ورود

وارد شدن به حساب کاربری

نام کاربری*
رمز عبور *
من را بخاطر بسپار

ساختن حساب کاربری

پر کردن تمامی گزینه های دارای * اجباری می باشد
نام
نام کاربری*
رمز عبور *
تایید رمز عبور*
ایمیل*
تایید ایمیل*
کد امنیتی*
Reload Captcha

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی و فرهنگ
اندازه فونت: +

چنین گفت داننده دهقان پیر


سجّاد آیدِنلو
چنین گفت دهقان (کوتاه‌شدة شاهنامة فردوسی). گزینش و گزارش: محمّدجعفر یاحقّی. مشهد: به‌نشرِ آستان قدس رضوی، 1394

در تاریخچة تلخیص شاهنامه دو تن دو گزیدة جداگانه از این متن به دست داده‌اند. نخست مرحوم استاد محمّدعلی فروغی که منتخبِ دومشان با همکاری شادروان استاد حبیب یغمایی بوده است و دیگر، دکتر محمّدجعفر یاحقّی. ایشان در سال 1369 برگزیده‌ای با نام بهین‌نامة باستان (شامل 8423 بیت) منتشر کردند که تا امروز چند بار تجدید چاپ شده است. خلاصة دومِ دکتر یاحقّی چنین گفت دهقان نام دارد که عنوان فرعی آن کوتاه‌شدة شاهنامه است. این برگزیده بر اساسِ هر دو ویرایشِ تصحیح دکتر خالقی‌مطلق فراهم آمده و 8160 بیت است. چنین گفت دهقان مقدّمه‌ای بیست‌وپنج صفحه‌ای دارد که بخشی از آن گزارش کوتاهی دربارة سیرِ گزیده‌پردازی از شاهنامه در ایران و هند است و بخشی دیگر با نامِ «فردوسی از ولادت تا درگذشت» معرّفی فردوسی و شاهنامه است و در پایان آن فهرست منابعِ مطالب این مقدّمه آمده است.
در متن کتاب، گزینشِ ابیات از سراسر شاهنامه صورت گرفته ولی به دلیلِ اقبالِ خوانندگان به قسمت‌های به‌اصطلاح داستانیِ حماسة ملّی ایران (پادشاهی پیشدادیان و کیانیان) شمارِ بیشترِ بیت‌ها از این ادوار انتخاب شده است. در لابه‌لای بیت‌ها و بخش‌ها برای حفظ تسلسلِ موضوعی و رِوایی داستان‌ها خلاصه‌ای از محذوفات به نثر نوشته شده و تقریباً در زیرنویس‌های همة صفحات، توضیحات کوتاهی دربارة لغات و ترکیبات و معنای مصراع‌ها و بیت‌ها آورده شده است. در پایان کتاب نیز کشف‌الابیات متن گزیده و فهرست لغات و ترکیباتِ توضیح داده شده، آمده است. چنین گفت دهقان مانند کار پیشینِ دکتر یاحقّی از گزیده‌های خوب و خوش‌خوان شاهنامه است که می‌توان از آن در درس شاهنامة دورة کارشناسی ارشدِ دانشگاه‌ها و مجالس شاهنامه‌خوانی استفاده کرد. در این مقاله پیشنهادهایی دربارة بعضی مطالب و توضیحات این گزیده تقدیم می‌شود.
1. در معرّفی ُبنداری مترجم عربی شاهنامه تاریخ درگذشت او سال (624 ه.ق) نوشته شده (ر.ک: ص 12 سرآغاز) امّا چنان‌که از منابع کهن برمی‌آید سال وفات او (643 ه.ق) (یکی از دو ماه ربیع‌الاوّل یا ربیع‌الآخرِ آن سال) بوده است.
2. در مقدّمه می‌خوانیم «در برخی از نسخه‌های خطّی شاهنامه ابیاتی در وصف و مدح خلفای راشدین هم دیده می‌شود. برخی از محقّقان البتّه به دلیل آن‌که این ابیات در دست‌نویس‌های قدیمی‌تر شاهنامه دیده نمی‌شود آن‌ها را الحاقی و برافزودة کاتبان بعدی دانسته‌اند درحالی‌که هیچ بعید نیست که این‌ها هم اصلی و سرودة خود فردوسی باشد که برای رعایت احترام به مذهب اکثریت جامعه آن را در کتاب خود گنجانیده است» (ص 25).
چهار بیت مورد نظر  اتّفاقاً در بیشترِ نسخه‌های شاهنامه و ازجمله قدیمی‌ترینِ آن‌ها (فلورانس، 614 ه.ق و لندن/ بریتانیا، 675 ه.ق) هست و محقّقان برای الحاقی بودن آن‌ها به دلایلِ دیگری استناد کرده‌اند  که درست است و به یکی دو مورد اشاره می‌شود: الف) این چهار بیت بین بیت‌های پیش و پس وصله شده است. ب) موضوع آن‌ها با عقیدة مذهبی فردوسی که شیعه بوده، موافق نیست. ج) نظامی گنجوی در تعریض به مذهب فردوسی غیر از امام علی (ع)، نام و مدح سه خلیفة دیگر را هم آورده که نشان می‌دهد در نسخه/ نسخه‌هایی از شاهنامه که او داشته و دیده بوده، این ابیات نبوده است...
ادامه مطلب و زیرنویس ها را در فایل زیر ملاحظه فرمایید:

چنین گفت داننده دهقان پیر

 

مطلب فوق در همکاری با جهان کتاب منتشر شده است.

  

  

  دوست و همکار گرامی

چنانکه از فعالیت های داوطلبانه کانون «انسان شناسی و فرهنگ» و مطالب منتشر شده در سایت آن بهره می برید و انتشار آزاد این اطلاعات و استمرار این فعالیت ها را مفید می دانید، لطفا در نظر داشته باشید که در کنار همکاری علمی، نیاز به کمک مالی همه همکاران و علاقمندان نیز وجود دارد. کمک های مالی شما حتی در مبالغ بسیار اندک، می توانند کمک موثری برای ما باشند.

 

حامی گرامی اطلاعات مالی کانون انسان‌شناسی و فرهنگ هفته‌ای یکبار در نرم افزار حسابداری درج می‌شود شما میتوانید شرح فعالیت مالی کانون را از طریق لینک زیر دنبال کنید.

 

https://www.hesabfa.com/View/Login

 

 

 

مردمی‌شدن فرهنگ و رادیو در ایران
اصفهان عصر صفوی، سبک زندگی و ساختار قدرت

Related Posts