ورود

وارد شدن به حساب کاربری

نام کاربری*
رمز عبور *
من را بخاطر بسپار

ساختن حساب کاربری

پر کردن تمامی گزینه های دارای * اجباری می باشد
نام
نام کاربری*
رمز عبور *
تایید رمز عبور*
ایمیل*
تایید ایمیل*
کد امنیتی*
Reload Captcha

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی و فرهنگ
اندازه فونت: +

مواجهه با چهره های مشهور

نزاع بر سر محدوده و نفوذ امر مدنی در حیات سیاسی و فرهنگی

چهره ها و افراد مشهور یا همان هایی که بدانها سلبریتی گفته میشود،‌این روزها به مساله ای در نظام فرهنگی و سیاسی و حتی قضایی ما بدل شده اند. حضور این چهره ها پیشتر فقط در فضای رسانه ای مطرح بودند، چندان محسوس نبود، اما بواسطه برخی رخ داده های مهم مانند زلزله، این چهره ها ابعاد جدیدی پیدا کردند، و به تدریج به یک جریان قدرتمند اجتماعی هم برای مشارکت های مدنی و هم برای نقد های اقتصاد سیاسی بدل شدند. هرچند عموما چهره های هنرمند یا ورزشکار در میان این چهره های سلبریتی دیده میشد، اما در برخی موراد افراد دانشگاه و منتفدان سیاسی و فرهنگی هم توانستند در عرصه های خاصی به این جریان وارد شوند.
روند اوج و فرود چهره ها هرچند در ظاهر امری صرفا رسانه ای و فرهنگی است،‌ اما در بطن خودش عمیقا پدیده ای سیاسی و معطوف به قدرت است. چهره شدن در کنه خودش مبتنی بر قدرت رسانه است. گاه رسانه های سنتی و محدود به یک محله و شهر برای ساختن یک چهره و سلبریتی محله ای و منحصر به شهر و گاه رسانه های جدید و در سطح ملی و فراملی و ساختن یک سلبریتی بین المللی. اما آنچه که در فهم موقعیت چهره ها و واکنش نهادهای قدرت بدانها به یک مساله بدل شد،‌ رسانه های جدید و شبکه های اجتماعی از یکسو و پتانسیل های این چهره ها برای جریان های سیاسی و قدرت بود. در جامعه ایرانی عموما رسانه ملی، ‌امری انحصاری بود،‌ تا اینکه ورود اینترنت و شبکه های اجتماعی و ماهواره،‌ نه تنها انحصار این رسانه شبه ملی را شکست،‌ بلکه در نهایت منجر به ظهور مراجع رسانه ای جدید شد و سبب کاهش شدید مخاطبان این رسانه های رسمی مواجه شدند، لذا امکان تولد چهر های جدید با قدرت های گسترده تر را فراهم کرد.
بیش از یکسال قبل، ‌زلزله کرمانشاه رخ داد، و در میانه فضای بی اعتمادی اجتماعی به نوع مدیریت این بحران توسط نهادهای رسمی، چهره های مشهوری وارد قضیه شدند تا از سرمایه اجتماعی و فرهنگی خودشان برای جمع آوری کمک،‌ رساندن این کمک ها به مقصد و در نهایت مشارکت فعالانه در امر بازسازی استفاده کنند. در پس این چهره های مشهور،‌ و ورود آنها به زلزله، نزاعی میان اعتبار قدرت رسمی و قدرت رسانه ای سلبریتی ها در مدیریت بحران شکل گرفت. گویی حضور این ها،‌ در ظاهر نشانه نفی و نقض حضور و کارکرد نهادهای قدرت رسمی بود. هرچند در روزهای آغازین این چهره ها به نفع مردم زلزله زده و کاهش بحران مفید بودند، اما به تدریج که تب اولویت کمک به زلزله زده ها خوابید و فضای رسانه ای حول آنها تهی شد، نزاع آغازین برسر مشروعیت میان چهره های غیررسمی رسانه ها و شبکه های اجتماعی غیر رسمی (که منتقد نهادهای رسمی و عملکرد‌آنها هم بودند)‌ با نهادهای رسمی متولی کمک رسانه و البته مدعی مشروعیت تام حکومت در مدیریت جامعه بودند،‌ آشکارتر شد.
چند روزی است که اخبار مواجهه قضایی با برخی از این چهره های فعال در عرصه کرمانشاه پس از فعالیت های آنها در امداد رسانی به زلزله زدگان منتشر شده است. هرچند هنوز دستگاه قضایی وقوه مقننه کشورمان، نظام قانونی مشخصی را برای فعالیت چهره ها و محدوده های مشارکت مدنی آنها تعیین نکرده است،‌اما این مواجهه به نظر می رسد امری فراتر از یک مواجهه قضایی صرف باشد. مساله اصلی نوعی نزاع میان مراجع قدرت و نزاع بر سر مرجع مشورعیت در ایران است. رسانه های جدید و شبکه های اجتماعی به همراه پدیده چهره ها و افراد مشهور و سلبریتی ها، به جریان مهمی در فضای فرهنگی و سیاسی کشور بدل شده اند،‌جریانی که در هر حال، خارج از کنترل و اراده و هدایت نهادهای رسمی قدرت است. به همین دلیل این مواجهه قضایی با چهره هایی مانند دکتر زیباکلام و علی دایی، فارغ از مصداق های این مواجهه، در کنه خودش بیانگر نزاع بر سر قدرت رسانه و نقش رسانه در برساخت و تحولات فرهنگ است.
به نظر میرسد این نزاع تعیین کننده سرنوشت ماجرای سلبریتی ها و چهره های مشهور باشد. در حالیکه می توان به جای این نوع برخوردهای مجرمانه و قضایی، به فکر سیاستگذاریهای بهتر برای استفاده از ظرفیت سلبریتی ها و نقش آنها در توسعه اجتماعی و هدایت آنها برای تشکیل نهادهای مدنی و فعالیت های جمعی و افزایش مشارکت اجتماعی باشیم. آنچه که هست نوعی فرصت سوزی و دامن زدن به بی اعتمادی های مردم است. اگر باز هم فاجعه ای رخ بدهد، چهره ها میلی به استفاده از سرمایه اجتماعی شان برای حل و کاهش مشکل نخواهند داشت، چون در نهایت اتهام و دادگاه در انتظارشان خواهد بود و در نتیجه این ظرفیت حل مساله اجتماعی در کشور به کمک نیروهای مدنی و سرمایه های اجتماعی مردمی را ازدست خواهیم داد. به نظر میرسد به جای آنکه حضور قدرت غیر رسمی چهره های مشهور و سلبریتی ها را در زمینه نزاع میان قدرت های مشروع و قدرت های غیرمشروع مطرح کنیم، بهتر است آنها را به عنوان فرصت ها و پتانسیل هایی برای توسعه سرمایه اجتماعی و افزایش مشارکت مردمی ارتقای نقش و موقعیت نهادهای مدنی در جامعه ایرانی درنظر بگیریم. در نگاه اول،‌ مواجهه قضایی و گاه خشونت نمادین دستگاه جرم پرداز نتیجه طبعی آنست و در نگاه دوم ما با توسعه نهادهای مدنی و افزایش انسجام اجتماعی و قدرت جامعه مواجه خواهیم بود. متاسفانه خرد سیاستگذاری اجتماعی در ایران حول محور اول است.

  

  

  دوست و همکار گرامی

چنانکه از فعالیت های داوطلبانه کانون «انسان شناسی و فرهنگ» و مطالب منتشر شده در سایت آن بهره می برید و انتشار آزاد این اطلاعات و استمرار این فعالیت ها را مفید می دانید، لطفا در نظر داشته باشید که در کنار همکاری علمی، نیاز به کمک مالی همه همکاران و علاقمندان نیز وجود دارد. کمک های مالی شما حتی در مبالغ بسیار اندک، می توانند کمک موثری برای ما باشند.

 

حامی گرامی اطلاعات مالی کانون انسان‌شناسی و فرهنگ هفته‌ای یکبار در نرم افزار حسابداری درج می‌شود شما میتوانید شرح فعالیت مالی کانون را از طریق لینک زیر دنبال کنید.

 

https://www.hesabfa.com/View/Login

 

 

 

به بهانه نصب تابلوي ميراث فرهنگي بر ديوار خانه ي ن...
گزارش گالری گردی