ورود

وارد شدن به حساب کاربری

نام کاربری*
رمز عبور *
من را بخاطر بسپار

ساختن حساب کاربری

پر کردن تمامی گزینه های دارای * اجباری می باشد
نام
نام کاربری*
رمز عبور *
تایید رمز عبور*
ایمیل*
تایید ایمیل*
کد امنیتی*
Reload Captcha

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی و فرهنگ
اندازه فونت: +

حرفى براى گفتن (درباره منصور فلامكى)



«محمدمنصور فلامكى» يكى از آن نقطه عزيمت¬هايى است كه می‌توان براى معمارى و شهرسازى مدرن و معاصر ايران برشمرد و بازگو كرد. كسى كه در اين رشته بنيادى به‌نوعی اجتهاد رسيده است. اين را بيش از هرچيزى گستره فكر و فعاليت و خلاقيت اين انسان فرهيخته به ما مى-گويد...



 -متولد ۱۳۱۳ مشهد
 -دانشجوى معمارى دانشكده هنرهاى زيبا دانشگاه تهران تا ۱۳۳۵
 -دكتراى معمارى از دانشكده معمارى ونيز ۱۳۴۱
 -تخصص فنون شهرسازى از پلى تكنيك ميلان ۱۳۴۷
 -تخصص مرمت بناها و شهرهاى تاريخى از دانشگاه رم ۱۳۴۸
 -دانشيار دانشگاه تهران از سال ۱۳۴۸
 - راه‌اندازی مؤسسه علمى ـ فرهنگى و همگانى «فضا»
 - استاد دانشگاه غیرانتفاعی پارس به ریاست پروفسور گلابچی
- عضو هیئت ممیزه دانشگاه تهران به نمایندگی هیئت‌علمی دانشکده از سال ۵۵ تا سال ۱۳۸۵
- تدریس در دانشکده هنر و معماری دانشگاه آزاد تهران گروه هنر٬ رشته معماری و شهرسازی٬ گرایش شهرسازی فنی از سال ۸۵
 
آثار:
تألیف:
«باززنده‌سازى بناها و شهرهاى تاريخى» (۱۳۵۴)
«سيرى در تجارب مرمت شهرى (از ونيز تا شيراز)» (۱۳۵۷)
«فارابى و سير شهروندى در ايران» (۱۳۶۷)
«شکل‌گیری معمارى در تجارب ايران و غرب» (۱۳۷۱)
«ریشه‌ها و گرایش‌های نظرى معمارى» (۱۳۸۲)
«شناخت پابلو پيكاسو و ۲۰اثر برگزيده او» (۱۳۸۳)
«حريم گذارى بر ثروت‌های فرهنگى ايران» (زیر چاپ)
«بهسازى و نوسازى شهرى» (زیر چاپ)
 «تكنولوژى مرمت معمارى»
ترجمه:
 «منشور آتن» با تدوين «لوكوربوزيه»
تدوين و دبیری مجموعه مقالات اولين سمينار مرمت شهرى در ايران
چاپ ۱۲۰مقاله به زبان‌های انگليسى و فرانسه و ايتاليايى
ارائه مقاله در اولين و دومين كنگره بین‌المللی ايران در سال¬هاى ۱۳۵۴ و ۱۳۵۰
ارائه و اجراى تعداد زيادى طرح مرمت و معمارى و شهرسازى به‌صورت پژوهشى و حرفه‌ای



محمد شمخانى: «محمدمنصور فلامكى» يكى از آن نقطه عزیمت‌هایی است كه می‌توان براى معمارى و شهرسازى مدرن و معاصر ايران برشمرد و بازگو كرد. كسى كه در اين رشته بنيادى به‌نوعی اجتهاد رسيده است. اين را بيش از هرچيزى گستره فكر و فعاليت و خلاقيت اين انسان فرهيخته به ما می‌گوید.
براى اينكه فلامكى را بهتر بشناسيم، ناگزير از بازگشت به گذشته و اشاره‌هایی هرچند گذرا هستيم.چيزى كه حداقل به انگیزه‌های اين هنرمند براى رسيدن به اينجا ـ اينجايى كه قرارگرفته و جايگاهى كه در آن ايستاده است ـ بپردازد.
فلامكى جزو آن گروه از دانشجويان دانشكده هنرهاى زيباى دانشگاه تهران بوده كه درست دو ماه بعد از كودتاى معروف ۲۸مرداد سال ۱۳۳۲ وارد نخستين دوره رشته معمارى آن دانشكده می‌شوند و به خاطر محدودیت‌هایی كه در آموزش می‌بینند و می‌یابند، براى گسترش ديد و دریافتشان به اروپا و بيشتر ايتاليا سفر می‌کنند. درواقع سه سال تحصيل در دانشكده هنرهاى زيبا، آن هم نزد استادانى كه خود دانش‌آموخته غرب بودند و واسطه  ورود بخشى از دانش معمارى به ايران، بالاخره او را بر آن می‌دارد كه فاصله خود را با منابع اصلى اين رشته كم كند و پا در صراط مستقيمى بگذارد كه به نتيجه نزدیک‌تر بوده است: «معمارى در ايران آن موقع رشته شناخته‌شده‌ای به نظر نمی‌آمد و براى همين هم زندگى ما در دانشكده زندگى زياد موفقى نبود. بااین‌حال اما رشته بسيار ارزشمندى بود معمارى و هركس اين را كشف می‌کرد، پايبند آن می‌شد. ما آن موقع منابع مشخص و مكتوبى نداشتيم. رشته معمارى تهى از کتاب‌هایی بود كه بايد می‌داشتیم و می‌خواندیم. به عبارتى هيچ زمينه قياسى براى مفاهيم و درس‌ها نبود. هرچه می‌آموختیم، همان را می‌پذیرفتیم. تاريخ هنر یادداشت‌هایی بود كه استاد براى خود تهيه كرده بود و آن را بينابين تعريف و بازخوانى براى ما می‌گفت. ما براى استادان احترام خاصى قائل بوديم، اما راهى براى گسترش ايده و عقیده‌مان نداشتيم. بعد از گذشت يك سال تاز ه آموختيم كه مطالبات علمى و آموزشى خود را با مديران دانشكده مطرح كنيم. كه بازهم تحولى رخ نداد. براى اينكه نه كتابى و نه معلمى نمی‌توانست یک‌شبه متولد شود. نقطه مقابل اين وضعيت اما، جو دانشكده جو بسيار خوبى بود. مسئله‌ای نبود كه ميان آتلیه‌ها و دوستی‌ها مطرح نشود. كامل شدن دوستی‌ها هم يك نقطه عطف مركزى داشت كه همان معمارى بود.»
فلامكى از ميان كشورهاى اروپايى مثل خيلى از هم‌کلاسی‌هایش ايتاليا را براى ادامه تحصيل انتخاب می‌کند و آن‌قدر در آن كشور می‌ماند كه دايره تجربياتش كامل و کامل‌تر شود. او تنها ۷ سال را در دانشكده معمارى ونيز می‌گذراند و بعد از دريافت دكترا از اين دانشكده، به كار با استادانى می‌پردازد كه بیشتر دوستشان می‌داشت. كسانى چون پروفسور «نبه ولو» و پروفسور «ده كارلو» كه در ايران هم حالا به اندازه كافى شناخته‌شده هستند. پافشارى فلامكى در تحصيل باعث می‌شود كه او دو تخصص ديگر هم در ايتاليا به دست آورد كه يكى تخصص در «فنون شهرسازى» از دانشگاه پلى تكنيك ميلان است و يكى هم تخصص در «مرمت بناها و شهرهاى تاريخى» از دانشگاه رم.
از ميان آن جمع سى چهل نفره‌اى كه با دكتر فلامكى عازم اروپا شده بودند، عده‌ای بعد از اتمام تحصيل بلافاصله به ايران بازمی‌گردند و به دانشکده‌های معمارى می‌پیوندند. درواقع رشته معمارى دانشگاه ملى (شهيد بهشتى) حالا توسط همين گروه تحصیل‌کرده در ایتالیا راه‌اندازی می‌شود و دوره اول مديريت آن را هم دكتر «مسعود جهان‌آرا» به عهده می‌گیرد.
دكتر فلامكى اما يكى از آن حلقه‌های مفقوده‌ای است كه با چند سال تأخير و بعد از به دست آوردن تجربه‌ها و تخصص‌های تازه و ضروری در سال ۱۳۴۸ به ايران بازمی‌گردد و به‌عنوان دانشيار به استخدام دانشگاه تهران درمی‌آید. او حالا يك متاع مهم و مفید هم با خود به ارمغان آورده ، كه « حركت جمعيتى در ۹۵ شهر اطراف ونيز» نام دارد. كتابى كه تعدادى از عامل و متغیرهای شهرسازى را از سال ۱۸۶۱ تا ۱۹۶۱ بررسى تطبيقى می‌کند و سنتزهايى را ارائه می‌دهد.
سمت دانشيارى را درواقع او به خاطر همين كتاب و چند تخصصى كه دارد ، به دست می‌آورد.
دكتر فلامكى در دانشگاه تهران هم‌زمان آغاز به تدريس چند درس می‌کند.
« طراحى شهرى» ، « طراحى معمارى» ، نظریه‌های تاريخى شهرسازى قرن نوزده و بيست اروپا» و «بهسازى و نوسازی شهرى» ازجمله درس‌هایی است كه او بركرسى تدريس آن‌ها می‌نشیند. دراين بين درس مهم‌تری هم هست كه او خود بنيانش می‌گذارد. درس « مرمت بناها و شهرهای تاريخى» كه از سال ۵۰ ـ ۱۳۴۹ به‌صورت رسمى آغاز می‌شود و تا به امروز ادامه می‌یابد. اولين كتابى هم كه منصور فلامكى براى دانشگاه تهران تأليف می‌کند، در ارتباط با همين درس است. كتابى كه « باز زنده سازى بناها و شهرهاى تاريخى » نام می‌گیرد. اين تجربه ارزنده به تجربه ديگرى در این زمينه قطع می‌خورد. چيزى كه پشت آن هم كار حرفه‌ای هست و هم كار پژوهشى . طرح مرمت شهرى شيراز قديم يكى از نخستين تجربه‌های حرفه‌ای فلامكى است، كه درنهايت با كتاب«سيرى در تجارب مرمت شهرى» (از ونيز تا شيراز) معرفى می‌شود.
اگر بپذيريم كه آدم‌های بزرگ با وجود تمام ناملایماتی‌ها كه می‌بینند هرگز از كارهاى خطيرى كه می‌کنند، خسته نمی‌شوند، در کارنامه دكتر فلامكى به نمونه كارهاى بزرگ ديگرى برخورد می‌کنیم كه اين صفحه براى توصیفشان بسيار محدود است و تنها اجازه گزارشى اجمالى از آن‌ها را به نويسنده می‌دهد.
از ديگر طرح‌های معمارى و شهرسازى دكتر فلامكى، همچنين می‌توان به مجموعه ساختمان‌های استاندارى كرمان اشاره كرد كه طرحى به نظر دوست‌داشتنی بود و آن نيز باز به هنگام اجرا با تغيير مديريت استاندارى كرمان متوقف می‌شود. چند پروژه طراحى شهرى براى «جوپار» كرمان همراه با طرح جامع و تفصيلى جوپار ـ كه به تصويب رسيده و در حال اجرا است ـ طرح باز زنده سازى محوطه بین‌الحرمین شيراز و طرح مديريت قلعه «خورانق» از ديگر فعالیت‌های پژوهشى و حرفه‌ای دكتر فلامكى به حساب می‌آید كه باز زنده سازى محوطه بین‌الحرمین شيراز به تصويب شهردارى و شوراى اسلامى شهر شيراز رسيده و گودبردارى هم شده و باز بنا به تغيير مديريت شهردارى در حال حاضر متوقف است و طرح مرمت قلعه خورانق كه بار علمى آن بيشتر مدنظر است، همراه با طرح يك خانه نمونه و طرح شالوده‌ای شهر ـ روستاى خورانق براى وزارت علوم انجام می‌شود و براى آنكه اين بحث را بسته باشم، بد نيست اشاره‌ای هم به دو كار پژوهشى منصور فلامكى اشاره كنم كه يكى از آن‌ها طرح پژوهشى خانه‌سازی انبوه در مناطق نفت‌خیز خوزستان است. كارى كه در مؤسسه علمى ـ فرهنگى فضا انجام و پيگيرى می‌شود.
جايى كه با فلامكى در آن به گفت‌وگو نشسته‌ام، دفتر مؤسسه علمى ـ فرهنگى فضا است كه در آن كارهايى پژوهشى انجام می‌شود. ۳۵ سال از عمر اين دفتر می‌گذرد و در اين مدت كارهاى زيادى در آن و در زمينه معمارى و شهرسازى صورت گرفته است. اين مؤسسه آرام‌آرام دارد خودش را براى دسترسى عام تبديل به يك نهاد علمى همگانى می‌کند. در اين مركز حدود چهار هزار كتاب كمياب به زبان فارسى، هزار جلد كتاب مرجع خارجى و در حدود ۱۵۰ پایان‌نامه دوره‌های فوق‌لیسانس و دكترا موجود است كه روى مؤلف و مترجم و موضوع و عنوان نمانه‌نويسى شده و دانشجويان رشته‌های معمارى تهران، تبريز و كرمان از آن استفاده می‌کنند. مؤسسه علمى ـ فرهنگى فضا کتاب‌هایی نيز در زمينه معمارى و موسيقى و هنر منتشر كرده و می‌کند كه در اين زمینه‌ها کتاب‌های ویژه‌ای به شمار می‌آیند.
با دكتر فلامكى درباره نخستين همايش باغ ايرانى نيز حرف می‌زنم. همايشى كه يكى از اعضاى اصلى هیئت‌علمی آن بوده است. «عكس رخ باغ» عنوان مقاله او در اين همايش بود كه باغ را از رهگذر منابع و مفاهيم ادبى و معمارى بررسى و گزارش می‌کرد: «در اين گزارش سه نكته اصلى وجود داشت. يكى اينكه باغ ايرانى موجوديتى است سرزمينى كه دانش‌های متفاوتى چون اقليم و جغرافيا و ادبيات و... در شكل دادن به آن مؤثرند. يكى ديگر اينكه باغ ايرانى موضوعى میان‌رشته‌ای براى پژوهش است كه نبايد فقط معمارها درباره آن حرف بزنند و نكته سوم هم به زنده‌بودن عنصر باغ برمی‌گردد كه بايد ابعاد مختلف آن در پژوهش‌های ما بيايد تا يك نكته را دريابيم و آن دگرگونى مدام باغ در طول تاريخ كشورمان است. اين دگرگونى هم در ترسيم و طراحى باغ می‌آید، هم در تجهيز و ساماندهى فضاى باغ و هم به معمارى باغ مربوط می‌شود و آن را متحول می‌کند. باغ ايرانى در اصل يك منبع تجربه فنون زنده علمى براى معمارى و شهرسازى است. چون عنصرى ارتباط‌دهنده ميان معمارى و شهرسازى به معناى گسترده و زیست‌محیطی آن به حساب می‌آید.»
و اما اگر بخواهيم همه آن كار و كوشش چند دهه‌ای منصور فلامكى را در کلی‌ترین حالت توصيف كنيم، بايد از يك زندگى هزينه شده براى توليد مكتوبات علمى بگوييم و از تجربه‌هایی كه بتوانند بار علمی‌شان را فراموش نكنند و به كار آموزش بيايند و بازتاب‌هایی در اين زمينه داشته باشند. پژوهش‌هایی كه همه به‌موازات طراحى و تدوين كتاب انجام شده و می‌شوند. او سالى یک‌بار هم كه شده، در كنگره و سمينارهاى بین‌المللی شركت می‌کند تا خود را به هنگام كند و نگه دارد.
اين را ۱۲۰ مقاله‌ای مى¬گويد كه در نشريات و کتاب‌های تخصصى داخلى و خارجى به زبان¬هاى انگليسى و احياناً فرانسوى و ايتاليايى ارائه و به چاپ رسانده است. او هم‌اکنون مشغول تهيه طرح پژوهشى ۸ شهر قديمى ايران براى وزارت مسكن و شهرسازى است و در كنار آن ـ به‌رغم بازنشستگى ـ همچنان در دانشکده‌های معمارى تدريس می‌کند.



- این مقاله ابتدا در مجموعه «مهرگان» و در جشن‌نامه مشاهیر معاصر ایران به سفارش و دبیری محسن شهرنازدار تهیه و منتشر شده است. پروژه مهرگان که در موسسه فرهنگی- مطبوعاتی ایران به انجام رسید؛ به معرفی نخبگان ایرانی متولد 1290 تا 1330 خورشیدی می‌پرداخت. بخشی از این پروژه سال 1383در قالب کتاب منتشر شده است.

- ویرایش نخست توسط انسان‌شناسی و فرهنگ: 1398
- آماده‌سازی متن: فائزه حجاری زاده
-این نوشته خُرد است و امکان گسترش دارد.برای تکمیل و یا تصحیح اطلاعات نوشته شده، به آدرس زیر ایمیل بزنید:

این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید




استاد دکتر محمد منصور فلامکی عضو شورای عالی انسان شناسی و فرهنگ است.

  

  

  دوست و همکار گرامی

چنانکه از فعالیت های داوطلبانه کانون «انسان شناسی و فرهنگ» و مطالب منتشر شده در سایت آن بهره می برید و انتشار آزاد این اطلاعات و استمرار این فعالیت ها را مفید می دانید، لطفا در نظر داشته باشید که در کنار همکاری علمی، نیاز به کمک مالی همه همکاران و علاقمندان نیز وجود دارد. کمک های مالی شما حتی در مبالغ بسیار اندک، می توانند کمک موثری برای ما باشند.

 

حامی گرامی اطلاعات مالی کانون انسان‌شناسی و فرهنگ هفته‌ای یکبار در نرم افزار حسابداری درج می‌شود شما میتوانید شرح فعالیت مالی کانون را از طریق لینک زیر دنبال کنید.

 

https://www.hesabfa.com/View/Login

 

 

 

وقتی که دادگاه نقش روانشناس به خود می گیرد
ترامپ دنبال نمایش است نه جنگ یا مذاکره

Related Posts