ورود

وارد شدن به حساب کاربری

نام کاربری*
رمز عبور *
من را بخاطر بسپار

ساختن حساب کاربری

پر کردن تمامی گزینه های دارای * اجباری می باشد
نام
نام کاربری*
رمز عبور *
تایید رمز عبور*
ایمیل*
تایید ایمیل*
کد امنیتی*
Reload Captcha

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی و فرهنگ
اندازه فونت: +

برگه داده های شهری (1): تهران

 

تهران تا پیش از بنیان‌گذاری سلسلهٔ قاجار و برگزیده‌شدن به عنوان پایتخت ایران، شهری کوچک با ۱۵٬۰۰۰ تن جمعیت در سال ۱۱۶۴ بود. اما از آن زمان به بعد، جمعیت آن رو به رشد نهاد و در اواسط دورهٔ قاجار به بزرگ‌ترین شهر ایران تبدیل شد. در این میان اطلاعات موجود نشان می‌دهد که روند جمعيت پذيري مناطق شهر تهران در فاصله زماني 1355 تا 1385 به يک ميزان نبوده است...

 

نام: تهران

نام های پیشین:  تهرام

استان: تهران

مساحت شهر: 730 کیلومتر مربع

مساحت شهرستان: 1601 کیلومتر مربع

مساحت استان: 12,981 کیلومتر مربع


جمعیت شهر: 8,244,535

تحول جمعیتی شهر در صد سال اخیر: 
تهران تا پیش از بنیان‌گذاری سلسلهٔ قاجار و برگزیده‌شدن به عنوان پایتخت ایران، شهری کوچک با ۱۵٬۰۰۰ تن جمعیت در سال ۱۱۶۴ بود. اما از آن زمان به بعد، جمعیت آن رو به رشد نهاد و در اواسط دورهٔ قاجار به بزرگ‌ترین شهر ایران تبدیل شد.
با توجه به روند افزايش جمعيت در تهران عملاً شتاب جمعيت براي تبديل شدن به يک کلانشهر از ابتداي حکومت پهلوي (حدود سال 1300 شمسي) شروع و طی مدت 40 سال بالغ بر ده برابر (يعنی حدود 2 ميليون نفر در سال 1340) شد. جمعيت تهران در 40 سال بعد نيز (1340-1380) به 7 ميليون نفر رسيد. در حال حاضر جمعيت تهران بيش از 7/7 ميليون نفر مي باشد. اگر چه شتاب افزايش جمعيت طی مدت 40 سال اخير به مراتب کمتر از دوره 40 سال قبل از آن بوده ولي جمعيت خالص اضافه شده در اين دروه بيش از 5 ميليون نفر می­باشد که اين امر پيامدهاي اقتصادي – اجتماعي و همچنين زيست­محيطي بسيار گسترده­ای داشته­ است. بر اساس شش دوره سرشماري انجام شده، جمعيت تهران طي سال­هاي 1335 تا 1385 حدوداً 5 برابر شده­است. اين رشد در شهرهاي اطراف تهران به مراتب بيشتر از شهر تهران بوده به­طوري که رشد شهر تهران طي دهه­های اخير کاهش يافته و بر جمعيت پيرامون آن افزوده شده­است. جدول 2، جمعيت عمده ­ترين شهرهاي استان تهران و نرخ رشد آن­ها را از 1335 تا 1385 نشان مي­دهد.

روند تحول جمعيت مناطق
اطلاعات موجود نشان می‌دهد که روند جمعيت پذيري مناطق شهر تهران در فاصله زماني 1355 تا 1385 به يک ميزان نبوده است. ويژگيهاي جمعيت­پذيري مناطق شهري کلانشهر تهران طي سی سال گذشته عبارتند از:
•    مناطق مرکزي شهر در طي اين دوره عمدتاً جمعيت خود را از دست داده و مناطق حاشيه شهر جمعيت بيشتري را جذب کرده­اند. اين امر موجب انتقال ثقل جمعيت از مرکز به پيرامون شده به­طوری که رشد جمعيت مناطق 6، 20،13 و 14 منفي بوده و منطقه 4 بالاترين سهم جمعيت و منطقه 22 بالاترين رشد جمعيت را داشته­اند.

•    مناطق حاشيه­اي شهر که طی سال­های 65 – 1355 بين ۳ تا ۷ درصد رشد جمعيتي داشتند، در دروه 75 – 1365  با اشباع و کاهش رشد جمعيت (بين 1 تا 5 درصد) مواجه شده­اند. اين امر متأثر از افزايش شديد قيمت زمين در اين مناطق طی دوره بعد از انقلاب اسلامی بوده­است. در واقع ارزان­قيمت بودن اراضي در مناطق حاشيه­اي طی سال­هاي قبل از انقلاب اسلامی، محرک اصلي تفکيک املاک و جمعيت پذيري آنها بود که در دوره بعد از پيروزی انقلاب اسلامی و به دليل ارايه امکانات خدماتی مورد نياز و افزايش قيمت آن، تفاوت­هاي عمده در قيمت زمين مناطق در مقايسه با ساطر مناطق شهر تهران از ميان رفت.

- روند خروج جمعيت از مناطق مرکزي شهر تهران (مناطق 9، 10، 11، 12، 16، 17) که در دوره اول با شدت زيادي روي داده­، در دوره­هاي بعدي تعديل شده­است.
- روند نوسازي بافت­هاي فرسوده در چند سال اخير سبب شد تا ساکنان اين­گونه مناطق از آن خارج نشده و رشد منفي جمعيت در آن متوقف شود. (منبع: اطلس کلانشهر تهران)



جمعیت شهرستان: 8,293,140
جمعیت استان: 12,425,000 (1392)


ترکیب شهرستان (تعداد و اسامی شهرها،  و تعداد روستاها):
شهرستان تهران بنابر آمارگیری سرشماری سال 1385 دارای سه بخش مرکزی، کن و سولقان و بخش آفتاب، یک شهر تهران و سه روستای سولقان، خلازیر و آفتاب است.

کوچکترین و بزرگترین شهرهای استان از لحاظ جمعیتی: 
از نظر جمعیتی تهران با  8,244,535 نفر بزرگترین و ارجمند با 1688 نفر جمعیت کوچکترین شهرهای استان تهران هستند.

ترکیب استان (تعداد و اسامی شهرها و شهرستان ها): 
استان تهران دارای شانزده شهرستان است که عبارتند از:
دماوند، اسلامشهر، فیروزکوه، پردیس، ری، رباط‌کریم، شمیرانات، تهران، ورامین، پاکدشت، پیشوا، شهریار، ملارد، قدس، بهارستان، قرچک
تهران دارای 38 شهر با ترتیب جمعیتی زیر است:
تهران، اسلامشهر، قرچک، گلستان، قدس، ملارد، ورامین، شهریار، نسیم‌شهر، پاکدشت، اندیشه، رباط‌کریم، صالح‌آباد، باقر‌شهر، باغستان، بومهن، چهاردانگه، پیشوا، دماوند، پردیس، وحیدیه، نصیر‌آباد، فردوسیه، حسن‌آباد، رودهن، شاهد‌شهر، صباشهر، صفادشت، فیروزکوه، لواسان، آبسرد، شریف‌آباد، کهریزک، فشم، جوادآباد، کیلان، آبعلی، ارجمند

فاصله و نسب جغرافیایی شهر با شهرهای مهم نزدیک:
تهران در 278 کیلومتری جنوب مازندران، 84 کیلومتری شرق البرز، 277 کیلومتری شمال شرقی اراک، 158 کیلومتری شمال قم و 220 کیلومتری شمال غرب سمنان واقع شده است.

ترکیب زبانی شهر:
زبان اصلی مردم تهران و استان تهران، فارسی‌است. اما در بعضی نقاط زبان‌های محلی نیز دیده می‌شود که در مجموع از لهجه‌های فارسی به شمار می‌آیند. به طور کلی زبان و گویش‌های دیگری مانند ترکی آذری، کردی، گیلکی، لری، مازندرانی و... نیز به دلیل مهاجرت‌ها به آن افزوده شده‌است. جمعیتی از مردم عرب زبان نیز که عمدتاً لبنانی و عراقی هستند در شهر تهران و بویژه شهر ری زندگی می‌کنند. بر اساس سرشماری ۱۳۶۵ در حدود ۹۸٫۱ درصد از جمعیت استان به زبان فارسی تکلّم می‌کردند که این نسبت در نقاط شهری ۹۸٫۳ و در نقاط روستایی ۹۶٫۸ درصد بود.
همچنین در یک سرشماری رسمی مخصوص شهر تهران که در سال ۱۳۸۹ در ۳۷۴ محله شهر تهران به مرحله اجرا درآمد، ۶۳٪ از پایتخت‌نشینان در تهران متولد شده‌اند، ۹۸٪ آن‌ها قادر به تکلم زبان فارسی هستند، ۱۳٪ یکی از زبان‌های لاتین را می‌فهمند، ۱۰٪ قادرند به یکی از زبان‌های دنیا صحبت کنند و ۶۷٪ تهرانی‌ها فارس و فارسی زبان هستند.


ترکیب قومی شهر:
در اوایل دهه ۱۹۸۰ به ویژه پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران، ترکیب قومی-اجتماعی جمعیت ایران دچار تغییر قابل توجهی شد. نتایج اجتماعی، سیاسی و اقتصادی انقلاب باعث شد بسیاری از شهروندان ایرانی به خصوص اهالی تهران، ایران را به مقصد کشورهایی نظیر کانادا، آمریکا، فرانسه، سوئد و دیگر کشورهای اروپایی ترک کنند. با آغاز جنگ ایران و عراق و به خصوص حملات هوایی عراق به تهران، موج دوم مهاجرت از تهران به شهرها و کشورهای دیگر آغاز گردید، برعکس این قضیه نیز جمعیت زیادی از جنگ‌زدگان غرب و جنوب‌غرب ایران، به تهران مهاجرت کردند.
شرایط سخت جنگ در کشورهای همسایه ایران یعنی افغانستان و عراق موجی دیگر از مهاجران را وارد شهر تهران کرد. با وجود اینکه بسیاری از مهاجران افغانی و عراقی بعد از بهتر شدن وضعیت کشورشان و با همکاری آژانس کمیساریای عالی سازمان ملل برای پناهندگان، ایران را ترک کردند با این حال هنوز جمعیت قابل توجهی از این مهاجران در تهران زندگی می‌کنند و بخشی از مردم تهران شده ند. مردم تهران شیعه دوازده امامی هستند و ادیان و مذاهب مسلمان (سنی)، تصوف، زرتشتی، بهایی، یهودی، مسیحی (شامل: آشوریان نسطوری، ارمنی، کاتولیک، ایرانیان پروتستان، کلیسای خانگی ایرانیان، جماعت مسیحی ربانی، مسیحیان ارتدکس روس) و خداناباوران نیز در اقلیت هستند.

طی پژوهشی که شرکت پژوهشگران خبره پارس به سفارش شورای فرهنگ عمومی در سال ۸۹ انجام داد و بر پایه یک بررسی میدانی و یک جامعه آماری از میان ساکنان ۲۸۸ شهر و حدود ۱۴۰۰ روستای سراسر کشور، درصد اقوامی که در این نظر سنجی نمونه گیری شد در تهران به قرار زیر بود:
اقوام کلانشهر تهران
قومیت    درصد
فارس    66.4
ترک    25.2
گیلک    6.2
کرد    0.8
عرب    0.5
سایر    0.4


ترکیب  اقتصادی (مشاغل و بخش های اقتصادی فعال):
هران علاوه بر این‌که مرکز سیاسی کشور است، مهم‌ترین قطب اقتصادی آن نیز است. با این‌که تنها ۱۱ درصد جمعیت کشور در تهران زندگی می‌کنند، حدود ۲۵ درصد تولید ناخالص داخلی ایران مربوط به این شهر است. بیش از ۱۵۰۰ سازمان دولتی هم‌اکنون در تهران فعالیت می‌کنند و گران‌ترین ساختمان‌های تهران نیز در اختیار این سازمان‌های دولتی‌است.
تولید ناخالص داخلی برابر ۸۸ میلیارد دلار دارد که این شهر را در رده پنجاه و ششمین شهر ثروتمند جهان و بالاتر از شهرهایی چون ریاض، لیسبون، برلین، بیرمنگام، لیون و هامبورگ قرار داده‌ است.  بخش خدمات سهمی ۷۸ درصدی در تولید ناخالص داخلی تهران دارد و پس از آن به ترتیب بخش‌های صنعت (۱۴ درصد) و کشاورزی (۸ درصد) قرار دارند. در بخش خدمات در استان تهران، رشته فعالیت‌های عمده‌فروشی و خرده‌فروشی با ۲۸ درصد و مستغلات و کسب و کار با ۲۵ درصد بیشترین سهم را در تولید ناخالص داخلی دارند. فعالیت‌های خدماتی تهران در داخل شهر و فعالیت‌های صنعتی (زمین‌بر) در حومه آن متمرکز هستند.


ارتفاع از سطح دریا : 1190 متر
دمای میانگین سالانه:
بیشینه دمای میانگین: 22.7 درجه سانتی گراد
کمینه دمای میانگین: 11.9 درجه سانتی گراد


سردترین و گرم ترین  درجه حرارت:
در یک دوره ۴۵ ساله بیشترین دمای تهران ۴۳ درجه سلسیوس و کمترین دمای آن ۱۵- درجه سلسیوس گزارش شده‌است.

وبگاه های مربوط:


دانشنامه ویکی‌پدیا / شهر تهران
https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86
وبسایت شهرداری تهران
http://www.tehran.ir/Default.aspx?tabid=117

نقشه در ایران :

 

نقشه در استان:
 



نقشه شهر:
 



منابع:
دانشنامه آزاد ویکی پدیا / تهران

دانشنامه ازاد ویکی پدیا / استان تهران

دانشنامه آزاد ویکی پدیا / شهرستان تهران

دانشنامه آزاد ویکی پدیا / فهرست شهرهای استان تهران

دانشنامه آزاد ویکی‌پدیا / اقلیم تهران

اطلس کلانشهر تهران / روند تحول جمعیتی مناطق

وبسایت تیشینه / فواصل بین شهرها

 

این مطلب در چارچوب پروژه انسان شناسی وبازنمایی شهرهای ایران مدرن منتشر می شود.

در باره پروژه 

  

  

  دوست و همکار گرامی

چنانکه از فعالیت های داوطلبانه کانون «انسان شناسی و فرهنگ» و مطالب منتشر شده در سایت آن بهره می برید و انتشار آزاد این اطلاعات و استمرار این فعالیت ها را مفید می دانید، لطفا در نظر داشته باشید که در کنار همکاری علمی، نیاز به کمک مالی همه همکاران و علاقمندان نیز وجود دارد. کمک های مالی شما حتی در مبالغ بسیار اندک، می توانند کمک موثری برای ما باشند.

 

حامی گرامی اطلاعات مالی کانون انسان‌شناسی و فرهنگ هفته‌ای یکبار در نرم افزار حسابداری درج می‌شود شما میتوانید شرح فعالیت مالی کانون را از طریق لینک زیر دنبال کنید.

 

https://www.hesabfa.com/View/Login

 

 

 

ایران سحرانگیز؛ گزارش سفر یک گروه فرانسوی به ایران
زها حدید

Related Posts