ورود

وارد شدن به حساب کاربری

نام کاربری*
رمز عبور *
من را بخاطر بسپار

ساختن حساب کاربری

پر کردن تمامی گزینه های دارای * اجباری می باشد
نام
نام کاربری*
رمز عبور *
تایید رمز عبور*
ایمیل*
تایید ایمیل*

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی و فرهنگ

اشکال بیان هنری (بخش سوم)

نوشته: جيمز پيپلز و گريک بايلی 

گرچه هنر به تمام وجوه فعاليت¬های بشر از پوشش و مبلمان تا موسيقی و تأتر نفوذ می کند، ولی محدوديت اين متن به ما اين اجازه را نمی دهد که دربارۀ تمامی اشکال بيان هنری بحث کنيم. به اين منظور، بحثمان را به دسته های مشخصی محدود می کنيم: هنرهای بدنی، هنرهای تجسمی، هنرهای نمايشی. 

هنرهای بدنی: به معنی افزايش مصنوعات هنری يا زيبايی بدن انسان از طريق نقاشی، خالکوبی، تيغ¬زنی يا راه¬های ديگر است. مردم سراسر دنيا در تغيير ظاهر فيزيکی خود بسيار خلاق هستند. تقريباً هر آنچه که می¬تواند بر روی بدن انجام شود احتمالاً همينک انجام می¬شود، يا در گذشته انجام می¬شده است. برای سهولت، ما بر تغييرات فيزيکی هنرهای بدنی تمرکز می¬کنيم، نقاشی بدن، و خالکوبی و تيغ زنی. 

تغييرات فيزيکی: در اغلب جوامع، مردم می¬کوشند تا در بدنشان تغييرات فيزيکی بدهند. موهای سر و بدن به شيوه¬های بسيار متفاوتی به کار می¬روند. در جوامع غربی، موها مدل داده می¬شوند و به صورت هنری رنگ می¬شوند. برخی از مردم سرشان، ريششان، حتی پاها و زير بغلشان را می¬تراشند. ديگران اجازه می¬دهند ريش و سبيلشان رشد کند و آنها را به شيوه¬های متنوعی مدل می¬دهند. باز هم ديگرانی، مشخصاً مردان ميان¬سال، برای جابه¬جايی رشد مو بر روی سرشان مذبوحانه تلاش می¬کنند. در اغلب جوامع غربی، اين کار عمدتاً موضوعی مربوط به مد يا سليقۀ شخصی است؛ در ساير جوامع، چنين عملی می¬تواند معانی فرهنگی عميق¬تری داشته باشد. 

در قسمت¬هايی از آفريقا، موقعيت¬های يک زن –برای مثال، اينکه آيا ازدواج کرده يا نکرده است، يا اينکه مادر است يا بيوه- به وسيلۀ سبک موهايش نشان داده می¬شود. در ميان هاپی¬ها، دختران نوجوان در سن ازدواج موهای خود را در يک حلقۀ بزرگ در هر طرف سر درست می¬کنند، که مشخصاً مدل موی پروانه¬ای ناميده شده است. آنها بعد از ازدواج موهايشان را بلند و از وسط باز می¬کنند. بچه¬ها، در ميان مردم اوسيج، موهايشان را، در قالب الگوهايی که نشان دهندۀ عضويت قبيله¬ای آنها ست، کوتاه می¬کنند. 

ريش گذاشتن هميشه يک مسئلۀ شخصی و مد نيست. در بسياری جوامع، مانند يهوديان حسيدی، منونيت¬ها، آميش¬ها، برخی فرقه¬های مسلمانان، و سيک¬ها، ريش گذاشتن عملی¬ است که از روی باورهای اعتقادی انجام می¬شود. در دنيای باستان، موقعيت¬های اجتماعی به وفور مرتبط با ريش بود. در مصر، تنها نجيب¬زادگان اجازه داشتند ريش بگذارند. نه تنها مردان نجيب¬زاده ريش می¬گذاشتند، بلکه زنان نجيب¬زاده نيز، به عنوان نشانه¬ای از طبقۀ اجتماعی خود، ريش ساختگی می¬گذاشتند. در مقابل، در يونان باستان، تنها نجيب¬زادگان اجازه داشتند که ريش خود را کامل بزنند. مردان غيراشرافی بايد می¬گذاشتند تا ريششان بلند شود. 

تغييرات مو معمولاً قابل بازگشت است، چرا که مو رشد خواهد کرد. ساير قسمت¬های بدن به طور دائمی دگرگون می¬شوند. تغيير شکل جمجمه¬ای يا فرم سر به طور گسترده¬ای در بين مردم سراسر دنيا انجام می¬شود. کاسۀ سر بچه نرم است و، اگر سر بچه بسته شود، شکل کاسۀ سر او می¬تواند برای هميشه تغيير کند، مانند تخت شدن پشت سر و پيشانی يا کشيده شدن سر. در قسمت¬هايی از فرانسه، تغيير شکل جمجمه¬ای تا قرن 18 تقريباً همگانی بود. سر يک بچه، برای تخت کردن سر و گوش¬ها، در نواری محکم پيچيده شده بود. در هلند، بچه¬ها سابقاً کلاهی با اتصالات تنگ می¬پوشيدند که بخش جلوی کاسۀ سر را تحت فشار قرار می¬داد. طبقۀ اشراف در تمدن¬های باستانی آند، مانند مصريان باستان، کاسه سر را کشيده می¬کردند. برخی از مردم آفريقای مرکزی سر نوزادان دختر را می¬بستند تا کاسۀ سری ايجاد کنند که به سمت يک نقطه¬ در پشت سر کشيده است. 

همچنين برخی از مردم ساير بخش¬های بدن را به طور دائمی تغيير می¬دهند. در چين، پای فرزندان دختر خانواده¬های سطح بالا در سن پنج يا شش سالگی بسته می¬شود تا پاها را تغيير شکل داده و آنها را کوچک نگهدارند. پای کوچک نه تنها جذاب است، بلکه بستن پا به عنوان نشانۀ قابل رويتی از اين بود که خانواده به قدر کافی ثروتمند هستند و نياز نيست تا زنانشان کار فيزيکی زيادی انجام دهند. در ميان کارن پادامونگ ميانمار (برمه)، در سن پنج يا شش سالگی، دختران حلقه¬های برنجی دارند که دور گردن قرار می¬گيرد. وقتی بزرگتر می¬شوند، حلقه¬های بيشتری اضافه می¬شود، تا زمانی که به سن بلوغ می-رسند شانه¬هايشان به پايين فشرده شود و گردنشان بلندتر به نظر برسد. در جوامع غربی، جراحان پلاستيک در ظاهر فيزيکی تغيير می¬دهند، با تغيير شکل چشم¬ها، بينی، دهان و گونه، يا بوسيلۀ افزايش يا کاهش اندازۀ سينه¬ها، لب¬ها، ران، باسن و دور کمر.

رايج¬ترين شکل تغييرات فيزيکی بدن سوراخ کردن بخشی از بدن برای آويختن تزئينات است. سوراخ کردن گوش احتمالاً معمول¬ترين و گسترده¬ترين آنهاست. يک يا چند مجرای کوچک روی يک يا هر دو گوش برای آويختن تزئينات فلزی يا پر سوراخ می¬شود. با اين حال، برخی گروه¬ها –مانند مايا، آزتک، و بسياری از جوامع بومی آمريکا- گوش خود را باز می¬کنند و نرمۀ آن را می¬کشند، برای همين می¬توانند تزئينات سفالی، چوبی، سنگی، يا فلزی گوش را به صورت بافته با قطر دو اينچ يا بيشتر درآورده و در نرمۀ گوش قرار دهند. 

در بخش¬هايی از آفريقا و برخی از مردم بومی آمريکا، لب¬ پايين يا بالا و يا هر دوی آنها سوراخ می¬شوند و باز می¬شود به طوری که لب¬وارۀ بزرگی با قطری بيش از سه اينچ می¬تواند در آن قرار ¬گيرد. گاهی تنها زنان اين صفحه¬ها را می¬اندازند و در مواقع ديگر تنها مردان و در بعضی موارد هر دو. شديدترين آنها تغيير شکل تيغۀ بينی است که در آمريکا، آفريقا و اقيانوسيه يافت شده است. در برخی موارد، برای باز کردن بينی حلقه¬های طلا و برنج قرار داده می¬شود اما ساير موارد استخوان، عاج، يا صدف¬های تزئينی يا پر قرار می¬گيرد.

امروزه، بيشترين درجه از تغيير بدنی درآمريکای شمالی و اروپا يافت می¬شود. نه تنها بسياری از افراد گوش، بينی و لب تغيير شکل يافته دارند – برخی در زبان، ابرو، پل بينی، سينه، و اندام تناسلی نيز تغيير شکل ايجاد می¬کنند. 

 

Peoples, J. and Bailey, G. (2012) Humanity: An Introduction to Cultural Anthropology (9th edn) Wadsworth, Cengage Learning: Belmont. pp. 344-345  

 

  

  

  دوست و همکار گرامی

چنانکه از فعالیت های داوطلبانه کانون «انسان شناسی و فرهنگ» و مطالب منتشر شده در سایت آن بهره می برید و انتشار آزاد این اطلاعات و استمرار این فعالیت ها را مفید می دانید، لطفا در نظر داشته باشید که در کنار همکاری علمی، نیاز به کمک مالی همه همکاران و علاقمندان نیز وجود دارد. کمک های مالی شما حتی در مبالغ بسیار اندک، می توانند کمک موثری برای ما باشند.

لطفا کمک های خود را به حساب زیر واریز کنید و در صورت دلخواه با ایمیل به ما اطلاع دهید.

شماره حساب بانک ملت: 117360766

شماره شبا: IR98 0120 0000 0000 0117 3607 66

شماره کارت: 7329-6247-3377-6104

به نام آقای رضا رجبی

چگونه انسان مدرن ماندگار شد؟
معرفی کتاب «درآمدی بر فولکلور ایران»

Related Posts