ورود

وارد شدن به حساب کاربری

نام کاربری*
رمز عبور *
من را بخاطر بسپار

ساختن حساب کاربری

پر کردن تمامی گزینه های دارای * اجباری می باشد
نام
نام کاربری*
رمز عبور *
تایید رمز عبور*
ایمیل*
تایید ایمیل*
کد امنیتی*
Reload Captcha

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی و فرهنگ
اندازه فونت: +

کتاب امپراتوری نشانه‌ها

 


نویسنده: رولان بارت ـ ترجمه‌ی ناصر فکوهی
تهران: نشر نی، 1383
چاپ ششم، 1394
تعداد صفحات: 168
اگر علاقمند به نشانه‌شناسی در شرق دور باشید، طراحیِ جلد این کتاب، با المان‌های ژاپنی تا حد قابل توجهی نظرتان را به خود جلب می‌کند. اما نکته‌ای که در همین ابتدا لازم به یادآوری می‌باشد، این است که بارت در امپراتوری نشانه‌ها، از ژاپن تصویربرداری نکرده، بلکه حضورش در ژاپن او را در موقعیت نوشتن قرار داده است. در این کتاب، نه متن در پی تفسیر تصویرهاست، نه تصویرها در جست‌وجوی آراستن متن. بازی‌های موجود در متن و تصویر و کشف چراییِ چینش تصویرها بدین‌گونه، از نکات جذاب و قابل توجه کتاب است. تاثیرپذیری نویسنده از فرهنگ متفاوت ژاپن در تمامِ ابعاد، ژرف‌بینی، قیاس و از همه مهم‌تر قدرت تحلیلِ فرهنگی بیگانه از غرب، بار دیگر دانش و قدرت بیان نویسنده را به خواننده گوشزد می‌کند. ظرافتی که در نگاه بارت به دنیای پیرامون وجود دارد، شورِ غیرقابل وصفی را برای ادامه دادن کتاب تا انتها به وجود می‌آورد. تنوع مباحث مطرح شده، آن هم در فصل‌های کوتاه، دایره‌ی مخاطبانِ کتاب را افزایش می‌دهد.
 زبان‌شناسی و تحلیل قواعد زبانی در ژاپن، از نخستین مواردی‌ست که بارت به آن می پردازد و به وسیله‌ی قیاس آن با غرب، در انتها درباره‌ی ایدئولوژی زبان خویش به تردید می‌افتد.
بارت در فصول بعدی از زبان فراتر رفته و با یادآوریِ پیشی گرفتنِ نشانه‌ها از کلام، به بررسی حرکت کالبدها می‌پردازد. نویسنده به هر نکته‌ای که مدنظرش بوده، اشاره‌‌ای می‌کند و ذهن خواننده را در صورت وجود علاقه، به تعمق بیشتر وادار می‌کند.
 شاید در کمتر کتابی به نشانه‌شناسی در غذای ژاپنی برخورد کنید؛ و یا سینی غذا را به صفحه نقاشی تشبیه شده ببینید. نویسنده حتی به ابزار غذاخوری ژاپنی نگاهی نشانه‌گذارانه دارد و با توصیف رفتار چوبک‌ها با غذای ژاپنی، آن را در تقابل با کارد و چنگال در غرب قرار می‌د‌هد.
در مناطق مختلف، بازی، از خرده‌فرهنگ‌های مهم به شمار می‌آید. شاید به همین دلیل است که بارت، فصلی مجزا را به بازی پاشینکو اختصاص داده است. نویسنده ابتدا با توصیف چیستیِ این بازیِ پرطرفدار، بازیکنان را به کارگرانِ در حال کار بر روی یک زنجیره‌ی تولید تشبیه می‌کند و در ادامه دستِ یک ژاپنی را به مثابه دست یک هنرمند که در آن خط (گرافیک) یک حادثه‌ی کنترل شده است، می داند. وی در این فصل به خوبی توانسته دستگاه‌های بازی در غرب را که نمادگرایی جنسی دارند، از پاشینکو جدا کرده و نتیجه‌ی مهمی از تفاوت رابطه‌ی جنسی در غرب و ژاپن به خواننده ارائه دهد.
بارت در چند فصل پشت هم، به مسائل شهری می‌پردازد. از شهر به عنوان یک پنداره نگار و در واقع یک متن پیوسته یاد می‌کند و شهرهای چهارگوش و شبکه ای را با شهرهایی با مرکزیت مشخص به سنجش می‌برد. بی‌نشانی بودنِ مکان‌ها در ژاپن (بی‌آدرس بودن)، نشانه‌های شهری را برای یک ناشناس برجسته می‌کند. کشیدن کروکی، عدم استفاده از پاک کن در گرافیکِ ژاپن، وسایل حمل و نقل شهری از جمله راه‌آهن، تفکیک محله‌ها و نامگذاری متفاوت آنها نیز از جمله مواردی است که خواننده در این کتاب با آن رو‌به‌رو می‌شود.
نویسنده با کشف نوع بسته‌بندی از جمله جعبه‌ها، پاکت‌ها، کیف‌ها، چمدان‌ها، پارچه‌ها (فوجو: دستمال یا نوعی دستار روستایی که اشیا را درونش می‌گذارند)، روش های مرسوم در ژاپن را در راستای به تعویق انداختن کشف شیِ مورد نظر می‌داند.
از مباحثی که قابل ارجاع و استناد به کتاب امپراتوریِ نشانه‌هاست می‌توان به مباحث نمایشی اشاره کرد. بررسی و تحلیلِ نوع نوشتار نمایشنامه‌ها، نوع عروسک‌ها، گریم و چهره‌آرایی، واکاویِ اجزای درون نمایش و تفکیک آنها به جان‌دار یا بی‌جان بودن، بازشناسیِ تماشاگر و نحوه‌ی ارتباطِ او با نمایش از درون یا بیرون، همه از مواردی‌ست که می‌تواند خواننده‌ی علاقمند به تئاتر ژاپنی را با خود همراه کند.
خواندن این کتاب برای علاقمندان به شعر و ادبیات هم خالی از لطف نیست. بارت در چند فصل به نشانه‌شناسی شعر هایکو پرداخته و تعلیق معناییِ هایکو را به دلیل ناممکن بودنِ تفسیر، غریب‌ترین چیز برای غربی‌ها می‌داند.
آنچه ذکر آن رفت تنها اشاراتی کوتاه از برخی عناوین متعدد و تحلیل‌های عمیقِ رولان بارت در کتاب امپراتوری نشانه‌ها می‌باشد. این کتاب، با وجود تعداد صفحات نه چندان زیاد، به خوبی خواننده را به دنبال کشف مواردی ظریف می‌کشاند؛ نکاتی که با ترجمه‌ی قابل فهم و متناسب برای اقشار مختلف، قیاسی میان نشانه‌شناسیِ فرهنگ ژاپن با غرب است. می‌توان گفت مطالعه‌ی این کتاب برای ما که از طرفی اهل شرق دور نیستیم و از سمتی دیگر با فرهنگِ غرب بیگانه‌ایم،  به مثابه یک تیر است بر دو نشان.

  

  

  دوست و همکار گرامی

چنانکه از فعالیت های داوطلبانه کانون «انسان شناسی و فرهنگ» و مطالب منتشر شده در سایت آن بهره می برید و انتشار آزاد این اطلاعات و استمرار این فعالیت ها را مفید می دانید، لطفا در نظر داشته باشید که در کنار همکاری علمی، نیاز به کمک مالی همه همکاران و علاقمندان نیز وجود دارد. کمک های مالی شما حتی در مبالغ بسیار اندک، می توانند کمک موثری برای ما باشند.

 

حامی گرامی اطلاعات مالی کانون انسان‌شناسی و فرهنگ هفته‌ای یکبار در نرم افزار حسابداری درج می‌شود شما میتوانید شرح فعالیت مالی کانون را از طریق لینک زیر دنبال کنید.

 

https://www.hesabfa.com/View/Login

 

 

 

فضاهای فرهنگی شهر ملایر
منزلت زندگی انسانی

Related Posts