود نغمه هاي ماندگار «نواحي» به گوشه فراموشي بررسي جايگاه موسيقي اقوام و نواحي در ميزگرد «ايران» با حضور ناصر فكوهي، حميد رضا اردلان و محمدرضا اصلاني   نويسنده: ندا سيجاني مناسبات را به حدي رسانده ايم که بايد با احتياط در مورد موسيقي نواحي صحبت کنيم:  فکوهي: سياست فرهنگي ايران بايد به سمت گشايش و کنار گذاشتن مطلق ممنوعيت برود. درمحيط هاي گلخانه اي فرهنگ به وجود نمي آيد؛ براي رشد فرهنگ بايد آن را گسترش بدهيم و چاره اين کار از نگاه من از بين بردن ممنوعيت ها و انحصار است. اگر بخواهد دولت مدرن و توسعه يافته باشد نبايد تصدي فرهنگ را در دست داشته باشد. دولت تنها وظيفه سازماندهي را در خدمت مردم دارد  اصلاني: موسيقي شاخصه يک ملت است اما ما امروز آن را تبديل کرديم به تفريحات سالم و اين جايگاه خودش را از دست خواهد داد و درموسيقي روزمره جهان حذف خواهيم...
ادامه خواندن
182 بازدید

معرفی کتاب «موسیقی رمضان در ایران»


این کتاب پژوهشی است در جهت حفظ گوشه‌ای از فرهنگ موسیقایی کشورمان یعنی موسیقی رمضان که توسط یکی از پژوهشگران موسیقی نواحی ایران و با همکاری تعدادی از موسیقیدانان و پژوهشگران دیگر نقاط کشور به انجام رسیده است. کتاب از سه مقدمه و شش بخش تشکیل شده که عبارت‌اند از: «آیین سحر»، «آوازهای نیمه ماه رمضان»، «آیین نوبت‌زنی یا نقاره‌زنی در ایران»، «رو در رو»، «بخش اضافات، حواشی و تعلیقات» و «شنیده‌ها». علاوه بر این در قسمت آخر کتاب نت‌نگاری ریتم­های نقاره‌نوازی، طبل سحری، طبل عزا و دهل‌نوازی در برخی از نواحی ایران، توسط محمدرضا درویشی نوشته شده است. «کتاب موسیقی رمضان در ایران»،‌ به بررسی و تحقیق در مورد نغمه‌هایی آشنا در خاطرات نه‌چندان دور ایرانیان می‌پردازد. آواها و نغمه‌های سحرخوانان که سال‌های متمادی زینت‌بخش شب‌های رمضان بوده است، شب‌های رمضان را تبدیل به یکی از خاطره‌انگیزترین شب‌های سال کرده است.  بخش‌بندی کتاب بسیار دقیق صورت‌گرفته و در هر...
ادامه خواندن
199 بازدید

پکن، صحنه موسیقی راک


نوشته لئو دو بوا‌گیسون : روزنامه‌نگار، مروج رویدادهای فرهنگی در چین ترجمه عبدالوهاب فخریاسری دیگر زمان آن گذشته که دلباختگان جوان موسیقی غربی دیسک‌های گروه‌هایی را که از اروپا یا آمریکا آمده‌اند زیر لباس‌های‌شان پنهان و با یکدیگر مبادله کنند. حالا دیگر، خوانندگان راک که بیشتر به چشم می‌آیند چینی‌اند که گهگاه در صحنه‌های بین‌المللی نیز دیده می‌شوند. آن‌ها، که بسیار هم خلاق شده‌اند، لذایذ بازار را کشف می‌کنند البته بدون رهائی کامل از تیغ  سانسور. سی‌ام سپتامبر ٢٠١٦، کویی ژیان پدرخوانده راک چین در مقابل سی هزار هوادار در استادیوم کارگران پکن کنسرتی را اجرا می‌کند که درسی است از تاریخ معاصر. هنگامی که شروع به خواندن ترانه Yiwusuoyou («من چیزی ندارم») می‌کند که شعار جنبش دانشجویان در ١٩٨٩ بود، عکس‌های انتهای صحنه -که خواننده راکی با کلاه کاسکت با ستاره‌های قرمز رنگ را نشان می‌دهند که کنار گیتارش در میدان تین‌آن‌من ایستاده- به نظر می‌رسد مربوط به زمان...
ادامه خواندن
199 بازدید

موسیقی: هنر گوش خراش


نوشته: اولین پیه* ترجمه: عبدالوهاب فخریاسری *Evelyne Pieiller. اختصاص جایزه نوبل ادبیات در اکتبر گذشته به باب دیلان موجب برخی واکنش‌های جالب شده و جای شگفتی نیست که برخی که عنوان «فرهنگ والا» را یدک می‌کشند، از آن برآشفته‌اند. آلن فینکیل‌کروات این رویداد را «شاخص اعلام پایان اروپای مدرن(١)» می‌بیند. به عقیده آلن ارنو که به خاطر قصه‌هایش از زندگینامه شخصی خود شهرتی به هم زده این انتخاب «نشانه نقطه عطفی است حاکی از فروپاشی ادبیات(٢)»- بدون آن که بخواهد در باره اصل کار داوری کند. ایروین ولش، خالق خرده‌گیران(Trainspotting)، به نظر می‌رسد کاملا دل‌آزرده شده: در تویتر داوران را «هیپی‌های سالخورده با پروستات گندیده که یاوه می‌بافند» (١٣ اکتبر ٢٠١٦) می‌خواند. در پس تمام این واکنش‌ها، پرسشی قدیمی همواره خودنمایی می‌کند: ادبیات چیست؟ پرسشی که حاصل یک نگاه تحقیرآمیز به فرهنگ «مردمی» و با نهایت تاسف یکی پنداشتن آن با مبتذل است. از سوی دیگر، سکوت طولانی دیلان پس...
ادامه خواندن
برچسب ها:
405 بازدید

نقش آیین ها و مناسک اجتماعی در بازسازی جامعه صفوی- مناسک تاجگذاری


  مناسک عمومی تاجگذاری در عهد صفوی     در مورد تاجگذاری شاهان صفوی اطلاعات موجود بیشتر مربوط به دوران شاه سلیمان است. به ویژه که این پادشاه دوبار تاجگذاری کرده است و پادشاه پیشین در زمان مرگ در پایتخت حضور نداشته و در خصوص جانشین خود نیز وصیت مشخصی نکرده بوده است. لذا این بزرگان حاضر در ییلاق اشرف مازندران بوده اند که با تشکیل شورای جانشینی در این باره تصمیم گرفته اند و نتیجه را از طریق پیک مطمئن به اصفهان رسانیده اند تا شاهزاده از همه جا بی خبر و فراموش شده صفوی را از گوشه تاریک و گمنام حرمخانه بر تخت سلطنت ایران بنشانند و ستاره خاک گرفته بخت و اقبال این شهزاده بی نام و نشان را بر تارک آسمان جای دهند.     عدم حضور شاه عباس دوم در هنگام مرگ در اصفهان باعث شد تا مردم پایتخت در مورد مرگ شاه حتی احتمالی هم در...
ادامه خواندن
364 بازدید

نمود بتوارگی موسیقی و عوامل تخریب آن


 تصویر:نقاشی پال کلی (١٨٧٩ - ١٩٤٠) با عنوان "راه ها" ، پیشگفتار-  بیشترین مطالعه بتوارگی موسیقی را از تاثیرتجارت و اقتصاد بررسی کرده اند؛ با این حال، بتوارگی در موسیقی را صرفاً نمی توان اززاویه کالایی و تاثیر تجارت و اقتصاد مورد بررسی قرار داد٠ موسیقی از هر نوع که می خواهد باشد حاوی حالات روحانی جمعی و نهایتاً حاوی هویت فرهنگ اجتماعی و در پشت آن "روح تاریخی قومی" است و از این جهت هم در نفس خود حامل تقدسی روحانی است٠ هر نوعی از موسیقی که مورد توجه جامعه قرار می گیرد،‌ معنی اش این است که آن جامعه به آن موسیقی احترام می گذارد و احترامشان نشانی از تقدس باوری دارد٠ لازم است بدانیم سرچشمه این تقدس باوری در موسیقی کجاست و چرا مورد احترام شنونده واقع می شود.  تاکیدی که تا کنون بر شناخت بتوارگی (فتیشیسم) موسیقی نهاده شده، تاکید برجنبه کالایی آن است و این امر...
ادامه خواندن
540 بازدید

پاره های هنر(49) ، روسو: سرچشمه مشترک شعر و موسیقی


برگردان ناصر فکوهی  با نخستین صداهای انسانی، نخستین کلمات شمرده یا آواهایی که با احساس های گوناگون بر انگیخته می شدند، شکل گرفتند.   زبانیخشونت، به فریاد های تهدید آمیز می انجامید که زبان و کام دهان آن را به بیان در می آوردند؛ اما صدای  مهربانی، شیرین بود:  دهانه حنجره، این صدا را متفاوت می کرد.  بدین ترتیب صداها و گویش ها به وجود آمدند، صداهایی که در آنها تواتر بیشتر یا کمتری از  کمات دیده می شد،  شکل تلفظ تندتر یا آرام تری و این ها همه بر اساس احساس هایی که همراهشان بود، تعیین می شدند. بدین ترتیب بود که  وزن ها و صداها با هجاها زاده شدند: شور و احساس  انسان، همه اندام هایش را به سخن در می آورد و به صدای او با تمام برجستگی هایش، آرایش می داد. نتیجه آنکه، شعرها، آوازها و سخن ها را باید دارای سرچشمه مشترکی دانست و با این...
ادامه خواندن
357 بازدید

کمالِ مطلوب و هُنر: واکاویِ چیستیِ سُنّتِ نقاشی- موسیقی در شرق


چکیده: از دوران باستان همواره کسانی بوده‌اند که آرزوی تبدیلِ سطوحِ نامتجانسِ هستی به‌یکدیگر را جهتِ دستیابی به «جسمِ متعالی» یا «کمالِ مطلوب» در سر می‌پرورانند و از آنجا‌که وادی هنر نیز از قرونِ نخستین پیوندی ناگسستنی با اعتقاداتِ سنّتی داشت این مسأله در آن به‌صورتِ یکی‌انگاریِ نقاشی و موسیقی پدیدار گشت. امّا استخراجِ اصولِ بنیادینِ اندیشه‌ای که آثارِ ذاتاً متفاوتِ دیداری و شنیداری را در شرق  به مثابه‌ی تجربه‌ای واحد در نظر می‌گیرد، به علّتِ عدمِ وجودِ پیشینه‌ای مکتوب و مستقل به‌سهولت امکان‌پذیر نیست. از این‌رو نوشتار در راستای پاسخ به اینکه نظام‌های فکری مختلفِ شرقی چگونه چنین ارتباطی را تعریف کرده‌اند و به بازنماییِ آن واکنش نشان داده‌اند، با بهره‌گیری از روشِ تطبیقی به این نتیجه می‌رسد که پیوندِ نقاشی و موسیقی در شرق علی‌رغمِ ریشه‌دوانیدن در اندیشه‌ها‌ی باستانی و فلسفه‌ای کیهانی مبتنی بر بازنماییِ هارمونیِ کُرات و مفهومِ وحدت، به سه طریقِ مختلف در ایران، هند و...
ادامه خواندن
532 بازدید

جامعه شناسی تاریخی و موسیقی ایران


  موضوع جامعه شناسی تاریخی و موسیقی به طورکلی بیشتر با مباحث نظری همراه است. در به کارگیری دیدگاه های نظری هم به هر سو که در این  وادی گام برداریم ، افقی از جلو چشمانمان گشوده می شود و ما را در شناخت گذشته موسیقی خود آگاه تر می سازد. البته به کارگیری دیدگاه های نظری دیگران هم به حدی متنوع و متضاد است که گاه ممکن است ما را در پیچ و خم گذشته های تاریک تاریخ گمراه سازد؛‌ با این حال، راه همین است و در این "وادی ظلمت" باید تشنه به دنبال چشمه های روشن موسیقی ایران باشیم.  پیشتر در مقاله کوتاهی با عنوان "دیدگاه ماكس وبر درباره موسیقی ایران" (که در پایگاه "انسان شناسی و فرهنگ" ارائه داده بودم)  توضیح دادم که ماکس وبر صورت بندی جامعه ایران و ترک و عرب را در برابر موسیقی اروپای بعد از رنسانس قرار می دهد و بر...
ادامه خواندن
1163 بازدید

چرا به نادرستی شعر را موسیقی می دانند 


تصویر: سالوادور دالی .در پیشینه موسیقی شناسی یا شعر شناسی ایران روشن نسیت که چه کسی اولین بار موسیقایی بودن شعر را مطرح کرده، اما تا آنجا که میدانم شاید آقای دکتر پرویز ناتل خانلری است که اولین بار این موضوع را مطرح کرده باشد. در پی نوشته های دکتر خانلری، آقای دکتر شفیعی کدکنی به بسط این ایده پرداخت و در پی آن،‌ خاص و عام از شاعران و ادیبان، به تبعیت از اینان، عناصر سازنده شعر‌ (مانند قافیه و ردیف و صنعت های ادبی و حس آمیزی و واج آرایی و غیره) را موسیقی خواندند. در این راستا، ترمینولوژی هایی، مانند موسیقی درونی، بیرونی، معنوی، کناری و دها مقوله دیگر ساخته شد تا از راه  آنها دلایل موسیقایی بودن شعر را نشان دهند. هرکس به دنبال صنعت و لفظی در دیوانی برآمد تا نشان دهد که این ها مظاهر موسیقی اند و البته بیش از همه دیوان حافظ و...
ادامه خواندن
639 بازدید

ابن سینا و موسیقی


ابن سینا بنیاد گذار مكتب موسیقی شناسی اسكولاستیك ایرانی است. دو اثر عمده موسیقایی از ابن سینا در دست است؛ یکی به فارسی در کتاب دانشنامه علائی و دیگر "جوامع علم موسیقی" در بخش ریاضیات کتاب شفا به عربی. در موسیقی دانشنامه علائی،‌ ما با بررسی عام تئوری موسیقی (در سه بخش موسیقی، سخن اندر ایقاع و لحن) روبرو هستیم و در "جوامع علم موسیقی" با مبانی تئوری و به طور اخص چند نکته درخور توجه درباره موسیقی شناسی ایرانی را می بینیم. اشارات ابن سینا به مبانی موسیقی ایران در "جوامع علم موسیقی" از چند جهت حائز اهمیت است. اول این که  این اثر نخستین بار به طور مستقیم موضوعات موسیقی شناسی ایرانی را مورد توجه قرار داده است. دیگر این که در لا به لای آن، یادداشت های موسیقی شناسی قومی – تاریخی را نیز می توان بررسی کرد. ابن سینا در این دو نوشته، هم از پایه...
ادامه خواندن
970 بازدید