ورود

وارد شدن به حساب کاربری

نام کاربری*
رمز عبور *
من را بخاطر بسپار

ساختن حساب کاربری

پر کردن تمامی گزینه های دارای * اجباری می باشد
نام
نام کاربری*
رمز عبور *
تایید رمز عبور*
ایمیل*
تایید ایمیل*
کد امنیتی*
Reload Captcha

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی و فرهنگ
اندازه فونت: +

برگه داده های شهری (19): قزوین



قزوين را در نوشته هاي قديم اروپا شهر باستاني « ارساس » يا « ارسا سيا» و در تواريخ يونان همان شهر قديمي « راژيا » و در زمان اشکانيان به نام موسس آن « اردپا » خوانده اند.
ناصر خسرو قبادياني در سفرنامه خود در سال 438ھ . ق شهر قزوين را چنين توصيف کرده است:
... باغستان بسيار داشت، بي ديوار و خار، و هيچ مانعي از دخول در باغات، و قزوين را شهري نيکو ديدم، باروي حصين و کنگره بر آن نهاده و بازارهاي خوب، مگر آن که آب در آن اندک بود و منحصر به کاريزها در زير زمين رئس آن شهر مردي علوي بود.
قزوین در زمان حکومت صفوی پایتخت ایران بوده است و به همین دلیل دارای اماکن و موزه‌های تاریخی بسیاری می‌باشد و از نظر تعداد اثر تاریخی رتبه اول را در ایران و سوم را در جهان دارد. شهر قزوین در شمال غربی کشور قرار گرفته و آب و هوای آن سرد و کوهستانی است. آب و هوای قزوین در تابستان خنک و در زمستان سرد است. میزان بارش سالیانه قزوین حدود ۳۱۸ میلیمتر و دمای متوسط هوا ۱۴ درجه سانتی‌گراد است.

نام: قزوین
نام های پیشین: ارساس، ارساسیا، راژیا، کشوین، قسوین، کاسپین، شاد شاپور، باب‌الجنه
استان: قزوین
مساحت شهر: 132/64 کیلومتر مربع
جمعیت شهر: 381598 نفر در سال 1390

تحول جمعیتی شهر در صد سال اخیر: 
اولين بار سرشماري نفوس شهر قزوين در دوره ناصري طي سال هاي 99-1298 هجري قمري كه معادل سال 1260 هجري شمسي است به دستور شاهزاده عباس ميرزا ملك آرا ، برادر ناتني ناصر الدين شاه كه حكمران شهر قزوين بود ، انجام شده است .   در آن زمان شهر قزوين شامل 16 محله بوده كه هر كـدام جدا گانه سر شماري شده و خانه ها و مغازه ها و تيمچه ها و ساير اعياني مورد شمارش قرار گرفته و ساكنان آنها شامل مردان – زنان – پسران و دختران اعم از اغنيا – فقيران و نوكران و افراد ناقص العضو شمارش شده اند . در سر شماري 99-1298سكنه شهر قزوين به قرار زير گزارش شده است :
تعداد كل خانه ها : 4171 خانه ، تعداد كل نفوس : 32181 نفر كه 15814 نفر مرد و 16367 نفر زن و بقيه نا مشخص. در آن زمان براي شهر قزوين 16 محله گزارش شده است . جدول شماره 1-331 توزيع جمعيت را محله هاي شهر قزوين براي سال 1299 قمري (1260 شمسي ) نشان مي دهد
 (ماخذ : كتابچه سرشماري شهر قزوين - 1299 قمري - به اهتمام سيد محمد دبير سياقي)
در زمان رضا شاه پهلوي نيز در برخي از شهر هاي كشور طي سال هاي 20- 1318 به سر شماري نفوس اقدام شده است ولي به علت بروز جنگ جهاني در شهريور ماه 1320 متوقف شده و ناقص مانده است . اين سرشماري كه به سرشماري يك روزه شهرت دارد توسط كاركنان دولت و باكمك قشون انجام مي شد . هر شهــر يك روز سرشمـاري مي شد و درآن روز تمام سكنه شهر مجبور بودند در خانه بمانند تا سرشماري شوند. در شهر قزوين در 30 تير ماه 1320 سرشماري يك روزه رضا شاهي انجام شد و شمار جمعيت 55151 نفر گزار ش گرديده است .
سر شماري بعدي قزوين در سال 1335 كه سر شماري عمومي نفوس و مسكن در سراسر كشور انجام شد ، صورت گرفته است كه معادل 85 سال از سرشماري نخست گذ شته است . تعداد جمعيت در سرشماري 1335 در شهر قزوين برابر66420 نفر گزارش شده است ، رشد سالانه جمعيت در طول سالهاي 35-1320 برابر 2/1   درصد بوده است .
سرشماري بعدي قزوين در سال 1345 شمار جمعيت شهر را 88106 نفر و رشد سالانه آن را 8/2 درصد نشان داد كه روند رشد طبيعي جمعيت براي سالهاي مذ كور است . بعد از سال 1345 و همراه با آغاز شكل گيري صنايع جديد در شهر قزوين و محور هاي اطراف آن رشد جمعيت اين شهر شتاب بيشتري مي گيرد و در سرشماري سال 1355 تعداد جمعيت شهر برابر 139258 نفر و رشد سالانه آن 6/4 درصد بوده است . روندهاي مذكور باشتاب بيشتري بين سالهاي 65-1355 ادامه مي يابد و در سالهاي انقلاب اسلامي و سپس دوران جنگ تحميلي روند رشد سالانه جمعيت در اين شهر تا ميزان 8/5 درصد افزايش يافته و حجم كل جمعيت شهر قزوين در سرشماري 1365 248591 نفر گزارش شده است .
بعد از پايان جنگ تحميلي و بازگشت برخي مهــاجران جنگ روند هاي رشـد جمعيت نيز به حالت تعــادل نزديك مي شود . درسال 1370 تعداد جمعيت درشهر قزوين 278826 ورشد سالانه آن معادل 3/2 درصد اعلام شده است كه نشان مي دهد نسبت به دوره هاي قبل شتاب رشد بطور قابل ملاحظه اي كاسته شده است .
در سرشماري 1375 شمار جمعيت ساكن در شهر قزوين 291117 نفر و روند رشد سالانه 9/0 درصد بوده است. در سالهاي بعد از آن نيز مطابق برآوردهاي مركز آمار ايران اين روند تعديل ميزانهاي رشد ادامه داشته و براي سال1380 به 7/0 و براي سال 1384 5/0 درصد اعلام شده است. 

مساحت شهرستان: 5915 کیلومتر مربع
مساحت استان: 15549 کیلومتر مربع
جمعیت شهرستان: 566773  نفر در سال 1390
جمعیت استان: 1,201,565 نفر (1390)

ترکیب شهرستان(تعداد و اسامی شهرها،  و تعداد روستاها):
•    بخش مرکزی شهرستان قزوین
دهستان اقبال شرقی
دهستان اقبال غربی
شهرها: قزوین، اقبالیه و محمودآباد نمونه.
•    بخش رودبار الموت شرقی
دهستان الموت بالا
دهستان الموت پائین
دهستان معلم کلایه
شهرها: معلم کلایه
•    بخش رودبار الموت غربی
دهستان رودبار شهرستان
دهستان رودبار محمدزمانی
دهستان دستجرد (قزوین)
شهرها: رازمیان
•    بخش طارم سفلی
دهستان چوقور
دهستان خندان
دهستان کوهگیر
دهستان نیارک
شهرها: سیردان
•    بخش کوهین
دهستان ایلات قاقازان شرقی
دهستان ایلات قاقازان غربی
شهرها: کوهین

کوچکترین و بزرگترین شهرهای استان از لحاظ جمعیتی: 
به لحاظ جمعیتی قزوین بزرگترین و رازمیان با 965 نفر کوچکترین شهرهای استان هستند.

ترکیب استان (تعداد و اسامی شهرها و شهرستان ها): 
استان قزوین دارای 6 شهرستان قزوین، تاکستان، البرز، آبیک، بویین زهرا و آوج است.
این استان دارای 24 شهر به قرار زیر است:
قزوین، تاکستان، الوند، اقبالیه، ابیک، محمدیه، بیدستان، محمود‌آباد نمونه، بویین‌زهرا، شال، اسفرورین، آبگرم، دانسفهان، ضیاء‌آباد، خرمدشت، نرجه، سگزآباد، ارداق، آوج، خاکعلی، معلم‌کلایه، کوهین، سیردان، رازمیان

فاصله شهر با تهران: 152 کیلومتر
فاصله و نسب جغرافیایی شهر با شهرهای مهم نزدیک:
قزوین در 152 کیلومتری شمال غرب تهران، 318 کیلومتری شمال اراک،  450 کیلومتری جنوب غرب ساری، 177 کیلومتری جنوب رشت، 178 کیلومتری شرق زنجان و 235 کیلومتری شمال شرق همدان واقع شده است.
ترکیب زبانی شهر:
زبان رایج مردم شهر قزوین فارسی با لهجه خاص قزوینی می‌باشد. ترکی و تاتی از دیگر زبان‌های رایج در شهر قزوین هستند. در سفرنامه ادوارد براون به نام "یک سال در میان ایرانیان"(۱۸۸۷-۱۸۸۸) زبان غالب مردم قزوین نیز فارسی ذکر شده‌است.
مردم قدیمی قزوین زبان فارسی را با لهجه قزوینی سخن می‌گویند که مبنی بر گشایشه‌گرایی در انتهای الفاظ است و به فارسی نوشتاری نزدیک است. در واقع گویش مردم این شهر گونه‌ای از پارسی اصیل و باستانی ایران است و معمولاً بدون شکستن الفاظ.

ترکیب قومی شهر:
استان قزوين به لحاظ اجتماعى داراى تركيب قومى متنوع مى‏باشد. مهمترين تركيب نژادى قومى استان عبارتند از:
۱- لرها و كردها: اين گروه‏ها به احتمال زياد در زمان شاه عباس به قزوين كوچ داده شده‏اند طوايف كرد در نواحى طارم، قاقزان، دو دانگه، رودبار الموت، بشاريات و پشگل دره زندگى مى‏كنند و تا اين اواخر زندگى كوچ نشينى داشته‏اند. اما اكنون تقريبا تمامى اين طوايف اسكان يافته‏اند و برخى از خانوارها هنوز زندگى كوچ نشينى را ادامه مى‏دهند. طوايف معروف كرد ساكن در قزوين عبارتند از: چگنى، غياثوند، كاكاوند، رشوند، مافى، جليلوند، بابلان و كرمانى.
۲- شاهسون‏ها: شاهسون‏ها از ايل‏هايى هستند كه در محدوده استان قزوين زندگى مى‏كنند. شاهسون‏ها به منظور مقابله با شورش طايفه‏هاى قزلباش در زمان شاه عباس صفوى سازمان دهى و در اطراف قزوين مستقر شدند.
شاهسون استان شامل بغدادى‏ها و اينانلوها مى‏باشند و بيشتر در نواحى رامند، زهرا، خرقان و افشار اسكان يافته‏اند و به كار دامپرورى و كشاورزى اشتغال دارند. تعدادى نيز در محدوده كوه‏هاى خرقان و نواحى بزينه رود وكوه شاه كولك خمسه و دهستان‏هاى زهرا و رامند و نواحى ساوه در استان مركزى و استان قم ييلاق و قشلاق مى‏كنند.
۳- مراغى‏ها يا كله بزیها: در استان قزوين به ويژه منطقه رودبار، گروهى مشهور به مراغى يا كله بزى زندگى مى‏كنند. اين طايفه داراى گويش، پوشش، آداب و رسوم خاصى مى‏باشند. و بيشتر در نواحى رودبار الموت اسكان دارند. از ديگر طوايف مستقر در قزوين مى‏توان از طوايف: گنجى، انصارى و چهار محال بختيارى نام برد.

ترکیب  اقتصادی (مشاغل و بخش های اقتصادی فعال):
قزوين علاوه بر سوابق تاريخي و کشاورزي يکي از قطبهاي بزرگ صنعتي ايران محسوب مي شود که با داشتن 1700 واحد کوچک و بزرگ صنعتي و دو شهر صنعتي البرز « اولين شهر صنعتي ايران تأسيس 1346» و «ليا» مقام والايي در صنعت کشوردارد .
 همچنين معادن بزرگ مس و سرب و روي ، گچ و…در اين منطقه نهفته است . عمده محصولات باغي وزراعي استان در شهرستان قزوين توليد ميشود.درقزوين واحدهاي بزرگ دام طيور فعاليت دارند. قزوين برسر راه استانهاي  غرب وشمال باستانهاي شرق کشورقرار دارد به همين دليل از ديربازبعنوانيک مرکزتجاري بزرگ محسوب ميگردد از نظر مراکز آموزشي عالي نيز ميتوان دانشگاه بزرگ بين المللي امام خميني (ره ) ، دانشگاه علوم پزشکي و دانشگاههاي آزادو پيام نور و تربيت معلم و دانشگاه اسلامي کار….نام برد.

ارتفاع از سطح دریا : 1347 متر
دمای میانگین سالانه: 13 درجه سانتی‌گراد
سردترین و گرم ترین  درجه حرارت:
سردترین درجه حرارت 4.7- و گرمترین 35.6 درجه سانتی‌گراد است.


نقشه در ایران :
 

نقشه در استان:
 

نقشه شهر:
 
 
 

 



منابع:
دانشنامه ویکی‌پدیا / قزوین
https://goo.gl/EIIOQF

دانشنامه ویکی‌پدیا / استان قزوین
https://goo.gl/0BCO3q

دانشنامه ویکی‌پدیا / شهرستان قزوین
https://goo.gl/iTG9Ng

دانشنامه ویکی‌پدیا / فهرست شهرهای قزوین
https://goo.gl/oP580x

پرتال شهرداری قزوین / قزوین امروز
http://www.qazvin.ir/web/guest/11

پرتال شهرداری قزوین / تاریخچه قزوین
http://www.qazvin.ir/web/guest/12

سازمان آمار و فناوری اطلاعات شهرداری قزوین / تحولات جمعیت
http://fava.qazvin.ir/58

سمتا / نژاد و تیره در استان قزوین
https://goo.gl/k86bcK

این مطلب در چارچوب پروژه انسان شناسی وبازنمایی شهرهای ایران مدرن منتشر می شود.
درباره پروژه:
https://goo.gl/8WXL84   



  

  

  دوست و همکار گرامی

چنانکه از فعالیت های داوطلبانه کانون «انسان شناسی و فرهنگ» و مطالب منتشر شده در سایت آن بهره می برید و انتشار آزاد این اطلاعات و استمرار این فعالیت ها را مفید می دانید، لطفا در نظر داشته باشید که در کنار همکاری علمی، نیاز به کمک مالی همه همکاران و علاقمندان نیز وجود دارد. کمک های مالی شما حتی در مبالغ بسیار اندک، می توانند کمک موثری برای ما باشند.

 

حامی گرامی اطلاعات مالی کانون انسان‌شناسی و فرهنگ هفته‌ای یکبار در نرم افزار حسابداری درج می‌شود شما میتوانید شرح فعالیت مالی کانون را از طریق لینک زیر دنبال کنید.

 

https://www.hesabfa.com/View/Login

 

 

 

معرفی کتاب هابرماس و پوپر، جستارهای معرفت شناسی
تعریف انسان: امری سیاسی

Related Posts