ورود

وارد شدن به حساب کاربری

نام کاربری*
رمز عبور *
من را بخاطر بسپار

ساختن حساب کاربری

پر کردن تمامی گزینه های دارای * اجباری می باشد
نام
نام کاربری*
رمز عبور *
تایید رمز عبور*
ایمیل*
تایید ایمیل*
کد امنیتی*
Reload Captcha

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی و فرهنگ

دوزبانگی و کدگردانی در میان زنان معاود مقیم در تهران


هدی بصیری مقدمه: انسان شناسی زبان شناختی حوزه ای میان رشته ای است و رسم مردم شناسان در این رشته همواره بر این بوده است که که از قواعد شناختی زبان در بررسی فرهنگ استفاده کنند.حوزه ای کلان که کلید راهنمای آن استفاده از هر جزئی جهت رسیدن به دستور شناختی زیرین و نهانی فرهنگ است. انسان شناسی زبان شناختی برخلاف زبان شناسی محض فراتر از قواعد گفتاری و چینشی زبان بر آمده تا به حوزه ای دست یابد که معنا نامیده می شود. درقدم بعدی معنا را به فرآیندی مرتبط می سازد که آن را قواعد فرهنگی می نامیم.سطحی که در دوره های اولیه مطالعات زبان شناختی حذر گونه با آن برخورد می شده.در سالهای نیمه ی اول قرن 20 برخورد با زبان ایستا بوده و به سطح فرم و شکل کفایت توصیفی وجود داشته.کفایتی که به جنبه های عینی و ملموس زبان توجه می کرده و رویکرد رفتار...
ادامه خواندن

 انسان شناسی درد و رنج (67)


داوید لوبروتون برگردان ناصر فکوهی و فاطمه سیارپور درد و رنج با شکست تشدید می‌شوند، در حالی که کسی که برنده می‌شود در شادمانی پیروزی خود، درد را حس نمی‌کند. «من فکر می‌کنم اینکه در یک مسابقه شنا نفر اول یا دهم بشوی، درد را به یک شکل حس نمی‌کنی: نفر اول شاید اصلا دردی حس نکند چون برنده شده است. اما نفر آخر، ولو آنکه درون آب هم درد داشته باشد، وقتی می‌بازد مثل آن است که ضربه چماقی بر سرش فرود بیاید، مثل این است که بازوهای او بیشتر درد کنند، در حالی که در حالت طبیعی با دیگران فرقی نمی‌کند، آن‌ها همه به اندازه یکدیگر تلاش کرده و خسته شده‌اند » (فرانس، 24 ساله). نیکلا می‌گوید: «بیشترین درد و رنج را زمانی احساس می‌کنی که مسابقه را رها کنی». او میان زمانی که درد در حال بیشتر شدن است و زمانی که پس از رسیدن به خط...
ادامه خواندن

تحصیلات در هنر


پرنیا پژوهش فر کار پایان نامه کارشناسی شدیداٌ مرا متوجه موضوع تحصیلات و نقشی که در عرصه هنر بازی می کند ، کرد . البته از آنجایی که در جامعه ما پژوهشگران فاقد یک جامعه آماری هنرمندان هستند ، معمولاٌ مجبور به گزینش و استفاده از روش مطالعه موردی می شوند . لذا در همین ابتدا باید ذکر کنم که بحثم را به حوزه هنرهای تجسمی و به طور خاص در نقاشی ، محدود می کنم . همچنین هریک از عرصه های هنری و در بعدی کوچکتر هر یک از رشته های هنری دارای دنیای خاص خود هستند که قواعد متفاوتی را در بر میگیرند لذا خلط این دنیاها با یکدیگر ، ممکن است در وهله اول موجب تضعیف تحلیل شود . ورودی بودن نخستین هنرستان نقاشی به نام « مجمع دار الصنایع » را صنیع الملک یا همان میرزا ابوالحسن خان غفاری ، با حمایت میرزا تقی خان امیرکبیر...
ادامه خواندن

کتاب مرگ و فراموشی


دل‌نوشته‌ها و یادبودهایی برای دوستان / روایت ناصر فکوهی از "کتاب مرگ و فراموشی" ناصر فکوهی انسان‌شناس، نویسنده و مترجم، به هنرآنلاین گفت: در سال‌های اخیر بیشتر به دنبال انتشار آثاری هستم که اندیشه‌ها، رویکردهای اجتماعی‌ و فرهنگی‌ام را در مسائل جامعه و با محوریت دخالت در نظام کنش آن، نشان دهم. کتاب "کتاب مرگ و فراموشی" را هم باید در همین رده قرار داد. این کتاب‌‌ها، مجموعه‌هایی از نوشته‌های من هستند که در حوزه‌های مختلفی گرد‌آوری شده‌اند و قالب‌های گوناگونی را در یک مضمون خاص در برمی‌گیرند. او افزود: در یکی دو سال اخیر کتاب‌های "دانشگاهی که بود..." آسیب‌شناسی دانشگاه و دانشگاهیان، "بوردیو و میدان دانشگاهی" در زمینه اندیشه بوردیویی، "همراه با باد" در زمینه فیلم مستند، "هویت و بی‌هویتی شهری" آسیب‌شناسی فرهنگی شهر، "انسان‌شناسی، نظریه، میدان و کنش" نوشتارهای نظری انسان‌شناسی، "من، او، آن‌ها در نگاه واژگون‌ساز دوربین" در زمینه عکاسی، "زنان، شیرها و روباه‌ها" در زمینه زنان...
ادامه خواندن

ريشه‌شناسي واژة ايزد ( يزد، جشن )


نویسنده مهرنوش عسگری ريشه‌شناسي ترجمة واژة Etymology است و بحث بسيار مهمي در دانش زبان‌شناسي تاريخي براي فهم خاستگاه و چگونگي تغيير صورت و معناي واژه در طي زمان است. زبان‌شناسان پس از بازسازي زبان‌هاي اوليه مانند هندو اروپايي و خواندن زبان سنسكريت، لاتين و غيره و با استفاده از شيوه‌هاي تطبيقي بين زبان‌ها و در نظر گرفتن تحولات آوايي و معنايي، صورت‌هاي اصيل و اصلي واژه‌ها را از اين طريق بازسازي و به ريشه‌هاي بسياري از واژه‌ها دست يافتند. بر اين اساس مي‌توان بسياري از واژه‌هايي را كه امروزه در زبان‌ فارسي به كار مي‌روند با پژوهش‌هاي ريشه‌شناسي مرتبط كرد و معناي آنها را بهتر دريافت. البته نبايد فراموش كرد كه دانش ريشه‌شناسي به تنهايي قادر نيست كه بافت فرهنگي و اجتماعي يك واژه را نيز بشناسد و اين كار نياز به پژوهش‌هاي جدي‌تر و بهره‌گيري از علوم ديگر مانند اسطوره‌شناسي و مطالعات فرهنگي دارد. در اينجا به ريشه‌شناسي...
ادامه خواندن

معرفی کتاب «بیماری و فرهنگ»


   پیمان متین پيش‌گفتار امروزه بيش از هر زمان ديگر شاهد كشيده‌شدن مباحث فرهنگي در حوزه‌هاي علمي هستيم زيرا، انديشه‌هاي انتقادي پسامدرنيسم تلاش كرده‌اند قدرت عقلانيت محض را كه بر بنيادهاي تجربه‌گرايانه و اصول انديشه‌هاي عينيت‌گرا استوار است به چالش بكشند و آن را راه حل نهايي و كافي براي مشكلات بشر ندانند. بنابراين، برخي از مباحث همچون فرهنگ كه در دوران مدرنيسم از حوزة علوم محض دور شده بودند، دوباره در حال ورود به نظام‌هاي علمي هستند. نظام پزشكي و سلامت مدرن از اين قاعده مستثني نيست و حتي گشودن انديشه‌هاي فرهنگي در بحث سلامت و بهداشت و پزشكي مدرن بيش از مقوله‌هاي ديگر ضرورت يافته است. جهان مدرن رويكردها و فلسفة پزشكي را تغيير داد و نظام‌ها و بنيادهاي تازه‌اي براي آن پايه‌ريزي كرد. اين تغيير، هرچند كارايي كمي و كيفي بسيار قابل توجهي داشته و يكي از شاخصه‌هاي تفاوت عصر مدرنيسم و تكنولوژي با دوران كلاسيك و...
ادامه خواندن

شمارۀ 150 فصلنامۀ اطلاعات حکمت و معرفت: «ادبیات عرفانی فارسی در هند»


شمارۀ 150 فصلنامۀ اطلاعات حکمت و معرفت با عنوان «ادبیات عرفانی فارسی در هند» در خردادماه 1398 با هفت نوشتار در بخش ویژه‌نامه، چهار مقاله در بخش اندیشه و نظر و 4 نوشتار در بخش کتاب و یک گزارش منتشر شد. دبیری این شماره از ویژه‌نامۀ اطلاعات حکمت و معرفت را مسعود فریامنش به عهده داشته است که در بخشی از سخن دبیر چنین نوشته است:« از جمله وجوه مشترک فرهنگی ایران و هند، که موضوع این شماره فصلنامه حکمت و معرفت است، می‌توان به سنت نگارش ملفوظات اشاره کرد که در حلقات صوفیان پارسی‌گوی هند پدید آمد، طی قرون و اعصار نضج گرفت و به یکی از مهم‌ترین ژانر‌های‌ادبیات عرفانی در تصوف هند، به‌ویژه در سلسله چشتیه، مبدل گشت. گفتنی است با‌اینکه ثبت و ضبط سخنان پیران تصوف ایران همچون بایزید، ابو‌الحسن خرقانی، ابو‌سعید ابو‌الخیر،‌ شمس تبریزی، مولانا جلال‌الدین بلخی و دیگران در میان اهل تصوف سابقه داشت، در...
ادامه خواندن

ساختار تخیلی یک آرمانشهر (بخش پنجم)


از تخیل انتقادی: آنچه نباید باشیم تا تخیل اولی: آنچه باید بشویم نقد تخیل فلسفی از تخیل علمی؛ خوانشی از آرای هابرماس، فینبرگ، بورگمان و هایدگر بر نقد تکنولوژی های نوین آنچه پیش از این تحت عنوان طبی سازی از آن نام رفت اشاره به حضور همه جانبه امر پزشکی در زندگی  و شیوه زیست امروزی است. پزشکی با وارد ساختن امور غیرپزشکی به گفتمان خود آن را درونی کرده و سعی دارد تا برای هرچیزی یک تجویز و نسخه پزشکی عرضه کند. امروزه اگر یک شخص حتی در خانه هم بمیرد می بایست از طریق مجرای پزشکی قانونی و بیمارستان مرگش تایید شود و یا مورد تولد که تا پیش از این در خانه انجام می گرفت امروزه با انواع معاینات سونوگرافی و سزارین های غیرضروری تسلط خود را بر این امور می گستراند. از سوی انواع فناوری ها بویژه بیوتکنولوژی با انواع پیشرفت ها و طرح های خیال...
ادامه خواندن

بازی نقد و خودنمایی در بازار مکاره اندیشه در ایران

مصاحبه با ناصر فکوهی
استاد انسان‌شناسی دانشگاه تهران .
مدیر موسسه انسان‌شناسی و فرهنگ

 

*‌ میل عجیبی در ما ایرانی‌ها هست به اسطوره‌سازی. بازی مراد و مرید راه انداختن و راه را بر نقد آثار آن اسطوره‌ی خودساخته بربستن. ریشه این میل و این بازی را کجای تاریخ فرهنگی‌مان باید جست‌وجو کنیم؟

اجازه بدهید بدون آنکه در پرسش شما شک و تردید کنم، ابتدا آن را اندکی دقیق‌تر از خودم بپرسم تا قادر باشم پاسخی روشن‌تر عرضه کنم. آنچه ما مناسبات «مرید و مرادی» می‌نامیم ریشه در سنت‌های بسیاری از فرهنگ‌ها دارد به صورتی که شاید بتوان آن‌ها را تا میزان زیادی «جهانشمول» دانست. همانگونه که انسان‌شناس و تاریخ‌دان فرانسوی لویی دومون در مباحش به ویژه در کتاب «انسان سلسله مراتبی» (1966) بیان می‌کند و مطالعات دیگر انسان‌شناختی بر گروه های متعدد انسانی در پهنه‌هایی بسیار مختلف از جوامع ساده تا جوامع پیچیده نشان می‌دهند، «سلسله مراتب» یعنی مشروعیت‌یافتن و درونی شدن نوعی نظم ِ طبقه‌بندی کننده در روابط فردی و اجتماعی که تولید و انباشت و توزیع قدرت را میان آن‌ها متفاوت کرده و امکان نوعی «بازی مبادله» یا آنچه باز به صورت عامیانه به آن «بده-بستان» می گویند را فراهم می‌کند. «بده بستان» های اجتماعی را نمی‌توانیم صرفا با نگاهی اخلاقی و به به دور از درک نظام به وجود آمدن جامعه، رد کنیم یا بپذیریم. این گونه مبادله‌ها برای جامعه ضروری هستند زیرا سبب می‌شوند که بتوان وارد میانکنش‌های(interaction) لازم برای شکل‌گیری نهادهای اجتماعی شد. مثالی بزنم. میان کنشگران یک واحد اجتماعی کوچک یا بزرگ، مثلا یک خانواده، یک مدرسه ، یک حزب سیاسی یا یک دولت، روابط سلسله مراتبی وجود دارد. به همین دلیل این کنشگران در رفتار با یکدیگر دارای حوزه‌ها و قواعد ممنوعیت و الزام هستند ، اگر این قواعد نباشد نمی‌توان آن نهاد را داشت. هر‌چند می‌توان بنا بر فرهنگ و جامعه و زمانه‌ای که در آن به سر می بریم این روابط را مدیریت بهتر یا بدتری کرد و روابط را به سوی دموکراتیک شدن بیشر و بالا بردن امکان خلاقیت فردی بیشتر و بهتری برد یا برعکس روابط انقباضی و ضد‌دموکراتیک را هدف گرفت. بدین‌ترتیب است که بنا بر اینکه چه سلسله مراتبی به چه صورت تفسیر و چگونه به میانکنش‌های مختلف برسند ممکن است خانواده‌ای داشته باشیم که در آن کودکان با آزادگی بیشتری بزرگ شوند و - با فرض شرایطی دیگری که باید در نظر داشت - به موقعیت‌های مفید‌تری برای جامعه برسند و یا برعکس به خانواده‌ای سرکوبگر برسیم که کودکان در آینده به افرادی مستبد و زورگو و یا بی‌فایده و سودجو برای جامعه‌شان تبدیل شوند. همین را درباره مدرسه، یک حزب سیاسی یا یک دولت و طبیعتا آنچه در پرسش شما مثلا یک میدان ادبی و روابط میان صاحبان اثر و ناقدان آن‌ها هست می‌توان گفت.
بنابراین اگر روابط مرید مرادی را به چیزی تعبیر کنیم که در همه جای دنیا در قالب روابط «استاد و شاگردی» و یا روابط قابل مشاهده در یک انتقال و فرهنگ دیده می‌شود ، ابدا مشکلی در آن نمی‌بینم. اما اگر این روابط از نوع سلسله مراتب‌های طردکننده، استبداد‌منشانه و کوته‌بینانه باشند با مشکل روبرو می‌شویم. زیرا مرید در همان حال که نمی‌خواهد کوچک‌ترین مشکلی در مراد خود ببیند، با یک اشاره مراد می‌تواند به هر کسی حمله کند و در این‌جا آنچه کمترین اهمیت را دارد عقل و قابلیت‌های تحلیلی نقد‌کننده و نقد‌شونده است. حال باید درباره خود مفهوم نقد که معنی آن تشخیص سره از ناسره است نیز نگاه خود را دقیق کنیم. در ایران به دلیل همان روابط نادرست مریدو مرادی در بدترین معنایشان، «نقد» هر چه بیش از پیش معنای «ایراد گرفتن» ، «پیدا کردن نقص و کاستی» و از همه بدتر «مچ گرفتن» پیدا کرده و در ادامه این امر در جامعه‌ای بیمار و عقده‌ای که ما داریم، خود عاملی در به رخ کشیدن «سواد خود» و «بی سوادی طرف مقابل» نیز شده است. در همه زمینه ها می‌بینیم که گاه جوانانی که کمترین تجربه و مشروعیتی برای نقد کردن ندارند به سراغ کسانی می‌روند که عمر خود را بر سر کار و تلاش‌هایشان گذاشته اند و با پیدا کردن چند اشتباه و ایراد در کار آن‌ها، هر اندازه هم نسبت این اشتباه‌ها به کل کار آن« بزرگان اندک باشد با استدلالی از جنس عامیانه «مشت نمونه خروار» کار آن فرد را زیر سئوال می برند. به همین دلیل نیز می‌بینیم که اغلب پاسخی از جانب نقد‌شونده ممکن است داده نشود.
روشن است که عکس اینحالت نیز هست یعنی «مراد» چنان ابهت و اسطوره‌ای را در دیدگاه مرید می‌سازد که جز تحسین و تقدیس کردن او را نه برای خودش و نه برای هیچ کسی دیگر جایز نمی‌داند. از این رو در برابر کمترین نگاه خرده‌گیرانه ولو غیر‌مستقیم چنان با خشونت واکنش نشان می‌دهد و چنان تهدید به تلافی انتقام‌جویانه می‌کند که گویی باید طرف مورد خشم برای همیشه حرفه و کارش را رها کرده و به آستانه مراد بیاید و از او طلب بخشش کند تا شاید او را به مریدی بپذیرد. هر دوی این حالت‌ها، موقعیت‌های بیمارگونه هستند که نمی‌گویم فقط در ایران دیده می‌شوند اما در ایران در بازار مکاره‌ای که کنشگران به اصطلاح فرهنگی به خصوص کسانی که من آن‌ها را «دلالان فکر»ی می‌نامم(برخی از ناشران بزرگ، برخی از توزیع‌کنندگان و کتابفروشی‌های بزرگ و کارمندان رسمی و غیر رسمی آنها در روزنامه ها و مجلات از جمله ناقدان که گوش به فرمان آنها دارند) ساخته‌اند، شاهد رشد قارچ‌گونه این علف‌های هرز هستیم.

*‌ نقدشوندگان چه اهل فرهنگ باشند چه اهل سیاست و... عموما نقد را مغرضانه قلمداد می‌کنند. این واکنش، به نوع و لحن انتقادات برمی‌گردد یا به پیش‌داوری نقدشوندگان یا...؟

باز هم تکرار می کنم که نگاه کردن به نقد و نقد شوندگان از این دیدگاه درست نیست: منظورم این است که تصور کنیم نقد یعنی «ایراد گرفتن» و نه این رویکرد درست که نقد یعنی «نگاه موشکافانه و تخصصی و دارای مشروعیت» بر یک کار یا اثر که البته همیشه سلیقه‌ای است اما می‌تواند هوشمندانه هم باشد و به خواننده یا استفاده کننده از اثر کمک کند (و نه اینکه خود را به او تحمیل کند). همچنین درست نیست که نقد و نقد‌شونده را ببینیم و تمجیدکنندگان و تمجید شوندگان را نبینیم. این‌ها دو روی یک سکه هستند: ما از یک طرف نوعی «نقد» داریم که نه تحلیل یک کار یا یک برنامه، بلکه نوشته‌ و سخنی است در جهت تخریب آن اثر و برنامه و در کنار این کار به خصوص با هدف بزرگ نشان دادن خود (از قبیل اینکه: سواد من در زبان یا تاریخ یا فلسفه و غیره از صاحب اثر بیشتر است). از طرفی هم نقدی داریم که باز به جای قابلیت تحلیل خود، نوعی چاپلوسی حقیرانه نسبت به اثر و از آن طریق صاحب اثر است. چاپلوسی یک مرید درباره یک مراد. هر دو این‌ها یک وزنه آسیب‌شناسانه دارند. بنابراین نباید تصور کرد که مثلا اگر نقد «کوبنده» بود ارزش دارد و اگر این طور نبود بی ارزش است. این‌ها کلیشه‌‌هایی فرسوده هستند. برای مثال بیش از پنجاه سال است که یک کلیشه وجود دارد: جوانی کمابیش ناشناخته که نثر و قلمی بسیار گستاخ و بی‌پروا دارد به نویسنده یا متفکری که دوبرابر او سن و تجربه دارد حمله می‌کند بدون آنکه خودش حتی یک کتاب منتشر کرده باشد و یا خبری از تخصص در آن حوزه از او شنیده شده باشد. هدف در اینجا بروشنی و در بسیاری موارد دو گانه است: از یک طرف خدمت‌رسانی به کسی که از او چنین «نقدی» خواسته است(اغلب با هدف‌های انتقام‌جویانه) و از طرف دیگر توهم اینکه با چنین نقدی نام نویسنده تخریب شده و از او به عنوان یک متفکر نوظهور صحبت خواهد شد. در مورد خود من تا به حال چندین بار این اتفاق افتاده که این کلیشه دقیقا در به اصطلاح نقدی که بر کتاب «گفتگو با جلال ستاری» شد انجام گرفت: نقدی سفارش داده شده (به قصد انتقام‌جویی)به قلم یک جوان بی‌تجربه و پر مدعا و با توهم اینکه با این کار به شهرتی بالا خواهد رسید. مورد دیگری هم داشتم که نقدی بود که اتفاقا فردی دارای اندکی مشروعیت علمی نوشته بود بر کتابی از من درباره قومیت، که آن هم نوعی تسویه حساب ضد قوم‌گرایان بود با من و پیدا‌کردن ایرادهایی اغلب صوری با سوء استفاده از بی‌اطلاعی اغلب خوانندگان آن مجله از مسائل علمی خاص آن کتاب، برای بی‌اعتبار کردنش به تصور اینکه اگر این یا آن کتاب با یک به اصطلاح نقد «بی‌اعتبار» شود آن اندیشه را از میان خواهند برد.
بنابراین من فکر می‌کنم وقتی رویکردهای این‌گونه کلیشه‌ای از سوی جوانان تازه به دوران رسیده و کم سواد اما جویای نام، یا از طرف افراد دارای پیشینه علمی ولی به شدت تخت تاثیر عقاید سیاسی خودشان یا دیگران می بینیم از یک سو، و از سوی دیگر تعریف و تمجید‌ها، معرفی‌های تقدیس‌گونه از کتاب‌هایی که چند ناشر محدود منتشر می‌کنند که بازار را در دست دارند (یا بهتر است بگوییم بر اساس ترفندهایی بازار به آنها داده شده است) و بی‌توجهی به کل کتاب‌های دیگر و به نوعی صاحب اختیار بودن دلالان فرهنگی بر صفحات نقد روزنامه‌ها و مجلات برای تبلیغ کتابهایشان را به هر بهانه و شکلی می‌بینیم، می‌توانیم بفهمیم چرا نقد آنقدر در کشور ما بی‌ارزش شده است و چرا هر تازه از راه رسیده و نوکیسه‌ای به خودش اجازه می‌دهد بدون هیچ مشروعیتی نقد بنویسد و یا تعریف و تمجید کند یا فحش نامه تحویل مردم بدهد و یا از آن بدتر مرایم تدریس دستور زبان انگلیسی و راهنمای واژه‌یابی و کلاس درس زبان خصوصی راه بیاندازد

*‌ در تاریخ معاصر ایران – از مشروطه به این سو – دوره‌ یا وضعیت یا گروهی وجود دارد که به معنای دقیق کلمه بتوان نام منتقد یا نقدپذیر بر آن نهاد؟

بله بسیار داشته‌ایم. نشریات بسیار معتبری در تاریخ ایران از لااقل دهه چهل بوده‌اند چون نگین و سخن و رودکی قبل از انقلاب، و امروز جهان کتاب که نمونه‌های با ارزشی از نقد را عرضه می‌کنند. اما همین نشریات هم گاه از گزند نفوذ چنین «شبه‌نقد»‌هایی رهایی ندارند. وقتی در جامعه‌ای گروهی از کلیشه‌های فکری جا افتاد ‌بسیاری از افراد که حتی بالاترین حسن نیات را هم دارند اغلب خودشان را با آن کلیشه ها انطباق می‌دهند یا تحت تاثیرشان قرار می‌گیرندو به نوعی سلیقه عمومی بر اساس آن کلیشه‌ها ساخته می‌شود. دلالان فرهنگی در طول ده سال اخیر گروهی از کلیشه‌ها را جا انداخته‌اند که به برخی از آنها اشاره می‌کنم. البته این بدان معنا نیست که در این گزاره‌ها هیچ حقیقتی وجود ندارد. اما وقتی این‌ها به مثابه حقایق مطلق مطرح می شوندو با توجه به انحصارهای مطبوعاتی و رسانه‌ایو قدرت دلالان فرهنگی به همه تحمیل می‌شوند باید بسیار در آنها شک کرد: یکی از این کلیشه ها برتری مطلق کتاب‌های ترجمه بر کتاب‌های تالیفی است؛ کلیشه دیگر برتری مطلق کتاب‌های با ساختار یکپارچه به نسبت مجموعه مقاله؛ یا اینکه روشنفکران پاراآکادمیک مطلقا از دانشگاهیان باسوادتر هستند؛ یا اینکه هرگونه همکاری استاد و دانشجو به معنی دزدی استاد از دانشجو است؛ یا اینکه ارزش کار ویراستاران از نویسندگان و مترجمان هم بیشتر است و غیره و غیره. در همه این گزاره‌ها حقیقت وجود دارد اما نبایدو نمی‌توان آن‌ها را بدون قید و شرط و به صورت بدیهیات به کار برد. باید مورد به مورد بحث کرد. اما استدلال، روشن است که دلالان فرهنگی سود ِخود را دربرخورداری از این کلیشه‌ها می‌بینند. این امر سبب شده است که امروز سیاستگزاری علمی و ایجاد سلیقه عمومی در بازار کتاب و در بسیاری موارد مجلات علمی و روشنفکرانه در کشور ما به دست کسانی بیافتاد که کمترین مشروعیتی برای این کار ندارند. و دربرابر کمترین استدلال عقلانی در هر یک از این گزاره ها جز فحاشی و اتهام زدن سخنی ندارند. بیهوده نیست که معدود «فیلسوفان فحاش» به شدت موردعلاقه و توجه این گونه کلیشه‌سازان هستند. و کمتر کسی هم جرات می‌کند دربرابر این کلیشه‌ها بایستاد چون واهمه دارد (و البته حق دارد) که متهم به آن شود که خود در حال سوء استفاده است و همچنین با بایکوتی که بر کتاب‌ها و کارهایش انجام می‌گیرد خود را زیر فشار بیابد.

*‌ چگونه می‌توان مرز روشنی میان غرزدن، تخریب، و نقادی علمی ترسیم کرد؟ اساسا چه کسی حق دارد در مقام منتقد ظاهر شود؟

مسائل بسیار روشن‌تر از آن هستند که به ظاهر بیان می‌شوند: وقتی از یک موضوع تخصصی صحبت می‌شود باید کسی یا کسانی وارد میدان شوند که دارای تخصص در آن حوزه هستند. این تخصص را باید نهادهای رسمی دانشگاهی نشان دهند وگرنه تخصص «خود ساخته» مبنایی ندارد. در هیچ کشور جهان ما متخصص خود ساخته نداریم. حال اینکه دانشگاه‌های ما آکنده از اساتید و دانشجویان بی‌سواد یا کم‌سوادو غیر‌متخصص هستند، نکته‌ای درست است اما این امر به هیچ عنوان به یک مترجم حرفه‌ای بیرون دانشگاهی مشروعیت آن را نمی‌دهد که در مقام یک فرد تحصیلکرده وارد حوزه اندیشه شود: این همان بازار مکاره ای است که به آن اشاره می کنم. و اگر دانشگاه سطح پایینی دارد که بدون شک دارد، تلاش کنیم که آن را درست کنیم و نه اینکه خودمان به خودمان مشروعیت دانشگاهی بدهیم. یا سلیقه عمومی و بازار را مبنای مشروعیت علمی داشتن قرار دهیم. این را من حتی در مورد استاد – مترجمان دانشگاهی هم می‌گویم. امروز بسیاری از استادان در علوماجتماعیو انسانی زیر فشار همان دلالان فرهنگی، هیچ کاری جز ترجمه انجام نمی‌دهند در حالی که کار یک جامعه‌شناس و انسان‌شناس دخالت در مسائل اجتماعی و اظهار نظر و نوشتن مقاله و کتاب درباره مسائل جامعه خود جهان و استدلال و بحث و جدل در این موارد است و نه صرفا ترجمه پشت ترجمه کردن. در این صورت این ترجمه‌های متعدد نمی‌توانند جای تخصص را بگیرند. اگر از حوزه علوم اجتماعی به علوم طبیعی برویم مسائل برایمان بسیار روشن می شود آیا اینکه امروز دانشگاه های پزشکی ما اساتید کم‌سواد و بی‌تجربه و غیر ماهر تربیت می‌کنند، یا دانشگاه‌های حقوق ما وکلایی به همین صورت تربیت می‌کنند، در آن حوزه‌ها به کسی مشروعیت می‌دهد که مردم را معالجه و جراحی و یا برایشان وکالت کند؟ موضوع آنقدر بدیهی است که هرکسی را به خنده وامی دارد؛ اما در حوزه علوم اجتماعی این وضعیت وجود دارد. آیا کسی می‌تواند چون چند کتاب پزشکی ترجمه کرده مطب باز کند و مردم را آزمایش و برایشان نسخه بنویسد؟ حال ببینیم ما در چه وضعیت اسف‌باری در علوم اجتماعیو انسانی هستیم. روشنفکران پاراآکادمیک ما دائما از فوکو و دریدا و بارت و بودریار و لیوتار و لویناس و رانسیر و ... صحبت می‌کنند بدون آنکه به روی خود بیاورند که همه این افراد دارای تحصیلات آکادمیک کاملا کلاسیک بوده و تا آخر عمر در دانشگاه‌های مختلف تدریس و پژوهش می‌کردند و حتی یکی از آنها «فیلسوف و دانشمند خود ساخته» نبود. روشنفکران ما برعکس با تکیه بر سنت‌های عامیانه مرید و مرادی مثل «پزشکان علفی» قدیم برای خودشان تکیه و منبر درست کرده و برای مردم نسخه می‌پیچندو با مقداری حرف‌های تکراری و بی‌پایه علیه «اساتید حکومتی» دانشگاه‌ها خودشان به خودشان «مشروعیت» داده و البته بسیاری از افراد هم در جامعه ما گله‌وار آنها را دنبال می‌کنند. اگر دانشگاه وضعیت بدی دارد که دارد، باید آن را درست کرد و نه اینکه اصولا منکر دانش و دانشگاه و تخصص شد و خود را در چشم مریدان برتر از هر گونه دانش و دانشگاهی قرار داد. و به اسم «اپوزیسیون» بودن خیالی (که اغلب درست عکس این امر هم هست) مردم را به دلیل دانش اندک و تمایل بالایشان به مرید شدن دور خود جمع کرد.

بنابراین برای نقد کردن که باید آن را در معنای واقعی تحلیل و بررسی یک اثر و پیشبرد شناخت برای خود و نویسنده و خواننده یک اثر درباره آن تعریف کرد نیاز به مشروعیتی هست که در ایران اغلب در نقد‌کنندگان وجود ندارد یا مرید کسی هستند یا دشمن کسی و یا صرفا به دنبال نشان دادن سواد خود و به گروهی بی‌سواد به صورتی تازه به دوران رسیده و نوکیسه و به دنبال «اسم در کردن».

*‌ به نظرتان امروزه با بحران منتقد مواجهیم یا بحران نقدپذیری؟

با هر دو بحران. ما نقد را درک نمی‌کنیم چون تصورمان این است که نقد یعنی ایراد گرفتن و مثلا نشان دادن غلط‌های تایپی و دستوری و ترجمه‌ای در یک کتاب. (که این ها کاری فنی است که باید مستقیم به ویراستار انتقالشان داد) در حالی که نقد یعنی بررسی تحلیلی و نوعی مقاله نوشتن درباره یک کتاب و در بسیاری موارد نقد‌های ارزشمند بسیار به ارزش یک کتاب می‌افزایند. در گذشته حتی در خود کشور ما گاه نویسندگان در چاپ‌های بعدی کارشان نقدهایی را که بر کتاب نوشته شده بود را درون خود کتاب منتشر می‌کردند. این زمانی بود که نقد‌نویسی به چنین حد سخیفی نرسیده بود و ما لشکر چند ده هزار نفری استاد و نویسنده و مترجم و ناشر و ویراستار و توزیع کننده و کتابفروش نداشتیم که بازار مکاره و جنون‌آمیز و بی در و پیکری برای سودجویی عده‌ای و سرگردانی عده‌ای دیگر به وجود بیاورند.

*‌ تا همین دو دهه پیش، در نشریات اسم و رسم‌دار، بازار به یکدیگر تاختن روشنفکران و اهالی فرهنگ و ادب داغ بود و هرازگاهی نزاعی قلمی میان دو یا چند تن از آنان درمی‌گرفت که گاه به افترا و توهین و بی‌حرمتی ختم می‌شد و البته همین امر سبب دیده‌شدن آن نزاع‌ها و فروش بیشتر نشریات می‌شد (ظاهرا مردم ما از دعوا خوششان می‌آید!). به نظر شما آن نزاع و جدال‌ها نقش و کارکرد مثبتی در نشر دانش و فرهنگ داشتند؟ آیا در حال حاضر این قبیل نزاع‌ها را در شکل و شمایل دیگری می‌توان ردگیری کرد؟

این همدقیقا یکی از ترفندهای مجلات زرد روشنفکرانه و ناشران بسیار بزرگ ما است. برنامه‌های مثل رونمایی و جوایزی که درست کرده‌اند و تقدیر و تشکر از یکدیگر و برگزیده شدن و غیره. به جان هم انداختن روشنفکران یکی از زشت‌ترین کارهایی است که در اینجا ظاهرا و به خیال خودشان در تقلید از غرب انجام می‌دهند. اما اگر در غرب اغلب با گفتگوهایی ولو بسیار سخت اما مستدل و با فکر و بدون توهین و ورود به مسائل شخصی و به خصوص به دور از به نمایش گذاشتن سواد و خودنمایی و تازه به دوران رسیدگی روبروییم در اینجا درست برعکس است. «فیلسوفان بزرگ» ما که سن و سالی هم از آنها می‌گذرد مثل اوباش خیابانی و لومپن‌ها وارد فرایند فحاشی و بدگویی از این و آن می شوند و عده‌ای را هم از خودشان لومپن‌تر گرد آورده‌اند که این کار را در مطبوعات و به خصوص در فضای مجازی بکنند و بعد خبرنگاران به دنبال فرد فحش‌خورده می‌روند تا او هم فحش‌هایی را ردیف کند ما در این زمینه تعداد زیادی نشریه «تخصصی» داریم که البته همه بعد از چند سال «انجام ماموریت» خود، تعطیل می‌شوند اما در همان چند سال به شدت به همه اندیشمندان در سرزمینی که اندیشمندان زیادی ندارد، تعطیل می‌شوند و البته این هدف اولیه از راه‌اندازی آن‌ها بوده است. بنابراین من به شدت با این گونه نزاع‌ها مخالفم البته می‌توان درباره یک اندیشه بسیار بحث کرد اما اینکه وارد برخورد شخصی شده و به سراغ مباحثی سوای آن بحث در زندگی شخصی افراد رفت ویا درباره دیگران قضاوت کرد و آنها را متهم به «بی سوادی» ، «زبان ندانی» ، «بلاهت» و غیره کرد کارهایی لومپنی و شایسته اراذل و اوباش است که به بسیاری از آن‌ها امروز در جامعه ما روشنفکر و فیلسوف گفته می شود.

*‌ در زمینه نقدپذیری، وضعیت انسان ایرانی امروز را در قیاس با انسان غربی چگونه ارزیابی می‌کنید؟

نقد پذیری را اگر به معنای ظرفیت تحمل شنیدن اشکالات و پیشنهادهایی برای بهتر شدن بگیریم این ظرفیت را کم می‌دانم اما دائم باید اضافه کنم که ظرفیت نقد کردن را هم کم می‌بینم. ناقد باید مثل یک پزشک حاذق باشد بدن بیمار را به خوبی بشناسد، همچنان که حرفه و تخصص خود را و پس از معاینه دقیق و تشخیص بیماری برای بهبود حال او پیشنهادهایی به او بدهد و البته روشن است که بیمار نیز باید به پزشک اعتماد کرده و پیشنهادهای درمانی‌اش را اجرا کند. اما حال تصور کنید که پزشک دائم در پی تحقیر بیمار به دلیل بیماری‌اش باشد و دائم از سلامت خودش و باسوادی خودش و اینکه اگر او بود، نمی گذاشت این بیماری در بدنش ظاهر شود، بگوید ، آیا در این صورت باید تعجب کرد که بیمار به او اعتماد نکند؟ و یا فرض کنید که بیمار و پزشک با هم قرار گذاشته باشند که نقش بازی کنند و پزشک به ظاهر بیمار را کاملا سالم اعلام کند و از او تعریف و تمجید کند و بیمار هم با یک فروتنی تصنعی تعارف‌های پزشک را بپذیرد . در هر دو این موارد ما می‌بینیم که نه ظرفتیت های نقد در جامعه ما به اندازه کافی رشد کرده و نه نقد‌پذیری. در اینجا هم جامعه ما از یک مدرنیته ناقص و عقب‌افتاده تازه به دوران رسیده و نوکیسه و یک پوپولیسم و لومپنیسم فرهنگی عمیق رنج می‌بردو تا این مشکلات را در خود رفع نکند امیدی به بالا رفتن ظرفیت‌ها نیست .


*‌ سیطره روزمرگی بر ابعاد مختلف زندگی، تا چه حد بر فاصله گرفتن از نقد و نقادی در ایران نقش داشته است؟

روزمرگی ربط مستقیمی به این مسائل ندارد. البته جامعه‌ای که تحت فشارهای اقتصادی ، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی باشد فرصت کمتری برای تعقل و استدلال و درک عمیق مسائل دارد و شتاب بیشتری برای سطحی نگاه کردن به مسائل این هم خود عاملی است اساسی که افراد چشم به دهان اینو آن می دوزند و از خودشان اراده ای ندارند. رونق گرفتن ترجمه از این لحاظ گویای تحمیق هرچه بیشتر جامعه است نه به این دلیل که ما ترجمه نیاز نداریم بلکه به این دلیل که درست درک نمی‌شود که چه ترجمه و چه تالیف برای ایجاد رشد در تعقل و خلاقیت فکری در جامعه است و خلاقیت را از طریق تولید ادبی اجتماعی و سیاسی و غیره اندازه گیری می‌کنند و نه از طریق ترجمه چون ترجمه در بهترین حالت یعنی رشد زبان و دانش تخصصی زبان در یک حوزه در یک کشور و یک زبان مشخص و این به معنای رشد خلاقیت فکری نیست. روشنفکران و نویسندگان و مترجمان ما بسیار دغذغه نان خود را دارند و این را البته من «روزمرگی»نمی‌گویم اما اگر منظورتان این باشد، درست است این گرفتار بودن سبب می‌شود که سرشان را در برابر دلالان فرهنگی، ناشران بدون مشروعیت که فقط از نام آنها برای خود «برند» ساخته‌اند خم کنند و همه بی‌عدالتی‌ها و دشنام‌ها و توهین‌های این افراد لومپن را و گروهی از منتقدان حلقه به گوش آنها که در روزنامه و مجلات به کار گمارده‌اند تحمل و اطاعت کنند. اما در نهایت این پست بودن شخصیت‌ها در یک گروه در چرخه‌های باطل پستی و بی‌هویتی و بی‌شخصیتی را به مثابه پدیده‌های اجتماعی گسترش می‌دهد.

*‌ افق پیش روی مارا در حوزه نقد و نقدپذیری چطور می‌بینید؟

تا زمانی که ما منظورم خود کسانی است که کار فکری می‌کنند، خلاقیت ادبی دارند، علم و را پیش می‌برند و یا اندیشه را گسترش می‌دهند به گرد هم نیایند و دلالان فکری و لومپن‌ها و تازه به دوران رسیده‌ها و جوانان جویای نام و شتابزده برای ثروت و شهرت و سرمایه داران را از جمع خود بیرون نرانند، فکر نمی‌کنم چشم انداز چندان روشنی وجود داشته باشد. جوانان با وجود این نباید ناامید شوند. در کنار جوانان بی‌پروا و گستاخ و جویای نام و شتابزده‌ای که به دنبال سراب‌های سلبریتی‌شدن هستند من هزاران جوان می‌شناسم که بدون چشم داشت و با صداقت کامل دست در دست پیشکسوتان کار می‌کنند و فرهنگ این کشور را به جلو می‌برند آرزوی من آن است که واقعا این‌ها روزی بتوانند این دلالان را از میدان به در کنند و سرنوشت علم و فرهنگ و چگونگی تعیین سلیقه عمومی را خود در دست بگیرندو همه را از شر این بازار مکاره‌ای که در آن گرفتار شده‌اند نجات دهند.

ادامه خواندن

قصه زبان (7): زنگ آشپزی:دستور آشپزی یادگیری زبان انگلیسی (بخش دوم)


سواد نقادانه [1]، یادگیری در موقعیت‌های زندگی  واقعی[2] زبان‌آموزی روش‌ها و رویکردهای آموزش واژگان که در رو‌ش‌شناسی آموزش زبان دوم غالبا با عنوان رویکردهای واژگانی (ریچاردز و راجزر 2003)ارائه شده‌اند، علی‌رغم تمرکز بر روی ساختارهای زبانی غیر دستوری، باز هم ماهیت زبان به مثابه امری تکه‌تکه مورد بررسی قرار می‌دهند. این رویکردها با تکه‌های زبانی[10]سر و کار دارند و زبان را در قالب تکه‌های معنادار زبانی شامل ترکیبات لغوی، افعال و ضمائر آن‌ها، و کلماتمرتبط به هم آموزش می‌دهند. دیدگاه کاربرد تکه‌های زبانی اگر چه نشان داده که می‌تواند به زبان‌آموزان کمک کند که با به خاطر سپاری کلمات مرتبط با هم و جملات ثابت کاربردی تا میزان زیادی روان صحبت کنند، نمی‌تواند تجربه یادگیری مادام‌العمر و درونی زبان را برای آن‌ها به بار بیاورد؛ یعنی یادگیری و تفکر آگاهانه، پرسشگر، مالکیت زبان [11] (هاوکینز و نورتون 2009)،صدا [12] (کالینز و بلات 2003)، موضع فردی [13] (شور 1999)، هویت [14]...
ادامه خواندن

مبانی فرا روان شناسی فروید در تابلوهای زنجیره‌ای مونه


تأملی در کتاب فروید در مقام فیلسوف: فراروانشناسی پس از لاکان نوشته ریچارد بوتبی، ترجمه سهیل سُمی، انتشارات ققنوس، 1384 کتاب فروید در مقام فیلسوف در پنج فصل نوشته شده ‌است. کتابی که در آن بوتبی آرام و به‌تدریج نظریات لاکان را به روانکاوی فروید پیوند می‌زند و نقاط مشترکی را بین آندو نشان می‌دهد که تنها پس از تصحیح بدفهمی‌ها از فروید آشکار می‌شود. تصحیحاتی که در واقع به توسط خوانش لاکان از فروید صورت می‌گیرد و بوتبی در کتاب خود در صدد شناساندن آنهاست. بنابراین شاید بتوان گفت که لاکان برای فروید نقش میانجیگری را دارد که از طریق وی به فرویدِ دور از بدفهمی می‌رسیم. اما اینکه به لحاظ فنی وتخصصی «فراروانشناسی» چیست و یا اینکه آیا اصلاً چنین نظریه‌ای که فروید قصد تبیین علمی آنرا داشت تا چه حد از مقبولیت علمی برخوردار است، بهیچ‌وجه مورد توجه این مقاله نیست. چارچوب کار ما نه دعوت به...
ادامه خواندن

انسان شناسی درد و رنج (65)


    داوید لوبروتون برگردان ناصر فکوهی 5- پی‌آمد درد «اینکه انسان بتواند آگاهانه، بی‌ثبات بودن خود را درک کند، اینکه بتوانند بفهمد موجودی شکننده است و رابطه خود را با «دیگری» درک کند، همین سبب خواهد شد که اجازه ندهد ذهنش با تابویی هولناک مسموم و آکنده شود، تابوی درد و مرگ: این کار همچنین سبب می‌شود انسان بتواند تجربه‌های خود را از درد، از بیماری و از مرگ در زندگی خود جای دهد؛ این جای گرفتن تجربه‌های حیات می‌تواند به شیوه‌ای روشن‌بینانه انجام بگیرند و برای این کار انسان باید نوعی بی‌حسی در وجود خود را کنار بگذارد. این بی‌حسی است که با دستکاری‌های خود بر انسان سبب می‌شود وی آمادگی رودررو شدن با مرگ را همانگونه که هست، نداشته باشد.» جینا پین، نامه‌ای به یک ناشناس از دست رفتن مرزهای کالبدی که با رنج تجربه شده‌اند، برای نمونه در بیماری یا دردهای لجام‌گسیخته و زخم‌های برجای مانده...
ادامه خواندن

ساختار تخیلی یک آرمانشهر (بخش چهارم)


از تخیل بازنمایی: آنچه هستیم تا مسخ تخیل: آنچه شده‌ایم تخیل به مثابه مصرف فرهنگی؛ مروری بر کاربردهای اجتماعی و فرهنگی بیوتکنولوژی با نظریات پی‌یر بوردیو یکی از مقوله های اصلی در حوزه جامعه شناسی دوگان ساختار و عاملیت است که عمدتا با طرح نظری افرادی چون گیدنز، هابرماس و بوردیو شناخته می شود. بطور کلی تاریخ اندیشه اجتماعی تا دهه 70 م. تنها با دونوع نظریه خرد(کنش متقابل و نمادین) و کلان(کارکردگرایی ساختی و ساختارگرایی) روبرو بود، اما از این دهه به بعد نظریه های ترکیبی ارائه شدند که عمدتا حاصل ترکیب دو سطح یاد شده است. گیدنز که خود از چهره های شاخص در این زمینه است در ترکیب نظریه ساختار و کنش سعی کرد با فراتر رفتن از آن نظریه ای ترکیبی را ارائه دهد. به اعتقاد وی ساختارهای اجتماعی ساخته کنش کنشگران است در حالی که ابزار وسیله آن نیز هستند(توحید فام و حسینیان امیری 1388)....
ادامه خواندن

عید فطر در سفرنامه ها و کشورهای اسلامی


  پایان ماه رمضان و روز اول ماه شوال درهر سال، یکی از مهم‌ترین جشن‌ها و اعیاد مسلمانان در کشورهای اسلامی برگزار می شود که در تقویم مناسبتها از آن به عنوان «عید فطر» یاد می شود.این عید از جمله اعیاد بسیار مهم محسوب می‌شود که معمولاً با تعطیلی رسمی و چند روزه همراه است و مسلمانان با توجه به فرهنگ و رسوم کشور خود به جشن و سرور و برگزاری مراسم خاص دینی و عرفی می پردازند. در این مختصر مروری کوتاه بر مطالب سفرنامه هایی که به نمودهایی از این عید در پهنه اجتماعی مردم پرداخته اند و نیز به چگونگی برگزاری این مراسم در کشورهای اسلامی پرداخته می شود. ابن بطوطه مشاهدات خود را از نماز عید در میان سیاهپوستان این طور می نویسد: «من دو عید اضحی و فطر را در مالی بودم، مردم به مصلی که نزدیک قصر سلطان واقع است می¬رفتند و جامه-های سفید...
ادامه خواندن

انسان شناسی درد و رنج (64)


  داوید لوبروتون برگردان ناصر فکوهی « در برابر تخریب ناشی از نخستین موقعیت یعنی شکنجه، درمانگر تقریبا قدم به قدم، پویایی ِ بازسازی در موقعیت دوم، یعنی چارچوب درمانی را قرار می‌دهد». (1999، 169). هدف در اینجا آن است که بتوان از پاره‌پاره شدن وجود فرد به دلیل شکنجه و راهکارهایی که فرد بازمانده برای دفاع از خود یافته، گذر کرد و به وحدت وجودی «خود» در او رسید. در انتهای این مسیر درمانی، برخی از قربانیان می‌توانند بار دیگر کالبدی به موجودیت خود بدهند؛ می‌توانند وجود خود را بار دیگر احساس کنند و نه اینکه گرایش بدان داشته باشند که کالبد خویش را به مثابه یک جسد حس کنند. برای آنکه بدن بتواند پوستی را بر خود احساس کند که حامل یک هویت شخصی است و نه دیگر پوستی که رنج‌های پیوسته تهدید‌کننده رد پای خود را بر آن ترسیم کرده‌اند، مسیری طولانی باید طی شود. همین را...
ادامه خواندن

ساختار تخیلی یک آرمانشهر (بخش سوم)


از تخیل نمادین: آنچه می خواهیم تا دیستوپیای تخیل: آنچه نیستیم تخیل به مثابه امر فردی و جمعی؛ بررسی طبی‌سازی زندگی روزمره و عمل تغییر جنسیت با خوانش میشل فوکو در بحث تخیل درتولید علم گفته شد که تخیل کنشی اجتماعی است که منجر به شیوه ها، طرح ها و الگوهای تولیدی علم می شود. آنچه می بایست از طرح ایده به کنش عملی منجر شود نیازمند نوعی مشارکت همگانی میان عوامل انسانی وغیرانسانی است که خود یعنی علم و شیوه های تولیدی آن ناگزیر از یک سیستم همبسته از عوامل و کنشگران است و در خود نوعی فرآورده نظام اجتماعی است. و نیز گفته شد که اتوپیا که با توجه به طرح های انقلابی و انتقادی خود درباب نظم موجود از طریق تخیل تصوراتی را شکل می دهد که هنوز وجود ندارند؛ اینگونه علم و آنچه در جهان بینی و افق حرکتی خود ترسیم می کند نوعی حرکت اتوپیایی...
ادامه خواندن

قصه زبان (7): زنگ آشپزی:دستور آشپزی یادگیری زبان انگلیسی (بخش اول)


سواد نقادانه [1]، یادگیری در موقعیت‌های زندگی  واقعی[2] زبان‌آموزی تمام افرادی که زبان انگلیسی را آموخته‌اند، به خوبی با چالش یادگیری واژگان زبان انگلیسی آشنا هستند. فهرست بلندبالای واژگانی که اکثرا خارج از هم‌بافت کاربردواقعی‌‌اش در قالب به‌خاطرسپاری هم‌معناها و متضادهای انگلیسی و یا صرفا معانی تحت‌اللفظی فارسی، بدون کمترین آگاهی از کاربرد واقعی آن واژگان در بستر جمله و معنای اجتماعی مرتبط به‌خاطر سپاری می‌شوند. فهرست‌ کتاب‌های واژگان 504، 1100، واژگان دبیرستانی[4]، قدرت واژگان[5]؛ واژگان مورد نیاز آزمون‌های تافل، آیلتس و جی‌آر‌ایی و غیره به همراه انواع فلش‌کارت‌هایی که ظاهرا قرار است که تجربه یادگیری واژگان را آسان‌تر کنند، عملا کم‌ترین تاثیر را در یادگیری واقعی واژگان دارند. منظور از یادگیری واقعی، توانایی به کار بردن واژه در مکالمه، سخنرانی و نوشتار انگلیسی است که عموما کتاب‌های واژگان چنین توانایی را ایجاد نمی‌کنند.واژگانی که به دلیل فقدان مواجه دائمی زبان‌آموزان با متون واقعی انگلیسی [6]و عدم شکل‌گیری ارتباطات معنایی...
ادامه خواندن

گفتگو پیرامون نمایشگاه کتاب تهران


گفتگو با ناصر فکوهی؛ استاد انسان-شناسی دانشگاه تهران و مدیر موسسه انسان شناسی وفرهنگ  در نمایشگاه کتاب بارها شاهد بودیم برای ترانه سرا ها و شاعران و نویسندگانی که بیشتر در فضای مجازی فعال هستند، صف‌هایی طولانی امضا تشکیل می‌شود در حالی که برای مثال برای کتاب‌های محمود دولت‌آبادی، هوشنگ ابتهاج، بهمن فرمان‌آرا چنین اتفاقی نمی‌افتد. از پدیده‌ای سخن می‌گویید، که می‌توان به آن «سلیقه عمومی» گفت. سلیقه عمومی بر اساس میزان فراوانی بیشتر یک نوع سلیقه نسبت به سلایق دیگر سنجیده می‌شود و هرچند می‌توان درباره دقت این مفهوم و تعابیری که از آن داشت بسیار جدل داشت اما نمی‌توان گروهی از واقعیت ها را نفی کرد. اینکه: به فرض فیلم داستانی پیش پا افتاده‌ای که با کمترین سواد و آشنایی با سینما می‌توان درک کرد که نه سناریوی خوبی دارد، نه بازیگرانی برجسته و نه کارگردانی چندانی، چند میلیارد تومان می‌فروشد و فیلم یک سینماگر برجسته و پیشکسوت...
ادامه خواندن

در سر نوزاد چه می گذرد؟


نوزاد انسان از همان ماه های آغازین زندگی تصور می کند، پیش دستی به خرج می دهد، به دسته بندی و محاسبه می پردازد، قوانین فیزیک را می شناسد و نشانه هایی از نوعی حس اجتماعی از خود نشان می دهد. این کشف که به میزان زیادی مرهون فنون نوین بررسی های تجربی است، درک ما از شناخت بشری را دگرگون می کند: محققان تا مدتها برای درک کودکان به مشاهده کنش های آنها بسنده می کردند. ژان پیاژه (1980- 1896) نیز برای اشاره به مرحله سنی 2-0 سال از عبارت "حسی- حرکتی" استفاده می کند. بررسی مفاهیم و اصول شناختی مخصوص کودکان بزرگتر بود. با اینهمه، اگرچه عملکردهای کودکان اغلب بسیار ناشیانه اند، اما پژوهشگران امروز دریافته اند تنها با این مشاهده می توان به سنجش هوش واقعی آنها پرداخت. برای ارزیابی هوش کودکان، باید به نگاه آنها نیز توجه کرد، به بیان دیگر به واکنش های دیداریشان به...
ادامه خواندن

دوران رونق کتاب‌های عامه‌پسند


  «چگونه امیلی برونته هم‌نشین میکی اسپیلین شد»  لوئیس منند ترجمة سعید پزشک آن روزهایی که مردم مجبور بودند برای خریدن چیزهایی که نیاز داشتند از خانه بیرون بروند، بزرگ‌ترین معضل در کسب‌وکار نشر مغازة کتاب‌فروشی بود. کتاب‌فروشی به تعداد کافی وجود نداشت. کتاب‌فروشی‌ها در شهرهای بزرگ تجمع کرده بودند و بسیاری از آن‌ها درواقع فروشگاه‌هایی برای فروش هدیه بودند با تعداد محدودی کتاب‌های مشخص برای فروش. ناشران بیشتر کتاب‌هایشان را از طریق سفارش‌های پستی و یا باشگاه‌های کتاب به فروش می‌رساندند. این سیستم توزیع خلاف آن چیزی بود که مردم لذّت خرید می‌دانستند، یعنی ورق زدن و انگیزه یافتن برای خرید. ناشران کتاب در آن دوران چندان علاقه‌ای به خود کتاب نداشتند. مهارت آن‌ها در تجارت بود. هرسال تعداد مشخصی از عناوین را چاپ کرده و برای آن‌ها تبلیغ می‌کردند. از این عناوین، هر تعدادِ ممکن را می‌فروختند و سال بعد همین کار را تکرار می‌کردند. بعضی‌اوقات کتابی تجدیدچاپ...
ادامه خواندن