ورود

وارد شدن به حساب کاربری

نام کاربری*
رمز عبور *
من را بخاطر بسپار

ساختن حساب کاربری

پر کردن تمامی گزینه های دارای * اجباری می باشد
نام
نام کاربری*
رمز عبور *
تایید رمز عبور*
ایمیل*
تایید ایمیل*
کد امنیتی*
Reload Captcha

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی و فرهنگ
اندازه فونت: +

انتشار چهل و چهارمین شماره فصلنامه «فرهنگ مردم ایران»

  چهل و چهارمین شماره فصلنامه علمی- تخصصی فرهنگ مردم ایران از سوی واحد فرهنگ مردم مرکز تحقیقات صدا و سیما انتشار یافت. این شماره که مربوط به دوره زمانی بهار 1395است حاوی مقالاتی در مورد مناسبت نوروز است که  برای آگاهی علاقمندان بخشی از چکیده مقالات این شماره در پی می آید:

 

-    آیین‌های نوروزی در آیینه تاریخ گیتی‌گشای زندیه/ سمانه کاکاوند

 

چکیده

متون مكتوب و تاريخ نگاري‌هاي دوره‌هاي گوناگون اگرچه در لفافه نثري مسجع و ثناگويانه پيچيده شده است اما التزام كاتبان به كتابت روزانه رويدادها و اتفاقات، منجر به خلق منابعي مهم براي مطالعه تمامي ابعاد آن روزگار شده است. تاريخ گيتي‌گشاي زندیه نيز از جمله آثاری است كه مؤلف، وقايع دوره زنديه(1163-1209ه.ق) را به رشته تحرير درآورده است. مطالعه آیین و رسوم نوروزی در اين كتاب به عنوان منبعی اصيل در شناخت ابعاد گوناگون عصر زندیه مهم‌ترين هدف اين پژوهش است. روش تحقیق در اين مقاله توصيفي، تاريخي و تحليلي است كه از مطالعه مضامین بهاری و نوروزی متن تاريخ گيتي‌گشا و طبقه‌بندي آنها آغاز و در نهايت به مطالعه تحلیلی و تفسیری داده‌ها پرداخته است. متن آغازین مربوط به ذکر وقایع هر سال نو در تاريخ گيتي‌گشاست. روش نمونه‌گيري نيز غيراحتمالي هدفمند انتخاب شده است.

 

کلیدواژه‌ها: آیین‌ها، تاريخ گيتي‌گشا، کریم‎خان زند، موسوی نامی اصفهانی، نوروز

 

-    نوروز و نگاهی کهن به سفره هفت‌سین/ منیژه مشیری

چكيده

نام نوروز همواره با هوای معتدل بهاری، گل‌های سنبل، نرگس، لاله، بنفشه و شب بو، درختان پر از شکوفه‌های سفید و صورتی و رودهای پرآب، آمدن حاجی فیروز، خانه تکانی، مراسم چهارشنبه‌سوری و آجیل آن و پریدن از روی آتش بُتِه و فالگوش ایستادن و قاشق زنی؛ سبز کردن سبزه و سفره هفت سین، سبزی پلویِ شب عید با ماهی، رشته پلو، چند روز تعطیلی و دید و بازدید و لباس نو و عیدی دادن و عیدی گرفتن، استراحت و گشت و گذار و سفر و سر انجام سیزده بدر و گذراندن یک روز در میان طبیعت، تداعی می‌شود. در این نوشتار ابتدا مراسم نوروز به اختصار بررسی می‌شود و سپس با نگاهی عمیق‌تر، به ریشه‌یابی یکی از مهم‌ترین ارکان آن، یعنی سفره هفت‌سین و ارتباط این عنصر مهم نوروزی با «اَمشاسپندان» می‌پردازیم. زرتشت شش فرشته را به نام‌های بهمن، اردیبهشت، شهریور، اسفند، خرداد و امرداد انتخاب و آنها را دستیار اهورا مزدا در امور دنیوی معرفی می‌کند. در این مقاله رابطه هفت‌سین با این عناصر بررسی می‌شود.

 

کلیدواژه‌ها: اَمشاسپَندان، جشن نوروز، نمادهای نوروز، هفت «سین»، هفت سِپَند

 

-    نوروز فاطمی و بازنمایی آن در رسانه: مطالعه موردی سفره هفت‌سین/ علی‌ آنی‌زاده

چکیده

در ایران جشن‌ها و مراسم ملی بر اساس تقویم خورشیدی و اعیاد و سوگواری‌های مذهبی بر بنیاد تقویم قمری برگزار می‌شود. به همین دلیل، بعضی از مناسبت‌های شمسی و قمری با یکدیگر تقارن مي‌يابند و گاه این امر، تعارض‌هايي را موجب می‌شود از جمله مصادف شدن عید نوروز با ایام فاطمیه. در این میان، مردم براي گرامیداشت نوروز و اداي احترام به سوگواري‌هاي مذهبي، راه‌هاي ميانه‌اي را بنيان نهاده‌اند که در فرهنگ مردم جلوه‌هايي آييني يافته‌اند. البته چنین قرینه‌گی‌هایی پیش‌تر در همزمانی نوروز با سوگواری‌های خانوادگی آزموده شده و به نحو شایانی، ضمن تکریم افراد درگذشته و ادای احترام به صاحبان مصیبت، نوروز گرامی داشته شده است. از جمله مراسم «نوعيد» که در اولين صبح عيد پس از فوت درگذشته در مساجد يا خانه متوفي اجرا مي‌شود و در واقع، اولين عيد متوفي به شمار می‌رود. این مقاله تلاش دارد جلوه‌های آیینی سفره هفت‌سین نوروز فاطمی را در مقایسه با نوروزهای معمول، به لحاظ عناصر و چیدمان آن در پنج ویژه‌برنامه سال تحویل 1394 (شبکه‌های 1، 2، 3، 4 و 5 سیما) بررسی کند.

 

کلیدواژه‌‌ها: تقارن نوروز و ایام فاطمیه، نوروز فاطمی، هفت‌سین فاطمی، هفت‌سین قرآنی

 

-    حاجی فیروز، پیام‌آور بهار/ الهه شایسته‌رخ

چکیده

حاجی‌فیروز نوازنده‌ و خواننده‌ای دوره‌گرد و از کهن‌ترین پیک‌های نوروزی است که هدفش اعلام پایان زمستان و نزدیکی بهار، تبریک سال نو و دریافت پول یا هدیه به عنوان شاباش است. حاجی‌فیروز با توجه به تنوع اقلیم و فرهنگ مناطق مختلف ایران، نام‌ها، نمایش‌ها و تصنیف‌های متفاوتی دارد. در اين مقاله تلاش شده است به روش اسنادي، پيشينه و خاستگاه حاجي فيروز، به همراه زمان و مشخصات ظاهري و فيزيکي او، از منظر نمادشناسي و ارتباط با ديگر آيين‌هاي ايراني، مورد مطالعه قرار گیرد. در همین زمینه، تصنيف‌هاي حاجي فيروز و ارتباط آن با مبارک و بابانوئل نیز بررسي شده است.

 

کلیدواژه‌ها: آيين، تصنيف، حاجي فيروز، نمايش مردمي، نوروز

 

-    جلوه‌‌های کارکردی صلح در آیین نوروز؛ ثبات، عدالت، رهایی/ سویل ماکویی

چکیده

ايران جايگاه جغرافیای فرهنگی (ژئوکالچر) کانونی و مهمي در گستره تمدن ايراني دارد. مطالعات مختلف نشان مي‎دهند که بن‎مايه و ريشه بسياري از آيين‌ها در اين منطقه، معطوف به فرهنگ باستاني و کهن ايراني است. از جمله آيين‎هاي رايج در اين تمدن که تا دوران معاصر، با تغيير و تحولاتي برگزار مي‌شود، آيين نوروز است. نوروز جشني باستاني، با پيشينه‌اي تاريخي و طولاني است. اين جشن یا آيين، جلوه‌گاه پيوند انسان با طبيعت است و همين اصل، راز پايايي و ماندگاري آن را در طول تاريخ آشکار مي‎کند. يکي از جلوه‎هاي چنين پيوندي، ايجاد مفاهيم و معاني عميقي است که با خو و سرشت گروه‌هاي انساني زيسته در آن قلمرو تطابق يافته‎اند. اين مفاهيم و معاني در عمق آداب و سنت‎هاي جاري در نوروز و در طول زمان پديد آمده‎اند.از جمله اين مفاهيم مي‎توان به فرهنگ همزيستي ميان اقوام و فرهنگ‎هاي مختلف، ثبات و آرامش، نشاط، بيداري، رهايي، عدالت و اميد، اشاره و تأکيد کرد. در بررسي اين آيين و کارکردهاي آن روشن مي‎شود که آيين نوروز با مفهوم صلح همپوشاني دارد. هرگاه صلح را به مثابه ثبات، عدالت و رهايي، مفهوم‌بندي کنیم، مشخص مي‌شود که اين مفهوم با آيين نوروز نزديکي مفهومي بالايي دارد. بررسي بسترهاي فرهنگي، اجتماعي و تاريخي ظهور اين آيين نيز نشان مي‌دهد که مي‌توان بر روي تلفيق اين دو معنا تأکيد کرد و آن را محملي براي ايجاد صلح و ثبات در منطقه قرار داد (منطقه‌اي که به‌شدت نيازمند چنين مفهوم‌بندي است). در مقاله حاضر تلاش شده است تا سه مفهوم اصلي صلح يعني ثبات، عدالت و رهايي در آيين نوروز، مورد مطالعه قرار گیرد.

 

کلیدواژه‌ها: آیین نوروز، ثبات در نوروز، رهايي در نوروز، صلح، عدالت در نوروز

 

 

-    ویژگی‌ها و مصادیق سبک زندگی زنان در قرآن کریم/ مجید عنان‌پور خیرآبادی

چکیده

یکی از ابعاد پیشرفت از منظر مقام معظم رهبری، سبک زندگی، رفتار اجتماعی و شیوه زیستن است. با مراجعه به آیات قرآن می‌توان نمونه‌هایی از رفتارهای فردی و اجتماعی مختلف را مشاهده نمود که جنبه درس و عبرت‌آموزی خواهد داشت. هدف از پژوهش حاضر؛ بررسی سبک زندگی زنان در قرآن کریم بر مبنای کلام وحی است: خصوصیات زنانی از جمله بلقیس ملکه سبا در آیین حکومت‌داری صحیح، تطابق رفتار سیاسی با حکم عقل، مشورت و حسن تدبیر در امر حکومت؛ یوکابد مادر موسی(ع) در فداکاری و کیاست، ذکاوت و دوراندیشی، استقلال رأی بدون تکیه بر دیگران، استقامت و پایداری، شجاعت و از خودگذشتگی؛ آسیه همسر فرعون در مبارزه و شهادت‌طلبی، قهرمان و خستگی‌ناپذیر، نفرت از ارزش‌های پوچ و مادی، طرد سیاست طاغوتی و شیطانی، انزجار از ستمکاران، ستیزه‌جویی با کافران، درایت و روشن‌بینی و از خود گذشتگی؛ و مریم مادر عیسی(ع) در پرستش و پاکدامنی، استقامت و شکیبایی، مبارزی هوشمند در سیاست، ایثار و از خود گذشتگی.

 

کلید‌واژه‌ها: زن در قرآن، سبک زندگی، سبک زندگی زنان، سبک زندگی قرآنی، فرهنگ اسلامی

 

-    تحولات سبک زندگی در ایران/ کرم حبیب پورگتابی

چکیده

سبكزندگي ايرانيان که به معناي چگونگی جريانحياتوشيوه زندگي آنان به‌صورت فرديوگروهياست، امروزه در برخي حوزه‌ها دستخوش تحولاتي شده است. مقاله حاضر با روش‌شناسي کمّی و روش تحليل ثانويه و با استفاده از مفاهيم زمينه، عادت‌واره و ذائقه در نظريه پير بورديو، به بررسي تحولات سبک زندگي در بين ايرانيان و چرايي آن مي‌پردازد. مفروضه اصلي پژوهش اين است که تجربه رسانه و آموزش، از راه تغيير عادت‌واره افراد، ذائقه و به عبارتي سبک زندگي آنان را تغيير مي‌دهد. به منظور آزمون کيفي اين مفروضه، هفت شاخص سبک زندگي تعيين و تحولات آن بررسي شده است. براساس اين هفت شاخص، جهت‌گيري سبک زندگي ايرانيان به صورت گذران اوقات فراغت به صورت غيرفعال، مصرف کم کالاهاي فرهنگي، گوش دادن به موسيقي پاپ، استفاده از رسانه‌‌هاي ماهواره‌اي، نگرش مثبت به مديريت بدن، مصرف غذاي رستوران و فست‌فود، گرايش به پوشش مانتو، کاهش ميل به فرزندآوري، کاهش ميل به ازدواج، و کاهش پايبندي به مناسک مذهبي تغيير کرده است. در پايان نيز، ضمن بحث و نتيجه‌گيري، الزامات سياست‌گذاري در جهت ارتقای سبک زندگي ايرانيان صورت‌بندي و ارائه شده‌اند.

کلیدواژه‌ها: ذائقه، زمينه، سبک زندگی ایرانیان، سبک زندگي، عادت‌واره

 

  

  

  دوست و همکار گرامی

چنانکه از فعالیت های داوطلبانه کانون «انسان شناسی و فرهنگ» و مطالب منتشر شده در سایت آن بهره می برید و انتشار آزاد این اطلاعات و استمرار این فعالیت ها را مفید می دانید، لطفا در نظر داشته باشید که در کنار همکاری علمی، نیاز به کمک مالی همه همکاران و علاقمندان نیز وجود دارد. کمک های مالی شما حتی در مبالغ بسیار اندک، می توانند کمک موثری برای ما باشند.

 

حامی گرامی اطلاعات مالی کانون انسان‌شناسی و فرهنگ هفته‌ای یکبار در نرم افزار حسابداری درج می‌شود شما میتوانید شرح فعالیت مالی کانون را از طریق لینک زیر دنبال کنید.

 

https://www.hesabfa.com/View/Login

 

 

 

میراث شرق شناسان شوروی (1)
صیرورت انسان در تعریف مارکس

Related Posts