ورود

وارد شدن به حساب کاربری

نام کاربری*
رمز عبور *
من را بخاطر بسپار

ساختن حساب کاربری

پر کردن تمامی گزینه های دارای * اجباری می باشد
نام
نام کاربری*
رمز عبور *
تایید رمز عبور*
ایمیل*
تایید ایمیل*
کد امنیتی*
Reload Captcha

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی و فرهنگ
اندازه فونت: +

برگه داده های شهری (21): همدان

نام همدان برگرفته از هگمتانه پارسي باستان است که در کتيبه بيستون توسط داريوش هخامنشي ضبط شده است. اين نام در زبان يوناني اکباتان ذکر شده است. ژرک دومرگان محقق فرانسوي مي‌نويسد: تنها شهر مهم اين ناحيه بدون شک شهر همدان و اکباتان باستاني، پايتخت مادهاست که هرودت آن را ديده و در کتيبه‌هاي ميخي اکباتانه است. همدان قدمتي بيش از 3 هزار سال دارد و هرودت مورخ معروف يوناني مبناي اين شهر را به ديااکو، نخستين شهريار ماد نسبت مي‌دهد. در آن زمان همدان را به نام هگمتانه (محل اجتماع) و سپس اکباتان مي ناميدند. در سال 550 ق. م اين شهر به دست کوروش، پادشاه هخامنشي به تصرف در آمد و در دوران هخامنشي، اسکندر، اشکانيان و ساسانيان از شهر همدان به عنوان پايتخت تابستاني استفاده مي کردند. همدان منطقه‌ای کوهستانی است و کوه الوند با 3 هزار 574 متر ارتفاع از مهمترین ارتفاعات این منطقه به حساب می‌آید.

بافت شهري همدان به طور عمده در دوره اسلامي و از نو شكل گرفت. اين شهر در اواخر دوره ساساني بخش بزرگي از اهميت خود را از دست داد و در آغاز دوران اسلامي آثار اندكي از حيات پوياي شهري در آن باقي مانده بود. اما همدان در دوران اسلامي همراه با بسياري از مناطق ايران توسعه‌ پيدا كرد. به اين ترتيب، همدان در سده‌هاي نخستين اسلامي بسياري از ويژگي‌هاي شهري نامتمركز و گسترده با مراكز اجتماعي ـ اقتصادي پراكنده را داشت. با اين همه، محيط فرهنگي و مذهبي اين شهر كمابيش يكدست باقي ماند و همين امر، توجيه‌كننده عدم تحرك فرهنگي ـ مذهبي همدان در مقايسه با بيشتر شهرهاي ايران در سده‌هاي نخستين اسلامي است.

 

نام: همدان

نام های پیشین: هگمتانه، اکباتان، امدانه، آمادای، آنادانا

استان: همدان

مساحت شهر:6285،8 هکتار

جمعیت شهر: 525794

 

تحول جمعیتی شهر در صد سال اخیر:  

استان همدان با مساحت ۱۹۴۹۳ کیلومتر مربع، ۱/۲ درصد از مساحت کل کشور را در بر می‌گیرد، در حالی که ۲/۴۲ درصد از کل جمعیت کشور را در خود جای داده است. استان همدان در سال ۱۳۹۰، ۱٬۷۵۸٬۲۶۸ نفر سرشماری گردید. در این سال بعد خانوار ۵/۳ نفر، نسبت جنسی ۱۰۱، ۵۰/۲ درصد از جمعیت مرد، ۴۹/۸ درصد از جمعیت زن و میزان شهرنشینی ۵۹/۲ درصد بوده است. تراکم نسبی ۸۸ نفر در کیلومتر مربع استان همدان را در ردیف یکی از پرتراکم‌ترین استان‌های کشور قرار داده است. به‌ترتیب شهرستان‌های همدان، نهاوند، و بهار با تراکم‌های نسبی جمعیت ۲۱۰، ۱۱۸ و ۹۲ نفر در کیلومتر مربع پرتراکم‌ترین شهرستان‌های استان را تشکیل می‌دهند. برخورداری استان همدان از آب و هوای معتدل، زمین‌های هموار و حاصل‌خیز، کوهپایه‌ها، بهداشت و درمان از عوامل تراکم جمعیت بالاست. در همه جای استان، جمعیت به‌طور یکنواخت پراکنده نشده است. پرتراکم‌ترین شهرستان استان، همدان با ۱۵۶ نفر و کم‌تراکم‌ترین شهرستان استان، فامنین با ۳۲ نفر در کیلومتر مربع بوده است. از دلایل تراکم زیاد جمعیت در شهرستان همدان می‌توان به مرکزیت اداری و سیاسی استان، مهاجرپذیر بودن این شهرستان، مرکز خدمات رسانی، برخورداری از مراکز علمی و دانشگاهی، شرایط اشتغال بهتر، درآمد بیشتر و غیره اشاره نمود. مهاجرت از روستا به شهر در زمره مهم‌ترین مسائل اجتماعی و اقتصادی استان به شمار می‌آید. بیکاری و نبود فرصت‌های شغلی، درآمد کم در بعضی نقاط روستایی، نداشتن زمین کشاورزی، کمبود امکانات و مشکلات زندگی در روستا، وابستگی فامیلی در شهر و غیره باعث شده تا روستائیان به شهرهای استان یا به خارج از استان مهاجرت کنند. البته نرخ موالید در استان بالاست، ولی به دلیل عدم توسعه اقتصادی، استان دچار مهاجرفرستی شده است، لذا استان همدان یک استان مهاجرفرست است. به جز شهرستان همدان که رشد جمعیت مثبت داشته در بقیه شهرستان‌های استان بین دهه ۸۵ ‒ ۱۳۷۵ رشد جمعیت منفی بوده است.

جمعیت استان در ۵ دهه گذشته (۸۵ ‒ ۱۳۳۵) از ۶۹۵٬۰۲۸ نفر در سال ۱۳۳۵ به۱٬۷۰۳٬۲۶۷ نفر در سال ۱۳۸۵ افزایش یافته یعنی نزدیک به سه برابر شده است. بیش‌ترین آهنگ رشد بین ۱۳۳۵ تا ۱۳۶۵ بوده اما به‌علت مهاجرفرستی شدید از ۱۳۶۵ به بعد، رشد جمعیت روند کاهشی داشته است (رشد ۰/۱۵ درصد).

 

مساحت شهرستان: 2831 کیلومتر مربع

مساحت استان: 19368 کیلومتر مربع

جمعیت شهرستان: 594406 (1390)

جمعیت استان: 1,758,268 نفر (1390)

 

ترکیب شهرستان(تعداد و اسامی شهرها،  و تعداد روستاها):

• بخش مرکزی

دهستان ابرو

دهستان الوندکوه شرقی

دهستان الوندکوه غربی

دهستان سنگستان

دهستان گنبد

دهستان هگمتانه

نقاط شهری: همدان، جورقان و مریانج.

 

• بخش شرا

دهستان جیحون دشت

دهستان چاه دشت

دهستان شوردشت

نقاط شهری: قهاوند

 

کوچکترین و بزرگترین شهرهای استان از لحاظ جمعیتی:  

بزرگترین شهر همدان و کوچکترین شهر زنگنه با 725 نفر جمعیت است.

 

ترکیب استان (تعداد و اسامی شهرها و شهرستان ها):   

استان همدان 9 شهرستان به قرار زیر دارد:

همدان، ملایر، نهاوند، اسدآباد، تویسرکان، بهار، کبودرآهنگ، فامنین، رزن

استان همدان دارای 27 شهر به شرح زیر است:

همدان، ملایر، نهاوند، اسدآباد، تویسرکان، بهار، کبودرآهنگ، لالچین، فامنین، رزن، قروه درجزین، مریانج، ازندریان، جورقان، گیان، صالح‌آباد، فیروزان، سامن، سرکان، دمق، قهاوند، شیرین‌سو، برزول، گل‌تپه، جوکار، فرسفج، زنگنه

 

فاصله شهر با تهران: همدان در فاصله 322 کیلومتری جنوب غرب تهران واقع شده است.

 

فاصله و نسب جغرافیایی شهر با شهرهای مهم نزدیک: 

همدان در فاصله 261 کیلومتری جنوب زنجان، 248 کیلومتری شمال خرم ‌آباد، 189 کیلومتری شرق کرمانشاه، 175 کیلومتری جنوب شرق سنندج، 189 کیلومتری غرب اراک و 322 کیلومتری جنوب غرب تهران قرار گرفته است.

 

ترکیب زبانی شهر: 

گویش اکثریت مردم شهر همدان، فارسی با لهجه همدانی است. در همدان اقلیتی از مردم ترک‌زبان نیز سکونت دارند. همدان و توابع آن، از دیرباز دارای فرهنگ ریشه‌دار و غنی بوده‌است که قدمت برخی از عناصر آن به تحقیق برابر با تاریخ سه هزار سالهٔ شهر است.

 

ترکیب قومی شهر: 80 درصد از فارس‌زبانان استان همدان در شهرستان همدان مسقر هستند و بقیه اقوام ترک (12 درصد)، لر و لک (5 درصد) و سایر اقوام (3 درصد) هستند.

 

ترکیب  اقتصادی (مشاغل و بخش های اقتصادی فعال): 

در سال ۱۳۶۴ خورشیدی شرکت شهرک‌های صنعتی استان همدان تأسیس گردید و در حال حاضر این استان دارای ۱۷ شهرک صنعتی می‌باشد که از این میان، شهرک صنعتی بوعلی (کیلومتر ۱۲ همدان- تهران)، شهرک صنعتی باغ بهشت (ابتدای جاده ملایر)، ناحیه صنعتی قهاوند (کیلومتر ۵ محور قهاوند–جاده ملایر)، ناحیه صنعتی گنبد (کیلومتر ۲۵ جاده همدان–ملایر) در حوزهٔ شهرستان همدان قرار دارند. به غیر از شهرک‌های صنعتی قطعه‌سازی سینا، صنایع موکت همدان، کارخانه کیک و شکلات کیوان و کارخانه شیشه همدان نیز به عنوان واحدهای صنعتی شاخص همدان فعالیت دارند.

 

در سال ۱۳۹۰ نمایندهٔ شهر همدان، بزرگ‌ترین معضل مناطق حاشیه شهر همدان را معضل بیکاری اعلام کرده‌است. بنابر گزارش مرکز آمار ایران، آمار بیکاری در سال ۱۳۸۸ در استان همدان ۱۸ درصد بوده‌است که این رقم در آن سال بالاترین رقم آمار بیکاری، پس از استان لرستان بوده‌است. این رقم در سال ۱۳۸۹ کاهش یافته و به ۱۳/۹ درصد رسید همچنین این کاهش نرخ بیکاری در سال ۱۳۹۰ نیز ادامه داشته و نرخ بیکاری در شش ماهٔ نخست این سال ۹/۴ درصد اعلام شده‌ است.

 

ارتفاع از سطح دریا : 1741

دمای میانگین سالانه: 11 درجه سانتی‌گراد

سردترین و گرم ترین  درجه حرارت:

گرم‌ترین دمای همدان +۴۰° و سردترین دمای آن -۳۲٬۸° ثبت شده‌ است.

 

وبگاه های مربوط: 

دانشنامه ویکی‌پدیا / همدان  

https://goo.gl/oRFGLm 

پرتال شهرداری همدان

http://municipality.hamedan.ir/ 

 

نقشه در ایران :

 

 

نقشه در استان: 

 

 

نقشه شهر: 

 

 

منابع:

دانشنامه ویکی‌پدیا / همدان  

https://goo.gl/oRFGLm  

 

دانشنامه ویکی‌پدیا / استان همدان  

https://goo.gl/4iyWUj  

 

دانشنامه ویکی‌پدیا / شهرستان همدان  

https://goo.gl/3RKa89  

 

دانشنامه ویکی‌پدیا / فهرست شهرهای استان همدان  

https://goo.gl/RU2nbL  

 

همشهری آنلاین / آشنایی با استان همدان

http://www.hamshahrionline.ir/details/25492  

 

جغرافیای تاریخی و شهری همدان در سده های نخستین اسلام / سامانه نشریات

http://tarikh.nashriyat.ir/node/634  

 

این مطلب در چارچوب پروژه انسان شناسی وبازنمایی شهرهای ایران مدرن منتشر می شود.

درباره پروژه:

https://goo.gl/8WXL84      

 

  

  

  دوست و همکار گرامی

چنانکه از فعالیت های داوطلبانه کانون «انسان شناسی و فرهنگ» و مطالب منتشر شده در سایت آن بهره می برید و انتشار آزاد این اطلاعات و استمرار این فعالیت ها را مفید می دانید، لطفا در نظر داشته باشید که در کنار همکاری علمی، نیاز به کمک مالی همه همکاران و علاقمندان نیز وجود دارد. کمک های مالی شما حتی در مبالغ بسیار اندک، می توانند کمک موثری برای ما باشند.

 

حامی گرامی اطلاعات مالی کانون انسان‌شناسی و فرهنگ هفته‌ای یکبار در نرم افزار حسابداری درج می‌شود شما میتوانید شرح فعالیت مالی کانون را از طریق لینک زیر دنبال کنید.

 

https://www.hesabfa.com/View/Login

 

 

 

انسان شناسی درد و رنج (23): داوید لوبروتون برگردان...
دایره ی زمان

Related Posts