ورود

وارد شدن به حساب کاربری

نام کاربری*
رمز عبور *
من را بخاطر بسپار

ساختن حساب کاربری

پر کردن تمامی گزینه های دارای * اجباری می باشد
نام
نام کاربری*
رمز عبور *
تایید رمز عبور*
ایمیل*
تایید ایمیل*
کد امنیتی*
Reload Captcha

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی و فرهنگ
سعید اسلامی راد شما هنوز بیوگرافی پیش فرض ندارید

تکنگاری یک سفر؛ سعی در شناختِ جهان



  سفر از دیرباز یکی از دلپذیرترین و شگفت ترین تجربیات بشری است. گذار و انتقال از مکانی آشنا به مکانی غریب که تا پیش از دیدن، تخیل انسان تصویری ذهنی از آن را ارائه میدهد. سفر را می توان با نوعی انکشاف درباب هرآن چیزی که در مسیر با آن روبرو می شویم معنا کرد. سفر را اگر فرایندی در زمان و مکان درنظر بگیریم مبتنی بر سه مرحله آغاز، میانه و پایان است. هر آغازی با بسیاری از شنیده ها و نادیده ها همراه می شود. همواره سفر با نوعی میل به دانستن آغاز می گردد. اراده ای شکل می گیرد، ذهن آماده می شود و بدن رهسپار این سفر میشود. آغاز با ترسها و تخیلات همراه است. مسافر مانند یک قهرمان همواره در اساطیر نوعی عزیمت می گزیند تا جهانی را ابتدا به خود بشناساند و سپس به دیگران. هر سفری به زعم من، نوعی سفر قهرمانانه...
ادامه خواندن

ساختار تخیلی یک آرمانشهر (قسمت ششم و پایانی)


نتیجه: من تخیل می کنم؛ پس هستم! آنچه سعی بر آن بود تا در این نوشتار بدان پرداخته شود شیوه های تولید و تکوین علم و فناوری و سپس آمیختگی آن در قالب زیست و جهان زندگی افراد و از سوی دیگر درهم تنیدگی و پیوند با ساختارهای قدرت است. جایگاه و نقش تخیل در زمان شکل گیری تصورات، طرح ها و ایده ها بر کسی پوشیده نیست، بسیار دانشمندانی بوده اند که طرح های آنها در زمانی که هنوز محقق نشده بودند بسان تصاویری مطرح می شدند که ما اکنون در کتابها، داستان ها و فیلم های علمی-تخیلی شاهد آن هستیم و چه بسیار ایده هایی که از درون مایه همین ژانر علمی تخیلی اینک به واقعیت بدل شده اند و جزئی از زندگی روزانه همگی ما هستند. در این مقاله فرض اصلی بحث بر روی محور تخیل و اشکالی است که تخیل در مقاطع و موقعیت های گوناگون...
ادامه خواندن

ساختار تخیلی یک آرمانشهر (بخش پنجم)


از تخیل انتقادی: آنچه نباید باشیم تا تخیل اولی: آنچه باید بشویم نقد تخیل فلسفی از تخیل علمی؛ خوانشی از آرای هابرماس، فینبرگ، بورگمان و هایدگر بر نقد تکنولوژی های نوین آنچه پیش از این تحت عنوان طبی سازی از آن نام رفت اشاره به حضور همه جانبه امر پزشکی در زندگی  و شیوه زیست امروزی است. پزشکی با وارد ساختن امور غیرپزشکی به گفتمان خود آن را درونی کرده و سعی دارد تا برای هرچیزی یک تجویز و نسخه پزشکی عرضه کند. امروزه اگر یک شخص حتی در خانه هم بمیرد می بایست از طریق مجرای پزشکی قانونی و بیمارستان مرگش تایید شود و یا مورد تولد که تا پیش از این در خانه انجام می گرفت امروزه با انواع معاینات سونوگرافی و سزارین های غیرضروری تسلط خود را بر این امور می گستراند. از سوی انواع فناوری ها بویژه بیوتکنولوژی با انواع پیشرفت ها و طرح های خیال...
ادامه خواندن

ساختار تخیلی یک آرمانشهر (بخش چهارم)


از تخیل بازنمایی: آنچه هستیم تا مسخ تخیل: آنچه شده‌ایم تخیل به مثابه مصرف فرهنگی؛ مروری بر کاربردهای اجتماعی و فرهنگی بیوتکنولوژی با نظریات پی‌یر بوردیو یکی از مقوله های اصلی در حوزه جامعه شناسی دوگان ساختار و عاملیت است که عمدتا با طرح نظری افرادی چون گیدنز، هابرماس و بوردیو شناخته می شود. بطور کلی تاریخ اندیشه اجتماعی تا دهه 70 م. تنها با دونوع نظریه خرد(کنش متقابل و نمادین) و کلان(کارکردگرایی ساختی و ساختارگرایی) روبرو بود، اما از این دهه به بعد نظریه های ترکیبی ارائه شدند که عمدتا حاصل ترکیب دو سطح یاد شده است. گیدنز که خود از چهره های شاخص در این زمینه است در ترکیب نظریه ساختار و کنش سعی کرد با فراتر رفتن از آن نظریه ای ترکیبی را ارائه دهد. به اعتقاد وی ساختارهای اجتماعی ساخته کنش کنشگران است در حالی که ابزار وسیله آن نیز هستند(توحید فام و حسینیان امیری 1388)....
ادامه خواندن

ساختار تخیلی یک آرمانشهر (بخش سوم)


از تخیل نمادین: آنچه می خواهیم تا دیستوپیای تخیل: آنچه نیستیم تخیل به مثابه امر فردی و جمعی؛ بررسی طبی‌سازی زندگی روزمره و عمل تغییر جنسیت با خوانش میشل فوکو در بحث تخیل درتولید علم گفته شد که تخیل کنشی اجتماعی است که منجر به شیوه ها، طرح ها و الگوهای تولیدی علم می شود. آنچه می بایست از طرح ایده به کنش عملی منجر شود نیازمند نوعی مشارکت همگانی میان عوامل انسانی وغیرانسانی است که خود یعنی علم و شیوه های تولیدی آن ناگزیر از یک سیستم همبسته از عوامل و کنشگران است و در خود نوعی فرآورده نظام اجتماعی است. و نیز گفته شد که اتوپیا که با توجه به طرح های انقلابی و انتقادی خود درباب نظم موجود از طریق تخیل تصوراتی را شکل می دهد که هنوز وجود ندارند؛ اینگونه علم و آنچه در جهان بینی و افق حرکتی خود ترسیم می کند نوعی حرکت اتوپیایی...
ادامه خواندن

مطالعه آیکونوگرافی نقشمایه‌های ترکیبی انسان‌حیوان با تأکید بر نقشمایه‌ انسان‌عقرب


در هنر جیرفت (هزاره سوم پ.م) آثار هنری اکتشافی از بقایای تمدن های گذشته حامل اندیشه، ارزش های فرهنگی، باورهای معنوی، اسطوره ها و به مثابه سندی فرهنگی به دست ما رسیده اند. تلقی این آثار بعنوان یک شیء عتیقه که در موزه نگهداری می شود یعنی فروکاست آنها از جنبه های ارزشی و محتوایی به صرف جنبه های زیباشناختی و هنری است. دستاوردهای تلاش باستان‌شناختی می بایست در مرحله بعد توسط مردم شناسان فرهنگی مورد تجزیه و تحلیل قرار بگیرند تا سویه‌های محتوایی آن مشخص گردد. از این رو در نظر گرفتن یک شیء هنریِ تاریخی بعنوان یک عنصر فرهنگی می بایست در یک کلیت و نظام فرهنگی مورد خوانش قرار بگیرد که این مهم با استفاده از روش های تحلیل و تفسیر متون و بویژه درباره آثار هنری با استفاده ازروش های خوانش تفسیری چون آیکونوگرافی میسر است. این روش که مطالعه تصاویر در کلیت آن است خود...
ادامه خواندن

ساختار تخیلی یک آرمانشهر (بخش دوم)


از تخیل خلاق: آنچه می اندیشیم تا اتوپیای تخیل: آنچه خواهیم بود تخیل به مثابه دانش؛ درآمدی بر شیوه‌های تولید علم براساس نظریات برونو لاتور  اگر تولید دانش بطور عام در فرهنگ بشری را دریافت پاسخ به پرسش های ذهن بدانیم، شیوه های تولید این دانش از طریق تخیل و خود ذهن میسر است. ذهن در یک فرایند دوگانه با مواجهه پدیده ها به طرح پرسش می پردازد و خود از طریق تخیل به دنبال یک پاسخ به این پرسش است. اگر بتوان تخیل را چون اتاق تاریک عکاسی در نظر گرفت آنچه در این ساحت ترسیم می شود سنتزی از جهان و تفکر درباره آن است؛ مانند یک عکس از یک پدیده، دوربینِ ذهن نیز کارکردی این چنینی دارد اما تصویر نهایی علیرغم شباهت این‌همانی جهانی مختص به خود دارد. در بحث تخیل همواره میان دو امر خیال و تخیل تفاوت مطح است، خیال به امری نوستالژیک و پیشینی...
ادامه خواندن

ساختار تخیلی یک آرمانشهر (بخش اول)


  از تخیل فرهنگی-اجتماعی منجر به تولید علم تا تکنولوژیک ساختن تخیل چکیده تخیل، تصویر و ایده مهم‌ترین ابزارهای یک ذهن در شکل‌دهی، درک و فهم از جهان هستند. آنچه انسان در مواجهه با جهان برای درک و شناخت از آن مبادرت می ورزد از رهگذر تخیل است. تخیل بسان یک محرک، انسان را در زمان ثابت نگه نمی دارد؛ صورت دیگر امر ذهنی یعنی خیال وابسته تداعی و حرکت به گذشته است و این درحالی است که تخیل صورتی فعال از ذهن و تفکراتی است که روی به سوی آینده دارد. تخیل امر ناموجود را در ذهن ممکن می کند و همین امر زمینه را برای ایجاد، آفرینش و هر آنچه بعنوان طرح در ذهن وجود دارد عملی می سازد. دانشمندان یکی از مهم ترین کسانی هستند که تخیل را زمینه ساز و آغاز گر جریان های علمی می دانند. آنچه در داستان های علمی تخیلی دیده می شود...
ادامه خواندن

پدیدارشناسی؛ از فلسفه تا روش تحقیق در انسان‌شناسی


چکیده پدیدارشناسی در ابتدا به صورت یک روش و سپس بعنوان مکتب فلسفی با نوع دیدگاه های خاص خود توسط ادموند هوسرل ارائه شد. گرچه پدیدارشناسی به مثابه نوع نگاه فلسفی تا پیش از این نیز در فلسفه آلمانی حضور دارد اما با اندیشه های هوسرل و هایدگر است که بطور نظام مند در قالب یک جریان فلسفی و فکری آغاز گردید. پدیدارشناسی در مقام استراتژی پژوهش در علوم اجتماعی ابزارهای خاص خود و نیز روش ویژه خود را داراست که با روح تحقیقات اجتماعی بویژه تحقیقات کیفی در انسان شناسی همخوانی دارد. این روش که با الهام گرفتن از برخی مهم ترین مضامین فلسفه هوسرل یعنی اپوخه، ایدیسیون و همدلی شکل گرفته است بعدها بصورت گام بندی شده برای استفاده در تحقیق کیفی توسط موستاکس در قالب هفت مرحله ارائه گردید که در این نوشتار به آن اشاره خواهد شد. بدیهی است برای روشن شدن مباحث و برخی روش...
ادامه خواندن

آوایی از هزاره‌های دور


وقتی صحبت از آغاز پیدایش یک تمدن می شود سنجه های اعتباربخشی دانش ما الگوهایی را برای این ردیابی معرفی می کند. هربار با نگریستن به پس پشت خود انسان هایی را می بینیم که در یک چیز علیرغم تفاوت های فرهنگی، جهان‌بینی و زیست‌جهان‌شان با ما مشترک هستند؛ و آن موجودیتی است که با آن خود را می نامیم: انسان. انسان امروزی به رغم تمامی دژخیمی و ددمنشی‌هایی که از خود نشان می دهد و آن هم در دهه های نخستین بیست و یکمین قرن تاریخ خودانگاشته‌اش که با انواع کشتارها، جنگ ها و نسل‌کشی‌ها، هستی اش را بدان زینت می‌کند. همین انسان وقتی به نیای خود بنگرد او را وحشی می خواند و خود را صاحب اندیشه‌ای بس سترگ می داند که گویی پیمانه توسعه فرهنگی و پیشرفت‌اش چنان سرریز کرده که دارد از دیوار همان صفاتی خود را به زوال می‌کشاند که پدرانش را بدان می خواند:...
ادامه خواندن

هزارتوی شهر خاموش: تأملی در بابِ وجه ناخودآگاهی شهرِ زیرزمینی نوش‌آباد


  همیشه سویه پنهان هرچیز؛ آن قسمتی که در سایه نهان است، از رازآمیزی بیشتری برخوردار است چنانکه همیشه حقیقت در همان سویه تاریک نهفته است و تنها شبحی از آن که با نام واقعیت خوانده می شود در سویه روشن یا آشکار به چشم می خورد. تجربه دیدن نادیدنی‌ها همواره شگرف و غریب است. وقتی روی سکه ای بر ما نمایانده می شود تمام آنچه میدانیم وابسته همین سطح است؛ بی خبر از آنکه وجه ناگشوده دیگری نیز وجود دارد: مَثَل همان سایه های غار افلاطون. شهر زیرزمینی نوش‌آباد بسان هزارتویی است که به ساختارهای پیچیده ناخودآگاه می ماند. آنچه یک شهر را شهر می سازد نه سطح آشکار کوچه ها و خیابان ها و خانه است که زیستِ پنهان کسانی است که شهر از آن حیات می گیرد، کسانی که وجودشان همبسته فضایی است که در آن می‌زیند فضایی که آن را شهر می خوانند. در این جا...
ادامه خواندن

بررسی نشانه‌ای زبان بدن و ارتباط آن با فضا


بدن بعنوان یک ساحت معرفت شناختی و حسی دارای زبان خاص خود است، چنانکه وقتی زبان گفتاری عمل نکند یا سکوت رخ دهد، این زبان همچنان به دلالت‌پردازی با استراتژی‌های بیانی خود مشغول است. برای بررسی زبان بدن می توان از الگوها و روش های نشانه شناسی در جهت تحلیل بهره برد. به منظور درک بهتری از زبان بدن می توان ارتباط آن را درون یک فضا به منزله یک چیدمان از عناصر نشانه ای (ترکیب) پی گرفت. برای این منظور از عکس دیدار دونالد ترامپ با امپراتور ژاپن برای درک ارتباط میان بدن ها با یکدیگر و نیز بدن ها با فضا به عنوان یک سیستم و چارچوب نظم دهنده استفاده می شود. این تحلیل در چهار سطح صورت می گیرد: در سطح نخست نحوه جای‌گیری بدن‌ها از نظر تعداد به گونه ای است که در دو گروه سه نفره فضا را به دو سمت تقسیم کرده اند؛ در...
ادامه خواندن

مروری بر جریان روشنفکری در ایران


با تأکید بر گفتمان عقب‌ماندگی نزد روشنفکران ایرانی چکیده جریان روشنفکری در ایران را می توان از زمان آشنایی ایرانیان با غرب بواسطه سفرنامه هایی دانست که نخستین بذر تجددخواهی را در قالب دریافت سبک نوینی از زندگی در حیات اجتماعی و سیاسی ایجاد کردند که تا پیش از آن ایرانیان با آن آشنایی نداشتند.ایرانیان از همان آغاز هرچه بر شناخت سطحی خود از غرب بدون آگاهی از زمینه ها و تفکر موجود در جامعه غربی وسعت بخشیدند در نوعی فرایند شرق شناسانه بر عدم توسعه خود واقف شدند و آن را در مقابل آرمانی دانستن فرهنگ غربی تقویت کردند. تفکری که به موجب آن برخی از مصلحان اجتماعی و حکومتی سعی کردند تا آن را بواسطه برخی از اصلاحات در حوزه های مختلفی عملی سازند که راه‌حل پیشنهادی آنها چیزی جز غربی شدن و انتقال مدرنتیه غربی در قالب ظواهر نبود. با تولد روشنفکر ایرانی در دوره مشروطه فرایند...
ادامه خواندن

رقص عقرب‌ها: تأملی درباب نمادپردازی در هنر جیرفت به مثابه هنری مقدس


سعید اسلامی راد آنچه به یک فرهنگ هویت می بخشد، هنر و جلوه های محسوس مادی آن است. گرچه آن چیزی که این فرهنگ مادی را حیات می‌بخشد؛ همانا سویه های ناملموس و ذهنی فرهنگی است. تلقی هنر و زیبایی بیش از هر چیز یک پرسمان فرهنگی و ناشی از گفتمان‌های مسلط اجتماعی است. بی‌شک زیبایی نیز چون دیگر مقوله های انسانی از نظر معنایی چیزی نسبی است که با دوگان دیگری چون زشتی معنا می یابد. در این نوشتار با توجه به مقوله‌های موجود در نمادپردازی و در شکل مشخصِ هنر سنتی سعی می شود تا نوعی ارزیابی فرهنگی، اعتقادی و اجتماعی از هنر جیرفت انجام شود. فرض متمرکز در این نوشتار سنتی پنداشتن هنر جیرفت است. گرچه بطور معمول سنت در مقابل مدرنتیه معنا می یابد اما در این نوشتار این مفهوم معنای خود را در اندیشه سنت‌گرایانی چون بورکهارت، کوماراسوامی و رنه گنون می گیرد. بنابر نظریات...
ادامه خواندن

بررسی اتنوگرافی مطالعات علم و فناوری (بخش دوم)


با نگاهی به کتاب سفرهای دوقطبی نوشته امیلی مارتین سعید اسلامی راد / ریحانه مطلبی مطالعات اتنوگرافیک در علم: امیلی مارتین نوشتارهای اتنوگرافیک همیشه از نوعی علاقه شخصی به مطالعه یک میدان آغاز می‌شود. هر پژوهشگری بنابر حوزه مطالعاتی خود و آشنایی و نزدیکی با یک اجتماع مشخص است که دست به پژوهش می‌زند. آشنا بودن با یک اجتماع علاوه بر شناخت درونی‌تر و عمیق‌تری که از میدان به دست می‌دهد به دلیل نزدیکی محقق با افراد درون میدان، نوعی از مشروعیت بخشی را هم به محقق به‌عنوان کسی که این توانایی را دارد تا از زبان ای این فرهنگ سخن بگوید می‌دهد و هم این امکان را موجب می‌شود تا از دید افراد مورد مطالعه شخص به دلیل نزدیکی با آنان راحت‌تر پذیرفته شود و در یک هم مشارکت گروهی فرایند پژوهش شکل بگیرد. در این میان نوشتار خودمردم‌نگارانه روشی است که این شکل از حضور در میدان را...
ادامه خواندن

بررسی اتنوگرافی مطالعات علم و فناوری (بخش اول)


با نگاهی به کتاب سفرهای دوقطبی نوشته امیلی مارتین سعید اسلامی راد / ریحانه مطلبی چکیده در این نوشتار سعی شده است در ابتدا به چگونگی تکوین، بسط و توسعه مطالعات علم و فناوری STS در قالب آنچه جامعه‌شناسی یا فلسفه علم خوانده می شود، پرداخته شود. در این میان با برشمردن دیدگاه های دو نسل متفاوت از مطالعات علم و فناوری بر نسل دوم این مطالعات که با چرخش به انسان شناسی علم و فناوری توسعه یافته، نگاهی اجمالی میشود. در این میان آنچه در نسل اول هدف بررسی شیوه های تولید علم یا آنچه در اصطلاح آداب علم و تولید اجتماعی علم خوانده می شود است در نسل دوم این هدف به سمت نوعی چشم انداز فرهنگی از تولیدات علمی چرخش می یابد. در میان پژوهشگران این نسل است که انسان‌شناسی علم از رهیافت های متنوع و دیدگاه های مختلفی چون فمینیسم، محیط زیست، پست مدرنیسم، جهانی شدن...
ادامه خواندن