ورود

وارد شدن به حساب کاربری

نام کاربری*
رمز عبور *
من را بخاطر بسپار

ساختن حساب کاربری

پر کردن تمامی گزینه های دارای * اجباری می باشد
نام
نام کاربری*
رمز عبور *
تایید رمز عبور*
ایمیل*
تایید ایمیل*
کد امنیتی*
Reload Captcha

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی و فرهنگ
اندازه فونت: +

از آن‌چه به تاریخ پیوسته است



مجید رُهبانی

اسم شب، سیاهکل: جنبش چریک‌های فدایی خلق از آغاز تا اسفند 1349. انوش صالحی. تهران: نگاه، 1396. 446ص.

دربارة تاریخ یکصدسالة گرایش چپ ایران منابع و «مواد خام» بسیار است اما تاریخ‌نگاریِ مستند، روشمند و انتقادی بسیار کم صورت گرفته است. این وضعیت دلایل مختلفی دارد. مهم‌ترین آن، سرکوب سیاسی و عمدتاً مخفی‌بودنِ فعالیت گروه‌ها و محافل چپ، به‌جز در چند دورة کوتاه، و درنتیجه، میسر نبودن تدوین تاریخچة این فعالیت‌هاست. به آن باید افزود دوره‌هایی از زندگی پُرخطر چریکی را، که در خانه‌های تیمی و تهدید دائمیِ پلیس و ساواک سپری می‌شد و به‌طبع مجال پرداختن به چنین «تفنّن»هایی نبود. عامل دیگر، «تازه» و «زنده» ‌بودن موضوع بحث است که ظاهراً بنا نیست به این زودی‌ها به تاریخ بپیوندد. از ماجرای سیاهکل تقریباً نیم‌قرن گذشته است، اما همچنان دستمایة مجادلات سیاسی است و ابزاری برای تأیید یا تکذیب یک جریان و بازماندگان آن، حتی اگر هیچ‌کدام دیگر تعلقی به اندیشه‌های گذشتة خود نداشته باشند.
از‌این‌رو، آنچه در تاریخ چپ ایران می‌یابیم انبوهی خاطرات شفاهی و کتبیِ فعالان گذشته و بازماندگان جریان‌های سیاسی است و شماری اعلامیه و نشریة باقی‌مانده از آسیب روزگار. این خلأ تاریخ‌نگاری را در مواردی نویسندگان کتاب‌ها و مقاله‌هایی پُر می‌کنند که در پیوند با مؤسسات پژوهشیِ رسمی، به اسناد ساواک دسترسی دارند و حتی بر اساس اوراق بازجویی زندانیان سیاسی آن دوران تاریخ‌ می‌نویسند. چنین مدارکی اگرچه بااهمیّت‌اند، اما هیچ‌گاه به‌تنهایی قابل اعتماد و استناد نیستند؛ چرا که در شرایط عادی تهیه‌ نشده‌اند. نمونة آن، برخی اعترافات زندانیان باتجربه است که در زیر ‌فشار مأموران ساواک گرفته شده‌است و درواقع چیزی نیست جز آمیخته‌ای از راست و دروغ، به قصد حفظ جان، اختفای اسرار سازمان و در امان نگه‌داشتن هم‌رزمان. به این‌ها باید افزود اهتمام مستمر چند نشریة خاص را به «پرونده» ساختن برای شماری از چهره‌ها و رویدادهای تاریخ معاصر ایران؛ روایت‌هایی اغلب معوّج و تحریف‌آمیز از تاریخی که هنوز بسیاری شاهدانِ حیّ و حاضر دارد که می‌توانند بطلان سخنان مدعیان را گواهی دهند. ظاهراً این تلاش، بیش از روشنگریِ تاریخ، تخریب چهرة بخشی از روشنفکری ایران را هدف گرفته است که در برپایی انقلاب 57 نقشی مؤثر داشت و برای دگرگونی و تحوّل اجتماعی کوشید و امروز از دو سو آماج اتهام‌هایِ مشابه‌ قرار گرفته است: از سوی وابستگان و حامیانِ نظام پیشین، و از سوی روایتِ رسمیِ کنونی که در نوشته‌های پیش‌گفته بازتاب می‌یابد.
*
کتاب اسم شب، سیاهکل تألیف انوش صالحی تلاشی است برای تدوین تاریخ یکی از جریان‌های اصلی چپ ایران، از آغاز شکل‌گیری در نیمة دهة 1340 تا دست زدن به عمل مسلحانه در زمستان 1349. این‌که چگونه شماری از اعضای پیشین سازمان جوانان حزب تودة ایران از دلبستگی به چپِ اردوگاهی بُریدند و تحت‌تأثیر تحولات جهانی، راهی مستقل را جست‌وجو کردند و در این مسیر با کسانی پیوند یافتند که پیشینة فعالیت در جبهة ملّی ایران را داشتند در کتاب بازگو شده است. صالحی که قصه‌نویس است، به روایت تاریخیِ خود پِی‌رنگی از داستان زده است. او حکایت را از اجتماع جبهة ملّی ایران در میدان جلالیه در اردیبهشت 1340 آغاز می‌کند؛ اولین و آخرین گردهمایی عمومی جبهه پس از کودتای 28 مرداد که میدانی فراهم ساخت برای ابراز وجود هزاران مخالفِ حکومت، ازجمله هوادارانِ پُرشمار حزبِ ممنوع و سرکوب‌شدة توده. تکاپوی جبهة ملّی دوم در سال‌های 39 تا 41 واپسین حضور اجتماعیِ یک نیرویِ سیاسیِ ملتزم به فعالیت در چارچوب قانون اساسی بود.

ادامه مطلب در؛

از آن‌چه به تاریخ پیوسته است

  

  

  دوست و همکار گرامی

چنانکه از فعالیت های داوطلبانه کانون «انسان شناسی و فرهنگ» و مطالب منتشر شده در سایت آن بهره می برید و انتشار آزاد این اطلاعات و استمرار این فعالیت ها را مفید می دانید، لطفا در نظر داشته باشید که در کنار همکاری علمی، نیاز به کمک مالی همه همکاران و علاقمندان نیز وجود دارد. کمک های مالی شما حتی در مبالغ بسیار اندک، می توانند کمک موثری برای ما باشند.

 

حامی گرامی اطلاعات مالی کانون انسان‌شناسی و فرهنگ هفته‌ای یکبار در نرم افزار حسابداری درج می‌شود شما میتوانید شرح فعالیت مالی کانون را از طریق لینک زیر دنبال کنید.

 

https://www.hesabfa.com/View/Login

 

 

 

ماکسیمالیست1 های روس*
الگوئی که به آقای ماکرون الهام می بخشد جهنم معجزه...

Related Posts