ورود

وارد شدن به حساب کاربری

نام کاربری*
رمز عبور *
من را بخاطر بسپار

ساختن حساب کاربری

پر کردن تمامی گزینه های دارای * اجباری می باشد
نام
نام کاربری*
رمز عبور *
تایید رمز عبور*
ایمیل*
تایید ایمیل*
کد امنیتی*
Reload Captcha

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی و فرهنگ

این جا هنوز بوی تاریخ می دهد

 

همایون ذرقانی

شبکه‌راه‌اهن، پل‌ها و تاثیرات عبور ریل از میان جوامع روستایی جاذبه‌های پنهان هستند که معمولا از کانون توجه عموم مردم دور مانده است. عموما سابقه تاریخی راه‌آهن و نقش آن در گذردهی متفقین را به خوبی می‌دانیم اما ساخت آن اراده‌ای را پشتوانه داشت که حالا با مشاهده تاثیرات آن در اطراف به اهمیت آن پی می‌بریم. در واقع تور گردشگری راه‌آهن در نظر دارد تا چنین پیشینه‌ و رفتاری را به گردشگران و علاقه‌مندان این نوع سفرها یادآوری کند.

 ایجاد راه آهن سراسری یکی از آرزوهای ملی و البته بزرگ ما ایرانیان بود. تحقق این آرزوی ملی تا سال ۱۳۰۶ به طول انجامید.

 حالا تور گردشگری راه‌آهن تاثیر این ساخت و ساز عظیم را پیش رو می‌گذارد. این که شما قادر باشی با یک قطار اختصاصی در مسیرهای ریلی سفر کنی تنها به قصد دیدن پل ها، ایستگاه‌ها و سوزن‌های قدیمی ریلی پیاده شوی در روستاها قدم بزنی و از طبیعت اطراف لذت ببری بی‌تردید هیجان‌انگیز و البته گامی ارزنده در تقویت حس زیبایی‌شناسی است.

وعده دیدار ما ساعت ۵ صبح در میدان آرژانتین است. اتوبوس به سمت جاده فیروزکوه حرکت می‌کند و پس از صرف صبحانه در یکی از رستوران‌های بین‌راهی پس از گذر از روستای امین آباد در روستای شوراب پیاد‌ه‌مان می‌کند تا منتظر قطاری باشیم که قرار بود یک ساعت بعد از راه برسد و ۵۰ کیلومتر ما را سواری دهد و در بین مسیر چند جایی توقف هم داشته باشد تا پل‌ها و تونل‌ها و دیگر زیبایی‌های ریلی را از نزدیک ببینیم. 

در شوراب معماری جالب و زیبای پل مدور و حلقه‌ای نظرمان را جلب می‌کند. موقعیت شوراب به‌گونه‌ای است تا قطار بتواند در کاستن از سرعت و شیب مسلط باشد. چنین پل و سبک معماری در جای دیگری تکرار نشده است. در برخی از این پل‌ها به موضوع قرینه‌سازی در معماری بسیار توجه شده است و با دقت زیبایی حاشیه‌ها و مصالح به کار رفته در دورنگ کارکرد یافته است.  پل‌ها عموما ‌دو رنگ هستند و ردیف‌های زیبایی از بیرون با سنگ تزيین شده‌اند این نشان از آن دارد که معماران در آن زمان تا چه اندازه به کیفیت کارشان تعهد داشته‌اند.‭ ‬‭ ‬شوراب‭ ‬‌در‭ ‬45‭ ‬كيلومتري‭ ‬شهر‭ ‬زيرآب‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬اگر‭ ‬بخت‭ ‬يارتان‭ ‬باشد‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬هواي‭ ‬آفتابي‭ ‬روبرو‭ ‬باشيد،‭ ‬آبشار‭ ‬شوراب‭ ‬را‭ ‬مي‌بينيد‭ ‬كه‭ ‬جريان‭ ‬آبي‭ ‬آن‭ ‬به‭ ‬دليل‭ ‬گذشتن‭ ‬از‭ ‬لايه‌هاي‭ ‬گوگردي‭ ‬قابل‭ ‬استفاده‭ ‬نيست‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬همين‭ ‬دليل‭ ‬نامش‭ ‬را‭ ‬شوراب‭ ‬گذاشته‌اند‭. ‬

با‭ ‬نگاهي‭ ‬گذرا‭ ‬به‭ ‬اطراف‭ ‬و‭ ‬اكناف‭ ‬روستاي‭ ‬مه‭ ‬گرفته‭ ‬شوراب،‭ ‬بوي‭ ‬كهنگي‭ ‬نوستالوژيك‭ ‬به‭ ‬مشام‭ ‬مي‌رسد‭. ‬يك‭ ‬جان‌پناه‭ ‬قديمي‭ ‬با‭ ‬سقفي‭ ‬بلند‭ ‬و‭ ‬يك‭ ‬بخاري‭ ‬هيزمي‭ ‬زهوار‭ ‬دررفته‭ ‬و‭ ‬زنگ‭ ‬زده‭ ‬و‭ ‬ستون‌هاي‭ ‬آهني‭ ‬آن‭ ‬كه‭ ‬عدد‭ ‬سال‭ ‬1306‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬درج‭ ‬است‭.  ‬در‭ ‬جوار‭ ‬روستا،‭ ‬تراورس‌هاي‭ ‬قهوه‌اي‭ ‬و‭ ‬آهني‭ ‬كه‭ ‬ديگر‭ ‬به‭ ‬كار‭ ‬خطوط‭ ‬ريلي‭ ‬نمي‌آيد،‭ ‬حالا‭ ‬كاركرد‭ ‬تازه‌اي‭ ‬پيدا‭ ‬كرده‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬بخشي‭ ‬از‭ ‬پرچين‌هاي‭ ‬حياط‭ ‬روستاييان‭ ‬تبديل‭ ‬شده‭ ‬است‭. ‬در‭ ‬حال‭ ‬و‭ ‬هواي‭ ‬شوراب‭ ‬پرسه‭ ‬مي‌زديم‭ ‬كه‭ ‬راس‭ ‬ساعت‭ ‬مقرر‭ ‬ريل‭ ‬باس‭ ‬رجا‭ ‬از‭ ‬راه‭ ‬مي‌رسد‭. ‬از‭ ‬تونل‭ ‬مجاور‭ ‬سوت‌كشان‭ ‬وارد‭ ‬شد‭ ‬و‭ ‬پيش‭ ‬پايمان‭ ‬ايستاد‭ ‬تا‭ ‬سوارمان‭ ‬كند‭.‬

واگن‌هاي‭ ‬اتوبوسي‭ ‬كه‭ ‬با‭ ‬نام‭ ‬ريل‭ ‬باس‭ ‬شناخته‭ ‬مي‌شود،‭ ‬پنجره‌هاي‭ ‬بزرگي‭ ‬دارد‭ ‬كه‭ ‬مي‌تواني‭ ‬تا‭ ‬دوردست‌ها‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬مسير‭ ‬ريلي‭ ‬ببيني‭. ‬در‭ ‬اين‭ ‬مسير‭ ‬است‭ ‬كه‭ ‬با‭ ‬نكته‭ ‬شگفت‌انگيز‭ ‬معماري‭ ‬خط‭ ‬آهن‭ ‬ايران‭ ‬آشنا‭ ‬مي‌شوي‭ ‬و‭ ‬آن‭ ‬نزديك‭ ‬شدن‭ ‬مار‭ ‬آهني‭ ‬به‭ ‬سينه‌كش‭ ‬كوهي‭ ‬است‭ ‬كه‭ ‬به‭ ‬سه‭ ‬خط‭ ‬طلا‭ ‬شهرت‭ ‬دارد‭.‬

در‭ ‬آن‭ ‬زمان‭ ‬كه‭ ‬مهندسان‭ ‬خارجي‭ ‬تصميم‭ ‬به‭ ‬ساخت‭ ‬راه‌آهن‭ ‬در‭ ‬اين‭ ‬منطقه‭  ‬گرفتند‭ ‬متوجه‭ ‬شدند‭ ‬كه‭ ‬در‭ ‬منطقه‭ ‬ورسك‭ ‬مشكلي‭ ‬وجود‭ ‬دارد‭. ‬راه‌آهن‭ ‬بايد‭ ‬از‭ ‬روستاي‭ ‬عباس‌آباد‭ (‬كه‭ ‬بعد‌ها‭ ‬به‭ ‬ورسك‭ ‬تغيير‭ ‬نام‭ ‬داد‭) ‬عبور‭ ‬مي‌كرد‭. ‬ترن‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬عبور‭ ‬از‭ ‬روستاي‭ ‬ورسك‭ ‬بايد‭ ‬با‭ ‬طي‭ ‬مسافت‭ ‬10‭ ‬كيلومتر‭ ‬و‭ ‬نيز‭ ‬600‭ ‬متر‭ ‬صعود،‭ ‬از‭ ‬كوهستان‭ ‬عبور‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬سمت‭ ‬تونل‭ ‬گدوك‭ ‬حركت‭ ‬مي‌كرد‭.‬

اما‭ ‬تحمل‭ ‬چنين‭ ‬سربالايي‭ ‬براي‭ ‬ترن‭ ‬به‭ ‬هيچ‭ ‬روي‭ ‬ميسر‭ ‬نبود،‭ ‬مهندسان،‭ ‬مسير‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬صورت‭ ‬3‭ ‬پله‭ ‬روي‭ ‬دامنه‭ ‬كوه‭ ‬طراحي‭ ‬مي‌كنند‭. ‬مسيري‭ ‬كه‭ ‬امروز‭ ‬به‭ ‬3‭ ‬خط‭ ‬طلا‭ ‬معروف‭ ‬است،‭ ‬اما‭ ‬مشكل‭ ‬به‭ ‬همين‭ ‬جا‭ ‬ختم‭ ‬نمي‌شد‭. ‬وجود‭ ‬دره‭ ‬ورسك،‭ ‬ايجاب‭ ‬مي‌كرد‭ ‬تا‭ ‬پلي‭ ‬با‭ ‬دهانه‭ ‬بزرگ‭ ‬بر‭ ‬روي‭ ‬آن‭ ‬بزنند‭ ‬كه‭ ‬اين‭ ‬ايده‭ ‬هم‭ ‬به‭ ‬خوبي‭ ‬به‭ ‬سرانجام‭ ‬رسيد‭.‬

قطار‭ ‬گردشگري‭ ‬به‭ ‬منطقه‭ ‬سه‭ ‬خط‭ ‬طلا‭ ‬رسيده‭ ‬است‭. ‬جايي‭ ‬كه‭ ‬در‭ ‬چشم‌انداز‭ ‬كوه‭ ‬و‭ ‬دره‭ ‬سه‭ ‬خط‭ ‬ريلي‭ ‬به‭ ‬موازات‭ ‬هم‭ ‬كوه‭ ‬را‭ ‬دور‭ ‬مي‌زنند‭ ‬تا‭ ‬شيب‭ ‬مناسبي‭ ‬براي‭ ‬كاستن‭ ‬از‭ ‬سرعت‭ ‬قطار‭ ‬فراهم‭ ‬باشد‭. ‬عبور‭ ‬مار‭ ‬آهني‭ ‬در‭ ‬دل‭ ‬كوه‭ ‬چشم‌انداز‭ ‬زيبايي‭ ‬منطقه‭ ‬را‭ ‬دوچندان‭ ‬كرده‭ ‬است‭.‬

محمد‭ ‬محسنيان‭ ‬راهنماي‭ ‬گروه‭ ‬و‭ ‬برگزاركننده‭ ‬اين‭ ‬گشت‭ ‬تخصصي‭ ‬است‭ ‬كه‭ ‬به‭ ‬موضوع‭ ‬گردشگري‭ ‬راه‭ ‬آهن‭ ‬بسيار‭ ‬علاقه‌‭ ‬دارد‭. ‬او‭ ‬كه‭ ‬دانش‌آموخته‭ ‬باستان‌شناسي‭ ‬است‭ ‬مي‌گويد‭: ‬همان‭ ‬طور‭ ‬كه‭ ‬باستان‌شناسان‭ ‬در‭ ‬كشف‭ ‬اشيا‭ ‬به‭ ‬دنبال‭ ‬رفتارها‭ ‬هستند‭ ‬و‭ ‬نه‭ ‬لزوما‭ ‬اشياء،‭ ‬چنين‭ ‬نگاهي‭ ‬در‭ ‬برخورد‭ ‬با‭ ‬راه‌آهن‭ ‬نيز‭ ‬به‭ ‬كار‭ ‬مي‌آيد‭. ‬راه‭ ‬آهن‭ ‬را‭ ‬طوري‭ ‬بايد‭ ‬ببينيم‭ ‬كه‭ ‬با‭ ‬مشاهده‭ ‬بازمانده‌هاي‭ ‬آن،‭ ‬رفتاري‭ ‬را‭ ‬كشف‌كنيم‭ ‬كه‭ ‬در‭ ‬شبكه‭ ‬راه‌آهن‭ ‬نمود‭ ‬يافته‭ ‬است‭.‬

براي‭ ‬اين‭ ‬كه‭ ‬بخواهيم‭ ‬وارد‭ ‬اصل‭ ‬مطلب‭ ‬بشويم‭ ‬بايد‭ ‬ذهنيتي‭ ‬از‭ ‬ساخت‭ ‬راه‌آهن‭ ‬به‭ ‬دست‭ ‬آوريم‭. ‬محسنيان‭ ‬ما‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬دوران‭ ‬رضاشاه‭ ‬و‭ ‬قائله‭ ‬تركمن‌صحرا‭ ‬مي‌برد‭! ‬زماني‭ ‬كه‭  ‬قشون‭ ‬بايد‭ ‬28‭ ‬روز‭ ‬در‭ ‬كوه‭ ‬و‭ ‬كمر‭ ‬مسير‭ ‬مي‭ ‬تاختند‭ ‬تا‭ ‬قايله‌اي‭ ‬را‭ ‬مي‌خواباندند،‭ ‬در‭ ‬گوشه‭ ‬و‭ ‬كنار‭ ‬ايران‭ ‬آن‭ ‬زمان،‭ ‬از‭ ‬اين‭ ‬دست‭ ‬ناآرامي‌ها‭ ‬فراوان‭ ‬بود‭ ‬و‭ ‬سرزمين‭ ‬پهناور‭. ‬بنابراين‭ ‬توسعه‭ ‬راه‌آهن‭ ‬بهترين‭ ‬گزينه‭ ‬بود‭ ‬براي‭ ‬دستيابي‭ ‬به‭ ‬يك‭ ‬نظم‭ ‬نسبي‭ ‬كه‭ ‬كاركرد‭ ‬سياسي‭ ‬و‭ ‬نظامي‭ ‬بسيار‭ ‬پررنگي‭ ‬داشت‭.‬

آقاي‭ ‬محسنيان‭ ‬يادآور‭ ‬مي‌شود‭ ‬كه‭  ‬به‭ ‬استناد‭ ‬كتاب‭ ‬راه‭ ‬نجات،‭ ‬نوشته‭ ‬صنيع‭ ‬الدوله‭ ‬راه‌آهن‭ ‬آن‭ ‬قدر‭ ‬مساله‭ ‬مهمي‭ ‬بوده‭ ‬كه‭ ‬شرط‭ ‬پيشرفت‭ ‬كشور‭ ‬را‭ ‬راه‭ ‬مي‌دانستند‭. ‬قضيه‭ ‬توسعه‭ ‬راه‌اهن‭ ‬سراسري‭ ‬نيز‭ ‬همان‭ ‬مسير‭ ‬انرژي‭ ‬اتمي‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬دوران‭ ‬طي‭ ‬كرده‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬كش‭ ‬و‭ ‬قوس‭ ‬سياست‭ ‬گرفتار‭ ‬مانده‭ ‬بود‭.‬

با‭ ‬مشاهده‭ ‬خطوط‭ ‬پريچ‭ ‬و‭ ‬خم‭ ‬ريلي‭ ‬در‭ ‬ميان‭ ‬كوه‌هاي‭ ‬فيروزكوه‭ ‬به‭ ‬ياد‭ ‬مي‌آوريم‭ ‬كه‭ ‬داستان‭ ‬راه‌آهن‭ ‬سراسري‭ ‬ايران‭ ‬در‭ ‬سال‭ ‬1307‭ ‬زماني‭ ‬جدي‌تر‭ ‬مي‌شود‭ ‬كه‭ ‬كنسرسيوم‭ ‬شركت‭ ‬آلماني‭ - ‬آمريكايي‭ ‬كارشان‭ ‬را‭ ‬شروع‭ ‬مي‌كنند‭. ‬در‭ ‬ساده‌ترين‭ ‬قسمت‌ها‭ ‬در‭ ‬خوزستان‭ ‬و‭ ‬شمال‭ ‬تنها‭ ‬400‭ ‬كيلومتر‭ ‬راه‌آهن‭ ‬وجود‭ ‬داشت‭. ‬رضاشاه‭ ‬بعد‭ ‬از‭ ‬6‭ ‬سال‭ ‬با‭ ‬آن‭ ‬همه‭ ‬عجله‌اي‭ ‬كه‭ ‬به‭ ‬خرج‭ ‬داد‭ ‬متوجه‭ ‬مي‌شود‭ ‬كه‭  ‬خيلي‭ ‬از‭ ‬برنامه‭ ‬عقب‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬1000‭ ‬كيلومتر‭ ‬مسيرهاي‭ ‬راهبردي‭ ‬مابقي‭ ‬حدفاصل‭ ‬شيرگاه‭ ‬و‭ ‬بالارود‭ ‬انديمشك‭ ‬روي‭ ‬دستش‭ ‬مانده‭ ‬است‭. ‬ارديبهشت‭ ‬1312رضاشاه‭ ‬با‭ ‬يورگن‭ ‬ساكسيلد‭ ‬مديرعامل‭ ‬شركت‭ ‬دانماركي‭ - ‬سوئدي‭ ‬كامپساكس‭ ‬شرطي‭ ‬مي‌گذارد‭ ‬كه‭ ‬اين‭ ‬حدود‭ ‬مقدار‭ ‬مسير‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬6‭ ‬سال‭ ‬بسازد‭. ‬تا‭ ‬قبل‭ ‬از‭ ‬او‭ ‬كنسرسيوم‭ ‬آمريكايي‭- ‬آلماني‭ ‬در‭ ‬انجام‭ ‬آن‭ ‬ناتوان‭ ‬مانده‭ ‬بودند‭. ‬او‭ ‬اين‭ ‬كار‭ ‬را‭ ‬6‭ ‬ماه‭ ‬زودتر‭ ‬به‭ ‬سرانجام‭ ‬مي‌رساند‭. ‬چنانچه‭ ‬بخواهيم‭ ‬اراده‭ ‬آن‭ ‬زمان‭ ‬را‭ ‬با‭ ‬وضعيت‭ ‬راه‌اهن‌هاي‭ ‬موجود‭ ‬مقايسه‭ ‬كنيم،‭ ‬درمي‌يابيم‭ ‬كه‭ ‬ما‭ ‬به‭ ‬عنوان‭ ‬وارث‭ ‬چنين‭ ‬ايده‌اي‭ ‬چه‭ ‬عقب‌گرد‭ ‬و‭ ‬غفلت‌هايي‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬زمينه‭ ‬توسعه‭ ‬حمل‭ ‬و‭ ‬نقل‭ ‬ريلي‭ ‬در‭ ‬كارنامه‭ ‬اجرايي‭ ‬خود‭ ‬به‭ ‬يادگار‭ ‬گذاشته‌ايم‭!‬

آقاي‭ ‬محسنيان‭ ‬در‭ ‬ادامه‭ ‬مسير‭ ‬يادمان‭ ‬مي‌اندازد‭ ‬كه‭ ‬‌بر‭ ‬روي‭ ‬پل‭ ‬ورسك‭ ‬ايستاده‌ايم‭ ‬اما‭ ‬امكان‭ ‬پياده‭ ‬شدن‭ ‬ميسر‭ ‬نيست‭. ‬از‭ ‬همان‭ ‬بالاها‭ ‬روستاي‭ ‬ورسك‭ ‬هم‭ ‬چشم‌انداز‭ ‬زيبايي‭ ‬دارد‭. ‬به‭ ‬تدريج‭ ‬قطار‭ ‬به‭ ‬ايستگاه‭ ‬نزديك‭ ‬مي‌شود‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬پايين‭ ‬دست‭ ‬دوباره‭ ‬چشم‌انداز‭ ‬تاريخي‭ ‬ورسك‭ ‬رابه‭ ‬ياد‭ ‬آورديم‭.‬

ياد‭ ‬قصه‌اي‭ ‬مي‌افتم‭ ‬كه‭ ‬رضاشاه،‭ ‬مهندس‭ ‬آلماني‭ ‬و‭ ‬خانواده‌اش‭ ‬را‭ ‬مجبور‭ ‬مي‌كند‭ ‬زير‭ ‬پل‭ ‬بايستد‭ ‬تا‭ ‬اگر‭ ‬پل‭ ‬خراب‭ ‬شد،‭ ‬او‭ ‬اولين‭ ‬جان‭ ‬باخته‭ ‬اين‭ ‬سهل‌انگاري‭ ‬باشد‭. ‬هيچ‭ ‬وقت‭ ‬سندي‭ ‬براي‭ ‬اين‭ ‬داستان‭ ‬نيافته‌ام،‭ ‬اما‭ ‬قصه‭ ‬تاثيرگذاري‭ ‬است‭ ‬كه‭ ‬افكار‭ ‬عمومي‭ ‬از‭ ‬پل‭ ‬ورسك‭ ‬به‭ ‬ياد‭ ‬دارند‭.‬

آن‭ ‬چه‭ ‬سنديت‭ ‬دارد‭ ‬طراح‭ ‬پل‭ ‬لاديسلاو‭ ‬فون‭ ‬راوسويچ‭ ‬طراح‭ ‬پل‭ ‬ورسك‭ ‬و‭ ‬“هانس‭ ‬ناتر”‭ ‬نابغه‭ ‬پل‌سازي‭ ‬محاسب‭ ‬پل‭ ‬بوده‭ ‬كه‭ ‬در‭ ‬سوابق‭ ‬درخشان‭ ‬خود‭ ‬احداث‭ ‬پل‭ ‬و‭ ‬ايستگاه‭ ‬راه‌آهن‭ ‬برن‭ ‬سوئيس‭ ‬را‭ ‬داشت،‭ ‬ماموريت‭ ‬يافت‭ ‬تا‭ ‬پل‭ ‬ورسك‭ ‬را‭ ‬با‭ ‬مصالح‭ ‬ساختماني،‭ ‬در‭ ‬ارتفاع‭ ‬110‭ ‬متري‭ ‬از‭ ‬كف‭ ‬دره‭ ‬ورسك‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬دهانه‭ ‬60‭ ‬متر‭ ‬طراحي‭ ‬كند‭. ‬“هانس‭ ‬ناتر”‭ ‬كار‭ ‬محاسبات‭ ‬پل‭ ‬ورسك‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬پايان‭ ‬برد‭ ‬و‭ ‬نقشه‭ ‬آن‭ ‬را‭ ‬تهيه‭ ‬كرد‭. ‬در‭ ‬همين‭ ‬حين،‭ ‬مهندسان‭ ‬كامپساكس‭ ‬كه‭ ‬به‭ ‬چشم‭ ‬خود‭ ‬طغيان‭ ‬رود‭ ‬ورسك‭ ‬را‭ ‬ديده‭ ‬بودند،‭ ‬تصميم‭ ‬گرفتند‭ ‬با‭ ‬احداث‭ ‬تونلي‭ ‬در‭ ‬زير‭ ‬رودخانه‭ ‬ورسك،‭ ‬ترن‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬طغيان‭ ‬محافظت‭ ‬كنند‭ ‬و‭ ‬سپس‭ ‬با‭ ‬چرخش‭ ‬در‭ ‬مسير‭ ‬و‭ ‬صعود‭ ‬به‭ ‬ميزان‭ ‬صد‭ ‬متر،‭ ‬ترن‭ ‬روي‭ ‬پل‭ ‬راه‌آهن‭ ‬ورسك‭ ‬قرارگيرد‭.‬

پس‭ ‬از‭ ‬پايان‭ ‬كار‭ ‬طراحي،‭ ‬نوبت‭ ‬به‭ ‬آغاز‭ ‬عمليات‭ ‬ساخت‭ ‬آن‭ ‬بود‭. ‬ابتدا‭ ‬دو‭ ‬ستون‭ ‬مرتفع‭ ‬و‭ ‬سپس‭ ‬يك‭ ‬داربست‭ ‬بتوني‭ ‬احداث‭ ‬شد‭. ‬ساخت‭ ‬پل‭ ‬از‭ ‬اواسط‭ ‬آبان‭ ‬1313‭ ‬آغاز‭ ‬و‭ ‬بالاخره‭ ‬در‭ ‬پنجم‭ ‬ارديبهشت‭ ‬1315‭ ‬به‭ ‬طور‭ ‬رسمي‭ ‬افتتاح‭ ‬شد‭. ‬اين‭ ‬پل‭ ‬حالا‭ ‬يكي‭ ‬انمادهاي‭ ‬افتخارآميز‭ ‬شبكه‭ ‬راه‌آهن‭ ‬ايران‭ ‬به‭ ‬شمار‭ ‬مي‌رود‭.‬

ريل‌باس‭ ‬50‭ ‬كيلومتر‭ ‬از‭ ‬مسير‭ ‬را‭ ‬نشان‌مان‭ ‬مي‌دهد‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬بازديد‭ ‬و‭ ‬طي‭ ‬كردن‭ ‬مسير‭ ‬سه‭ ‬خط‭ ‬طلا،‭ ‬ايستگاه‭ ‬دوگل،‭ ‬پل‭ ‬ورسك،‭ ‬ايستگاه‭ ‬ورسك،‭ ‬سرخ‭ ‬آباد،‭ ‬دو‭ ‬آب،‭ ‬طاله‭ ‬منتظر‭ ‬ما‭ ‬بود‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬ادامه‭ ‬پل‭ ‬اوريم‭ ‬و‭ ‬روستاي‭ ‬امين‭ ‬آباد‭ ‬و‭ ‬را‭ ‬ديديم‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬اتوبوس‭ ‬به‭ ‬تهران‭ ‬بازگشتيم‭. ‬به‭ ‬اين‭ ‬ترتيب‭ ‬سفر‭ ‬نيم‭ ‬روزه‭ ‬ما‭ ‬براي‭ ‬ديدن‭ ‬راه‌آهن‭ ‬به‭ ‬پايان‭ ‬مي‌رسد‭. ‬در‭ ‬طول‭ ‬اين‭ ‬مسير‭ ‬با‭ ‬توضيحات‭ ‬فني‭ ‬و‭ ‬آموزنده‭ ‬آقاي‭ ‬محسنيان‭ ‬از‭ ‬زيبايي‌هاي‭ ‬فراوان‭ ‬آن‭ ‬لذت‭ ‬برديم‭. ‬

با‭ ‬بودن‭ ‬و‭ ‬پرسه‭ ‬زدن‭ ‬در‭ ‬تونل‌ها،‭ ‬پل‌ها‭ ‬و‭ ‬طبيعت‭ ‬زيباي‭ ‬منطقه‭ ‬و‭ ‬همين‭ ‬طور‭ ‬پل‭ ‬ورسك‭ ‬در‭ ‬واقع‭ ‬در‭ ‬جست‌وجوي‭ ‬كشف‭ ‬رفتارها‭ ‬هستيد‭. ‬رفتارهايي‭ ‬كه‭ ‬همگي‭ ‬در‭ ‬ايستگاه‌هاي‭ ‬قطار،‭ ‬واگن‌هاي‭ ‬قديمي،‭ ‬قطارهاي‭ ‬قديمي،‭ ‬سوزن‌ها‭ ‬و‭ ‬وسايل‭ ‬ارتباطي‭ ‬قديمي،‭ ‬پل‌ها‭ ‬و‭ ‬حتي‭ ‬خانه‭ ‬بازمانده‭ ‬كاركنان‭ ‬راه‌آهن‭ ‬متبلور‭ ‬شده‭ ‬است‭. ‬قطار‭ ‬گردشگري‭ ‬راه‌آهن‭ ‬ده‌ها‭ ‬كيلومتر‭ ‬از‭ ‬مسير‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬سوادكوه‭ ‬مي‌پيمايد‭. ‬اما‭ ‬از‭ ‬تونل‌ها‭ ‬هم‭ ‬بگويم‭ ‬كه‭ ‬تونل‌‭ ‬شماره‭ ‬6‭ ‬يكي‭ ‬از‭ ‬دشوارترين‌ها‭ ‬در‭ ‬زمينه‭ ‬ساخت‭ ‬و‭ ‬ساز‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬مدت‭ ‬ساخت‭ ‬كارگران‭ ‬زيادي‭ ‬جان‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬دست‭ ‬دادند‭. ‬در‭ ‬اين‭ ‬تونل،‭ ‬همجوار‭ ‬با‭ ‬جاده‭ ‬فيروزكوه‭ ‬و‭ ‬كمي‭ ‬پايين‌تر‭ ‬از‭ ‬مسير‭ ‬ريل‭ ‬قبرستان‭ ‬اخوت‭ ‬قرار‭ ‬دارد‭ ‬كه‭ ‬آرامگاه‭ ‬گمناماني‭ ‬است‭ ‬كه‭ ‬جان‭ ‬در‭ ‬راه‭ ‬ساخت‭ ‬اين‭ ‬خط‭ ‬آهن‭ ‬گذاشته‌اند‭. ‬در‭ ‬تونل‭ ‬ديگري‭ ‬نيز‭ ‬چند‭ ‬بارآتش‌سوزي‭ ‬و‭ ‬انفجار‭ ‬اتفاق‭ ‬افتاده‭ ‬كه‭ ‬دليل‭ ‬آن‭ ‬انباشت‭ ‬گازي‭ ‬است‭ ‬كه‭ ‬از‭ ‬لايه‌هاي‭ ‬زمين‌هاي‌‭ ‬همجوار‭ ‬تونل‭  ‬متصاعد‭ ‬مي‌شده‭ ‬است‭. ‬

در‭ ‬طول‭ ‬اين‭ ‬مسير‭ ‬با‭ ‬خانه‌هاي‭ ‬متروك‭ ‬فراواني‭ ‬روبرو‭ ‬مي‌شويد‭ ‬كه‭ ‬عموما‭ ‬گنجايش‭ ‬10‭ ‬تا‭ ‬15‭ ‬نفر‭ ‬را‭ ‬دارند‭ ‬و‭ ‬متعلق‭ ‬به‭ ‬راه‌آهن‭ ‬دولتي‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬امروزه‭ ‬كارايي‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬دست‭ ‬داده‭ ‬و‭ ‬متروكه‭ ‬شده‌اند‭. ‬اين‭ ‬خانه‌ها‭ ‬بسيار‭ ‬زيبا‭ ‬هستند‭. ‬چه‭ ‬خوب‭ ‬بود‭ ‬تا‭ ‬اين‭ ‬مكان‌ها‭ ‬بازسازي‭ ‬مي‌شدند‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬چرخه‭ ‬اقامتي‭ ‬قرار‭ ‬مي‌گرفتند‭ ‬تا‭ ‬مسافران‭ ‬تورهايي‭ ‬از‭ ‬اين‭ ‬دست‭ ‬امكان‭ ‬داشتند‭ ‬تا‭ ‬شبي‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬آن‌جا‭ ‬سپري‭ ‬كنند‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬روستاييان‭ ‬منطقه‭ ‬دمساز‭ ‬مي‌شدند‭. ‬مرمت‭ ‬اين‭ ‬خانه‌ها‭ ‬و‭ ‬تبديل‭ ‬آن‭ ‬به‭ ‬اقامتگاه‭ ‬بوم‌گردي‭ ‬مي‌تواند‭ ‬تنوع‭ ‬برنامه‌ريزي‭ ‬و‭ ‬مدت‭ ‬ماندگاري‭ ‬در‭ ‬گردشگر‭ ‬راه‌آهن‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬مراتب‭ ‬بيشتر‭ ‬كند‭.‬

اين‭ ‬مسير‭ ‬استوار‭ ‬و‭ ‬زيبا‭ ‬به‌شدت‭ ‬بوي‭ ‬سنت‭ ‬و‭ ‬طبيعت‭ ‬مي‌دهد‭. ‬حسي‭ ‬كه‭ ‬درفضاي‭ ‬شهري‭ ‬به‭ ‬هيچ‭ ‬روي‭ ‬تجربه‭ ‬نخواهي‭ ‬كرد‭. ‬فضاي‭ ‬گردشگري‭ ‬راه‭ ‬آهن‭ ‬رويا‭ ‬مي‌آفريند‭. ‬قطار‭ ‬مرتب‭ ‬براي‭ ‬گردشگران‭ ‬متوقف‭ ‬مي‌شود‭ ‬تا‭ ‬پياده‭ ‬شوند‭ ‬و‭ ‬عكس‭ ‬بگيرند‭ ‬و‭ ‬اين‭ ‬نكته‭ ‬بسيار‭ ‬ارزشمندي‭ ‬است‭ ‬زيرا‭ ‬مسافران‭ ‬عادي‭ ‬راه‌آهن‭ ‬هيچ‌گاه‭ ‬چنين‭ ‬فرصتي‭ ‬را‭ ‬تجربه‭ ‬نخواهند‭ ‬كرد‭. ‬

 

منبع: ماهنامه سفر شماره ۵۹ (انتشار مهر ۹۵) www.safar.me

 

  

  

  دوست و همکار گرامی

چنانکه از فعالیت های داوطلبانه کانون «انسان شناسی و فرهنگ» و مطالب منتشر شده در سایت آن بهره می برید و انتشار آزاد این اطلاعات و استمرار این فعالیت ها را مفید می دانید، لطفا در نظر داشته باشید که در کنار همکاری علمی، نیاز به کمک مالی همه همکاران و علاقمندان نیز وجود دارد. کمک های مالی شما حتی در مبالغ بسیار اندک، می توانند کمک موثری برای ما باشند.

لطفا کمک های خود را به حساب زیر واریز کنید و در صورت دلخواه با ایمیل به ما اطلاع دهید.

شماره حساب بانک ملت: 117360766

شماره شبا: IR98 0120 0000 0000 0117 3607 66

شماره کارت: 7329-6247-3377-6104

به نام آقای رضا رجبی

نشست یکصد و چهارم: محیط زیست و مسائل اجتماعی آن
سعادت به روایت فلسفه  یونان باستان

Related Posts